Chú hài đồng bên cây thông Đức Chúa

Chuyện này xảy ra ở một nơi nào đó, vào một thời điểm nào đó, xảy ra đúng vào đêm trước Giáng sinh, trong một thành phố to lớn nào đó vào lúc giá rét khủng khiếp.

Tôi thấy dường như dưới tầng hầm có một chú bé, nhưng là một chú bé bé lắm, chỉ độ sáu tuổi, thậm chí còn ít hơn. Chú bé thức dậy vào buổi sớm dưới tầng hầm ẩm ướt và giá lạnh. Chú mặc một cái áo khoác gì đó và run rẩy. Hơi thở của chú bay ra thành một làn hơi trắng, chú ngồi trên một cái hòm trong góc hầm, vì buồn rầu chú cố tình thở làn hơi ấy ra khỏi miệng rồi nhìn làn hơi bay lên để cho khuây khỏa. Nhưng chú rất đói bụng. Từ sáng đã mấy lần chú đến gần cái phản gỗ, nơi bà mẹ ốm đau của chú đang nằm trên một tấm lót mỏng như cái lá bánh, đầu gối lên một cái tay nải. Làm sao bà ấy lại ở đây được. Có thể là bà ấy đi cùng chú bé từ một thành phố khác đến rồi bỗng nhiên bị ốm. Bà chủ nhà này đã bị cảnh sát bắt đi hai hôm nay: những người ở trọ bỏ đi đâu hết, bây giờ đã vào ngày hội rồi, một thằng cha lười nhác còn lại đang say rượu nằm ngủ như chết, chẳng cần chờ đợi hội hè. Một góc khác có một bà lão nào đó tám mươi tuổi đang rên la vì bệnh thấp khớp, hồi trước ở một nơi nào đó bà lão đã làm nghề vú em, bây giờ bà lão đang hấp hối trong cảnh cô độc, bà lão cứ kêu la, gào thét rồi lại lầu bầu gọi chú bé, khiến chú bé khiếp đảm không dám lại gần góc nhà bà nằm. Chú đã tìm được nước để uống no trong nhà kho. nhưng không tìm được một mảnh vỏ cây nào cả và đã đến lần thứ mười chú đến đánh thức mẹ chú dậy. Cuối cùng chú thấy rờn rợn trong bóng tối: trời tối sập xuống đã lâu rồi, mà chẳng có ai đốt lửa lên cả. Chú sờ tay vào mặt mẹ và thấy kinh ngạc vì mẹ chú hoàn toàn không động đậy gì cả mà lại lạnh cứng như bức tường. “Trong này lạnh quá”, - chú nghĩ thế rồi đứng một lúc, quên bẵng là mình đang đặt tay trên vai bà mẹ quá cố, sau đó chú thổi vào những ngón tay cho ấm lên, rồi bỗng nhiên chú quờ tay trên tấm phản tìm được cái mũ lưỡi trai của mình, thế là chú lặng lẽ lần mò ra khỏi căn nhà hầm. Đáng lẽ chú ra đã lâu, nhưng chú vẫn sợ con chó to nằm trên cầu thang, suốt ngày nó cứ sủa cạnh của các nhà lân cận. Bây giờ con chó không còn nữa, thế nên chú bước ngay ra ngoài phố.

Lạy Chúa, thành phố mới đẹp làm sao chứ! Xưa nay chú chưa hề được nhìn thấy như thế bao giờ. Cái nơi chú xuất phát đến đây ban đêm chỉ toàn là bóng tối, cả phố chỉ có một ngọn đèn lồng. Những ngôi nhà gỗ thấp bé được đóng kín bằng những tấm bịt cửa sổ ngoài đường chỉ mới tối một cái là đã không có ai đi lại, mọi người như tu kín trong nhà mình, chỉ có chó là chạy từng bầy sủa lên inh ỏi, chúng có hàng trăm, hàng nghìn con, chúng tru lên và sủa vang suốt đêm. Tuy nhiên được cái là ở đó lại ấm áp và người ta còn cho chú ăn, chứ ở đây - lạy Trời, giá được ăn một chút thì hay biết mấy! Nơi đây sao mà lắm các thứ tiếng lóc cóc và tiếng ầm ầm, bao nhiêu ánh sáng và lắm người ngựa, còn rét thì rét ơi là rét! Những con ngựa bị quất chạy mồm thở nóng hổi tỏa ra những làn hơi như bị khô cứng, móng ngựa xuyên qua tuyết xốp gõ xuống gạch đá. Mọi người cứ xô đẩy lẫn nhau, lạy Chúa, chú thấy đói quá, chú muốn ăn dù là một mẩu gì đó, và bây giờ chú thấy những ngón tay đau buốt. Một ông cai quản trật tự đi ngang qua, nhưng quay mặt đi để khỏi nhìn thấy chú bé.

Đây lại là một phố khác, - chao ôi, phố này mới rộng làm sao chứ! Mọi người ở đây như là giẫm đạp lên nhau, họ kêu gào, chạy xe, chạy bộ, còn ánh sáng thì cứ chói chang khắp nơi! Còn đây là cái gì? Chao ôi, một tấm kính mới to làm sao, sau tấm kính là một căn phòng, trong căn phòng có một cái cây cao chạm trần đấy là một cây thông, trên cây thông có bao nhiêu là đèn sáng, bao nhiêu những mảnh giấy vàng và những quả táo, xung quanh là những con búp bê, những chú ngựa con: trong phòng có những đứa trẻ chạy nhảy, chúng được mặc đẹp đẽ, sạch sẽ, chúng cười nói, nghịch ngợm, chúng ăn uống những thứ gì đó. Một cô bé con bắt đầu nhảy vói một chú bé, cô bé trông xinh xẻo quá! Lại còn nhạc nữa, đứng ngoài cửa kính cũng nghe thấy. Chú bé nhìn ngắm, chú ngạc nhiên, chú còn cười lên nữa, nhưng những ngón tay và ngón chân chú vẫn đau buốt, chúng đỏ ửng lên, chúng không gấp lại được nữa và hễ cử động thì thấy đau lắm. Bỗng nhiên chú nhớ ra rằng các ngón chân tay chú đau quá, chú òa khóc và chạy đi tiếp, rồi qua một tấm kính khác chú lại thấy một căn phòng, lại thấy những cái cây, còn trên bàn thấy nhiều thứ bánh kẹo, đủ các loại - kẹo hạnh nhân, kẹo đỏ, kẹo vàng, ngồi trong đó bốn bà quý phái, ai đến các bà cũng cho bánh, thế mà cửa thì cứ mở ra từng phút, bao nhiêu các ông bà sang trọng từ ngoài phố bước vào. Chú lén đến gần, đột nhiên mở cửa và bước vào. Cha mẹ ơi, người ta hét lên và xua đuổi chú. Một bà vội vã đến gần chú và dúi vào tay chú một đồng côpếch rồi tự mình mở cửa cho chú bước ra. Chú thấy hoảng sợ quá! Đồng côpêch thì tuột văng đi, rơi lách cách trên các bậc tam cấp: chú đã không kịp co những ngón tay mọng đỏ để giữ nó lại. Chú chạy và hối hả bước, nhưng đi đâu thì chính chú cũng không biết. Bây giờ chú lại muốn khóc, nhưng chú thấy sợ, chú cứ thế mà chạy, vừa chạy vừa hà hơi vào những ngón tay. Một nỗi buồn xâm chiếm lấy chú, bởi đột nhiên chú thấy mình cô đơn, sợ hãi, và trời đất ơi! Lại làm sao thế này? Người ta túm tụm thành đám đông, ai cũng tỏ ra kinh ngạc: trên của sổ, sau tấm kính có ba con búp bê nho nhỏ, mặc những chiếc váy xanh đỏ và trông hệt như là sống thật! Có một ông già ngồi đấyvà hình như đang chơi một cây đàn viôlông to, có hai người khác đứng bên cạnh và chơi hai cây đàn viôlông nhỏ, họ đồng nhịp lắc lư cái đầu, đưa mắt nhìn nhau, môi họ mấp máy, họ đang nói, đúng là đang nói - chỉ có điều đứng ngoài cửa kính không nghe thấy gì cả. Đầu tiên chú nghĩ rằng đó là người thật, sau đó chú đoán ra được rằng đó là búp bê và chú bỗng cười phá lên. Chưa bao giờ chú nhìn thấy những con búp bê như thế, và không biết rằng chúng có thật! Chú vẫn muốn khóc, nhưng nhìn búp bê chú lại buồn cười quá thể. Bỗng chú cảm thấy đằng sau lưng có người nào túm lấy áo: một thằng choai to lớn hung dữ đập mạnh vào đầu chú, giằng lấy cái mũ và chọc một lưỡi dao từ phía dưới lên. Chú ngã quay ra đất, mọi người kêu ầm lên, chú đờ người ra, bỗng chú bật dậy và cắm đầu chạy, chú chạy thục mạng, chạy bán sống bán chết, chú chạy vào một cái cổng nhỏ, vào một cái sân lạ hoắc rồi núp sau một đống củi: “Không ai tìm được mình rồi, ở đây lại tối nữa”.

Chú ngồi xuống và co rúm người lại, chú không dám thở vì sợ, rồi bất ngờ, hết sức bất ngờ chú cảm thấy khoan khoái: chân tay bỗng nhiên hết đau, toàn thân thấy ấm, ấm như ngồi trên lò sưởi chú chợt giật mình: thì ra suýt nữa chú ngủ thiếp đi mất! Được ngủ thì thật là sướng: “Thôi mình ngồi đây một lát rồi sẽ đi xem búp bê”, - chú nghĩ thế và nở một nụ cười khi nhớ lại những con búp bê, - “Sao mà chúng giống người thật đến thế!...”. Bỗng nhiên chú nghe thấy văng vẳng tiếng mẹ chú hát đâu đây. “Mẹ ơi conngủ đây, chao ôi, ngủ bây giờ thật là sướng”.

- Cháu bé ơi, hãy đi với ta dự hội cây thông - Có một giọng thì thầm bên tai..

Chú có ý nghĩ rằng đó là mẹ chú nói, nhưng không phải, không phải mẹ chú, ai gọi chú thế nhỉ, chú không nhìn thấy ai, nhưng có một người nào đó cúi xuống và ôm lấy chú trong bóng tối, chú giơ tay cho người ấy đón và và bỗng nhiên. - ôi, ánh đèn mới sáng làm sao! Ôi, cây thông mới đẹp làm sao! Mà đây không phải là cây thông, những cây như thế này chú chưa được nhìn thấy bao giờ? Bây giờ chú đang ở đâu đây: mọi vật đều lấp lánh, mọi vật đều tỏa sáng, xung quanh đều là búp bê, - nhưng không, toàn là những hài đồng nam nữ, tất cả đều sáng rực rỡ, tất cả bao vây chú, tất cả bay lượn, ôm hôn chú, nắm tay chú, lôi kéo chú, rồi chính chú cũng bay lên và chú đã nhìn thấy: mẹ chú đang nhìn ngắm và cười sung sướng với chú.

- Mẹ ơi! Mẹ ơi! Sướng quá, mẹ ơi! - Chú kêu lên rồi lại ôm hôn các bạn, chú rất muốn kể ngay cho các bạn nghe về những con búp bê bên trong cửa kính - Các bạn trai ơi, các bạn là ai thế? Các bạn gái ơi, các bạn là ai thế? - Chú vừa cười vừa trìu mến hỏi.

- Đây là “Hội cây thông của Đức Chúa” - Các bạn trả lời - Vào ngày này bao giờ Chúa cũng có cây thông cho những trẻ em không có cây thông... - Rồi chú được biết rằng các cậu bé và các cô bé này cũng đều giống như chú, một số đứa thì chết rét trong những cái giỏ bị vứt ra cầu thang gần cửa nhà các bậc quan lại Petecbua, một số khác tắt thở bên những người đàn bà được nuôi dưỡng trong các trại giáo dục, một số khác thì qua đời bên bầu vú khô kiệt của mẹ chúng (trong nạn đói bên bờ sông Volga), một số nữa thì ngừng thở trong những toa tàu hạng ba vì ngột ngạt, hôi thối, và bây giờ tất cả bọn chúng ở đây. Tất cả bọn chúng đều là thiên thần, đều ở bên Chúa, và chú cũng được ở trong số đó, được dang tay đón các bạn, được chúc phúc cho chúng và cho những người mẹ tội lỗi của chúng... Còn mẹ của các hài đồng cũng đang đứng dậy, đứng ở bên ngoài và đang rơi lệ, người mẹ nào cũng nhận ra con trai hay con gái của mình, còn những đứa trẻ thì bay sát đến các bà mẹ, hôn lên má họ, lau nước mắt cho họ bằng những bàn tay bé xíu và khuyên họ đừng có than khóc, bởi vì ở đây chúng sung sướng quá...

Còn ở dưới hạ giới, đến sáng, những người quét rác đã tìm thấy cái xác bé nhỏ của chú bé chạy trốn đêm qua bị chết rét đằng sau đống củi người ta cũng tìm thấy cả mẹ chú... Bà ấy đã chết trước cả chú hai người đã gặp gỡ nhau trên trời bên cạnh Đức Chúa.