6

Sau khi bà nội mất, ông nội chuyển đến sống ở nhà tôi một thời gian. Ở trên tôi vừa kể rồi, ông bảo ngôi nhà không thích hợp cho người già, nên đã dọn ra chung cư sống một mình. Ông nội xuất thân trong gia đình làm nghề nông, đến đời cụ tôi hình như vẫn còn là địa chủ tương đối lớn trong vùng. Nhưng vì cải cách ruộng đất, gia đình lụn bại, ông tôi phải lặn lội lên Tokyo thử vận may trong việc buôn bán. Nhân lúc chiến tranh hỗn loạn, ông cũng kiếm được khá nhiều tiền, rồi trở về quê, năm ba mươi tuổi thì mở công ty chế biến thực phẩm. Rồi ông cưới bà nội và sinh ra cha tôi. Theo lời mẹ kể, công ty của ông nội nắm được thời cơ kinh tế phát triển mạnh mẽ nhất từ những năm 1970, 1980 nên làm ăn rất khấm khá, nhờ thế mà gia đình lúc đó sống rất dư dả. Không ngờ, khi cha tôi vừa tốt nghiệp trung học, ông nội hào phóng nhượng lại công ty mình vất vả gây dựng nên cho cấp dưới rồi tranh cử vào nghị viện. Suốt mười mấy năm sau đó, ông liên tục đắc cử làm nghị sĩ, nhưng phần lớn tài sản của ông đều đã biến thành tiền vận động tranh cử. Tới khi bà nội tôi qua đời, ngoài căn nhà ra thì chẳng còn tài sản gì đáng kể nữa. Không lâu sau, ông cũng rút lui khỏi chính trường và giờ sống một mình trong thanh nhàn.

Từ khi lên cấp hai, thi thoảng tôi lại đến thăm ông nội với ý nghĩ coi như đang làm một việc từ thiện, khi thì kể cho ông chuyện ở trường, khi thì vừa nhâm nhi bia vừa xem Sumo trên ti vi với ông. Đôi khi, ông cũng kể chuyện thời trẻ của mình. Nhờ thế tôi mới biết, hồi mười bảy mười tám ông cũng từng yêu một người con gái nhưng vì hoàn cảnh mà hai người đã không thể ở bên nhau…

“Phổi cô ấy có vấn đề,” ông nói rồi nâng lý vang Bordeaux màu đỏ lên nhấp một chút. “Bây giờ thì có thuốc chữa bệnh lao rồi, nhưng thời đó chỉ có mỗi cách là ăn uống đầy đủ và tĩnh dưỡng ở nơi nào đó không khí sạch sẽ, trong lành thôi. Phụ nữ thời ấy không khỏe mạnh thì không chịu nổi cuộc sống hôn nhân đâu. Hồi đó làm gì có đồ điện. Nấu nướng hay giặt giũ đều vất vả đến mức người thời nay không thể nào tưởng tượng nổi. Huống hồ ngày ấy ông cũng giống như những thanh niên cùng thời khác, một lòng muốn mang tính mạng mình hiến dâng cho tổ quốc. Nên dù hai người có yêu nhau mấy đi nữa cũng không thể kết hôn được. Ông và cô ấy đều hiểu rõ điều này. Thời kỳ gian khổ mà.”

“Thế rồi sao hả ông?” tôi vừa uống cà phê vừa hỏi.

“Ông nhập ngũ, sống mấy năm đời lính,” ông kể tiếp. “Ông không nghĩ là mình còn cơ hội gặp lại cô ấy. Một phần ông sợ trong lúc đang đi lính thì cô ấy đã chết, mà ông cũng không chắc có thể sống sót trở về. Thế nên lúc chia tay, ông và cô ấy đã hẹn thề đến kiếp sau sẽ sớm tối bên nhau.” Ông tôi ngừng lời một lúc, ánh mắt dường như nhìn về nơi xa xăm bất định. “Nhưng số mệnh thật trớ trêu. Chiến tranh kết thúc, cả ông và cô ấy đều còn sống. Khi tưởng mình không còn tương lai thì chẳng mong muốn gì, nhưng khi biết mình vẫn còn cả tương lai rộng mở, khát vọng lại trào dâng. Ông muốn ở bên cô ấy bằng bất cứ giá nào. Vậy nên ông bắt đầu cố gắng kiếm thật nhiều tiền. Bởi vì chỉ cần có tiền, bệnh lao hay bệnh gì đi nữa, ông vẫn có thể cưới cô ấy về chăm sóc trọn đời.”

“Vì thế ông lên Tokyo?”

Ông tôi gật đầu và tiếp tục câu chuyện. “Hồi ấy Tokyo gần như một bãi đất hoang. Lương thực thiếu thốn trầm trọng, lạm phát tăng nhanh chóng mặt. Hầu như chẳng còn luật pháp gì nữa. Mọi người đều suy dinh dưỡng, cái chết luôn cận kề, ai cũng mang ánh mắt hừng hực sát khí. Ông liều mạng tìm đủ mọi cách kiếm tiền. Cả những chuyện vô liêm sỉ ông cũng bất chấp. Không đến mức giết người, nhưng ngoài chuyện ấy ra thì hầu như chuyện gì cũng làm cả rồi. Không ngờ, trong khi ông bươn chải kiếm tiền, người ta đã tìm ra thuốc đặc trị bệnh lao. Gọi là thuốc Streptomycin thì phải.”

“Cháu cũng từng nghe nói đến tên thuốc này rồi.”

“Kết quả là, cô ấy đã khỏi bệnh.”

“Khỏi hẳn ạ?”

“Ừ, dĩ nhiên đó là chuyện đáng mừng. Nhưng khỏi bệnh cũng có nghĩa là cô ấy có thể lấy chồng rồi. Đương nhiên, cha mẹ nào chẳng muốn nhân lúc con gái còn son trẻ mà gả đi.”

“Còn ông?”

“Ông không đạt được tiêu chuẩn của họ.”

“Tại sao?”

“Ông vướng vào mấy vụ buôn bán với dân xã hội đen, lại còn phải ngồi tù nữa. Cha mẹ cô ấy biết chuyện đó.”

“Ông làm thế cũng chỉ để hai người được ở bên nhau thôi mà.”

“Mình thì nghĩ thế nhưng cha mẹ cô ấy lại không thấy vậy đâu. Đương nhiên phải tìm cho con gái một người đàn ông tử tế. Nếu ông nhớ không nhầm người đó làm giáo viên tiểu học hay gì đó thì phải.”

“Vô lý quá!”

“Thời đó là như vậy đấy.” Ông khẽ cười nói, “Với cách suy nghĩ bây giờ thì chuyện đó ngớ ngẩn hết sức, nhưng ngày đó con cái đâu dám đi ngược lại ý muốn của cha mẹ. Huống hồ, cô ấy con nhà gia giáo, lại ốm yếu suốt nên đã là gánh nặng của cha mẹ từ lâu, làm sao dám từ chối đối tượng cha mẹ chọn cho, nói ra những lời kiểu như muốn sống với người đàn ông khác lại càng không được.”

“Thế rồi mọi chuyện ra sao ạ?”

“Thì cô ấy đi lấy chồng. Còn ông thì lấy bà cháu và sinh ra cháu. Cha cháu đúng là một thằng rất cứng đầu.”

“Vậy ông đành từ bỏ cô ấy sao?”

“Thì ông đành vậy. Có lẽ cô ấy cũng thế. Dù sao thì trên đời này cũng đâu thiếu những chuyện tình không thành như vậy chứ.”

“Nhưng ông không thể quên đúng không?”

Ông nheo mắt lại, trầm ngâm nhìn tôi như đang suy tư điều gì. Sau một hồi lâu, ông mới cất tiếng, “Để lần khác ông kể nốt. Khi nào cháu lớn hơn chút nữa.”

Khi ông nội thấy nên kể cho tôi phần tiếp của câu chuyện thì tôi đã lên cấp ba rồi. Sau kỳ nghỉ hè năm lớp Mười, vừa bước vào học kỳ hai, một hôm, tôi tan học về tiện đường ghé qua thăm ông, cùng ông uống bia xem đấu sumo truyền hình trực tiếp trên ti vi như mọi lần.

“Ở lại ăn cơm với ông nhé?” ông hỏi tôi sau khi trận sumo trên ti vi kết thúc.

“Thôi ạ, mẹ cháu đang đợi ở nhà.”

Tôi từ chối lời mời của ông thực ra là có lý do. Đó là vì thực đơn bữa tối ở nhà ông hầu như lúc nào cũng đồ hộp. Lúc thì thịt bò rim đóng hộp, khi thì cá mòi ướp đóng hộp. Thậm chí rau cũng là món măng tây đóng hộp, đến cả canh miso cũng là thực phẩm ăn liền. Ngày nào ông cũng chỉ ăn mấy thứ đó. Thỉnh thoảng mẹ tôi ghé qua để nấu nướng một bữa, cũng có khi ông tới nhà tôi ăn, nhưng về cơ bản ông sống nhờ đồ hộp. Theo như ông nói thì người già không cần quan tâm đến mấy việc ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, quan trọng là ăn đúng giờ giấc.

“Ông đang định gọi người ta đem lươn đến,” ông nói khi tôi chuẩn bị ra về.

“Sao vậy ạ?”

“Sao là sao thế nào? Có luật nào cấm ta không được ăn lươn đâu?”

Ông nội nhấc điện thoại đặt hai suất lươn nướng, trong khi chờ người giao đồ ăn tới, hai ông cháu vừa uống thêm một lon bia vừa xem ti vi. Như mọi khi, ông lại mở một chai vang, rồi để hở chừng ba mươi phút đến một tiếng, ăn xong bữa tối mới uống. Thói quen hai ngày một chai Bordeaux từ hồi còn sống với nhà tôi đến giờ vẫn không thay đổi.

“Hôm nay có việc muốn nhờ Saku đấy,” ông vừa uống bia vừa trịnh trọng nói.

“Việc gì ạ?” Vì bị món lươn hấp dẫn nên tôi mới ở lại, giờ bỗng cảm thấy có gì hơi bất an.

“Ồ, chuyện dài dòng lắm.”

Ông nội đi vào bếp lấy ra một ít cá ngâm dầu. Đương nhiên cũng lại là đồ hộp. Chúng tôi dang ăn cá và uống bia thì người đưa hàng đem đồ ăn tới. Chúng tôi ăn sạch lươn nướng, uống hết cả canh gan lươn rồi mà ông vẫn chưa kể xong chuyện. Sau đó hai ông cháu chuyển sang uống rượu. Cứ đà này, không chừng tới năm hai mươi tuổi tôi sẽ thành một con sâu rượu không thể cứu chữa. Trong người tôi chắc hẳn có khá nhiều enzyme phân giải rượu, uống một chút thì không bao giờ say cả. Thực khó mà tin tôi lại là con của người chỉ nếm một chút dưa chua Narazuke thôi là đã thấy nôn nao khắp người.

Câu chuyện dông dài của ông nội kết thúc vừa lúc chai vang Bordeaux gần cạn sạch.

“Càng ngày Saku càng uống rượu giỏi nhỉ,” ông tôi hài lòng nói.

“Chuyện, cháu nội của ông mà.”

“Nhưng cha cháu cũng là con ông mà chả uống được giọt rượu nào.”

“Chắc là di truyền cách đời đấy.”

“Ừ, chắc thế,” ông gật gù nói. “Thế chuyện ông vừa nói thì sao, nhận lời giúp ông chứ?”

Đến ngày hôm sau đầu tôi vẫn ong ong vì rượu, chẳng nhớ nổi hàm lượng giác hay câu gián tiếp là gì. Cả buổi sáng tôi phải lấp mặt sau mấy cuốn sách giáo khoa, cố nén cơn buồn nôn. Nhịn qua giờ thể dục tiết bốn, dần dà tôi cũng lấy lại được chút tỉnh táo. Bữa trưa, tôi và Aki ngồi ăn cơm hộp với nhau trong sân trường. Cứ nhìn phải cái vòi phun nước là tôi lại thấy khó chịu, nên hai đứa chuyển ra ngồi ở cái ghế dài quay lưng lại đài phun nước. Tôi kể cho Aki chuyện tình hồi xưa của ông nội.

“Vậy tức là ông của Saku-chan vẫn luôn nhớ tới người đó nhỉ,” Aki nói, dường như khóe mắt đã hơi ướt nước.

“Ừ, có lẽ vậy.” Tôi gật đầu trong tâm trạng khá hỗn độn. “Hình như cũng muốn từ bỏ, nhưng vẫn không thể quên được.”

“Người đó hẳn cũng không quên được ông bạn nhỉ?”

“Kỳ quặc nhỉ?”

“Sao lại kỳ?”

“Sao lại thế à, cả nửa thế kỷ đấy. Đủ cho cả một loài sinh vật tiến hóa ấy chứ.”

“Cả một quãng thời gian dài như thế, trong lòng thủy chung cũng có chỉ có hình bóng một người, chẳng phải hiếm có lắm sao?” Aki đáp, ánh nhìn như thể đang để tâm hồn trôi dạt nơi xa xôi.

“Mọi sinh vật trên đời này đều phải già đi, ngoài tế bào mầm ra, tất cả các tế bào khác đều khó tránh khỏi bị lão hóa. Khuôn mặt Aki cũng dần dần có nhiều nếp nhăn thôi.”

“Ý bạn là thế nào?”

“Cho dù quen nhau mới hai mươi tuổi chăng nữa, năm mươi năm sau chẳng phải đã bảy mươi còn gì?”

“Thì sao?”

“Thì sao à, yêu say đắm một bà già bảy mươi tuổi, nghe cứ kỳ cục sao đó.”

“Mình lại thấy rất tuyệt vời đấy chứ.” Aki bỏ ngoài tai lời tôi nói, có vẻ hơi phật ý.

“Ờ, và thỉnh thoảng lại lén lút gặp nhau ở khách sạn nhỉ?”

“Vô duyên!” Aki lườm tôi với ánh nhìn sắc như dao.

“Ông nội mình hoàn toàn đủ khả năng làm mấy chuyện như thế mà.”

“Saku mới là cái loại làm chuyện đó thì có.”

“Không đời nào!”

“Đúng thế đấy!”

Cuộc tranh luận mãi không ngã ngũ, tới giờ khoa học buổi chiều vẫn chưa kết thúc. Thầy giáo dạy sinh vật nói, ADN của con người và loài tinh tinh giống nhau đến 94,8%. Sự khác biệt trong gien di truyền của hai loài này còn ít hơn cả giữa tinh tinh với khỉ đột. Thế nên loài gần gũi nhất với tinh tinh không phải khỉ đột mà lại chính là con người chúng ta. Cả lớp phá lên cười. Có gì buồn cười đâu, cái lũ ngốc.

Tôi và Aki ngồi cuối lớp học. Hai đứa vẫn không ngừng tranh cãi về chuyện của ông nội tôi.

“Như vậy có tính là ngoại tình không nhỉ?” Tôi nêu lên một vấn đề quan trọng.

“Đó là tình yêu trong sáng mà,” Aki lập tức phản bác.

“Nhưng mà cả ông nội và người đó đều đã có gia đình rồi.”

Aki suy nghĩ một chút rồi nói, “Nếu nhìn từ góc độ của chồng người đó hay bà nội Saku thì có thể là ngoại tình, nhưng với người trong cuộc thì đó là tình yêu trong sáng.”

“Nói vậy tức là ngoại tình hay tình yêu trong sáng là còn tùy vào từng góc độ nhìn nhận cơ à?”

“Mình nghĩ là do chuẩn mực khác nhau.”

“Khác nhau như thế nào?”

“Ngoại tình, nói cho cùng chỉ là một khái niệm phụ thuộc vào từng xã hội khác nhau mà thôi. Thời đại khác nhau thì khái niệm cũng khác nhau. Chẳng hạn trong xã hội có chế độ đa thê, thì phải luận theo cách khác. Có điều việc thương nhớ một người suốt năm mươi năm trời thì mình nghĩ còn vượt qua cả văn hóa và lịch sử rồi.”

“Có vượt qua cả chủng loài không?”

“Hả?”

“Liệu một con tinh tinh đực có thể nhớ nhung một con tinh tinh cái trong suốt năm mươi năm không?”

“Mình làm sao biết được chuyện của bọn tinh tinh chứ?”

“Tóm lại thì tình yêu chân chính vĩ đại hơn chuyện ngoại tình chứ?”

“Từ ‘vĩ đại’ ấy có lẽ không đúng cho lắm.”

Tranh luận đang tới cao trào thì giọng thầy giáo vang lên, “Hai em kia, từ nãy tới giờ nói chuyện gì vậy?” Thế là hai chúng tôi bị thầy phạt phải đứng cuối lớp. Độc tài! Nói chuyện con người và tinh tinh có khả năng giao phối thì được, nhưng nói chuyện tình yêu nam nữ vượt qua khoảng cách thời gian thì không cho. Bị phạt đứng nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục thì thào chuyện của ông nội.”

“Aki có tin vào kiếp sau không?”

“Sao hỏi thế?”

“Bởi vì ông nội và người yêu từng hẹn ước hai người sẽ mãi bên nhau ở thế giới bên kia.”

Aki ngẫm nghĩ một chút rồi nói, “Mình chẳng tin đâu.”

“Hàng ngày Aki vẫn hay cầu nguyện trước khi đi ngủ còn gì?”

“Mình tin vào Chúa Trời mà,” em rành rọt đáp.

“Chúa Trời và kiếp sau thì khác gì nhau chứ?”

“Saku-chan không cảm thấy kiếp sau như được tạo ra dựa trên kiếp này hay sao?”

Câu nói đó khiến tôi phải suy nghĩ đôi chút.

“Vậy thì ông nội và người đó có sang thế giới bên kia cũng không được ở bên nhau rồi.”

“Aki chỉ nói mình tin hay không tin thôi.” Aki như muốn chữa lời. “Ông nội Saku-chan và người đó chắc hẳn có suy nghĩ khác.”

“Có lẽ Chúa Trời cũng chỉ là do con người ta tưởng tượng ra mà thôi. Tưởng tượng ra để khi nào cần thì đi cầu xin khấn vái.”

“Chúa Trời của mình khác hẳn như thế.”

“Chúa Trời cũng có mấy vị cơ à? Hay là mấy loại?”

“Dù không tin vào thiên đường, ta cũng vẫn nên kính sợ Chúa Trời. Đêm nào mình cũng cầu nguyện trong niềm kính sợ ấy.”

“Cầu xin Chúa Trời tha thứ cho con à?”

Rốt cuộc chúng tôi bị tống ra đứng ngoài hành lang. Ra ngoài đó, hai đứa lại tiếp tục tranh luận về thiên đường và Chúa Trời cho tới khi tan học. Sau đó chúng tôi bị gọi vào phòng giáo viên lần lượt nghe thày sinh vật và cô chủ nhiệm quạt cho một trận, rằng thân thiết nhau cũng tốt thôi, nhưng trong lớp học thì phải chuyên tâm nghe giảng.

Khi chúng tôi ả khỏi cổng trường thì trời đã nhá nhem. Hai đứa lặng lẽ đi về hướng công viên Daimyo. Con đường đi qua sân chơi và Viện Bảo tàng Lịch sử. Có cả một tiệm cà phê tên là Joukamachi. Hai đứa từng ghé vào đó một lần sau khi tan học, nhưng cà phê dở quá nên chẳng bao giờ quay lại lần thứ hai. Chúng tôi đi qua một xưởng rượu cũ, tới con sông nhỏ chảy ngang qua thành phố. Aki đợi hai đứa qua cầu rồi mới lên tiếng.

“Rốt cuộc, họ cũng chưa từng được ở bên nhau,” Aki lại nói về chuyện ông tôi. “Cho dù đã chờ đợi những năm mươi năm.”

“Hình như họ định sẽ về bên nhau sau khi chồng bà ấy mất.” Tôi cũng đang nghĩ về chuyện của ông nội. “Vì sau khi bà nội qua đời, ông nội vẫn sống một mình.”

“Bao lâu rồi?”

“Mười năm rồi. Nhưng người yêu ông lại mất trước cả chồng bà ấy, nên ông nội và người đó không được như ý nguyện.”

“Thật là một câu chuyện buồn.”

“Mình lại thấy buồn cười làm sao ấy.”

Cuộc đối thoại dừng ở đó. Chúng tôi tiếp tục bước đi, đầu cúi thấp. Qua tiệm rau và tiệm bán chiếu tatami, rẽ ở góc phố chỗ tiệm cắt tóc, chúng tôi đã gần tới nhà Aki.

“Saku-chan à, giúp ông bạn đi.” Dường như nhận ra đoạn đường về chung chỉ còn rất ngắn, em nói với tôi như vậy.

“Nói thì dễ thế, dây là chuyện đi đào trộm mộ người ta đấy.”

“Bạn sợ à?”

“Nào chỉ mỗi sợ thôi đâu?”

“Tội Saku-chan chưa kìa.” Aki cười.

“Có gì vui lắm sao?”

“À, không.”

Nhà Aki hiện ra phía trước. Tôi chỉ việc rẽ phải ở con phố trước mặt và băng qua đường là về đến nhà. Chỉ còn khoảng năm mươi mét nữa. Không ai lên tiếng trước, hai đứa bước chậm dần cho tới khi đứng hẳn lại.

“Cái việc đó… là phạm pháp đúng không?” tôi hỏi.

“Nghiêm trọng vậy sao?” Aki hơi bối rối ngước mặt lên.

“Lại còn không phải nữa hay sao?”

“Tính là tội gì nhỉ?”

“Đương nhiên là quấy rối tình dục rồi.”

“Nói bậy nào!”

Aki bật cười, mái tóc dài mềm mại xõa ngang vai của em khẽ rung rung, làm chiếc áo khoác trắng càng thêm nổi bật. Bóng chúng tôi trải dài, nửa trên hai cái bóng bị gập lại, chiếu trên bức tường bê tông ở đằng trước.

“Người ta mà phát hiện thì thế nào cũng bị đuổi học.”

“Thế thì mình sẽ đến nhà thăm bạn.”

Nghe có vẻ như một lời khích lệ?

“Thoải mái quá nhỉ, Aki đúng là Aki,” tôi thở dài lẩm bẩm.