Lời tựa:
Tuổi mười lăm

Bất cứ gò đất nào, chỉ cần đủ gần, đều có thể che chắn toàn bộ tầm nhìn của bạn.

Mùa thu năm 2002, tôi vừa tròn mười lăm tuổi.

Buổi chiều, giáo viên Ngữ văn cầm một xấp bài tập làm văn đã sửa bước vào phòng học, xướng tên một lượt những học sinh đạt điểm “giỏi”. Nhưng bất ngờ là, cô giáo không yêu cầu chúng tôi phải đọc bài làm văn trước bục giảng, cũng chẳng hề chấm điểm, mà bảo mọi người lật một bài văn ngôn mới trong sách ra, bắt đầu tiết học.

Giữa tiếng lật sách rào rào, cô đi tới gần tôi, xoa đầu tôi, nói: “Viết hay lắm, có điều sau này đừng nghĩ quá nhiều như thế”.

Mười lăm tuổi, lần đầu tiên tôi được người khác đánh giá là “nghĩ quá nhiều”.

Giống như một dòng nước lũ được xả van, từ đó, ba chữ “nghĩ quá nhiều” đã đi cùng tôi mười mấy năm, luôn được tôi dùng để khuyên nhủ người khác. Nhưng nếu như “nghĩ quá nhiều” chính là cột mốc đánh dấu sự tồn tại của tôi, thì khuyên nhủ có nghĩa là xóa bỏ.

Đề bài tập làm văn lần đó rất kỳ lạ: Hãy miêu tả cảm nhận của em từ khi nào cấp Hai đến nay.

Lúc ra đề, giáo viên Ngữ văn nói, các em cứ viết một cách thoải mái đi. Thế là trong bài tập làm văn ấy, tôi đã không liệt kê tên tuổi những nhân vật như Trương Hải Địch hay Tư Mã Thiên, mà viết về một nữ sinh.

Thời cấp Một tôi là lớp phó, luôn tết tóc đuôi sam đứng trên sân khấu dẫn chương trình văn nghệ. Sau khi vào cấp Hai, tôi vẫn giữ thói quen “hăng hái phát biểu” trong giờ học giống như thời cấp Một, cũng quyết chí giành được hạng nhất trong kỳ thi giữa học kỳ I. Nhưng cuối cùng tôi đã thất bại.

Hạng nhất thuộc về một cô gái trước đây tôi chưa từng chú ý tới, thậm chí còn là bạn học cùng lớp cấp Một của tôi. Tôi gọi cô ấy là Giày Đỏ, vì sau khi công bố thứ hạng, cô ấy đã đi tới chỗ tôi, gõ gõ lên mặt bàn và nở nụ cười khinh bỉ, còn tôi lại vờ như không thấy, cúi đầu, dán mắt vào đôi giày đỏ của cô ấy.

Tôi từng viết một cuốn tiểu thuyết tên là Xin chào, ngày xưa ấy, nữ chính Dư Châu Châu từng bày tỏ mình rất ngưỡng mộ các chàng trai trong Slam Dunk, bởi vì họ dám lớn tiếng tuyên chiến, không sợ thắng thua. Còn thanh xuân dưới mái trường của chúng ta hiếm khi có được thời khắc chiến đấu nhiệt huyết như thế.

Thật ra không phải vậy. Dưới sự thôi thúc của lòng ham muốn, chúng ta đều từng khiêu khích người khác, cũng bị người khác khiêu khích. Nhưng không giống với Slam Dunk, cho dù là bên tuyên chiến hay bên ứng chiến, chúng ta đều hiếm khi thể hiện điều đó ra ngoài, càng không thể hưởng thụ thắng lợi hoặc chấp nhận thất bại một cách quang minh lỗi lạc.

Giống như cuộc chiến kéo dài ba năm liền giữa tôi và Giày Đỏ.

Các kỳ thi có thể coi là những chiến dịch lớn. Tôi chỉ thua lần đầu tiên, sau này vững vàng đứng ở vị trí top ba toàn khối, còn đáp trả lại cô ấy một cái liếc nhìn đầy cao ngạo, hy vọng cô ấy có thể ý thức được, tôi và cô ấy “đã không còn là người ở cùng một thế giới nữa”.

Đương nhiên, những vụ tập kích vụn vặt cũng không thiếu. Phát biểu trước lớp, lên bảng giải bài, chẳng có lần nào là chúng tôi không ngấm ngầm ganh đua. Trinh thám và phản trinh thám cũng có, tôi vô tình đi đến trước bàn cô ấy, cô ấy sẽ nhẹ nhàng che tên cuốn sách bài tập mà mình đã dày công chọn lựa. Tôi thì càng ghê gớm hơn, cảm thấy mình “cao quý và phóng khoáng”, cố ý cho cô ấy nhìn thấy, cố ý để cô ấy mua nó, sau đó đánh bại cô ấy, mùi vị chiến thắng chẳng phải càng ngọt ngào hơn sao?

Giày Đỏ không phải người dễ đối phó, cô ấy luôn có cách phá vỡ cảm giác ưu việt mà tôi cố ý xây dựng nên. Cô ấy luôn bày tỏ sự khâm phục đối với người xếp hạng nhất toàn khối - người mà dù có nỗ lực đến mấy tôi cũng chưa bao giờ vượt qua được; cô ấy thường hay bàn luận với bạn bè về việc mỗi ngày tôi đều hùng hục làm bài đến nửa đêm nhưng điểm thi vẫn thua kém người ta; mỗi khi có môn nào đạt thành tích cao hơn tôi, cô ấy sẽ lớn tiếng than phiền vì mình viết sai một chữ mà bị trừ 0,5 điểm… Tôi nghe mà nghiến răng treo trẹo, suýt nữa đã quên bình thường mình đối xử với cô ấy thế nào.

Viết tới đây, tôi do dự một lúc, không biết có nên sửa lại đoạn trước một chút không, vì những điều này thật sự rất mất mặt.

Người trưởng thành thật sự rất giỏi che giấu lòng thù địch và sự hiếu thắng của mình, thỏa sức “pha loãng” nó trong thế giới rộng lớn, dường như họ đã sớm quên mất tâm tình của một học sinh cấp Hai chật vật xoay sở trong phòng học bức bối. Nền giáo dục khi ấy chưa từng dạy chúng tôi phải đi tìm bản ngã như thế nào, nên tôi đành dùng phương thức so sánh để không ngừng xác nhận tọa độ của bản thân trên thế giới này - tốt hơn A một chút, kém B một chút, ừm, đây chính là tôi.

Ý chí của tuổi mười lăm, tầm nhìn của tuổi mười lăm và hư vinh của tuổi mười lăm, đây chính là tôi chân thực nhất năm mười lăm tuổi.

Chiến tranh kéo dài được một thời gian, cuối cùng tôi đã ý thức được hành vi của mình lố bịch đến nhường nào. Giáo viên Ngữ văn ra một đề bài như vậy, tôi liền viết hết tất cả mọi chuyện từ đầu tới cuối, sau đó nói: “Xin lỗi, em là một kẻ biến thái.”

Giáo viên Ngữ văn xoa đầu tôi nói, em nghĩ quá nhiều rồi.

Năm lớp Chín, trong lớp xuất hiện một học sinh mới chuyển đến.

Với tôi, hình dáng của cậu học sinh đó rất mơ hồ, cậu ta đến và đi vô cùng vội vã, tổng cộng chỉ ở lại lớp có mấy tháng.

Nhưng Giày Đỏ lại thích cậu ta.

Thật ra hồi mười lăm tuổi, cùng một lúc tôi đã thích ba bạn nam, hoặc là bốn gì đó, thật sự không nhớ rõ nữa. Nhưng tôi quy kết cho sự đa tình thất thường này là vì thời kỳ dậy thì, thích thì thích thế thôi, chứ không có hành động gì cụ thể, ai mà biết được Chủ nhật tuần sau tôi còn thích người đó hay không? Sherlock Holmes từng nói tình yêu và hôn nhân là vật cản của trí tuệ, ông ấy không cần sự ràng buộc này. Tôi cho rằng điều đó rất đúng. Tình yêu làm mất thời gian như thế, không có kết quả và vô nghĩa như thế đấy.

Tin đồn Giày Đỏ yêu đơn phương lan truyền khắp chốn khiến tôi rất thất vọng - đối thủ của cậu là tôi, tôi còn chưa thật sự đánh bại cậu, sao cậu lại bỏ cuộc chơi như vậy?

Một hôm tôi đi trả bài kiểm tra, phát đến bàn của học sinh mới. Cậu ta vừa tỉnh dậy, đôi mắt ngái ngủ nhìn số điểm đáng thương của mình, mơ màng hỏi: “Điểm Vật lý cao nhất là bao nhiêu?”

Tôi đáp: “70.”

“Ồ, 70 điểm à, thế cậu được bao nhiêu điểm?”

Học sinh mới chuyển đến nói: “Tớ được 1 điểm, cậu thật trâu bò.”

Giày Đỏ không nghe thấy chúng tôi nói những gì, nhưng nhìn thấy học sinh mới chuyển đến cười với tôi. Tôi cũng quay đầu lại nhìn cô ấy, ánh mắt mang theo sự đắc ý của nữ sinh thiên tài – cậu hèn nhát không dám tiếp cận, còn tôi có thể tùy ý chuyện trò với cậu ta.

Tôi tuyệt đối không muốn ganh đua trong chuyện này, chỉ đơn thuần là muốn chọc tức cô ấy, khiến cô ấy nhớ rằng vẫn còn có tôi - đối thủ đáng ghét biết bao - đang tồn tại.

Chúng ta mười lăm tuổi, học lớp Chín, trường học của chúng ta không phải trường cấp Hai trọng điểm, chúng ta phải thi lên cấp Ba, cậu có thể tỉnh táo một chút được không?

Giày Đỏ sầm mặt quay đi lau bảng.

Sau đó, vì đánh nhau nên học sinh mới buộc phải chuyển đi. Giữa giờ Vật lý, người nhà tới đón, cậu ta xách cặp sách rời khỏi phòng học.

Nửa phút sau, Giày Đỏ bỗng nhiên đứng bật dậy, trong tay cầm chặt một hộp quà đã được gói ghém cẩn thận. Giáo viên Vật lý giật nảy mình.

Giày Đỏ nói: “Thưa thầy, em xin lỗi, em muốn đi vệ sinh.”

Giáo viên sững sờ gật đầu, có lẽ cũng đoán ra gì đó. Giày Đỏ lao đi như bay, lúc rẽ bị va vào chiếc bàn ở hàng thứ nhất. Tôi ngồi khá xa, nhưng vẫn nhìn thấy nước mắt cô ấy đang rơi lã chã.

Đầu óc tôi trống rỗng. Suốt hai phút ấy tôi không biết giáo viên Vật lý đang giảng cái gì. Lúc quay về mắt Giày Đỏ đỏ hoe như một chú thỏ.

Cô ấy liếc nhìn tôi một cái.

Tôi phải miêu tả ánh mắt này như thế nào nhỉ? Có một chút buồn bã, lại giống như cô ấy đã thoát khỏi cuộc chiến ấu trĩ này, hiểu được đời người có biết bao nhiêu điều kỳ diệu khác, còn tôi vẫn khăng khăng túm lấy tờ giấy xếp hạng không buông và coi nó là thứ quan trọng nhất trong đời.

Người lún sâu trong tình yêu chưa bao giờ cầu xin sự thấu hiểu và công nhận, tuy rằng cô ấy chỉ mới mười lăm tuổi.

Còn tôi năm mười lăm tuổi đã bị cô ấy đánh bại hoàn toàn.

Sau này tôi từng có lần muốn tự sát, đó là vào trước kỳ thi đại học.

Lý do còn ấu trĩ hơn cả bài làm văn nọ. Với kỳ thi đại học, tôi nắm chắc đến 99%, nhưng tôi bỗng lo lắng về 1% thất bại sẽ xảy ra. Tôi cảm thấy niềm tự hào vì đạt được sự công nhận và yêu quý của người khác dường như đều được xây dựng dựa trên xác suất mỏng manh này, càng nghĩ lại càng tin là như thế, vậy nên, tôi vừa sợ hãi lại vừa chán chường.

Kỳ thi đại học có thể coi là sự kiện lớn bi tráng nhất, có tính sử thi nhất trong thời thanh xuân của chúng tôi. Thật ra, trên con đường đời dài đằng đẵng, nó chỉ là một gò đất nhỏ. Chỉ có điều, bất cứ gò đất nào, chỉ cần đủ gần, đều có thể che chắn toàn bộ tầm nhìn của bạn, Chính vì khoảnh khắc không thiết sống đó, lần đầu tiên tôi lội ngược dòng về thời niên thiếu nhạt nhẽo của mình, nhớ đến tuổi mười lăm, Giày Đỏ dùng ánh mắt nói với tôi, cậu căn bản chẳng hiểu gì về nhân sinh cả.

Tôi ganh đua với đủ mọi loại người, cố gắng để đạt được sự công nhận của người khác, tìm kiếm tọa độ thuộc về mình trên thế giới này, nhưng chưa bao giờ thật sự dùng trái tim để thấu hiểu bất cứ ai, cũng không thể nhìn rõ thế giới mình đang sống.

Tôi đột nhiên hiểu ra, trong tác phẩm Người đẹp say ngủ trong sách giáo khoa cấp Ba, tại sao nhân vật Kawabata Yasunari lại “thường suy nghĩ vẩn vơ về những vấn đề rất nhỏ nhặt”, tại sao vì phát hiện ra một đóa hoa rất đẹp, liền không kìm được mà tự nói với chính mình “Phải tiếp tục sống”.

Còn tôi luôn nhắm mắt tiến về phía trước, bỏ lỡ rất nhiều, rất nhiều đóa hoa bên đường.

Sau này, đương nhiên tôi đã bình yên sống qua tháng Sáu ấy, rồi tháng Bảy, tháng Tám, tháng Chín, cho đến tận năm sau. Tôi dần dần học được rằng, phải mở to mắt ra và bước đi chậm hơn một chút.

Mấy ngày trước, không biết vì sao có một độc giả lại chia sẻ bài đăng trên Weibo từ năm 2011 của tôi.

Chú chó đang ngủ say, máy pha cà phê đang sôi ùng ục, ca khúc mở đầu của phim Gintama vang lên, tôi ngâm mình trong bồn tắm nghịch điện thoại. Một bài viết trên Weibo khi đó chỉ được đăng tối đa 140 chữ, những gì tôi viết chẳng qua chỉ là thuật lại một buổi tối mất ngủ rất bình thường.

Năm 2011 là năm đầu tiên sau khi tốt nghiệp, tôi đi thực tập tại một doanh nghiệp ở Thượng Hải, ban ngày lén lút chơi game, buổi tối về nhà tùy tiện ăn mấy miếng cơm, xem tin tức đời sống trên tivi, sau đó dành toàn bộ thời gian để chơi PS3 mới mua. Phần lớn game đều là bản lậu, trong đó trò được tôi chơi nhiều nhất là game suy luận Heavy Rain - câu chuyện kể về một gia đình kiến trúc sư hạnh phúc, trong lúc đi dạo trung tâm thương mại, vì sơ ý mà đứa con trai nhỏ của họ đã gặp nạn rồi qua đời. Sau khi đọc lại bài đăng trên Weibo kia, tôi nhớ lại năm 2011.

Bây giờ là mùa xuân năm 2017, tôi hai mươi chín tuổi.

Tôi có một chú chó chăn cừu mà hồi nhỏ rất thích nhưng không có điều kiện để nuôi, tôi từng yêu mấy lần, tôi đã xuất bản được bốn cuốn tiểu thuyết dài, tôi còn rất nhiều câu chuyện muốn viết ra, cũng có những nỗi buồn phiền vô cùng vô tận. Tôi chuyển nhà đến bên bờ biển, thường ngồi uống bia trong những buổi tối mùa hè, ngắm sóng biển dập dềnh vỗ vào bờ cát.

Tôi muốn viết một cuốn sách tặng cho bản thân trước năm ba mươi tuổi.

Cuốn sách này có thời khắc rực sáng trong cuộc đời của người khác mà tôi tận mắt chứng kiến; có câu chuyện cuộc đời mà tôi dùng ký ức để chỉnh sửa; cũng có cả chính tôi với vô vàn mẫu thuẫn: Đa tình lại thâm tình, rập khuôn mà tâm tư linh hoạt, tôi ra sức muốn trở thành “bạn thân nhất” của một người nào đó, đồng thời cũng lạnh lùng khước từ những người khác.

Thành thật không phải một việc dễ dàng. Cái tôi thật sự giống như đại dương mênh mông, an tĩnh dưới ánh trăng, khi muốn chứng minh cho người khác thấy, lại chỉ có thể chụp được một khoảng tối tăm mờ mịt.

Nhưng tôi cảm thấy việc này chắc chắn có ý nghĩa. Tôi muốn dùng ngòi bút chưa thành thục của mình để phác họa những đóa hoa không ngủ trên con đường nhân sinh. Họ trở thành phong cảnh đã đi qua, đồng thời cũng trang hoàng cho giấc mộng cuộc đời tôi.

Câu cuối cùng của bài đăng trên Weibo năm 2011 là: Khi 23 tuổi, tôi hy vọng mình vĩnh viễn 23 tuổi. Khi 24 tuổi tôi lại cảm thấy, 24 tuổi cũng rất tốt.

Có độc giả hỏi: “29 tuổi cũng rất tốt phải không?”

Đương nhiên.

Tuổi tác dân tăng, tôi vẫn yêu những điều mình còn chưa biết về thế giới, giống như thời thanh xuân từng yêu rất nhiều chàng trai, nhưng vẫn không thể nào đoán được ngày mai mình sẽ trở thành ai và gặp gỡ những ai.

Như vậy mới là thú vị nhất.

Lời tựa: Tuổi mười lăm

Lời tựa:
Tuổi mười lăm