BẢN CHÀO

Mượn ý tưởng từ các phim khiêu vũ cổ điển của Hollywood trong những năm 40, STRICTLY BALLROOM là một bộ phim hài lãng mạn theo phong cách của PRETTY WOMAN và DIRTY DANCING

Đặt trong bối cảnh của thế giới khiêu vũ sang trọng, đây là câu chuyện về một cậu thanh niên dám chống lại tất cả.

Khi nhà vô địch khiêu vũ 21 tuổi, Scott Hastings thừa nhận những bước nhảy của anh ta phạm luật và không chịu khuất phục bởi Liên đoàn khiêu vũ quyền lực, ngay lập tức anh ta bị cấm thi đấu. Người bạn nhảy, Liz cũng đá anh ta, hi vọng chiến thắng trong cuộc thi nhảy mới Pan Pacific Grand Pix bị chôn vùi

Tình hình có vẻ sáng sủa hơn khi Fran xuất hiện; một “con vịt xấu xí” trên sàn nhảy. Cô gái rất quyết tâm và thuyết phục Scott cho cô một cơ hội, một đôi nhảy mới ra đời.

Màn trình diễn đầu tiên của Scott và Fran đã gây bất ngờ thú vị đối với đám đông giới khiêu vũ. Liên đoàn phải chặn họ lại bằng mọi giá.

Gót chân Asin của Scott là cha anh ta, Doug. Đêm trước khi cuộc thi Pan Pacifics, chủ tịch liên đoàn Barry Fife đã tiết lộ một bí mật khủng khiếp về quá khứ của Doug. Scott bị mắc bẫy. Để cứu cha mình, anh ta phải quay lưng lại với Fran.

Vào ngày thi Pan-Pacifics, vài phút trước khi Scott và bạn nhảy cũ ra sàn, sự thật được tiết lộ - Barry Fife đã nói dối; Scott được tự do đi theo đam mê của mình…

Scott và Fran bùng nổ trên sàn; đám đông ủng hộ mạnh mẽ chưa từng thấy, nhưng Barry Fife không cho phép điều đó xảy ra - nhạc bị tắt.

12 ngàn khán giả đã vỗ tay. Scott và Fran nhảy theo nhịp điệu của riêng họ; Liên đoàn bị giải tán và sàn nhảy ngập tràn trong hò reo.

Treatment – tài liệu để bán

Một bản treatment có lẽ không đủ để bộ phim được thực hiện, nhưng nếu nó hay và hấp dẫn, ít nhất bạn cũng có cơ hội được phỏng vấn với người có quyền lực.

Allon Reich

DNA Films

Chúng ta coi treatment là một phương tiện để tập trung các ý tưởng của câu chuyện (Chương 11). Hãy đọc lại phần đó; mọi thứ nói về treatment trong Chương 11 vẫn đúng ở đây.

Hiện nay, treatment được coi như một tài liệu đem bán, được các nhà biên kịch gửi tới các nhà sản xuất (hoặc nhà sản xuất gửi đến người đầu tư) để họ quyết định xem liệu có nên bắt tay vào dự án này, và bạn là người viết kịch bản (hoặc xem bản thảo hoàn chỉnh – ngày càng có nhiều nhà sản xuất muốn xem các bản thảo kịch bản hoàn chỉnh trước khi bắt tay vào dự án).

Với những bản treatment, quy tắc vẫn giữ nguyên: cách dòng đơn, đánh máy trên một mặt của trang A4, động từ ở thời hiện tại, đoạn văn ngắn, cô đọng, giàu hình ảnh, dẫn dắt bởi các sự kiện, phác thảo ra nhân vật chính và truyền đạt được ý chính của bộ phim. Là một tài liệu đem bán, không nên để treatment dài quá 12-15 trang đối với kịch bản phim điện ảnh và quá 8-10 trang đối với kịch bản phim truyền hình dài 1 giờ. Gây ấn tượng ngay từ hai khổ đầu tiên rất quan trọng, vì đây là bài giới thiệu của bạn (được in rõ ràng, dễ nhìn, không có lỗi chính tả, hiếm khi chèn ảnh hoặc hình vẽ thú vị, cũng không nên quá nhiều chữ - xin nhắc lại - chẳng có quy tắc cứng ngắc nào cả.) Cuối cùng, nếu muốn đưa một danh sách các nhân vật và địa danh, hãy cứ đưa ra, nhưng đặt vào một trang riêng biệt ở cuối cùng; đặt ở phía trước, chúng sẽ chẳng có ý nghĩa gì.

Vì thế, hãy trình bày:

- Chuyên nghiệp (phong cách)

- Thú vị và khác biệt (chặt chẽ)

Những cuốn sách có ích: Writing Treatments That Sell của Kenneth Atchity & Chi-Li Wong (Owl Books, USA)

Hãy viết treatment của bạn

Bản quyền

Trong chương này các bạn sẽ học:
Cần phải làm gì khi bạn đã có một kịch bản hòan chỉnh và muốn gửi đi khăp nơi – hãy đăng ký bản quyền trước đã.

Một bản hướng dẫn ngắn gọn để biết các quyền của bạn

Trước khi gửi kịch bản đi, có lẽ bạn cần đăng ký bản quyền, chính thức khẳng định chủ quyền tác giả đối với tác phẩm gốc. Câu hỏi thường xuyên được đặt ra cho tôi là : “Tôi có một ý tưởng rất hay cho phim truyện/truyền hình/treatment – làm sao tôi có thể đăng ký bản quyền và bảo vệ ý tưởng khỏi bị ăn cắp?” Thực tế là bạn không thể đăng ký bản quyền cho một ý tưởng. Một ý tưởng chỉ là một ý tưởng. Bạn có thể đăng ký tác quyền cho một bản tóm tắt, một treatment, hoặc một kịch bản – là những tư liệu mà ý tưởng của bạn được thể hiện trong đó. Nên nhớ rằng ý tưởng của bạn được thể hiện trên giấy càng đầy đủ thì tác quyền của bạn càng vững (ví dụ, nên đăng ký bản quyền một treatment hơn là một bản chào hàng tóm tắt một trang)

Theo như luật, một ý tưởng chỉ cần được thể hiện dưới dạng giấy trắng mực đen có nghĩa rằng nó đã được khẳng định tác quyền. Tuy nhiên, điều đó thực sự chẳng có ý nghĩa gì mấy và chỉ là một phần nhỏ của kịch bản. Kể cả một tác phẩm có dấu © ở bên cạnh tên người chủ sở hữu và có ghi ngày tháng, điều đó cũng không đủ đảm bảo tác phẩm được bảo vệ, nhưng ít ra nó chứng nhận được ngày tháng tác phẩm đó ra đời và nói lên chủ quyền sở hữu tác phẩm.

Bản quyền không thể ngăn người khác cũng có những ý tưởng tương tự nhưng phát triển độc lập. (Chỉ có tám kiểu câu chuyện cơ bản, chẳng có gì mới hơn cả - nên nhớ rằng - vạ từ miệng mà ra - đừng ba hoa về các ý tưởng của mình cho đến khi bạn trình bày trọn vẹn trên giấy. Càng nói nhiều, càng rắc rối)

Khi bạn đi sâu hơn vào ngành truyền thông này, bạn sẽ nghe nhiều câu chuyện đồn thổi liên quan đến việc ăn cắp ý tưởng, format, thậm chí cả kịch bản và sau khi trình chiếu, bỗng dưng có người đứng lên kiện. Thực tế rằng, việc trộm tác quyền chỉ đóng một phần rất nhỏ trong ngành công nghiệp này. Rất dễ để ăn cắp một thứ gì đó giống như treatment, bạn chỉ việc bỏ đi nguyên bản gốc, viết lại theo cách hành văn của mình.

Hiện nay có một thông lệ quen thuộc trong ngành này, khi một công ty thông báo nhận được kịch bản của bạn, hoặc khi họ gửi lời từ chối, họ thường viết những dòng như sau trong bức thư trả lời:

“Công ty đã nhận được rất nhiều bản chào kịch bản có nội dung tương tự. Chính vì thế, tôi tin chắc rằng bạn sẽ thông cảm nếu trong thời gian tới chúng tôi sản xuất hoặc đầu tư một bộ phim/chương trình/dự án mà bạn cho rằng giống hệt hoặc tương tự ý tưởng của mình, thực ra là do trùng hợp, ý tưởng này cũng xuất phát từ nguồn khác, chúng tôi không thể đền bù cho bạn.

Tôi xin gửi lại bạn bản chào kịch bản này cùng với bức thư. Tôi không đưa cho bất kỳ ai khác cả.”

Động thái này có thể giúp các công ty tránh được những cáo buộc liên quan đến vi phạm tác quyền, nhưng đối với những người không chuyên, hành động này có vẻ như là cướp miếng ăn của người khác. Thực tế là một cá nhân đơn lẻ như bạn rất khó làm được gì nhiều.

Bản xác nhận

Bản xác nhận cũng là một thứ quen thuộc trong ngành công nghiệp này; khi bên nhận kịch bản yêu cầu người gửi ký và một biên bản còn được gọi là bản khước từ bồi thường trước khi người nhận đọc kịch bản gửi tới. Biên bản ngắn này (khỏang 1-3 trang) sẽ có những mục tương tự như sau:

“Mặc dù chúng tôi chưa đọc tác phẩm, nhưng chúng tôi thấy rằng có khả năng nó sẽ tương tự và/hoặc có sức cạnh tranh với một tác phẩm mà chúng tôi (hoặc chi nhánh hoặc đối tác của chúng tôi) đang nhắm tới và/hoặc đang cân nhắc để đưa vào sản xuất. Do đó để tránh những vấn đề rắc rối có khả năng xảy ra:

Bạn thừa nhận rằng tác phẩm này có thể có nội dung tương tự với những tài liệu và khái niệm mà chúng tôi đã hoặc đang phát triển.
Bạn đồng ý rằng trong quá trình chúng tôi xem xét và đàm phán kịch bản với bạn, bạn sẽ không kiện hoặc buộc tội chúng tôi (hoặc đại diện hoặc nhân viên của chúng tôi) và tôn trọng những tài liệu tương tự trong bất kỳ dự án nào mà chúng tôi có thể phát triển, sản xuất, phát hành, cấp phép hoặc bán cho bên thứ 3.

Nếu bạn không ký vào bản xác nhận đó, kịch bản của bạn có thể bị gửi trả lại và tài năng của bạn không được phát hiện. Quyết định cuối cùng có ký hay không thuộc về bạn và bạn cảm thấy quan trọng thế nào khi kịch bản của mình được đọc và phát tán rộng rãi.. Nếu bạn ký, hãy mở to mắt ra vì có thể bạn chấp nhận việc ý tưởng của mình bị lấy mất và từ bây giờ bạn không còn biết dựa vào đâu. Tuy nhiên, nhiệm vụ trước hết của bạn là để kịch bản của mình được người ta đọc.

Bản xác nhận thực sự không phải điểm lợi cho các nhà biên kịch. Các nhà biên kịch, đặc biệt là những người mới vào nghề lúc nào cũng lo lắng hoảng hốt sợ ý tưởng của mình bị ăn cắp. Hãy dẹp cái thứ hoảng hốt đó sang một bên. Cuộc sống là hiểm nguy!

Jeff Polstein

Trưởng phòng nội dung ICM (US)

Nhiều nhà biên kịch Mỹ bây giờ đã gửi kịch bản đánh máy của họ trên giấy màu đỏ vì giấy màu đỏ không thể photocopy được.

Vậy tôi nên làm gì?

Có lẽ phương pháp đơn giản và rẻ tiền nhất đó là gửi bưu điện chính kịch bản của mình trở lại địa chỉ của mình, phong bì có đóng dấu, và giữ riêng nó tại một nơi an tòan, không mở ra. Đó là phương pháp mà cậu nhóc John Lennon đã làm khi gửi chính những ca khúc của mình. Điểm mấu chốt ở đây là những chiếc phong bì có đóng dấu ngày nhận được và được niêm phong. Nó sẽ là chứng cớ khi bạn đưa ra trước tòa, mở phong bì ra trước sự chứng kiến và xác minh của người đại diện pháp luật. Nếu điều đó chưa đủ với John Lennon, với tôi đã thấy đủ. Lưu ý: nếu gửi theo phương pháp này, nên sử dụng bản cứng (hardcopy), đĩa vi tính (bản mềm) có thể bị hỏng.

Để tăng thêm tính bảo vệ, bạn có thể đăng ký kịch bản của mình với một bên thứ ba - luật sư hoặc ngân hàng – nhưng chi phí là không tránh khỏi. Bạn cũng có thể đăng ký với các công ty Đăng ký bản quyền, những công ty kiểu này trực thuộc các cơ quan trong ngành này (BECTU, PACT, Raindance, Screenwriter’s Workshop và Hiệp hội biên kịch Hoa Kỳ), những cơ quan độc lập và văn phòng nghệ thuật địa phương/văn phòng phát triển truyền thông (có thể tiếp cận được thông qua BFI). Họ sẽ thu một khỏan phí nhất định, nhưng nếu bạn là thành viên, có thể được giảm phí. Thông tin liên hệ nằm ở cuối chương này và ở phần “Tìm hiểu thêm”

Việc đăng ký như vậy không đảm bảo được rằng ý tưởng của bạn không bị ăn cắp, nhưng ít nhất tác phẩm của bạn được xác nhận bởi một công ty độc lập. Điều này cũng khiến bạn thấy an tòan phần nào, và hai bên sau đó có thể thoải mái bàn việc với nhau.

Các công ty đăng ký bản quyền đang ngày càng nở rộ có lẽ do hội chứng sợ bị đạo văn trong ngành này đang gia tăng. Tất cả các công ty này đều cấp cho bạn tài liệu xác nhận đăng ký bản quyền có kèm ngày tháng và chữ ký, nhưng họ đều thu phí. Quyết định thuộc về bạn.

Có một việc bạn có thể làm đối với kịch bản đem gửi đi đó là đánh máy ở trang đầu (hoặc ở tất cả các trang nếu thấy cần thiết) dòng chữ “Tài liệu mật” (Commercial in Confidence) kèm với biểu tượng ©, tên của bạn và ngày tháng ra đời tác phẩm. Một lần nữa xin nhắc lại rằng điều này không thể bảo vệ được ý tưởng của bạn khỏi bị trộm, nhưng ít ra nó khẳng định ngày bạn cho ra đời tác phẩm và có thể chính thức đòi quyền sở hữu. Điều này cũng tương tự như việc gửi tín hiệu đến người nhận, cả hai bên đều ý thức được vị trí pháp lý của mình và rằng bạn rất lo sợ bị ăn cắp ý tưởng. Có thể việc này sẽ khiến bạn thấy yên tâm đôi chút.

Biên kịch là một nghề nguy hiểm; hãy ý thức được rằng các ý tưởng na ná nhau thường bị phát tán cùng thời điểm. Nhưng bạn cần phải đưa dự án của mình đi khắp nơi và tìm ra người thích hợp để đưa nó lên hình, bạn sẽ chẳng thu được gì nếu cứ để nó bị bụi phủ trên giá sách. Sự lựa chọn thuộc về bạn.

Những ấn phẩm hữu ích

Copyright – một trong những sổ tay có ích của Hiệp hội tác giả. Địa chỉ ở trong phần “Tìm hiểu thêm”.

Writer’s Guide to Copyright and Law của Helen Shay

Protecting ideas and copyright – một cuốn sổ tay hữu ích và rẻ của BECTU – phát miễn phí cho hội viên (địa chỉ có trong phần “Tìm hiểu thêm”)

Công ty đăng ký bản quyền

VƯƠNG QUỐC ANH

BECTU – www.bectu.org.uk/about.mem/service.html (ĐT: 020 7437 8506)

BFI – www.bfi.org.uk

National copyright archive Ltd. – PO Box 88, Burwell, Cambridge CB5 0BU (ĐT: 01638 741223). 10 bảng cho mỗi tài liệu đăng ký

PACT – www.pact.co.uk/resources/art_dtl.asp?art_id=68

Scriptreg – (ĐT: 01403 865595 scriptreg@aol.com) địa chỉ nằm trong Screenwriter’s workshop (xem ở phần Tìm hiểu thêm); theo mẫu của Hiệp hội biên kịch Hoa Kỳ; 25 bảng cho 1 kịch bản trong mỗi 5 năm.

The Script Vault, PO box 36, Todmorden OL14 7WZ – UK được xác nhận bởi Hiệp hội biên kịch Anh quốc; 6 bảng cho một kịch bản trong mỗi 6 năm; www.thescriptvault.com

Stationers’ Hall Registry Ltd., - Stationers’ Hall, Ave Maria Lane, London EC4M 7Đ (ĐT: 020 7248 2934). 47 bảng cho một kịch bản trong 7 năm.

Văn phòng Bản quyền UK (Copyright Office UK) – www.copyrightservice.co.uk

HOA KỲ

National Creative Registry – www.protectwrite.com

US copyright office (Thư viện quốc hội) – www.loc.gov/copyright

Hiệp hội Biên kịch Hoa Kỳ - www.wgaeast.org/script_registration (khỏang 20 usd một kịch bản)

Write safe – www.writesafe.com (đảm bảo đăng ký từ tổ chức uy tín)

Người đại diện

Trong chương này các bạn sẽ học:

Về thế giới đen tối và bí ẩn của những người đại diện và làm sao để tìm ra một người

Họ làm gì? Làm sao để tìm ra và giữ được một người?

Việc có được một người đại diện giỏi rất quan trọng, người có thể hiểu được các mục tiêu của bạn và nhìn vào con đường sự nghiệp trong 30-40 năm tới. Bạn cần có một người để nhắc nhở mình, nếu lỡ bạn có quên, rằng mục tiêu sự nghiệp của bạn là gì và viễn cảnh sẽ ra sao. Bạn sẽ bị đối xử tệ nếu người đại diện của bạn là kẻ ăn xổi, chỉ trông đợi những sản phẩm nóng hổi nhất thời.

Paul Attanasio

Một người đại diện như thế nào?
Người đại diện chính là mắt là tai của nhà biên kịch, người quản lý công việc và đi xem xét hàng hóa. Anh ta hoặc cô ta (rất nhiều người đại diện là nữ) sẽ xoay xở mọi việc cho bạn, bạn chỉ việc ngồi viết. Ăn một khoản phần trăm nhất định (thường là 10% hoặc hơn), họ sẽ đàm phán hợp đồng, chăm chút các mối quan hệ, nghe ngóng những dự án trong tương lai, phát triển dự án mới, thậm chí gợi ý một vài thay đổi để kịch bản của bạn dễ bán hơn. Bạn – nhà biên kịch là một thứ hàng hóa, mà người đại diện sẽ thỏa thuận để bán được giá hời nhất mà không bị mất hợp đồng. Một nhà biên kịch phải kiếm được ít nhất 15 nghìn bảng mỗi năm trước khi có một người đại diện quản lý họ và bắt đầu trông đợi khỏan thu về từ vụ đầu tư này.

Tôi có cần một người đại diện không?

Nếu bạn không có một người đại diện, tức là bạn đang làm việc trong tình trạng tàn tật. Trong thị trường kịch bản, có một người đại diện cũng giống như bạn có một tấm huy hiệu nói rằng : “đây là một biên kịch bán được sản phẩm”. Đó là một dấu hiệu cho thấy có một người tin vào tài năng của bạn. Nếu một người đại diện nói với bạn rằng bạn có thể nộp kịch bản với một thời hạn nào đó, điều đó giúp một nhà sản xuất tin vào khả năng nhận định của họ (và trách ai đó nếu dự án thất bại). Nói thẳng ra rằng những người quyền lực trong ngành công nghiệp này có xu hướng ngại cam kết với những nhà biên kịch trẻ mới vào nghề - vì đó có thể là những thương vụ không an toàn. Vì thế nếu một nhà sản xuất nhận kịch bản từ tay một người đại diện, nghĩa là ít nhất họ nghĩ rằng bạn có thể viết. Kịch bản đó sẽ được nhà sản xuất đọc chứ không phải Người đọc kịch bản, hoặc ít ra nó được ưu tiên chút ít. Có được một người đại diện giống như có thêm sự tự tin - một động lực mạnh mẽ. Hollywood thường chỉ chấp nhận những kịch bản nộp qua người đại diện.

Dĩ nhiên bạn có thể tìm được cách để xoay xở với việc đàm phán hợp đồng của mình, nhưng nên làm việc với một luật sư giỏi bên phía của mình (nên là một chuyên gia trong ngành truyền thông)

Làm sao để kiếm được một người đại diện?
Một người đại diện cũng giống như kịch bản của bạn, nếu không có tác phẩm đảm bảo, bạn sẽ không cất cánh được. Xin nhắc lại, nếu không có người đại diện, bạn sẽ làm việc vất vả gấp 10 lần.

Ngược lại, nếu một công ty sản xuất hoặc một đạo diễn quan tâm đến kịch bản của bạn và nói đến chuyện tiền nong, hãy cẩn thận, sẽ có một bầy những người đại diện vây quanh bạn và mời bạn vào nói chuyện.

Người ta sẽ có phản ứng ngay lập tức với những tác phẩm tốt, bạn cảm nhận được điều đó từ bên trong và bạn biết rằng mình đang đứng trước một điều gì đó đặc biệt.

Mel Keynon , người đại diện.

Tôi nên bắt đầu ở đâu?

Cuốn The writer’s handbook (trong phần Tìm hiểu thêm) có một danh sách những người đại diện, tên, số điện thoại, % ăn chia, và thái độ đối với những kịch bản tự do được gửi đến. Đây chính là cuốn kinh thánh của bạn. Bạn cũng có thể tìm đến Internet.

Hãy lập ra danh sách những người đại diện có thể quan tâm đến thể loại tác phẩm của bạn và là những người chấp nhận các kịch bản tự do. Sau đó gửi một bức thư giới thiệu ngắn gọn (2-3 câu) nêu lên ý tưởng kịch bản và tham vọng trong sự nghiệp của bạn. Nên gọi điện trực tiếp (đừng bao giờ ngại làm việc này). Bạn có thể không trực tiếp nói chuyện được với người đại diện, ít ra bạn nói chuyện được với thư ký của họ (một đầu mối quan trọng) và hỏi rằng liệu họ có phiền nếu bạn gửi một tài liệu nào đó. Họ có thể nói không. Nếu họ trả lời như vậy, hãy chuyển sang người kế tiếp trong danh sách của bạn. Họ có thể trả lời rằng hiện tại không nhận những người mới, bạn hãy hỏi họ rằng khi nào họ sẽ tiếp nhận người mới (có một số người đại diện thường dọn dẹp và loại bỏ những thông tin không cần thiết 1 – 2 lần/năm, thời điểm đó là lúc mở cửa cho bạn bước vào)

Nếu họ yêu cầu bạn gửi toàn bộ kịch bản, tôi sẽ ngạc nhiên đấy. Tiêu chuẩn hiện nay để tiếp cận với những người đại diện (nhà sản xuất, hoặc bất kỳ ai có khả năng thúc đẩy sự nghiệp của bạn trong ngành này) đó là gửi cho họ một bức thư giới thiệu ngắn gọn với ba mục gạch đầu dòng mà tôi đã đề cập ở cuối chương 14. Họ có thể yêu cầu bạn gửi một bản tóm tắt và/hoặc treatment và một sơ yếu lý lịch (liên quan đến điện ảnh/truyền hình).

Họ yêu cầu bất cứ điều gì, bạn cũng nên cung cấp đủ.

Trước tiên, phải hiểu rõ các công ty đại diện - địa chị liên hệ quốc tế (Châu Âu? Mỹ?), lĩnh vực chuyên môn – xác định mục tiêu kịch bản của mình. Bạn có thể tìm thấy những công ty đại diện lớn với những người trẻ tuổi nhiệt huyết (ví dụ, một cậu thanh niên từng đi pha trà muốn trở thành một người đại diện trẻ trung và đang đi săn tìm một danh sách ứng viên) thì dễ tiếp cận hơn. Nhưng ngày nay các công ty đại diện lớn lại đang muốn mở rộng hoạt động công việc của mình, bao trọn gói ở mọi cấp độ những thương vụ liên quan đến phim ảnh với các tài tăng của họ (đa ngành), và càng có ít những người đại diện đi săn lùng những nhà biên kịch mới. Có một số người đại diện tính phí cho việc đọc kịch bản. Hãy tỏ ra chuyên nghiệp: luôn mang phong cách kinh doanh và quan trọng nhất là luôn nhã nhặn.

Những phản hồi

Nên nhớ rằng mọi thứ trong ngành kinh doanh này đều chỉ dựa trên những phản hồi chủ quan, thậm chí đi theo 2 chiều trái ngược: có người đại diện mổ xé phê phán nhân vật A lỗi thời, với lối cư xử rập khuôn và cũ rích, trái lại một người đại diện khác lại cho rằng nhân vật A có cái nhìn cổ điển rất thú vị. Vì thế, đừng bỏ cuộc. Từ chối chỉ là một phần của ngành này và bạn phải học cách đi vòng, nếu bạn không thể chấp nhận phê bình hoặc từ chối, có lẽ bạn không thuộc tuýp những người viết kịch bản mà giới truyền thông đang đi tìm.

Đi xuyên qua

Nếu bạn cố gửi đi kịch bản “danh thiếp” của mình tới một người đại diện và (tuyệt vời!) họ không phải là không thích nó (họ hiếm khí nói rằng mình cực kỳ yêu thích thứ gì đó), họ có thể hỏi bạn rằng còn có gì khác nữa không? Nên nhớ rằng bạn luôn cần có đồ dự trữ. Bạn gửi cho họ kịch bản thứ hai (một kịch bản có thể thuyết phục được họ), cùng với một bản tóm tắt ý tưởng kịch bản khác trong 5-6 trang. Chuẩn bị một hồ sơ kịch bản là rất cần thiết.

Không nên tiếp cận một người đại diện khi bạn chưa có bộ hồ sơ. Có rất ít khả năng một người đại diện nói chuyện với bạn chỉ qua một kịch bản hoặc một ý tưởng - lấy đâu ra cơ sở để làm tiềm năng phát triển cho sự nghiệp của một biên kịch? Những người đại diện muốn một biên kịch có khả năng sinh lời, chứ không hẳn là một kịch bản có thể bán được.

Đừng cảm thấy khó chịu sau khi gửi đi kịch bản “danh thiếp” mà không nhận được hồi âm nào. Những người đại diện đôi khi rất bận và có khi phải đợi đến ba tháng mới có hồi âm. Có thể gửi cho họ một lời nhắc qua điện thoại sau 4-6 tuần. Nếu họ gọi bạn đến gặp, họ sẽ muốn nói chuyện với bạn về mục tiêu trong sự nghiệp. Bạn có biết mục tiêu đó là gì không?

Những điểm cuối cùng

Nếu được một người đại diện chấp nhận, thông thường chẳng có việc ký hợp đồng gi cả, chỉ là một cuộc thu xếp nói bằng lời hoặc qua vài bức thư trao đổi, sau cuộc gặp đầu tiên. Tuy nhiên, sau khi đã có được một người đại diện, đừng tin rằng họ sẽ mang miếng ăn đến cho bạn. Họ có thể chỉ cho bạn đi theo hướng nào đó, nhưng bạn phải bước vào ngành công nghiệp này, vào mạng lưới của nó, lắng nghe xem các cơ hội ở đâu và ai đang tìm kiếm điều gì.

Nên nhớ rằng có được một người đại diện không có nghĩa là xong việc – đó mới chỉ là bắt đầu - bắt đầu sự nghiệp của một nhà biên kịch và hãy tiếp tục dựa vào xem mối quan hệ công việc này sẽ tiến triển thế nào. Họ có thể loại bạn ra khỏi danh sách của mình nhanh chóng nếu bạn không có kịch bản bán được hoặc bạn tỏ ra “rất khó hợp tác”.

Tôi không ủng hộ thái độ “người đại diện của tôi, người bạn tốt nhất”. Điều cốt yếu luôn là vấn đề kinh doanh, cuối cùng bạn cần cảm thấy thoải mái tin tưởng vào công việc của người đại diện của mình và nhận định về tác phẩm của mình.

Luôn nhớ rằng người đại diện làm việc cho nhà biên kịch, chứ không phải ngược lại. Hãy nhìn vào tỉ lệ % ăn chia: ai lấy 90%? Thực ra, bạn đang thuê người đại diện – nhưng việc ai cần ai hơn lại là vấn đề gây tranh cãi.

Bạn không nhất thiết cần có một người đại diện mới viết được

David Thompson

Chủ hãng BBC films

…nhưng bọn họ rất có ích. Tôi không thể nghĩ ra được một nhà biên kịch chuyên nghiệp nào lại không có một người đại diện - một người đại diện giỏi.

David Koepp

Biên kịch: Panic Room, Spider Man

Mission Impossible, Carlito’s Way

Hai trang web thú vị

www.nyscreenwriter.com/article35.htm [bài báo về những người đại diện]

www.wgaeast.org/about_the_writers_guild/agency_list.html [danh sách những người đại diện ở Mỹ - xem phần “Tìm hiểu thêm” : Writers Guild of American - Hiệp hội các nhà biên kịch Mỹ]

Và những địa chỉ khác:

Hiệp hội đại diện của các tác giả: The Association of Authors’ Agents: c/o Drury House, 34-43 Russell Street, London WC2B 5 HA (thư ký: Simon Trewin)

Đt: 020 7344 1000; www.agentsassoc.co.uk

aaa@pfd.co.uk – danh sách của những thành viên hiện có tại UK

Writers Guild of American - Hiệp hội các nhà biên kịch Mỹ (xem phần “Tìm hiểu thêm”) cung cấp danh sách của những công ty đại diện được chấp nhận ở Mỹ.

www.stevens-arce.com [một đường dẫn rất hay về những người đại diện và các thông tin khác]

Chuyển thể, phim ngắn, TV series, soap, sitcom và cộng tác

Trong chương này, các bạn sẽ học:

những lĩnh vực chuyên môn trong viết kịch bản
việc chuyển thể một tác phẩm của ai đó, viết phim ngắn (một cách hữu hiệu để được chú ý) và viết sitcom
một vài mẹo về việc hợp tác với những biên kịch khác.

Chuyển thể lên màn ảnh

Chuyển thể là một quá trình thay đổi hoặc biến chuyển một tài liệu từ dạng này (tiểu thuyết, sân khấu kịch, truyện ngắn, câu chuyện có thực, vv.) sang dạng khác (phim truyện, phim truyền hình). Mặc dù 60% các kịch bản được sản xuất là những tác phẩm chuyển thể (chủ yếu từ tiểu thuyết), nhưng cũng có một lượng lớn các kịch bản là sản phẩm gốc. Tại sao? Bởi lẽ đa số các kịch bản chuyển thể phải nhượng lại một phần hoa hồng cho tác giả gốc; trước khi một nhà biên kịch bắt đầu công việc chuyển thể một tác phẩm, người trả tiền hoa hồng (thường là nhà sản xuất) phải có được tác quyền chuyển thể tác phẩm gốc đó và thường việc này khá tốn kém.

Viết kịch bản chuyển thể không hẳn là một phần trong cuốn sách giới thiệu này. Đây là một kỹ năng riêng, mà bạn có thể tìm đọc trong những tài liệu chuyên môn có bán trên thị trường. Bạn cần hiểu rằng mỗi một hình thức có những nguyên tắc riêng trong hành động và xung đột, nó có những giới hạn và tự do riêng của mình. Trong quá trình chuyển thể, bạn cần tìm ra những yếu tố cơ bản và mạnh mẽ trong tác phẩm và đưa chúng lên hình. Nếu coi việc chuyển thể như một bài tập, hãy tự hỏi bản thân:

Liệu tôi có thể rút ngắn tác phẩm đó lại thành một mạch truyện có độ dài 2 giờ đồng hồ? (một cuốn tiểu thuyết được kể qua bao nhiêu trang tùy ý, nhưng bạn chỉ có 120 trang)
Liệu tác phẩm đó có chứa một ý định nhằm đạt được một mục tiêu nào đó và có khả năng được thể hiện thật kịch tính trên màn ảnh? Liệu động cơ đã đủ mạnh và rõ ràng, tất cả rồi có dẫn đến cao trào?

Vì thế: hãy tìm ra xương sống, đó chính là mạch truyện trung tâm thỏa mãn được các yêu cầu về hình ảnh và có thể được mô tả trong một câu – đó chính là khái niệm chuyện. Hãy xác định xem yếu tố nào cần thiết cho xương sống và yếu tố nào không cần. Sau đó, quyết định xem nên giữ và nên bỏ cái gì (lựa chọn, cô đọng, cắt bỏ, sắp xếp lại, chuyển đổi; tính mạch lạc vô cùng cần thiết). Tóm tắt câu chuyện ngắn gọn với các chi tiết cần thiết, tìm ra kết cấu mở-thân-kết cho kịch bản. Cuối cùng, chưng cất ra những tinh túy của linh hồn câu chuyện.

Linh hồn này chính là những điểm bạn bỏ qua và những gì bắt buộc phải giữ lại trong câu chuyện. Chuyển thể kịch bản là việc sáng tạo ra một loại “sự thực” mới, vì thế hãy đi theo những nguyên tắc của hình thức chuyển thể. Điều đó không có nghĩa là ném cả quyển sách đi. Tính mạch lạc rất quan trọng: biết được mình đang tìm kiếm điều gì và hình dung kịch bản cuối cùng sẽ như thế nào.

Trung thành với nguyên tác không có nghĩa là nhắc lại từng từ trong đó.

Andrew Davies

Chuyển thể: Pride And Prejudice,

The Old Devils, Tipping The Velvet.

Ví dụ, phiên bản phim chuyển thể The Talented Mr. Ripley đã chỉ ra rõ ràng rằng cuối cùng Tom sẽ bị bắt, nhưng trong tiểu thuyết, phần kết hoàn toàn ngược lại; trong tác phẩm truyện tranh gốc Road To Perdition, Michael Jr. lớn lên và trở thành một mục sư, nhưng bộ phim kết thúc khi cậu ta mới chỉ là một đứa trẻ (dù rằng giọng thuyết minh khi đã là một người trưởng thành); và tôi vẫn đang tìm xem liệu Jane Austen (Pride and Prejudice) của tôi có thấy đoạn Darcy đi lên khỏi mặt nước, chiếc quần chẽn cưỡi ngựa bó sát vào thân ở đâu không. Tuy nhiên các kịch bản phim chuyển thể đều có hiệu quả khá thuyết phục theo cách riêng của nó. Hãy tự hỏi bản thân xem, tại sao người ta lại đưa ra những quyết định đó.

Nên nhớ rằng trong ngành truyền thông, một cuốn sách là một thứ tài sản để mua bán - chỉ khi có tác quyền mới được phép xoay xở để đưa tác phẩm đó lên màn hình.

Mẹo cuối cùng: chuyển thế chính tiểu thuyết của mình hiếm khi có hiệu quả - vì bạn quá gần gũi đối với tác phẩm gốc quý giá của mình.

Người ta nói rằng: “Sách hay làm ra phim dở và sách dở làm nên phim hay” (ví dụ: Bonfire Of The Vanities, American Psycho và The Bridges Of Madison County”. Bạn có đồng ý không? Hãy kể ra 3 cái tên ở mỗi loại. Bạn có tìm ra ngoại lệ nào không? Hãy kể ra!

Viết kịch bản phim ngắn

Các phim ngắn (có độ dài từ 5-30 phút) thường là một cách rất hay để các nhà biên kịch trẻ khởi nghiệp. Nhiều phim ngắn ra đời từ các trường dạy làm phim, và gần đây các hãng phim độc lập, kinh phí thấp cũng cho ra đời ngày càng nhiều phim ngắn. Một vài kênh truyền hình cũng đang ủng hộ phim ngắn (khi phát sóng trên truyền hình, độ dài tối đa của phim ngắn là 11 phút)

Kỹ năng viết kịch bản phim ngắn rất khác so với kịch bản phim truyện dài – có lẽ là một trong những thử thách và khó khăn lớn nhất trong các loại hình viết kịch bản. Dưới đây là một vài điều cần suy ngẫm trong lĩnh vực này:

Có một điểm chung của các phim ngắn thành công đó là ý tưởng và cách diễn đạt “khớp với không gian của nó”. Đó không phải là một câu chuyện dài bị nén lại để vừa khung thời gian, cũng không phải một ý tưởng được kéo dãn ra, càng không phải là một đoạn quảng cáo cho một phim nhựa trong tương lai– đó là một kỹ thuật nếu bạn có thể tự rút ra.
Các nguyên tắc của viết kịch bản càng trở nên quan trọng hơn trong một kịch bản phim ngắn: bạn chỉ có 15 trang. Tiết kiệm trong hình thức và cách thể hiện là tất cả những gì cần làm. Đi thẳng vào cuộc sống và thế giới của nhân vật trung tâm ngay lập tức; đưa ra một sự kiện đặc biệt trong đời sống của nhân vật khi được kịch tính hóa đồng thời thể hiện rộng hơn, rõ hơn hiện tại và quá khứ của họ.
Hãy nghĩ hai lần về điểm nút của câu chuyện. Người đọc đủ thông minh đoán được ra đoạn kết và thường là họ đoán đúng.
Yếu tố hài hước khá hiệu quả trong kịch bản ngắn, miễn là bạn không sử dụng nó vào mục đích kéo dài kịch bản.

Dù có bị từ chối đi chăng nữa, những người hoạt động trong ngành này vẫn coi các phim ngắn là tiền đề của đạo diễn phim, một tấm danh thiếp thể hiện khả năng của họ để đi tiếp đến các phim truyện dài sau này. Hãy liên hệ với những đạo diễn mới vào nghề và các nhà sản xuất; hãy đưa ra tác phẩm của mình như một tấm danh thiếp.

Một vài trang web hữu ích cho những người làm phim ngắn:

www.atomfilms.com

www.briefencounters.org.uk

www.britshorts.com

www.clermont-filmfest.com [thị trường phim ngắn Châu Âu]

www.filmscouts.com

www.filmworks.com.sg

www.moviepoet.com [những cuộc thi phim ngắn quen thuộc]

www.fortheloveofit.com

www.in-the-movies.co.uk

www.schockwave.com

www.shortfilmbureau.com [gồm cả những lời khuyên về kịch bản]

www.shortscriptsonline.com [trang web rất hay của Mỹ]

www.triggerstreet.com [trang web của Kevin Spacey –

cuộc thi phim ngắn hàng năm]

Soap (kịch truyền hình dài tập), TV series (phim dài tập) và sitcom (hài kịch tình huống)

Hãy vứt đi định kiên khi cho rằng viết kịch bản cho các phim truyền hình dài tập nghĩa là giảm giá trị bản thân. Đó là những sản phẩm quen thuộc, là bước khởi đầu cho các nhà biên kịch trẻ và là một môi trường đào tạo rất tốt trong việc viết lách. Hãy tỏ ra chuyên nghiệp: hãy biết thích nghi.

Soap hay nhất là những câu chuyện thường ngày được kịch tính hóa và không bao giờ đi đến cái kết.

Adrian Mourby

tác giả/nhà sản xuất – biên kịch/cựu biên tập

của The Archers

Một phần công việc của những người biên tập TV series là đi săn tìm những tài năng biên kịch mới, một lực lượng không bao giờ là đủ. Mỗi một series sẽ có “cuốn kinh thánh” của riêng nó - một tài liệu cụ thể về chi tiết các nhân vật của series, câu chuyện nền ở quá khứ, đặc tính và cách tiếp cận và những thông tin khác về sản xuất. Tuy nhiên để nắm được những tài liệu này là rất khó trừ khi bạn được mời tham gia viết cho chương trình này. Các series đã được sản xuất (Eastenders, Hollyoaks, The Bill) sẽ có những kế hoạch cho các nhà biên kịch tập sự, những người sẽ được khẳng định qua quá trình sản xuất.

Làm sao để tham gia được vào nhóm viết này? Hãy xác định chương trình bạn quan tâm, xem càng nhiều tập càng tốt, cố gắng nắm bắt được nhịp điệu và phong cách của series này. Nói chuyện với người biên tập kịch bản và/hoặc gửi cho họ một kịch bản mà bạn đã viết. Điều họ không cần là một tập phim sử dụng các nhân vật như trong series đó. Họ muốn một thứ gì đó tương tự hoặc có câu chuyện nền giống như của series đó. Họ muốn bạn chứng tỏ rằng bạn có thể viết, rằng bạn là một tài năng mà họ có thể ươm trồng.

Nếu họ thấy ấn tượng, họ sẽ mời bạn đến nói chuyện (Chương 19). Luôn sẵn sàng với năm đến sáu bản tóm tắt một trang. Sau khi gặp bạn, họ muốn biết xem liệu bạn có hiểu series đó rõ không, hiểu được cấu trúc và có thể (hoặc có thể được hướng dẫn) để hoàn thành sản phẩm đúng thời hạn. Đừng bao giờ phê bình chương trình đó quá nhiều. Hãy tỏ ra nhiệt tình và niềm nở; lắng nghe và học hỏi.

Hãy luôn chuẩn bị tinh thần là những tóm tắt kịch bản đầu tiên sẽ bị từ chối - đừng bận tâm nhiều. Hãy kiên định: sau mỗi một đợt bị từ chối, hãy gửi cho họ một vài ý tưởng khác hay hơn; cuối cùng sẽ có một ý tưởng đến đích.

Chu trình làm việc của thể loại series/soap:

Tháng 2: gặp các biên kịch - thống nhất mạch truyện

Cuối tháng 2: đưa ra bản thảo câu chuyện

Tháng 4: các nhà sản xuất chỉnh sửa lại câu chuyện

Tháng 5: bản thảo đầu tiên ra đời

Giữa tháng 7: bản thảo thứ 2 cùng với thiết kế sản xuất

Cuối tháng 7: bản thảo cuối cùng

Đầu tháng 9: ghi hình

Giữa tháng 10: phát sóng

Rất nhiều các chương trình soap và series có một đến hai đợt/năm mở cửa cho các biên kịch trẻ - hãy tìm hiểu xem đợt kế tiếp là khi nào và liệu chuẩn bị sẵn sàng một kịch bản.

Sitcom

Đây là một một lĩnh vực chuyên môn được đề cập trong những tài liệu riêng. Cũng như những tập soap dài 30 phút, chúng có cấu trúc 2 hồi (xem chương 8). Nên nhớ rằng sitcom có 2 yếu tố: tình huống và hài hước. Nhân vật phải phản ứng với tình huống xảy đến một cách hài hước. Khán giả có phản ứng đối với những nhân vật đáng nhớ - hãy tạo ra những nhân vật như thế! Lời thoại hài hước là sự khác biệt giữa nói ra những điều buồn cười và nói chuyện một cách buồn cười. Người ta thích cách thứ hai.

Các nhà sản xuất nói rằng họ muốn thấy có ít nhất 3 lần cười trong mỗi trang, cười một cách tự nhiên. Cũng nên lưu ý một vòng tròn quy luật trong sitcom đó là: ở cuối mỗi tập, các nhân vật tưởng như đã qua một chuyến hành trình dài những rồi cuối cùng lại trở về đúng với điểm xuất phát. Một điểm nữa cần lưu ý đó là sitcom phát huy được lợi thế qua chính môi trường giới hạn của nó: các nhân vật tha thiết, quyết tâm muốn vượt qua hoặc thay đổi tình trạng hiện tại, nhưng do hoàn cảnh xô đẩy, các mối quan hệ này nọ, họ không thể vượt qua (Steptoe And Son, Hancock, Cheers, Frasier, Will & Grace). Thực tế, những bộ sitcom muốn vượt qua lãnh thổ quen thuộc của nó, thường đem lại ít thành công.

Đừng viết những gì bạn nghĩ người ta sẽ thấy buồn cười, hãy viết ra những gì khiến bạn cười.

Khi đưa ra một thứ gì đó, các nhà sản xuất muốn thấy:

một tập hoàn chỉnh - tốt nhất là tập mở đầu (pilot)
nửa trang tóm tắt cho 6-7 tập (ít nhất) tiếp theo
1-2 trang định hướng chung về series, gồm 6-8 dòng dành cho mỗi nhân vật chính

Cuối cùng, đối với những biên kịch hoạt động theo nhóm: trước khi bắt đầu hãy đề ra những quy tắc chặt chẽ, ví dụ: ai làm gì trong mối quan hệ này (biết được điểm mạnh/yếu của nhau trong viết lách), thứ tự của từng biên kịch (thường là theo thứ tự abc) và phân chia tài chính. Việc này sẽ tránh được những tranh cãi sau này:

Các website có ích:

http://groups.yahoo.com/group/SitsVac

www.bbc.co.uk/talent [lời khuyên khi viết hài kịch]

www.bbc.co.uk/writersroom [trang chủ của Ban hài kịch BBC]

www.britcoms.com [các chương trình hài kịch của Anh]

www.comedyzone.beeb.com [một vài link hay]

www.robinkelly.btinternet.co.uk [có một một mục sitcom rất hay]

www.sitcomtrials.co.uk [những màn trình diễn tác phẩm của các biên kịch trẻ]

và một cuốn sách về tự học cách viết hài kịch Teach yourself comedy writing của Jenny Roche.

Với những ai đang đi tìm người cộng tác, đây là một nhóm online thích hợp để tham gia:

http://groups.yahoo.com/group/WritingBuddies

Ngành này vận hành như thế nào và vị trí của bạn

Trong chương này các bạn sẽ học:

ngành công nghiệp điện ảnh/truyền hình và vị trí của bạn đang ở đâu
làm sao để định hướng được thị trường
làm sao để gặp gỡ và quảng bá sản phẩm đến nhà sản xuất
cảm giác sung sướng trong tình trạng bất động được gọi là “đang phát triển”. Hãy nên lo lắng, hoang mang…

Nếu bạn không chủ động dẫn dắt mối quan hệ trong ngành này, chính nó sẽ dẫn dắt bạn

Paula Milne

Vào cuộc

Người ta nói rằng vấn đề không nằm ở chỗ bạn biết gì mà là bạn biết ai. Đó chính là con đường đi vào ngành truyền thông - việc này phụ thuộc vào việc quen biết đúng người, đúng mạng lưới cần liên hệ: tiếp thị bản thân và tiếp thị kịch bản của mình – đó chính là chiến lược tiếp thị của bạn. May mắn cũng đóng một vai trò quan trọng – đưa được kịch bản phù hợp vào tay đúng người, đúng thời điểm. Làm sao để bước đầu đột nhập vào?

Hãy chủ động. Liệu có một cuộc hội thảo nào đó được tổ chức và người đến nói chuyện là một nhà biên kịch tên tuổi hay một chuyên gia trong ngành? Hãy tham dự ngay
Hãy tham gia lớp học biên kịch cuối tuần hoặc kéo dài vài tuần (chương 20). Những người tham dự có thể là những biên kịch triển vọng hoặc đã thành tài hay những nhà chuyên môn trong lĩnh vực này. Rất nhiều nhà biên kịch đã lần đầu bước được vào nghề (thường là TV soap hoặc series) qua việc gặp gỡ ai đó tại những lớp học kiểu này.
Một vài kênh truyền hình và các trường dạy làm phim thỉnh thỏang tổ chức các khóa học hoặc dự án, thường là miễn phí. Để tham dự cần phải gửi kịch bản đến. Hãy tìm hiểu xem khóa học tiếp theo khi nào
Một vài cuộc thi hoặc học bổng được công bố thông qua các tờ tạp chí hàng tháng của dân biên kịch.
Tham gia một nhóm viết, một mạng lưới, gợi ý cho ai đó tổ chức các buổi hội thảo. Tình nguyện tham gia tổ chức hoặc giúp đỡ trong khâu tổ chức; đừng e sợ, việc này không chán lắm đâu!
Tham gia vào một cơ quan nào đó trong ngành này (SW, NPA, PACT, Raindance, vv. – xem “Tìm hiểu thêm”), gặp gỡ những tài năng mới nổi đặc biệt là những nhà sản xuất hoặc đạo diễn. Bạn sẽ có một cơ hội tốt hơn nếu được là một phần của cả khâu trọn gói (những thành phần khác của khâu: nhà sản xuất, đạo diễn hoặc diễn viên tên tuổi). Việc này cũng thúc đẩy sự tự tin của bạn.
Nếu nhà hát địa phương có một nhóm viết, hãy tham gia ngay. Tôi biết bạn muốn viết kịch bản phim, nhưng sân khấu cũng là một cánh cửa mở. Khi các chuyên gia đi tìm các tài năng, sân khấu/nhà hát là điều đầu tiên họ nghĩ tới (dù rằng viết kịch là kĩ năng hòan toàn khác). Nếu bạn có tác phẩm nào đó (dù mơ hồ) được biểu diễn, điều này sẽ rất ấn tượng trong sơ yếu lý lịch của bạn – ví dụ như một vở kịch được kể trên radio.
Một vài công ty sản xuất độc lập và TV series (Eastenders, The Bill) có các dự án cho biên kịch tập sự.

Khi đối diện với ngành này, dù ở bất kì cấp độ nào, luôn phải tỏ ra dễ chịu, nhã nhặn, tự tin và chuyên nghiệp; không được hối thúc, lạm quyền, quá tự tin hoặc quá to mồm. Học cách lắng nghe và nhận lời khuyên. Thiết lập mạng lưới cũng là một kỹ năng bạn cần tích lũy. Tuy nhiên, cũng cần nhớ rằng, bạn có thể có liên hệ với rất nhiều người, nhưng nếu không có một kịch bản hay thì cũng đáng xấu hổ lắm.

Ngành công nghiệp: vị trí của bạn

Hiện nay trên Đại lộ danh vọng của Hollywood có nhiều ngôi sao dành cho chó và mèo hơn là cho các nhà biên kịch.

Brian Helgeland

Biên kịch: L.A. Confidential, A Knight’s Tale, Conspiracy Theory

Quyền lực? Các nhà biên kịch chẳng có chút xíu quyền lực gì, trừ khi họ giàu có và nổi tiếng

Một chuyên gia trong lĩnh vực truyền hình ở Mỹ (yêu cầu được giấu tên)

Trong nấc thang của ngành này, từ trước tới giờ biên kịch vẫn luôn ở vị trí gần thấp nhất và được trả lương tệ nhất. Nếu một bộ phim thành công rực rỡ, đạo diễn sẽ là người nhận được lời khen, nếu bộ phim đó thất bại thảm hại, tội lỗi sẽ đổ lên đầu biên kịch. Tuy nhiên, ngày nay tầm quan trọng của một kịch bản hay đang dần dần được nhận thức; những người có kịch bản tốt đang được trả lương cao hơn và được tôn trọng hơn (miễn là họ vẫn tiếp tục đưa ra được những kịch bản tốt)

Nội dung của phim giờ không còn quan trọng nữa, vấn đề là “ai” tham gia phim?

Đạo diễn Robert Altman

Đây là một thực tế trong ngành này: bước sang thế kỷ này, khoảng trên 40% khán giả đến rạp chiếu phim ở độ tuổi trên 40. Có lẽ đó là lí do giải thích tại sao Hollywood - nơi đang ngày càng tập trung hơn đối tượng ở độ tuổi 17-24 và quyền lực của những công ty đại diện ôm trọn gói các khâu trong sản xuất bị đi xuống - nhiều năm nay đang thiếu những kịch bản hay, trong khi đó khán giả ngày càng kén chọn và thông minh hơn, họ có xu hướng tìm đến mảng phim độc lập và những hình thức phim mới.

Lần đầu tiên tôi gửi đi kịch bản My Big Fat Greek Wedding của mình, người ta nói rất thích nó, nhưng các ông chủ hãng phim nói rằng : “Cô có thể đổi nó thành phim của người Do thái?” hoặc “Có thể đổi thành người Gốc Nam Âu không?” Tôi nói rằng: “Không, đây là phim về Hy Lạp, và tôi hiểu rõ về Hy Lạp, tôi muốn giữ nguyên là Hy Lạp”. Các hãng phim nói lời tạm biệt và vì thế tôi chuyển nó thành kịch bản sân khấu 1 người kể chuyện… rồi vợ chồng nhà Hanks đã đến xem buổi diễn…

Nia Vardalos

Diễn viên, biên kịch

Để đi tới bất cứ nấc thang nào của thành công, bạn cần biết khi nào nên nói “có” dù họ nói “không” và khi nào nói “không” dù họ nói “có” (họ ở đây là bất kỳ ai, kể cả VIP).

Sharone Stone

Diễn viên, nhà sản xuất

Định hướng thị trường

Bạn cần hiểu về ngành này và cách vận hành của nó rõ như chính kiến thức về viết kịch bản của mình. Bạn cần làm quen với những cái tên (tên của các nhà sản xuất và công ty sản xuất): ai đang làm gì, ai đang tìm kiếm thứ gì, xu hướng ăn chia lợi nhuận, ý tưởng viết, kinh phí làm phim và doanh thu phòng vé.

Hãy hòa mình vào những tạp chí hàng tuần chuyên về phim ảnh – Variety, Screen International hoặc The Hollywood Reporter; với truyền hình Anh quốc – Broadcast (xem chi tiết ở phần “Tìm hiểu thêm”). Hãy đọc thật kỹ và đều đặn - tốt nhất là đăng ký mua định kỳ dài hại vài tờ. Bạn cũng nên quan tâm đến phần credit ở cuối một bộ phim hoặc chương trình truyền hình. Hãy làm giống như tôi: là một trong những người khiến chủ rạp chiếu phim phát cáu vì kiên quyết ngồi xem đến dòng credit cuối cùng.

Trong mọi trường hợp, luôn chú ý đến những cái tên, tự lập một hệ thống những tấm cạc cho chính mình: một loại dành cho các nhà sản xuất, một dành cho những người đại diện, phim hài, vv. Những người quan trọng cần tìm đến đó là: trong lĩnh vực phim truyện – chuyên gia phát triển kịch bản, trưởng phòng phát triển, các nhà sản xuất, đạo diễn; trong lĩnh vực truyền hình – biên tập kịch bản, nhà sản xuất, đạo diễn, tổng biên tập. Xây dựng một tệp cơ sở dữ liệu, những cái tên bổ sung trong ngành sản xuất, các dự án, lý lịch công tác của họ, gu và sở trường của họ, thái độ của họ đối với biên kịch mới vào nghề, những người trong ngành bạn có thể gặp (ghi lại địa điểm và thời gian bạn đã gặp họ, đã nói về vấn đề gì, trao đổi ý kiến gì, ấn tượng khái quát, vv.). Khi tệp cơ sở dữ liệu của bạn ngày càng dày lên, nghĩa là bạn đã có một kho tư liệu dự trữ quý giá.

Khi gửi kịch bản vào ngành công nghiệp này, hãy bắn nó bằng súng bắn tỉa: nhắm thẳng vào thị trường - tệp cơ sở dữ liệu chính là thị trường của bạn. Thông tin là quyền lực.

Về các nhà sản xuất và cách làm sao để sống sót dưới tay họ

Yếu tố cơ bản đem đến sự thành công cho Four Wedding And A Funeral đó chính là vì tôi được cộng tác với một nhà sản xuất và một đạo diễn – những người có cùng chung quan điểm về bộ phim sẽ như thế nào và chúng tôi giữ vững quan điểm chung đó đến cùng.

Richard Curtis

Một yếu tố cơ bản trong bất kỳ lĩnh vực sản xuất nào – người có quyền lực tối cao trong một dự án là nhà sản xuất. Những nhà sản xuất giỏi sẽ làm được việc, những người kém cỏi sẽ làm bạn uổng phí năng lượng, tài năng và thời gian. Những nhà sản xuất giỏi sẽ tạo ra được “nhiệt năng” (nhiệt tình và quyết tâm) cần thiết để tập hợp được những người tài cùng tham gia làm một bộ phim hoặc một chương trình truyền hình rồi đem bán. Mục tiêu của họ là cho ra đời sản phẩm tốt nhất với chi phí thấp nhất. Hãy làm quen với ý nghĩ rằng làm phim và truyền hình là nghệ thuật của việc cân đối trong khoảng thời gian và kinh phí cho phép. Đôi khi nhà sản xuất đóng vai trò sáng tạo trong dự án.

Ngày nay, những nhà sản xuất có tài năng, nhiệt huyết và tầm nhìn rộng thường làm việc trong mảng sản xuất phim độc lập. Hãy hướng đến những người, những công ty mà bạn ngưỡng mộ sản phẩm của họ. Nắm được lý lịch hoạt động của họ từ trước đến nay: quá trình sản xuất của họ có phù hợp với kịch bản của bạn không? Gọi điện và hỏi xem liệu họ có chấp nhận những tác phẩm tự do được gửi đến. Nếu có, họ có thể gợi ý cho bạn một vài cái tên (trưởng ban hoặc biên tập kịch bản) để bạn gửi kịch bản cho những người đó. Hãy đóng gói và gửi kịch bản, đừng hi vọng sẽ sớm có hồi âm. Có khi phải đợi đến 3 tháng mới có hồi âm. Sau từ 6-8 tuần hãy gọi điện đến thư ký của họ và lịch sự hỏi về kịch bản bạn đã nộp (ít ra là bạn biết thêm được một người để liên hệ)

Một vài công ty có thể yêu cầu bạn ký vào bản xác nhận trước khi nộp kịch bản (Xem chương 16). Quyết định thuộc về bạn. Những biên kịch mới vào nghề luôn bị hoang mang. Nếu bạn muốn người ta đọc kịch bản của mình, thì chẳng còn lựa chọn nào khác; nếu bạn không ký, sẽ không ai phát hiện ra kiệt tác của bạn.

Cuối cùng, có thể bạn tự hỏi rằng tại sao Hollywood và các hãng phim lớn lại sản xuất ra quá nhiều phim dở tệ như vậy. Bởi vì quyết định của những nhân vật quan trọng đôi khi dựa trên cơ cấu tài chính của một hợp đồng chứ không phải dựa vào tính sáng tạo đáng quý của một dự án. Vì thế bạn nên cảm thấy tự tin rằng nhà sản xuất làm việc cùng bạn có thể đặt yếu tố tài chính ngang bằng với yếu tố chiều sâu nghệ thuật trong kịch bản của bạn.

Ý thức được những khác biệt và những ưu tiên chung: điều quan tâm đầu tiên của một nhà biên kịch đó là có được một kịch bản hay, nhà sản xuất muốn kiếm đủ ra tiền và làm bộ phim đó.

Hẹn gặp

Bây giờ tôi đã ngòai 90 tuổi, cách đây vài năm tôi có mang một dự án mới đến gặp một nhân vật quan trọng của hãng phim - một anh chàng trẻ tuổi, chưa đến 30 tuổi – anh ta mời tôi ngồi và hỏi: “Ông Wilder, hãy nói cho tôi biết ông đã làm được gì?”. Tôi nhìn cậu ta và nói: “Không, cậu nhóc, cậu hãy nói cho tôi biết cậu đã làm được gì?”

Billy Wilder

Đạo diễn: Some Like It Hot

Một nhà sản xuất thích kịch bản của bạn và gọi bạn đến gặp để nói chuyện. Cuộc gặp đầu tiên này thường là một thủ tục thông thường để hai bên hiểu về nhau. Bạn sẽ quyết định xem có muốn làm việc với người này không, và về phía họ cũng quyết định xem liệu có thể làm việc được với bạn không. Luôn nhớ nguyên tắc cơ bản: lĩnh vực sản xuất phim luôn là một công việc cần sự hợp tác.

Các nhà sản xuất tìm kiếm “sự ăn ý” khi làm việc với đồng nghiệp.

Adrian Hodges

Nếu họ nhìn thấy rõ ràng có tính xung đột/va chạm, hoặc bạn là một nhà biên kịch cứng nhắc trong việc thay đổi ngôn từ của mình trên trang giấy (bạn không thoải mái nếu phải viết lại), họ sẽ nói “thanks, but no thanks” (cám ơn, nhưng chúng tôi không cần). Họ cũng tìm kiếm một sự đảm bảo trong cuộc gặp này: họ muốn thấy sự tự tin trong bạn - một nhà biên kịch không chỉ có tài mà còn đáng tin và có thể đem đến những kịch bản tốt đúng hạn. Đừng tỏ ra thô lỗ hoặc nịnh bợ công việc của họ. Đến đúng giờ, ăn mặc đẹp (hoặc ít ra là gọn gàng), cởi mở, có tính xây dựng và tự tin.

Ngay trong buổi gặp này, thường thì họ không nói gì đến vấn đề tiền nong. Họ có thể nói về việc bạn nộp những tài liệu chi tiết hơn hoặc các ý tưởng khác (những bản tóm tắt chào hàng – chương 15), hoặc họ đã có sẵn một ý tưởng và muốn mời bạn hoàn thiện ý tưởng đó và viết thành một kịch bản hoàn chỉnh. Nếu có sự thống nhất nào đó giữa hai bên, thường là bằng lời. Ngay sau cuộc gặp này, nên gửi một bức thư ngắn gửi lời cám ơn; nếu có điều gì được thống nhất trong cuộc gặp này, bạn nên đề cập lại trong thư.

Các nhà sản xuất thường đưa ra cho bạn một phương án thỏa thuận. Chấp nhận phương án này nghĩa là đồng ý một khoản nào đó (từ một đến năm trăm bảng), họ sẽ có toàn quyền đối với kịch bản hoặc bản tóm tắt để khai thác sử dụng trong một khoảng thời gian (thường là 1 năm và sẽ tái gia hạn hàng năm). Điều này buộc bạn phải viết lại theo những ghi chú của họ. Hãy quen với việc này, nếu bạn không đồng ý, sẽ có người khác thế chỗ.

Nếu người ta đưa ra một khoản tiền nhất định nào đó, bạn nên tham khảo ở Hiệp hội biên kịch đối với mức tương đương (xem phần Tìm hiểu thêm). Nếu được chào mời, hãy nói, một bảng, và tự hỏi: liệu người này có thực hiện được dự án không? Nên nhớ rằng bạn rất cần tên mình lần đầu xuất hiện trong phần credit. Ngòai ra, bạn sẽ được trả khoản tiền lớn đầu tiên khi phim bấm máy. Giá của các kịch bản tiếp sau sẽ tùy thuộc vào giá của kịch bản gần nhất mà bạn bán được. Một xu hướng đang ngày càng phổ biến đó là Mua đứt, bạn sẽ ký hợp đồng vĩnh viễn chuyển toàn bộ tác quyền với cái giá gấp 2-3 lần giá của Hiệp hội. Quyết định thuộc về bạn.

Những nhà sản xuất giỏi (có tầm nhìn và biết chia sẻ) sẽ giúp bạn phát huy được hết tiềm năng trong dự án của mình và nếu mối quan hệ phát triển thuận lợi, tốt đẹp, có thể hai bên sẽ trở thành những cộng sự lâu dài. Nhiều sản xuất thích xây dựng những mối quan hệ lâu dài với những biên kịch hợp gu với họ mà họ phát hiện ra, ươm trồng và có thể tin cậy được.

Nếu bạn được trả tiền để viết một thứ gì đó, tội lỗi đáng xấu hổ nhất không phải là nộp muộn mà là không nộp.

Colin Clements

Biên kịch/sản xuất điều hành

Chào hàng kịch bản và thuyết phục

Rất nhiều bài báo đã viết về chào kịch bản và những kỹ năng liên quan đến việc này. Đối với các biên kịch trẻ, đây thực sự là một lĩnh vực dễ nản lòng, nhưng dưới đây sẽ cho các bạn một vài gợi ý cơ bản.

Chào hàng kịch bản là một bản giới thiệu bằng lời kịch bản hoặc ý tưởng của bạn cho bất cứ ai có quyền nói “Chấp nhận”. Người này thường là nhà sản xuất hoặc tổng biên tập, các biên kịch ngày nay có xu hướng pitch với các nhà sản xuất. Thông thường bạn không có nhiều hơn ba phút - chỉ khoảng hai phút - để trình bày. (Trong phim The Player, Griffin Mill nói với một biên kịch, “hãy kể tôi nghe trong 25 giây thôi – không được hơn”). Đó chính là lúc khái niệm chuyện, one-liner và những câu đề từ làm việc.

Việc chào hàng kịch bản đang ngày càng phổ biến ở Anh, nhưng có lẽ không đến mức điên cuồng như ở Mỹ. Cũng có nhiều cách chào không chính thức: mỗi khi có ai đó – người đại diện, nhà sản xuất, biên tập, kịch bản hay một đạo diễn - mời bạn đi ăn và hỏi “ dự án nói về cái gì thế?”, câu trả lời của bạn chính là chào hàng.

Một bản chào chứa những nội dung sau: các nhân vật chính, hành trình của họ, kết thúc và ai muốn xem phim loại này.

Một ý tưởng hay mà được trình bày tệ hại cũng trở thành một ý tưởng tệ hại

Stephen Cannell

Biên kịch/sản xuất: Rockford Files, Profit

Columbo, Dead Above Ground

Làm sao để có một bản chào hiệu quả? Hãy chuẩn bị một chiến lược trước khi bắt đầu chào:

Biết được mục tiêu của mình: gây ấn tượng tốt với người nghe (tỏ ra chuyên nghiệp: đúng giờ, ăn mặc gọn gàng, nói rõ ràng, tự tin, sử dụng ánh mắt hiệu quả ; bộc lộ đam mê và quyết tâm đối với ý tưởng này; trình bày thật rõ ràng để người nghe hiểu được toàn bộ ý tưởng và hãy nói với đầy nhiệt huyết để khiến người nghe cũng thấy hứng thú - đủ để thuyết phục họ rằng đây là một dự án không thể bỏ qua; bắt đầu với việc khiến cho họ quan tâm đến dự án của bạn; để một cánh cửa mở và bạn có thể quay lại với những ý tưởng khác, nếu họ từ chối dự án này. Nên nhớ rằng đam mê là rất cần thiết, nhưng đừng quá cuồng tín.
Hiểu rõ người nghe chào: hãy nắm rõ lý lịch công tác sản xuất của họ. Họ có đủ quyền để quyết định không? Nếu không, thì họ quen thân với người có quyền quyết định ở mức độ nào?
Chuẩn bị: Bạn chỉ có 3 phút, do đó nên trình bày khái niệm chuyện trong 3-4 câu; câu đầu tiên là tiêu đề, thể loại chuyện và điều gây hứng thú người nghe; sau đó tập trung vào câu chuyện, nhân vật chính, sự kiện chính của phim. Một câu đề từ hay sẽ rất hữu ích. Hãy chuẩn bị một bài thuyết trình dài hơn (10-15 phút) nếu họ tỏ ra hứng thú.
Luyện tập: với bạn bè, gia đình, máy ghi âm, đứng trước gương. Bạn không cần cố học thuộc lòng; chỉ cần nhớ những ý chính rõ ràng cần phải nói.
Những câu họ có thể hỏi hoặc những lời từ chối (ý tưởng này quá giống với…, nó quá khác biệt, làm sao khán giả đồng cảm được với nhân vật chính vv.) và chuẩn bị những câu trả lời có tính xây dựng - thậm chí đưa luôn vào trong bản chào.
Chuẩn bị sẵn những tài liệu dự trữ phù hợp (một bản tóm tắt một trang, lý tưởng hơn là một treatment) để người nghe chào có thể thuyết phục sếp của họ.
Đưa ra từng thứ một (luôn có những bản tóm tắt sẵn sàng, phòng trường hợp cần thiết)
Tóm lại, hãy tạo một ấn tưởng/kỷ niệm đẹp đối với người nghe (chuẩn bị sẵn poster phim trong đầu)

Câu cuối cùng: nhà đầu tư muốn cảm nhận được sự tự tin cần thiết để đầu tư vào người mà họ đang hi vọng. Cuối cùng, đây chính là kịch bản sẽ bán được – mà cũng có thể không.

Hãy khiến người lắng nghe chào hàng đặt câu hỏi. Nếu họ hỏi, nghĩa là bạn đã kích thích được họ, bạn biết họ đang quan tâm.

Tony Marchant

Một website rất hay cần ghé qua là của chuyên gia chào hàng kịch bản: Robert Kosberg:

www.moviepitch.com/homeframe.htm

Giai đoạn phát triển

Khi kịch bản của bạn được đưa vào phát triển, bạn sẽ làm việc với biên tập kịch bản (truyền hình) hoặc chuyên gia phát triển (phim truyện). Họ sẽ làm việc với bạn để phát huy được hết tiềm năng của kịch bản. Dĩ nhiên họ cũng làm việc cho các nhà sản xuất và đóng vai trò trung gian - cầu nối giữa bạn và “tầng lớp trên”, họ cũng làm theo những “ghi chú thay đổi” của nhà sản xuất. Việc này phụ thuộc vào mối quan hệ trong hợp tác giữa bạn và biên tập. Thường thì họ sẽ hỗ trợ bạn, đặc biệt là khi bạn sẽ không gặp lại nhà sản xuất sau buổi gặp đầu tiên. Hãy cẩn trọng với “giai đoạn phát triển đáng sợ” khi kịch bản của bạn ở trong tình trạng “đang phát triển” mãi mãi và chẳng bao giờ thành phim.

Bạn sẽ vẫn phải viết lại thậm chí sau khi chết

(Sunset Boulevard)

Một vài cơ sở dữ liệu hữu ích về các nhà sản xuất và tổng biên tập ở Anh quốc:

www.farnfilm.com/uktv

www.pact.co.uk [xem phần Tìm hiểu thêm]

www.theknowledgeonline.com

www.mediaresourcescontacts.com/ukp3.htm

Sự nghiệp của bạn khi là nhà biên kịch

Trong chương này bạn sẽ học:

Mọi điều về bản thân: khi là một người bình thường, một nhà biên kịch, một người có chuyên môn - mạng lưới hoạt động và chiến lược tiếp thị
cách xử lý đối với những lời từ chối (sẽ có kha khá lời từ chối) và sự thật phũ phàng đằng sau những bài viết của những hội nghị chuyên đề hào nhóang mà bạn đọc được

Hiểu rõ bản thân - tiếp thị bản thân

Hầu hết các nhà biên kịch không có năng khiếu tự quảng cáo bản thân. Các nhà biên kịch đang làm nghề và những người đại diện hướng dẫn cho những biên kịch trẻ làm sao thể quảng cáo bản thân hiệu quả hơn; điều đó có tính chất quyết định đối giải thích tại sao có một số kịch bản bán được

Stephen Rebello

Biên kịch

Thông thường các nhà biên kịch coi việc họ đang làm như một hình thức kinh doanh: một nghề chính thức, những mẫu công việc quen thuộc, mục tiêu, thời hạn hoàn thành và một thái độ chuyên nghiệp. Có những người cùng một lúc làm đến 2-3 dự án. Dĩ nhiên điều này không có nghĩa là phủ định hoàn toàn những mục đích cao đẹp khác của bạn khi viết, có điều bạn cần biết rõ bản thân mình và biết tại sao mình làm công việc viết lách này.

Luôn ghi nhớ rằng, biên kịch là một công việc cần sự hợp tác; bạn không nên khư khư bảo vệ một dòng cụ thể nào đó, một cảnh hay tòan bộ kịch bản của mình (xin nhắc lại, hãy học cách “giết chính đứa con tinh thần của mình”). Có một số người lại coi biên kịch là bước đệm để họ đạt tới mục tiêu cuối cùng: trở thành đạo diễn hoặc nhà sản xuất. Vậy tại sao không đi thẳng trực tiếp làm đạo diễn một kịch bản phim ngắn của một nhà biên kịch nào đó (có khi giỏi hơn bạn)? Hầu hết những đạo diễn kiêm biên kịch xuất phát từ nghề đạo diễn trước.

Tiếp thị bản thân phụ thuộc vào việc xác định được điểm mạnh và yếu của mình với tư cách là một nhà biên kịch và là một con người bình thường. Việc này cũng tính đến cách bạn thể hiện bản thân và trong công việc khi bước vào ngành này (bao gồm cả cách nộp một kịch bản trình bày đúng hình thức vốn rất quan trọng – chương 2). Đây cũng là một mạng lưới rộng lớn: mở rộng các nhánh quan hệ giao tiếp có thể đem lại lợi ích cho bạn sau này. Đừng ngạc nhiên nếu có người gọi bạn là ‘media whore’ (kẻ lê la trong giới truyền thông) – trong ngành này, đây được coi là một lời khen.

Có vài nhà biên kịch đăng ký mua dài hạn hoặc đọc các tạp chí thương mại truyền thông, họ tìm thông tin chung chung chứ không phải những bài viết liên quan đến họ. Nên nhớ rằng: cơ sở dữ liệu của bạn = thông tin = quyền lực = lợi thế so với những đối thủ khác đang muốn thành danh.

Các nhà biên kịch thường tập trung vào công việc sáng tạo, dành hàng trăm giờ đồng hồ ngồi viết lách, nhưng hầu hết bọn họ không biết tiếp thị bản thân. Khi bạn bước ra thị trường, bạn không chỉ tiếp thị tác phẩm của mình, bạn tiếp thị cả chính bản thân mình. Cách bạn vượt qua khó khăn này và được thừa nhận thậm chí còn quan trọng hơn nội dung bạn viết, giả sử rằng tác phẩm bạn viết ngay từ đầu đã hay rồi.

Julian Friedmann

Người đại diện

Hãy học cách thích nghi. Đừng có bị ám ảnh thái quá về việc viết kịch bản phim điện ảnh; hãy sẵn sàng với những kịch bản soap, series hay bất cứ cơ hội nào đến với bạn. Bạn muốn làm việc đều đặn đúng không? Bạn cần bước đột phá đầu tiên để xây dựng một lý lịch công tác tốt và chút danh tiếng.

Danh tiếng

Trong ngành này, danh tiếng là tất cả. Cộng đồng truyền thông rất nhỏ, mọi người đều biết nhau cả, chủ yếu là qua truyền miệng; tên của bạn có thể xuất hiện trong cuộc đối thoại nào đó, ai đó nói: “Tôi nghe nói, làm việc với hắn ta khó khăn lắm”; câu nói này sẽ giết chết bạn.

Malcolm Gerrie

Tôi đã nghe lời khuyên này từ ông ấy nhiều năm về trước, chính ông ta là người đem đến bước đột phá đầu tiên cho tôi. Gần đây, chính Malcolm là nhà sản xuất bị Russell Crowe xô vào tường và nói rằng: “Tôi đảm bảo rằng ông sẽ không bao giờ được làm việc ở Hollywood”. Có vài người nói rằng, chính vì sự việc này mà anh ta bị mất đi tượng vàng Oscar năm đó; đây chính là luật của trò chơi này. Thật lạ là sau nhiều năm, những lời nói của sếp tôi vẫn còn vang vọng.

Hãy nghĩ xem mọi người nghĩ về bạn như thế nào. Hãy xây dựng danh tiếng với tư cách là một biên kịch mới, tài năng, rất dễ làm việc, những lời khen sẽ lan rộng. Nhà sản xuất, người đại diện và những người khác sẽ muốn gặp bạn. Tạo ra một “tiếng xấu” nghĩa là bạn đã tự giết chết sự nghiệp của mình.

Có vài nhà biên kịch rất nóng tính nếu họ không thích cách người ta xử lý tác phẩm của mình và đôi khi họ cư xử rất nông nổi. Tôi không nói bạn phải quỵ lụy. Bạn cần cư xử bình tĩnh, cân nhắc một cách logic và đàm phán. Nếu một nhà sản xuất đưa ra gợi ý về một thay đổi nào đó mà bạn không chấp nhận được, đừng có trả lời vội rồi gây ra những trận cãi vã. Hãy nói “tôi sẽ xem xét lại” rồi quay lại sau vài ngày chuẩn bị sẵn vài lí do chính đáng tại sao bạn nghĩ thay đổi đó không ổn và đưa ra những phương án lựa chọn khác. Hãy nhìn sự việc dưới góc nhìn của họ, có những cuộc tranh luận tích cực trên cơ sở kiến thức và sự tự tin. Luôn có một phương án trung gian mà không nhất thiết phải thỏa hiệp hoàn toàn. Cũng đừng bao giờ cho rằng mối quan hệ giữa biên kịch và sản xuất hoàn toàn bị chi phối bởi nhà sản xuất.

Cuối cùng, hãy cẩn thận nếu bạn nổi tiếng vì xoay xở để bán được nhiều kịch bản hoặc treatment nhưng lại không có dự án nào được làm hoặc được đưa lên màn ảnh.

Việc bảo vệ danh tiếng cho bản thân là rất cần thiết. Danh tiếng của bạn còn lớn hơn tổng sản phẩm bạn viết ra, nó thể hiện mối quan hệ tương tác của bạn với mọi người trong ngành - đặc biệt là với nhân vật quan trọng: nhà sản xuất, đạo diễn, người đại diện của bạn – và vai trò tuyệt vời của bạn khi làm việc trong nhóm.

Julian Friedmann

Người đại diện

Bị từ chối – làm sao để đối mặt với nó

Tôi đồng cảm với sự cáu giận của các nhà biên kịch. Tôi đã phải viết hàng tá kịch bản trước khi cái đầu tiên được làm thành phim.

Michael Tolkin

Biên kịch: The Player, Changing Lanes,

Deep Impact.

Bạn đang cố gắng để bước vào một trong những ngành khó khăn nhất. Bạn sẽ đối mặt với sự từ chối - rất nhiều lần. Hãy quen với việc đó. Luôn bật trở lại, da mặt ngày càng dày. Nói như lời của Art Arthur: từ chối những lời từ chối. Luôn ý thức rằng, họ từ chối mớ giấy bạn gửi chứ không phải từ chối bạn.

Khi từ chối kịch bản nào đó, không nhất thiết là do chất lượng viết. Có nhiều yếu tố khác; một kịch bản viết hay những có thể bị từ chối vì chúng tôi không bán ra thị trường những sản phẩm theo gu đó, lịch sản xuất đã kín, hoặc kinh phí quá cao, có rất nhiều lí do.

Jan Levanthal

Carlton Central TV

Bạn có thể gửi cùng một kịch bản cho 12 người và nhận được 12 câu trả lời khác nhau. Bạn chỉ lo lắng và xem xét lại kịch bản của mình khi họ từ chối với cùng một lí do. Có lẽ họ đang cố để nói với bạn điều gì đó: về kịch bản của bạn hoặc về chính bản thân bạn.

Hầu hết các bức thư từ chối đều ngắn gọn và mơ hồ: “đây không phải thứ mà chúng tôi đang cần tìm”. Hãy gọi điện và hỏi xem chính xác họ đang cần gì. Hoặc cố gắng viết cho họ thật lịch sự, hỏi xem liệu họ có thể giải thích rõ hơn tại sao từ chối - điểm mạnh, điểm yếu. Bạn có thể không được phép xem bản nhận xét của Người đọc thẩm định, nhưng cứ thử xin một bản copy xem sao. Ít ra bạn cũng có cớ để có một cuộc nói chuyện với nhà sản xuất hoặc công ty.

Cuối cùng, sự cam kết: mức độ cam kết của bạn đối với kịch bản của mình, với sự nghiệp của mình? Trích lời của Michael Hauge, sự cam kết rất đáng sợ - hãy hỏi một ai đó sắp kết hôn vào ngày mai! Sự cam kết có thể giúp bạn vượt qua được cản trở của biên kịch. Hãy hỏi bản thân: tôi cam kết với kịch bản, cảnh phim hay bất cứ thứ gì như thế nào? Tôi sợ hãi như thế nào khi chuẩn bị đối mặt để thấy chính bản thân mình qua từng cảnh hoặc kịch bản của mình?

Rất khó để tiếp tục tin tưởng vào bản thân khi bạn đã cố gắng rất nhiều, nhưng luôn gặp rắc rối trong việc làm sao để kịch bản của mình được đọc và được hồi âm. Một nhà biên kịch giỏi sẽ đạt đến đỉnh cao nếu kiên quyết bám trụ. Kiên định sẽ đạt được hiệu quả theo thời gian.

Tom Schulman

Gió thổi càng mạnh – cây càng khỏe

Ngạn ngữ Nhật bản

Những khóa học và chuyên đề về viết kịch bản

Là một ngành đang thăng hoa: những hội thảo chuyên đề về kịch bản vào cuối tuần hoặc kéo dài cả tuần thường do một ông trùm trong ngành biên kịch đứng ra tổ chức. Liệu tham dự những hội thảo này có ích cho bạn hay không, chỉ có bạn mới biết được. Mỗi một hội thảo sẽ mang đến một điều gì đó. Một vài điểm tích cực từ những hội thảo kiểu này:

- Chúng có thể có ích khi giúp bạn nhận ra những điều bạn lỡ quên hoặc chưa hiểu rõ lắm

- Bạn có thể rút ra một vài mẹo hay ho hoặc những ý kiến sáng suốt hoặc nhìn nhận lại quan điểm về nghề biên kịch

- Có thể đây là một mạng lưới hữu ích

- Hội thảo có thể rất căng thẳng: bạn có thể thấy mệt nhòai nhưng lại tràn đầy năng lượng để viết – hãy thổi bùng lên nhiệt huyết và bắt tay vào viết

Những mặt tiêu cực: