Công Ty Samsung Trân trọng gửi đến bạn cuốn sách này.

Phiên bản ebook này được thực hiện theo bản quyền xuất bản và phát hành ấn bản tiếng Việt của công ty First News - Trí Việt với sự tài trợ độc quyền của công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam. Tác phẩm này không được chuyển dạng sang bất kỳ hình thức nào hay sử dụng cho bất kỳ mục đích thương mại nào.

Original title:

THE 8TH HABIT: FROM EFFECTIVENESS TO GREATNESS by Stephen R. Covey

THE 8TH HABIT- THOÁI QUEN THÛÁ 8

Cöng ty First News - Trñ Viïåt giûä baãn quyïìn xuêët baãn vaâ phaát haânh êën baãn tiïëng Viïåt trïn toaân thïë giúái theo húåp àöìng chuyïín giao baãn quyïìn vúái FranklinCovey Co., Hoa Kyâ.

Bêët cûá sûå sao cheáp naâo khöng àûúåc sûå àöìng yá cuãa First News vaâ FranklinCovey àïìu laâ bêët húåp phaáp vaâ vi phaåm Luêåt Xuêët baãn Viïåt Nam, Luêåt Baãn quyïìn Quöëc tïë vaâ Cöng ûúác Baão höå Baãn quyïìn Súã hûäu Trñ tuïå Berne.

C CÖ ÖN NG G T TY Y V VÙ ÙN N H HO OÁÁA A S SA AÁÁN NG G T TA AÅÅO O T TR RÑÑ V VIIÏ ÏÅÅT T -- F FIIR RS ST T N NE EW WS S

11HNguyïîn Thõ Minh Khai, Quêån 1, TP. Höì Chñ Minh

Tel: (84-8) 3822 7979 - 3822 7980 - 3823 3859 - 3823 3860

Fax: (84-8) 3822 4560; Email: triviet@firstnews.com.vn

Website: www.firstnews.com.vn

Biïn dõch:

Vuä Tiïën Phuác - Nhaä Viïån Vûúng Long - Ngoåc Hên

First News

NHAÂ XUÊËT BAÃN TREÃ

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

Nïëu baån àaä tûâng àoåc7 Thoái Quen Àïí Thaânh Àaåt -The 7 Habits of Highly Effective People), baån seä ài tûâ toâ moâ àïën ngaåc nhiïn thaán phuåc sau khi àoåc xong Thoái quen thûá 8 (The 8th Habit). Baån seä khaám phaá ra lyá do taåi sao Stephen R. Covey quyïët àõnh viïët thïm möåt quyïín saách nûäa sau 7 Thoái quen, möåt cuöën saách vöën àaä quaá xuêët sùæc vaâ àûúåc xïëp vaâo haâng mega-bestseller cuãa thïë giúái. Theo Giaáo sû Quaãn trõ hoåc Warren Bennis, Thoái quen thûá 8 “laâ möåt bûúác nhaãy vô àaåi trong tû duy” cuãa thúâi àaåi chuáng ta.

Phaãi àïën 15 nùm sau êën baãn àêìu tiïn cuãa 7 Thoái quen, Thoái quen thûá 8 múái ra àúâi. Àêy laâ möåt quyïín saách mang àïën cho chuáng ta nhûäng khaái niïåm múái vïì hiïåu nùng cuãa con ngûúâi vaâ töí chûác trong xaä höåi múái, àûúåc Tiïën sô Covey nghiïn cûáu möåt caách tó mó vaâ khoa hoåc. 15 nùm, möåt quaäng thúâi gian àuã daâi àïí thai ngheán vaâ viïët ra nhûäng lyá luêån, khaám phaá vaâ chia seã thêåt sûå coá giaá trõ vaâ hûäu ñch àöëi vúái têët caã chuáng ta, àùåc biïåt laâ nhûäng ngûúâi àûáng àêìu caác töí chûác, cöng ty hay têåp àoaân àaä vaâ àang khùèng àõnh võ thïë cuãa mònh trong ngaânh, trong

nûúác hay trïn thïë giúái.

“Muåc àñch cuãa cuöën saách naây laâ cung cêëp cho baån möåt têëm baãn àöì chó àûúâng nhùçm giuáp baån thoaát khoãi nhûäng nöîi àau vaâ sûå thêët voång, àïí tòm àïën sûå maän nguyïån thûåc sûå; àöìng thúâi, múã röång yá nghôa vaâ sûå àoáng goáp cuãa baån -khöng chó trong cöng viïåc, trong töí chûác maâ caã trong cuöåc söëng cuãa baån. Noái ngùæn goån, cuöën saách naây seä giuáp baån tòm àûúåc tiïëng noái cuãa baãn thên. Möåt khi tòm àûúåc tiïëng noái cuãa baãn thên, baån seä truyïìn caãm hûáng cho nhûäng ngûúâi maâ baån quan têm thêåt sûå àïí giuáp hoå tòm àûúåc tiïëng noái cuãa riïng hoå vaâ gia tùng gêëp böåi sûå thaânh àaåt vaâ têìm aãnh hûúãng cuãa hoå. Theo Stephen Covey, àïí möîi caá nhên vaâ töí chûác àaåt àûúåc hiïåu nùng xuêët sùæc nhêët chûa bao giúâ con ngûúâi cêìn àïën Thoái quen thûá 8 nhû luác naây.

Tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên vaâ cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå coá thïí xem laâ bñ quyïët thaânh cöng quan troång nhêët trong Thïë kyã 21, trong Thúâi àaåi Thöng tin vaâ Lao àöång Tri thûác. Àoá cuäng laâ nöåi dung chñnh yïëu cuãa Thoái quen thûá 8.

Coá thïí noái ngùæn goån vïì giaá trõ cuäng nhû möëi quan hïå giûäa hai taác phêím danh tiïëng thïë giúái naây cuãa Tiïën sô Stephen Covey nhû sau: “Àïí thaânh àaåt, baån cêìn reân luyïån vaâ thûåc haânh thûúâng xuyïn 7 Thoái quen, nhûng àïí àaåt àûúåc sûå xuêët sùæc, baån khöng thïí boã qua Thoái quen thûá 8”.

First News trên troång giúái thiïåu àïën caác baån.

- FIRST NEWS

Chûúng 1

NÖÎI ÀAU

Coá bao giúâ baån nghe nhûäng lúâi than vaän sau:

“Töi hoaân toaân bïë tùæc, khöng tòm thêëy möåt löëi thoaát naâo cho mònh.”

“Töi khöng coân chuát sûác lûåc naâo nûäa. Töi caãm thêëy quaá mïåt moãi vaâ kiïåt sûác.”

“Moåi ngûúâi coi töi chùèng ra gò. Sïëp töi khöng nhòn thêëy nùng lûåc thêåt sûå cuãa töi.”

“Khöng ai cêìn àïën töi caã – duâ laâ úã cöng súã hay úã nhaâ. Vúå/ chöìng töi chó nghô túái töi khi coá hoáa àún àang chúâ thanh toaán.”

“Töi caãm thêëy naãn loâng vaâ chùèng coân chuát yá chñ naâo nûäa.”

“Töi laâm viïåc thêåm chñ coân khöng àuã ùn. Chùæc töi chùèng thïí naâo tiïën böå àûúåc.”

“Cuöåc söëng cuãa töi thiïëu thöën moåi thûá.”

THE 8th HABIT

“Töi chùèng laâm àûúåc gò ra höìn.”

“Töi caãm thêëy thêåt tröëng röîng. Cuöåc söëng àöëi vúái töi trúã nïn vö nghôa, moåi thûá luön khiïën töi huåt hêîng.”

“Töi thêåt sûå tûác giêån vaâ rúi vaâo traång thaái hoaãng súå. Töi khöng thïí àïí mêët viïåc àûúåc.”

“Töi rêët cö àún.”

“Töi hoaân toaân kiïåt sûác; moåi thûá luác naâo cuäng gêëp gaáp.”

“Töi bõ quaãn lyá chùåt cheä tûúãng chûâng khöng thúã nöíi.”

“Töi phaát öëm vò nhûäng chuyïån beâ phaái vaâ xu nõnh.”

“Töi bõ thuác eáp bùçng moåi giaá phaãi àaåt àûúåc chó tiïu doanh söë. Töi khöng thïí chõu nöíi aáp lûåc cöng viïåc nhû thïë. Töi khöng àuã thúâi gian cuäng nhû sûác lûåc àïí hoaân thaânh viïåc gò caã.”

“Trong möåt gia àònh maâ vúå/chöìng khöng biïët caãm thöng cho nhau, con caái khöng nghe lúâi cha meå thò nhaâ cuäng khöng coân laâ möåt núi chöën bònh yïn nûäa.”

“Töi khöng thïí thay àöíi àûúåc àiïìu gò caã.”

***

Nhûäng lúâi than vaän naây coá thïí xuêët phaát tûâ nhûäng con ngûúâi rêët àöîi bònh thûúâng cho àïën nhûäng ngûúâi coá àõa võ cao trong xaä höåi. Hoå laâ caác bêåc laâm cha laâm meå, nhûäng àûáa con, caác nhaâ quaãn lyá, chuyïn gia, cho túái caác võ laänh àaåo cêëp cao úã khùæp moåi núi trïn thïë giúái. Hoå àang tûâng ngaây àöëi mùåt vúái nhûäng thaách thûác cuãa cuöåc söëng. Nhûäng lúâi leä trïn tuy àûúåc thöët ra tûâ nhûäng nöîi

THOÁI QUEN THÛÁ 8

niïìm riïng nhûng baån coá thïí nhòn thêëy trûúâng húåp cuãa chñnh mònh trong àoá. Carl Rogers tûâng noái: “Nhûäng gò riïng tû nhêët chñnh laâ nhûäng gò chung nhêët”.

Thûåc tïë coá nhûäng ngûúâi rêët hùng haái, têån tuåy, nùng àöång vaâ tñch cûåc trong cöng viïåc, nhûng söë ngûúâi nhû thïë khöng nhiïìu. Möåt cêu hoãi töi thûúâng àùåt ra cho cûã toåa cuãa mònh laâ: “Bao nhiïu ngûúâi trong söë caác baån àöìng yá vúái nhêån àõnh rùçng taåi núi laâm viïåc cuãa mònh, phêìn lúán caác nhên viïn thûúâng coá nùng lûåc, tri thûác vaâ tiïìm nùng cao hún nhiïìu so vúái yïu cêìu cöng viïåc?”. Àaåi àa söë cûã toåa àïìu giú tay taán thaânh. Vaâ cuäng chñnh nhûäng ngûúâi taán thaânh àoá laåi coá chung möåt caãm nhêån laâ hoå àang chõu nhûäng aáp lûåc rêët nùång nïì trong cöng viïåc. Haäy thûã nghô xem aáp lûåc àoá lúán àïën mûác naâo khi hoå àang phaãi àöëi mùåt vúái nhûäng àoâi hoãi ngaây caâng cao vïì viïåc taåo ra nhiïìu saãn phêím hún vúái giaá reã hún àïí caånh tranh trong möåt thïë giúái àêìy biïën àöång nhû hiïån nay, nhûng hoå laåi khöng coá cú höåi àïí thïí hiïån hïët taâi nùng vaâ trñ tuïå cuãa baãn thên.

Sûå bêët cêåp naây thïí hiïån roä nhêët úã caác töí chûác khi hoå thiïëu têåp trung cuäng nhû khöng thûåc hiïån caác ûu tiïn cuãa mònh. Töí chûác Harris Interactive gêìn àêy àaä tiïën haânh nhiïìu cuöåc khaão saát vïì Chó söë Thûåc hiïån xQ (Execution Quotient) trïn 23.000 ngûúâi laâm viïåc toaân thúâi gian trong caác ngaânh nghïì vaâ lônh vûåc dõch vuå then chöët taåi Myä. Kïët quaã thu àûúåc khaá bêët ngúâ:

• Coá 37% cho rùçng hoå hiïíu roä àöång cú vaâ caác muåc tiïu

maâ cöng ty cuãa hoå àang hûúáng túái.

THE 8th HABIT

• Trung bònh möåt trong nùm ngûúâi àûúåc hoãi noái rùçng

hoå thiïët tha vúái muåc tiïu chung cuãa cöng ty.

• Trung bònh möåt trong nùm ngûúâi àûúåc hoãi noái rùçng

hoå hiïíu roä möëi liïn hïå giûäa nhiïåm vuå cuãa baãn thên

vúái muåc tiïu cuãa cöng ty.

• Möåt nûãa trong söë nhûäng ngûúâi àûúåc hoãi cho rùçng hoå

haâi loâng vúái kïët quaã cöng viïåc maâ hoå laâm àûúåc haâng

tuêìn.

• Coá 15% söë ngûúâi àûúåc phoãng vêën noái rùçng cöng ty àaä

thûåc sûå taåo àiïìu kiïån thuêån lúåi giuáp hoå theo àuöíi vaâ

hoaân thaânh muåc tiïu.

• Coá 15% noái rùçng möi trûúâng laâm viïåc cuãa hoå àaåt

àûúåc sûå tin cêåy úã mûác àöå cao.

• Coá 17% noái rùçng cöng ty cuãa hoå khuyïën khñch giao

tiïëp cúãi múã, tön troång nhûäng yá kiïën khaác biïåt

nhùçm tòm kiïëm nhûäng yá tûúãng múái meã vaâ hiïåu

quaã.

• Coá 10% noái rùçng cöng ty cuãa hoå buöåc moåi ngûúâi phaãi

hoaân toaân chõu traách nhiïåm vïì kïët quaã cöng viïåc cuãa

baãn thên hoå.

• Coá 20% noái rùçng hoå thûåc sûå tin tûúãng vaâo cöng ty cuãa

hoå.

• Coá 13% söë ngûúâi khaão saát cho rùçng hoå coá möëi quan

hïå húåp taác chùåt cheä vaâ àaåt àûúåc àöå tin cêåy cao vúái

àöìng nghiïåp vaâ caác böå phêån khaác trong cöng ty.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Giaã sûã, nïëu möåt àöåi boáng cuäng coá möåt tyã lïå nhû thïë, thò chó coá böën trong söë mûúâi möåt cêìu thuã cuãa àöåi trïn sên biïët roä muåc tiïu “chiïën àêëu” cuãa àöåi mònh laâ gò. Chó coá hai trong söë mûúâi möåt cêìu thuã quan têm àïën kïët quaã thi àêëu cuãa àöåi. Chó coá hai trong söë mûúâi möåt cêìu thuã biïët chñnh xaác vai troâ cuãa mònh trong àöåi vaâ biïët roä nhiïåm vuå cuãa mònh laâ gò. Vaâ trong toaân àöåi boáng, coá hai cêìu thuã, xeát vïì möåt khña caånh naâo àoá, seä caånh tranh trong nöåi böå cuãa chñnh mònh hún laâ têåp trung àaánh baåi àöëi thuã.

Nhûäng söë liïåu trïn àêy truâng khúáp vúái nhûäng traãi nghiïåm maâ töi coá àûúåc khi laâm viïåc taåi nhiïìu töí chûác khaác nhau trïn thïë giúái. Mùåc duâ thïë giúái àaä coá nhûäng bûúác tiïën daâi vïì kyä thuêåt, àöíi múái saãn phêím vaâ toaân cêìu hoáa nhûng hêìu hïët moåi ngûúâi àïìu khöng thïí thaânh cöng trong chñnh töí chûác núi hoå àang laâm viïåc. Hoå khöng coá niïìm say mï vúái cöng viïåc vaâ thûúâng khöng tòm àûúåc caãm giaác haâi loâng. Hoå thêët voång, chaán naãn vaâ khöng hiïíu roä muåc tiïu maâ töí chûác cuãa hoå àang nhùæm túái hoùåc nhûäng ûu tiïn cao nhêët cuãa töí chûác àoá laâ gò. Àiïìu töìi tïå hún laâ, hoå nghô rùçng mònh chùèng thïí thay àöíi àûúåc gò caã. Baån coá thïí hònh dung àûúåc caái giaá phaãi traã cuãa möåt töí chûác vaâ caá nhên lúán nhû thïë naâo khi lûåc lûúång lao àöång cuãa hoå luön trong traång thaái mïåt moãi, thiïëu tûâ sûác söëng, loâng nhiïåt tònh cho àïën kiïën thûác vaâ nùng lûåc? Caái giaá àoá coân lúán hún gêëp nhiïìu lêìn so vúái caác khoaãn thuïë, laäi vay vaâ chi phñ tiïìn lûúng göåp laåi!

THE 8th HABIT

TAÅI SAO CÊÌN COÁ THOÁI QUEN THÛÁ 8?

Thïë giúái àaä biïën àöíi sêu sùæc kïí tûâ khi cuöën saách 7 Habits of Highly Effective People àûúåc xuêët baãn lêìn àêìu tiïn nùm 1989. Giúâ àêy, nhûäng thaách thûác cuäng nhû sûå phûác taåp maâ chuáng ta àang àöëi mùåt trong cuöåc söëng riïng, trong caác möëi quan hïå gia àònh hay núi cöng súã àaä khaác trûúác nhiïìu. Thûåc tïë, nùm 1989 laâ nùm àaánh dêëu nhiïìu sûå kiïån nöíi bêåt – nùm chuáng ta chûáng kiïën sûå suåp àöí cuãa bûác tûúâng Berlin, nùm khúãi àêìu cuãa thúâi àaåi Cöng nghïå thöng tin, cöåt möëc àaánh dêëu sûå ra àúâi cuãa möåt kyã nguyïn múái.

Nhiïìu ngûúâi hoãi rùçng liïåu 7 Thoái quen àoá coá coân phuâ húåp vúái hiïån taåi hay khöng. Cêu traã lúâi cuãa töi luön laâ: Khi caâng coá nhiïìu sûå thay àöíi, khi thaách thûác caâng trúã nïn gay gùæt bao nhiïu thò 7 Thoái quen caâng chûáng toã tñnh phuâ húåp cuãa mònh bêëy nhiïu. Baån thêëy àêëy, 7 Thoái quen noái vïì caách laâm thïë naâo àïí thaânh àaåt. Àoá chñnh laâ hiïån thên cuãa möåt mö thûác toaân diïån chûáa àûång nhûäng nguyïn tùæc vïì tñnh caách vaâ sûå thaânh àaåt muön thuúã cuãa con ngûúâi.

Ngaây nay, trúã thaânh möåt töí chûác hay möåt ngûúâi thaânh àaåt khöng coân laâ möåt lûåa choån àún thuêìn maâ laâ möåt muåc tiïu bùæt buöåc maâ baån phaãi vûún túái khi bûúác vaâo cuöåc chúi. Nhûng àïí töìn taåi, phaát triïín, àöíi múái, vûúåt tröåi vaâ dêîn àêìu trong thûåc taåi múái naây, chuáng ta cêìn àaåt àûúåc trïn mûác thaânh cöng. Yïu cêìu cuãa kyã nguyïn múái naây chñnh laâ àaåi thaânh cöng (greatness). Àoá laâ sûå thaânh cöng myä maän, hoaân thaânh cöng viïåc vúái sûå têån têm vaâ

THOÁI QUEN THÛÁ 8

àoáng goáp thoãa àaáng cuãa tûâng caá nhên. Nhûäng yïëu töë naây àûúåc thïí hiïån trïn nhûäng phûúng diïån khaác nhau vaâ thuöåc nhûäng phaåm truâ khaác nhau. Vñ duå, àöëi vúái thaânh cöng, yá nghôa vaâ thaânh tñch laâ hai phaåm truâ khaác nhau vïì thïí loaåi, chûá khöng khaác nhau vïì mûác àöå. Àïí coá thïí khúi dêåy nhiïìu hún nûäa tiïìm nùng vaâ caãm hûáng cuãa con ngûúâi – àiïìu maâ chuáng töi goåi laâ “tiïëng noái” (voice) – con ngûúâi

THOÁI QUEN THÛÁ 8 - MÖÅT CAÁCH NHÒN MÚÁI TÛÂ

7 THOÁI QUEN ÀÏÍ THAÂNH ÀAÅT

TÛÚNG THUÖÅC

Lùæng nghe vaâ Thêëu hiïíu Àöìng têm hiïåp lûåc

ãn

5 ãa ba áng THAÂNH TÑCH 6

th ãm hû ên ái cu

baãn ëng no TÊÅP THÏÍìn ca å ác tòm ra äa Tû duy cuâng thùæng ãa ho â truyï âi kha ái cu

giu Tòm ra tiï Rân thên va áp ngûú ëng no e 4 8 giu tiï

7 ÀÖÅC LÊÅP

Ûu tiïn cho àiïìu

quan troång nhêët

1 CAÁ NHÊN Bùæt àêìu tûâ muåc tiïu THAÂNH TÑCH 2

Luön chuã àöång àaä àûúåc xaác àõnh

PHUÅ THUÖÅC

Hònh 1.1

THE 8th HABIT

cêìn phaãi coá nïëp nghô múái, kyä nùng múái, cöng cuå múái… vaâ möåt thoái quen múái.

Thoái quen thûá 8 khöng phaãi laâ möåt thoái quen bõ chuáng töi boã quïn khi viïët 7 Thoái quen. Thoái quen thûá 8 noái vïì viïåc nhêån biïët vaâ khai thaác sûác maånh úã khña caånh thûá 3 cuãa 7 Thoái quen àïí àaáp ûáng àoâi hoãi cuãa thúâi àaåi lao àöång tri thûác. Thoái quen thûá 8 chñnh laâ viïåc Tòm ra “tiïëng noái” cuãa baãn thên vaâ cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra “tiïëng noái” cuãa hoå.

Thoái quen thûá 8 àûa ra lúâi giaãi àaáp cho nhûäng vêën àïì maâ möîi chuáng ta coá thïí àang vêëp phaãi do yïu cêìu phaát triïín cuãa thúâi àaåi. Noá tûúng phaãn vúái nhûäng nöîi àau vaâ thêët voång maâ töi àaä mö taã trong quyïín saách trûúác. Àoá laâ möåt thûåc taåi muön thuúã, laâ tiïëng noái cuãa tinh thêìn nhên vùn – chûáa àêìy niïìm tin vaâ trñ tuïå, baãn lônh vaâ nhûäng tiïìm nùng vö têån àïí phuång sûå cho möåt muåc àñch cao caã.

TAÂI NÙNG

NIÏÌM TIÏËNG NOÁI

ÀAM MÏ yá nghôa àöåc nhêët vïì NHU CÊÌU hònh aãnh caá nhên

LÛÚNG TÊM

Hònh 1.2

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Tiïëng noái naây seä laâ sûå hêåu thuêîn maånh meä giuáp caác töí chûác töìn taåi, phaát triïín vaâ taác àöång sêu sùæc àïën tûúng lai cuãa thïë giúái naây.

Tiïëng noái mang yá nghôa àöåc nhêët vïì hònh aãnh caá nhên – YÁ nghôa naây àûúåc böåc löå khi chuáng ta àöëi mùåt vúái nhûäng thaách thûác lúán nhêët cuãa baãn thên vaâ taåo thïm sûác maånh giuáp chuáng ta daám àûúng àêìu vúái thaách thûác àoá.

Hònh 1.2 cho thêëy tiïëng noái nùçm úã vuâng giao nhau giûäa Taâi nùng (nùng khiïëu vaâ sûác maånh trúâi phuá), Niïìm àam mï (caái àem laåi cho baån sûå nhiïåt tònh, hùng haái vaâ nguöìn caãm hûáng), Nhu cêìu (bao göìm têët caã nhûäng thûá maâ thïë giúái naây cêìn baån mang laåi), vaâ Lûúng têm (tiïëng noái nhoã nùçm sêu trong loâng baån cho baån biïët àêu laâ leä phaãi vaâ thuác giuåc baån laâm theo). Khi möåt cöng viïåc kñch thñch taâi nùng baãn thên vaâ khiïën niïìm àam mï trong baån buâng chaáy – möåt cöng viïåc maâ nhu cêìu lúán cuãa caã thïë giúái àang cêìn àûúåc àaáp ûáng vaâ vò lûúng têm baån thuác àêíy baån cêìn phaãi àoáng goáp - thò khi àoá tiïëng noái (voice), tiïëng goåi (calling), vaâ chuêín mûåc àaåo àûác (soul’s code) seä xuêët hiïån trong baån.

Coá möåt khao khaát bêím sinh vaâ sêu sùæc khoá coá thïí diïîn àaåt bùçng lúâi töìn taåi trong möîi chuáng ta, àoá laâ khao khaát tòm àûúåc tiïëng noái cuãa riïng mònh. Sûå buâng nöí mang tñnh caách maång cuãa Internet laâ möåt trong nhûäng minh chûáng huâng höìn nhêët cho chên lyá naây. Internet coá leä laâ möåt biïíu tûúång hoaân haão cuãa möåt thïë giúái múái, thïë giúái cuãa tin hoåc, cuãa nïìn kinh tïë tri thûác vaâ cuãa nhûäng thay

THE 8th HABIT

àöíi àêìy kõch tñnh. Trong cuöën saách àûúåc xuêët baãn nùm 1999 Cluetrain Manifesto (taåm dõch: Baãn tuyïn ngön cuãa chuöîi tri thûác), caác àöìng taác giaã Locke, Levine, Searls vaâ Weinberger àaä viïët nhû sau:

Têët caã chuáng ta àang luön cöë gùæng tòm ra tiïëng noái

cuãa riïng mònh. Ngaây ngaây ta àang hoåc caách giao tiïëp vúái

nhûäng ngûúâi xung quanh… Trong nhaâ ngoaâi phöë luön

diïîn ra caác cuöåc àaâm thoaåi maâ caách àêy nùm nùm khöng

thïí coá àûúåc, vaâ möëc thúâi gian quan troång chñnh laâ thúâi

àiïím bùæt àêìu cuöåc caách maång cöng nghïå thöng tin. Nhúâ

coá Internet vaâ liïn kïët maång thöng tin toaân cêìu (World

Wide Web), vö söë nhûäng cuöåc àaâm thoaåi xuyïn luåc àõa

àûúåc thûåc hiïån úã moåi mùåt cuãa cuöåc söëng maâ nöåi dung

cuãa noá khöng sao kïí hïët àûúåc. Tuy nhiïn, taåi hai àêìu cuãa

möîi cuöåc àaâm thoaåi nhû thïë vêîn laâ con ngûúâi…

YÁ muöën tha thiïët àöëi vúái liïn kïët maång chûáng toã möåt

khaát khao maänh liïåt maâ chó tinh thêìn múái coá thïí hiïíu

àûúåc noá. Sûå khaát khao maänh liïåt chó ra rùçng coá àiïìu gò àoá

àang thiïëu vùæng trong cuöåc söëng cuãa chuáng ta. Àoá chñnh

laâ êm thanh cuãa tiïëng noái con ngûúâi. Sûå löi cuöën tinh

thêìn cuãa liïn kïët maång laâ niïìm hy voång cuãa sûå quay trúã

laåi cuãa tiïëng noái con ngûúâi.

Àïí hiïíu roä hún vïì tiïëng noái, xin minh hoåa bùçng möåt cêu chuyïån coá thûåc sau àêy. Khi gùåp Muhammad Yunus, ngûúâi saáng lêåp Ngên haâng Grameen – Töí chûác duy nhêët àûúåc thaânh lêåp nhùçm cung cêëp nhûäng khoaãn tñn duång nhoã cho nhûäng ngûúâi ngheâo nhêët úã Bangladesh – töi hoãi Yunus bùçng caách naâo vaâ tûâ bao giúâ öng coá àûúåc yá tûúãng

THOÁI QUEN THÛÁ 8

naây. Öng êëy traã lúâi rùçng luác àêìu öng chùèng coá möåt yá tûúãng naâo caã. Chó àún giaãn laâ öng thêëy coá ngûúâi àang tuáng bêën vaâ cöë gùæng tòm moåi caách àïí thoaát ra, thïë laâ yá tûúãng xuêët hiïån. YÁ tûúãng cuãa Muhammad Yunus vïì möåt thïë giúái khöng coá àoái ngheâo àaä loáe lïn tûâ möåt sûå kiïån trïn àûúâng phöë úã Bangladesh. Öng àaä kïí laåi cêu chuyïån êëy nhû sau:

Cêu chuyïån bùæt àêìu caách àêy 25 nùm. Khi êëy töi àang daåy mön Kinh tïë hoåc taåi möåt trûúâng àaåi hoåc úã Bangladesh. Àêët nûúác naây àang lêm vaâo naån àoái. Luác àoá töi caãm thêëy kinh hoaâng. Taåi àêy töi àang giaãng giaãi nhûäng lyá thuyïët Kinh tïë hoåc rêët kïu vúái sûå hùng haái nhiïåt tònh cuãa möåt ngûúâi coá bùçng Tiïën sô múái toanh tûâ Myä. Nhûng ngay khi bûúác ra khoãi cûãa lúáp, mùæt töi àaä thêëy quanh mònh laâ nhûäng böå xûúng, nhûäng con ngûúâi àang chúâ chïët.

Töi nhêån ra rùçng duâ töi àaä tûâng àûúåc hoåc vaâ àang giaãng daåy nhûäng hoåc thuyïët cao siïu nhêët vïì kinh tïë, thò àoá cuäng chó laâ lyá thuyïët suöng vaâ hoaân toaân vö nghôa àöëi vúái hoaân caãnh hiïån taåi cuãa nhên dên töi. Vò thïë, töi bùæt àêìu tòm hiïíu cuöåc söëng cuãa nhûäng ngûúâi söëng gêìn trûúâng àaåi hoåc núi töi laâm viïåc. Töi muöën biïët liïåu töi coá thïí laâm àûúåc gò, vúái tû caách möåt con ngûúâi, àïí laâm giaãm búát nöîi àau hay chêëm dûát sûå chïët choác, duâ chó vúái möåt ngûúâi thöi. Töi vûát boã caách nhòn tûâ trïn xuöëng. Thay vaâo àoá, töi hoåc caách quan saát cuãa loaâi cön truâng, phaát hiïån nhûäng gò thêåt sûå àang diïîn ra ngay trûúác mùæt mònh – àaánh húi vaâ súâ moá xem mònh coá thïí laâm àûúåc gò coá ñch.

Möåt sûå kiïån xaãy ra khiïën töi reä vaâo möåt hûúáng múái. Töi gùåp möåt phuå nûä àang laâm nhûäng chiïëc ghïë tre. Sau cuöåc troâ

THE 8th HABIT

chuyïån, töi múái biïët rùçng cöng viïåc naây chó mang laåi cho cö 0,02 àö-la Myä möåt ngaây. Töi khöng thïí naâo tin àûúåc möåt ngûúâi laâm viïåc quêìn quêåt suöët ngaây vaâ laâm ra nhûäng chiïëc ghïë tre àeåp nhû thïë laåi chó kiïëm àûúåc coá chûâng êëy tiïìn. Ngûúâi phuå nûä giaãi thñch vúái töi do cö khöng coá vöën àïí mua tre laâm ghïë, nïn phaãi vay cuãa möåt nhaâ buön, nhaâ buön naây àùåt àiïìu kiïån laâ cö chó àûúåc baán saãn phêím cuãa mònh cho öng ta, vúái giaá do öng ta êën àõnh.

Vaâ àiïìu àoá giaãi thñch taåi sao cö êëy chó kiïëm àûúåc voãn veån 2 xu möîi ngaây – cö àaä bõ lïå thuöåc vaâo nhaâ buön àoá. Thïë söë tiïìn mua tre laâ bao nhiïu? Cö êëy àaáp “Khoaãng 20 xu. Nïëu tre thêåt töët thò khoaãng 25 xu”. “Hoå chó cêìn coá 20 xu, vêåy maâ chùèng ai coá thïí laâm àûúåc gò àïí giuáp hoå û?”, töi nghô. Ngay luác êëy, töi phên vên rùçng coá nïn cho cö êëy 20 xu hay khöng, nhûng sau àoá möåt yá tûúãng naãy ra trong àêìu töi: haäy lêåp danh saách nhûäng ngûúâi cêìn söë tiïìn tûúng tûå nhû thïë. Töi cuâng möåt nhoám sinh viïn ài quanh khu phöë êëy trong nhiïìu ngaây vaâ trúã vïì vúái baãn danh saách göìm 42 ngûúâi. Khi töi cöång laåi söë tiïìn maâ 42 ngûúâi trong danh saách cêìn, töi thûåc sûå sûãng söët: Söë tiïìn maâ nhûäng con ngûúâi naây cêìn töíng cöång laâ… 27 àö-la! Töi caãm thêëy xêëu höí vúái chñnh mònh khi baãn thên laâ möåt thaânh phêìn ûu tuá cuãa xaä höåi trûúác àoá àaä khöng thïí giuáp 27 àö-la cho 42 con ngûúâi- nhûäng ngûúâi thöëng khöí nhûng kheáo tay vaâ chùm chó.

Àïí chuöåc löîi, töi ruát tiïìn vaâ àûa cho sinh viïn cuãa mònh. Töi noái: “Caác em haäy àûa söë tiïìn naây cho 42 ngûúâi maâ chuáng ta àaä gùåp vaâ noái vúái hoå rùçng àêy laâ möåt khoaãn cho vay. Hoå coá thïí hoaân traã khi naâo hoå thûåc sûå coá khaã nùng. Trong khi chúâ àúåi, hoå coá thïí baán saãn phêím cho bêët cûá ai traã cho hoå giaá cao nhêët”.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Sûå àöåc aác seä chiïën thùæng khi nhûäng

con ngûúâi coá lûúng tri ngoaãnh mùåt laâm ngú

trûúác caái xêëu.

EDMUND BURKE

Sau khi nhêån àûúåc söë tiïìn êëy, nhûäng con ngûúâi àoá rêët phêën khúãi. Vaâ sûå phêën khúãi cuãa hoå àaä khiïën töi suy nghô: “Mònh coá thïí laâm gò hún thïë nûäa!”, töi nghô túái viïåc múã möåt phoâng giao dõch tñn duång ngay taåi trûúâng àaåi hoåc núi töi giaãng daåy. Töi quyïët àõnh àïën gùåp giaám àöëc cuãa möåt chi nhaánh ngên haâng vaâ àïì nghõ öng êëy cho nhûäng ngûúâi ngheâo maâ töi àaä gùåp vay tiïìn. Nghe töi noái, öng êëy vö cuâng ngaåc nhiïn: “Öng àiïn aâ? Àiïìu àoá laâ khöng thïí. Laâm sao chuáng töi daám cho nhûäng ngûúâi ngheâo àoá vay tiïìn? Hoå khöng àaáng tin cêåy àêu!”. Töi cöë gùæng thuyïët phuåc öng êëy: “Ñt ra thò cuäng nïn thûã möåt lêìn, àoá chó laâ möåt khoaãn tiïìn nhoã thöi maâ!”. Öng êëy noái: “Khöng àûúåc! Quy àõnh khöng cho pheáp chuáng töi laâm àiïìu àoá. Hoå khöng coá gò thïë chêëp caã, vaã laåi, khoaãn tiïìn àoá quaá nhoã àïí thûåc hiïån giao dõch cho vay”. Öng êëy khuyïn töi nïn gùåp nhûäng quan chûác cêëp cao cuãa Ngên haâng Quöëc gia taåi thuã àö.

Töi nghe lúâi öng êëy vaâ tòm gùåp nhûäng ngûúâi coá võ trñ taåi Ngên haâng Quöëc gia, nhûng têët caã hoå àïìu nhû nhau. Cuöëi cuâng, sau nhiïìu ngaây chaåy túái chaåy lui, töi quyïët àõnh tûå àûáng ra laâm ngûúâi baão laänh. “Töi seä laâ ngûúâi baão àaãm khoaãn núå àoá, töi seä kyá bêët kyâ giêëy túâ gò ngên haâng yïu cêìu, vaâ ngên haâng seä

THE 8th HABIT

trao khoaãn tiïìn àoá cho töi àïí töi chuyïín àïën nhûäng ngûúâi cêìn giuáp àúä.”

Thïë laâ moåi viïåc bùæt àêìu tûâ àoá. Hoå khöng ngûâng nhùæc nhúã töi rùçng nhûäng ngûúâi ngheâo sau khi vay àûúåc tiïìn seä khöng bao giúâ traã núå. Töi baão hoå: “Töi seä thûã”. Àiïìu bêët ngúâ laâ nhûäng ngûúâi ngheâo sau àoá àaä hoaân traã töi khöng thiïëu möåt xu. Töi caãm thêëy rêët vui mûâng, quyïët àõnh trúã laåi gùåp giaám àöëc chi nhaánh ngên haâng vaâ noái: “Anh thêëy khöng, hoå àaä hoaân traã àêìy àuã söë tiïìn vay töi, chùèng coá vêën àïì gò caã”. Nhûng öng êëy noái: “ÖÌ khöng, hoå àang lûâa anh àêëy. Khöng lêu àêu, röìi hoå seä vay tiïìn nhiïìu hún vaâ seä khöng bao giúâ hoaân traã laåi anh àêu”. Nhûng töi tiïëp tuåc cho hoå vay thïm tiïìn, vaâ hoå cuäng hoaân traã àêìy àuã. Töi noái laåi vúái öng êëy nhûng öng êëy noái: “Vêng, coá thïí anh thaânh cöng taåi khu vûåc naây thöi, nïëu anh laâm thïë cho khu vûåc thûá hai, anh seä thêët baåi ngay”. Töi thûåc hiïån ngay cho khu vûåc thûá hai – kïët quaã laâ thaânh cöng.

Thïë laâ sûå viïåc biïën thaânh cuöåc àêëu giûäa töi vúái öng giaám àöëc chi nhaánh vaâ cêëp trïn cuãa öng ta. Hoå vêîn khùng khùng cho rùçng vúái söë lûúång lúán hún, 5 vuâng chùèng haån, töi seä thêëy rùçng hoå àuáng. Thïë laâ töi quyïët àõnh tiïën haânh cho vay úã 5 ngöi laâng khaác vaâ kïët quaã thu àûúåc vêîn laâ moåi ngûúâi hoaân traã núå àêìy àuã. Tuy vêåy, hoå vêîn cûá khöng chõu, hoå noái: “Mûúâi, nùm mûúi, möåt trùm laâng…”. Vö tònh cuöåc àua giûäa töi vaâ hoå cûá thïë tiïëp tuåc. Töi coá àûúåc kïët quaã maâ hoå khöng thïí phuã nhêån, búãi vò tiïìn töi cho vay chñnh laâ tiïìn cuãa hoå, nhûng hoå vêîn khöng chêëp nhêån àiïìu àoá búãi vò hoå àûúåc àaâo taåo àïí tin rùçng ngûúâi ngheâo laâ khöng àaáng tin cêåy. May mùæn thay, töi àaä

THOÁI QUEN THÛÁ 8

khöng àûúåc daåy döî theo caách àoá, nhúâ vêåy töi coá thïí tin vaâo nhûäng gò mùæt töi thêåt sûå nhòn thêëy. Trong khi àoá, àêìu oác vaâ àöi mùæt cuãa nhûäng viïn chûác cao cêëp trong ngên haâng àaä bõ muâ quaáng búãi nhûäng kiïën thûác maâ hoå àûúåc hoåc.

Cuöëi cuâng, töi chúåt suy nghô, taåi sao töi cûá phaãi cöë gùæng àïí thuyïët phuåc hoå? Töi hoaân toaân tin rùçng ngûúâi ngheâo coá thïí vay tiïìn vaâ hoaân traã àêìy àuã. Taåi sao chuáng töi laåi khöng thaânh lêåp möåt ngên haâng riïng? Chñnh yá nghô àoá àaä thöi thuác töi, vaâ thïë laâ töi viïët àún àïì nghõ chñnh phuã cho pheáp töi thaânh lêåp möåt ngên haâng. Töi àaä phaãi mêët hai nùm àïí thuyïët phuåc chñnh phuã vaâ hoaân têët caác thuã tuåc giêëy túâ.

Vaâo ngaây 2 thaáng 10 nùm 1983, chuáng töi àaä thaânh lêåp möåt ngên haâng – möåt ngên haâng chñnh thûác vaâ hoaân toaân àöåc lêåp. Àiïìu laâm cho têët caã chuáng töi vui mûâng laâ giúâ àêy chuáng töi àaä coá möåt ngên haâng riïng coá thïí múã röång hoaåt àöång theo yá muöën vaâ chuáng töi àaä laâm àûúåc àiïìu àoá.

Khi têm trñ baån àûúåc thöi thuác búãi nhûäng muåc àñch cao caã thò suy nghô cuãa baån seä phaá vúä moåi

raâng buöåc. Têm höìn baån seä vûúåt qua moåi giúái

haån, yá thûác cuãa baån seä vûún xa àïën moåi hûúáng,

vaâ baån nhêån ra chñnh mònh trong möåt thïë giúái

múái meã, röång lúán vaâ tuyïåt diïåu.

Theo Yoga Sutras cuãa PATANJALI

THE 8th HABIT

Ngên haâng Grameen giúâ àêy àang cung cêëp caác khoaãn tñn duång taåi hún 46.000 ngöi laâng úã Bangladesh. Hoå coá hún 12.000 nhên viïn vúái 1.267 chi nhaánh, vöën cho vay hún 4,5 tyã àö-la, vúái nhûäng khoaãn cho vay thêëp nhêët tûâ 12 – 15 àö-la, trung bònh dûúái 200 àö-la. Möîi nùm hoå cho vay khoaãng nûãa tyã USD. Thêåm chñ ngên haâng Grameen coân cho nhûäng ngûúâi haânh khêët vay tiïìn àïí giuáp àúä hoå thoaát khoãi caãnh ngheâo tuáng vaâ chuyïín sang buön baán. Khoaãn vay vïì nhaâ úã laâ 300 USD. Khoaãn tiïìn naây coá thïí khöng lúán lùæm àöëi vúái nhiïìu ngûúâi, nhûng taác àöång cuãa noá àïën tûâng con ngûúâi àang gùåp khoá khùn thò khöng hïì nhoã chuát naâo. Vúái 500 triïåu àö-la cho vay möîi nùm, coá khoaãng 3,7 triïåu ngûúâi cêìn vay, vaâ 96% trong söë hoå laâ phuå nûä. Têët caã nhûäng ngûúâi vay vöën cuãa ngên haâng Grameen àïìu nghiïåm ra rùçng hoå hoaân toaân coá thïí thay àöíi cuöåc söëng cuãa mònh nhúâ vaâo caác khoaãn vay nhoã beá naây. 3,7 triïåu con ngûúâi àoá àaä tûâng thûác suöët àïm ài böå àïí saáng súám höm sau coá mùåt taåi vùn phoâng cuãa Ngên haâng Grameen, tuy gûúng mùåt coân ngaåi nguâng nhûng quyïët têm trong loâng hoå thò söi suåc. Cöåi rïî cuãa nguöìn sûác maånh naây laâ yá chñ phêën àêëu, cöë gùæng àïí trúã thaânh nhûäng nûä doanh nhên tûå lûåc vaâ àöåc lêåp àïí tòm àïën thaânh cöng. Vaâ hoå àaä tòm àûúåc tiïëng noái cuãa chñnh mònh.

Trong quaá trònh nghiïn cûáu vaâ phoãng vêën möåt söë nhaâ laänh àaåo cêëp cao trïn thïë giúái, töi nhêån thêëy rùçng têìm nhòn vaâ tiïëng noái cuãa hoå thûúâng àûúåc hònh thaânh möåt caách tûâ tûâ chêåm raäi. Dô nhiïn cuäng coá nhûäng trûúâng húåp ngoaåi lïå. Têìm nhòn cuãa möåt söë ngûúâi coá thïí xuêët phaát bêët

THOÁI QUEN THÛÁ 8

chúåt tûâ yá thûác cuãa hoå. Nhûng nhòn chung, töi cho rùçng têìm nhòn thûúâng xuêët hiïån khi con ngûúâi yá thûác àûúåc nhu cêìu cuãa cöång àöìng vaâ lûúng têm cuãa hoå thûåc sûå muöën àaáp ûáng nhu cêìu àoá. Möåt khi hoå àaä àaáp ûáng àûúåc nhûäng nhu cêìu àoá, hoå seä nhêån thêëy möåt nhu cêìu khaác, röìi hoå laåi tiïëp tuåc àaáp ûáng nhu cêìu múái, vaâ cûá thïë viïåc àaáp ûáng diïîn ra liïn tuåc. Tûâng bûúác, hoå bùæt àêìu khaái quaát hoáa yá thûác vïì nhûäng nhu cêìu naây vaâ suy nghô vïì nhûäng caách thûác nhùçm thïí chïë hoáa nhûäng nöî lûåc cuãa mònh àïí luön duy trò àûúåc moåi nöî lûåc àoá.

Muhammad Yunus chñnh laâ möåt vñ duå cuå thïí vïì möåt con ngûúâi nhû thïë – möåt con ngûúâi coá yá thûác roä raâng vïì nhu cêìu cuãa cöång àöìng vaâ àaáp ûáng nhu cêìu àoá bùçng lûúng têm, taâi nùng vaâ niïìm àam mï cuãa mònh. Àêìu tiïn Yunus chó laâm möåt mònh vaâ tòm ra tiïëng noái cuãa riïng mònh, nhûng sau àoá öng àaä truyïìn caãm hûáng vaâ thöi thuác ngûúâi khaác tham gia vaâ tòm ra tiïëng noái cuãa chñnh hoå. Phong traâo cung cêëp caác khoaãn tñn duång nhoã úã Bangladesh giúâ àêy àaä àûúåc nhên röång ra khùæp thïë giúái.

Rêët ñt ngûúâi trong chuáng ta coá thïí laâm àûúåc

nhûäng viïåc lúán lao, nhûng têët caã chuáng ta àïìu coá

thïí laâm àûúåc nhûäng viïåc nhoã beá vúái têët caã

tònh thûúng yïu vö búâ.

MEÅ TERESA

THE 8th HABIT

NÖÎI ÀAU – VÊËN ÀÏÌ – GIAÃI PHAÁP

Töi àaä múã àêìu cuöën saách naây bùçng haâng loaåt nhûäng lúâi than vaän tûúång trûng cho nhûäng vêën àïì chuáng ta àang àöëi mùåt trong cuöåc söëng haâng ngaây. Nhûäng vêën àïì àoá àûúåc caãm nhêån trong moåi têìng lúáp xaä höåi, úã moåi loaåi hònh töí chûác.

Muåc àñch cuãa cuöën saách naây laâ cung cêëp cho baån möåt têëm baãn àöì chó àûúâng nhùçm giuáp baån thoaát khoãi nhûäng nöîi àau vaâ sûå thêët voång, àïí tòm àïën sûå maän nguyïån thêåt sûå; àöìng thúâi múã röång yá nghôa vaâ sûå àoáng goáp cuãa baån -khöng chó trong cöng viïåc, trong töí chûác maâ caã trong cuöåc söëng cuãa baån. Noái ngùæn goån, cuöën saách naây seä giuáp baån tòm àûúåc tiïëng noái cuãa baãn thên. Möåt khi tòm àûúåc tiïëng noái cuãa baãn thên, baån seä truyïìn caãm hûáng cho nhûäng ngûúâi maâ baån quan têm thêåt sûå àïí giuáp hoå tòm àûúåc tiïëng noái cuãa riïng hoå vaâ gia tùng gêëp böåi sûå thaânh àaåt vaâ têìm aãnh hûúãng cuãa hoå. Baån seä khaám phaá ra rùçng aãnh hûúãng vaâ khaã nùng laänh àaåo cuãa möåt con ngûúâi nùçm úã sûå lûåa choån, chûá khöng phaãi úã àõa võ vaâ quyïìn lûåc nhû moåi ngûúâi thûúâng lêìm tûúãng.

Caách töët nhêët, cuäng laâ caách duy nhêët, àïí vûúåt qua nhûäng nöîi àau vaâ tòm àïën möåt giaãi phaáp lêu daâi laâ phaãi hiïíu àûúåc nguyïn nhên cú baãn gêy ra nöîi àau. Trong trûúâng húåp naây, phêìn lúán vêën àïì cöët loäi nùçm úã haânh vi, xuêët phaát tûâ möåt mö thûác khiïëm khuyïët hay sai lïåch, hoùåc tûâ caách nhòn vïì baãn tñnh cuãa con ngûúâi – àiïìu vöën

THOÁI QUEN THÛÁ 8

laâm suy yïëu yá thûác cuãa con ngûúâi vïì giaá trõ vaâ kòm haäm taâi nùng cuäng nhû tiïìm nùng cuãa chuáng ta.

Giaãi phaáp cho vêën àïì naây cuäng giöëng vúái hêìu hïët nhûäng sûå àöåt phaá quan troång nhêët trong lõch sûã loaâi ngûúâi, luön xuêët phaát tûâ viïåc àoaån tuyïåt vúái löëi tû duy cuä kyä. Àiïìu kyâ diïåu maâ cuöën saách naây àem laåi laâ nïëu baån kiïn nhêîn tòm hiïíu têån göëc rïî cuãa vêën àïì vaâ söëng theo nhûäng nguyïn tùæc phöí quaát, muön thuúã àûúåc trònh baây qua àêy thò töi cam àoan rùçng aãnh hûúãng cuãa baån seä khöng ngûâng tùng lïn tûâ trong ra ngoaâi.

Chûúng 1 trònh baây vïì thûåc taåi cuãa caác nöîi àau.

Chûúng 2 seä giuáp baån nhêån diïån nhûäng vêën àïì cöët loäi giuáp laâm saáng toã nhûäng thaách thûác maâ baãn thên chuáng ta àöëi mùåt trong cuöåc söëng gia àònh, trong möëi quan hïå cöng viïåc, trong töí chûác maâ chuáng ta àaä àöìng têm hiïåp lûåc xêy dûång. Viïåc tòm hiïíu sêu vaâo khña caånh con ngûúâi qua nhûäng vêën àïì xaãy ra trong caác töí chûác trong hún möåt thïë kyã qua seä àem àïën cho baån möåt mö thûác cú baãn àïí lônh höåi nhûäng tinh hoa úã phêìn coân laåi cuãa cuöën saách,

Chûúng 3 mang àïën cho baån möåt caái nhòn töíng quaát vïì caác giaãi phaáp cuãa Thoái quen thûá 8. Phêìn toám tùæt cuöëi saách seä cö àoång nhûäng àiïìu böí ñch nhêët.

Chûúng 2

VÊËN ÀÏÌ

Khi cú súã haå têìng thay àöíi, moåi thûá seä rung chuyïín.

STAN DAVIS

Chuáng ta laâ möåt trong nhûäng lúáp ngûúâi àûúåc chûáng kiïën sûå thay àöíi quan troång nhêët trong lõch sûã nhên loaåi. Peter Drucker(1), möåt trong nhûäng nhaâ quaãn trõ hoåc vô àaåi nhêët cuãa thúâi àaåi chuáng ta àaä noái:

“Vaâi trùm nùm nûäa, khi viïët laåi lõch sûã thúâi àaåi chuáng ta, chùæc chùæn caác nhaâ sûã hoåc trong tûúng lai seä àaánh giaá sûå kiïån quan troång nhêët khöng phaãi laâ cöng nghïå cao, internet hay thûúng maåi àiïån tûã, maâ laâ sûå thay àöíi chûa tûâng coá vïì àõa võ cuãa con ngûúâi. Lêìn àêìu tiïn trong lõch sûã, söë lûúång ngûúâi biïët vaâ daám thûåc hiïån quyïìn lûåa choån seä gia tùng nhanh choáng vaâ maånh meä. Hoå seä tûå quyïët cuöåc àúâi mònh.

(1) Peter Ferdinand Drucker (1909 – 2005): Taác giaã, giaáo sû, nhaâ tû vêën quaãn trõ ngûúâi Myä göëc AÁo. Öng àûúåc xem laâ cha àeã cuãa quaãn trõ hoåc hiïån àaåi. Thuêåt ngûä “lao àöång tri thûác” (knowledge worker) àûúåc öng àûa ra vaâ sûã duång tûâ nùm 1959.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Trong khi àoá, xaä höåi hiïån nay dûúâng nhû chûa sùén saâng vúái àiïìu àoá.”

Àïí hiïíu àûúåc göëc rïî cuãa vêën àïì vaâ nhûäng nguå yá cuãa Drucker, trûúác hïët chuáng ta haäy nhòn laåi böëi caãnh lõch sûã.

NÙM THÚÂI ÀAÅI CUÃA VÙN MINH NHÊN LOAÅI

Thúâi àaåi àang

lïn cuãa Trñ tuïå

Thúâi àaåi Thöng tin/

Lao àöång Tri thûác

Thúâi àaåi

Cöng nghiïåp

Thúâi àaåi

Nöng nghiïåp

Thúâi àaåi Sùn bùæt

vaâ Haái lûúåm

Hònh 2.1

Baån thûã tûúãng tûúång mònh àang úã thúâi àaåi àêìu tiïn cuãa nhên loaåi. Luác bêëy giúâ, sùn bùæt vaâ haái lûúåm laâ cöng viïåc chñnh àem laåi nguöìn thûác ùn cho baån. Haâng ngaây baån lïn rûâng vúái möåt böå cung tïn hoùåc nhûäng viïn àaá vaâ chiïëc gêåy àïí tòm kiïëm thûác ùn cho gia àònh mònh. Àoá laâ têët caã nhûäng gò baån biïët, nhòn thêëy vaâ laâm àïí sinh töìn. Sau àoá, coá ngûúâi àïën vaâ cöë thuyïët phuåc baån trúã thaânh ngûúâi maâ anh ta goåi laâ “nöng dên”. Baån thûã nghô xem, phaãn ûáng cuãa baån luác àoá nhû thïë naâo?

THE 8th HABIT

Baån nhòn thêëy anh ta àaâo xúái àêët röìi gieo nhûäng haåt mêìm tñ hon xuöëng àoá; baån tröng thêëy anh ta tûúái nûúác vaâ nhöí coã. Möåt thúâi gian sau, baån nhòn thêëy möåt vuå thu hoaåch lúán. Baån àïí yá thêëy kïët quaã maâ anh ta thu àûúåc vúái vai troâ laâ möåt “nöng dên” lúán gêëp 50 lêìn chiïën lúåi phêím cuãa baån vúái vai troâ laâ möåt ngûúâi sùn bùæt hoùåc haái lûúåm, ngay caã khi baån àûúåc xem laâ möåt thúå sùn gioãi nhêët. Baån seä laâm gò? Rêët coá thïí baån seä tûå nhuã: “Duâ mònh rêët muöën nhûng khoá maâ coá thïí laâm àûúåc nhû thïë. Mònh khöng coá kyä nùng nhû anh ta, cuäng chùèng coá cöng cuå cêìn thiïët”. Àún giaãn chó laâ baån khöng biïët caách laâm nhû thïë naâo.

Tuy nhiïn, baån nhêån thêëy khi úã vai troâ laâ ngûúâi nöng dên thò hoa lúåi thu àûúåc àuã giuáp baån àûa con caái àïën trûúâng vaâ cho chuáng nhûäng cú höåi töët nhêët. Coân baãn thên baån, keã sùn bùæt haái lûúåm, thò viïåc sinh töìn vêîn rêët khoá khùn. Dêìn dêìn baån bõ cuöën huát vaâo quaá trònh hoåc hoãi gêëp ruát àïí trúã thaânh möåt nöng dên. Baån nuöi nêëng con caái vaâ chaáu chùæt thaânh nhûäng ngûúâi nöng dên. Àoá chñnh laâ nhûäng gò àaä thûåc sûå diïîn ra trong thúâi kyâ sú khai. Söë lûúång ngûúâi sùn bùæt vaâ haái lûúåm giaãm hún 90%; hoå trúã thaânh nhûäng keã “thêët nghiïåp”.

Nhiïìu thïë hïå nûäa tröi qua vaâ Thúâi àaåi Cöng nghiïåp cuäng àïën. Ngûúâi ta bùæt àêìu xêy dûång caác nhaâ maáy vaâ nghiïn cûáu vïì chuyïn mön hoáa, phên cöng lao àöång vaâ phên chia thûá bêåc trong xaä höåi. Hoå àûa nguyïn liïåu thö vaâo caác dêy chuyïìn saãn xuêët àïí tùng nùng suêët lïn cao. Nùng suêët lao àöång úã Thúâi àaåi Cöng nghiïåp tùng 50 lêìn

THOÁI QUEN THÛÁ 8

so vúái nùng suêët thúâi nöng traåi. Luác naây, baån thêëy caác nhaâ maáy cöng nghiïåp moåc lïn haâng loaåt vaâ baån seä nghô gò? Coá thïí baån seä ghen tõ, thêåm chñ hoaãng súå. Àiïìu baån cêìn àïí trúã thaânh möåt phêìn trong thúâi àaåi cöng nghiïåp naây laâ gò? Baån seä cêìn àïën möåt söë kyä nùng múái vaâ möåt böå àöì nghïì. Quan troång hún, baån cêìn coá möåt nïëp nghô hoaân toaân múái, gùæn liïìn vúái phûúng phaáp tû duy múái. Sûå thêåt laâ nhaâ maáy trong thúâi àaåi cöng nghiïåp laâm ra cuãa caãi gêëp 50 lêìn so vúái thúâi nöng nghiïåp, vaâ thúâi gian tröi qua, söë nöng dên giaãm ài túái 90%. 10% söë ngûúâi laâm nöng coân laåi àaä biïët aáp duång nhûäng phaát minh cuãa thúâi àaåi cöng nghiïåp vaâ hoå taåo ra nhûäng nöng traåi àûúåc cöng nghiïåp hoáa. Ngaây nay, söë lûúång nöng dên úã Hoa Kyâ chó chiïëm 3% dên söë, nhûng saãn lûúång lûúng thûåc hoå saãn xuêët ra àuã cung cêëp cho caã nûúác Myä vaâ xuêët khêíu ài khùæp thïë giúái.

Baån coá tin rùçng Thúâi àaåi Thöng tin/Lao àöång Tri thûác maâ chuáng ta àang bûúác vaâo seä taåo ra lûúång cuãa caãi nhiïìu gêëp 50 lêìn so vúái Thúâi àaåi Cöng nghiïåp? Töi hoaân toaân tin tûúãng vaâo àiïìu naây. Ngay thúâi àiïím naây, chuáng ta khöng thïí hoaân toaân nhêån ra àiïìu àoá. Thúâi àaåi Thöng tin/Lao àöång Tri thûác naây seä coá nùng suêët tùng, khöng phaãi 2 lêìn, 3 lêìn hoùåc 4 lêìn, maâ laâ 50 lêìn. Nathan Myhrvold - cûåu giaám àöëc kyä thuêåt cuãa haäng Microsoft noái thïë naây: “Nhûäng nhaâ thiïët kïë phêìn mïìm haâng àêìu coá nùng suêët lao àöång cao hún nhûäng nhaâ thiïët kïë phêìn mïìm bònh thûúâng khöng phaãi laâ gêëp 10, 100, hay 1.000 lêìn, maâ laâ gêëp 10.000 lêìn!”.

THE 8th HABIT

Cöng viïåc tri thûác chêët lûúång cao coá giaá trõ cao àïën mûác nïëu giaãi phoáng triïåt àïí tiïìm nùng seä giuáp àem laåi nhûäng cú höåi tuyïåt vúâi cho caác töí chûác àïí taåo ra nhûäng àiïìu kyâ diïåu. Nïëu cho rùçng àiïìu àoá àuáng, baån haäy nghô túái nhûäng giaá trõ bêët ngúâ coá thïí thu àûúåc khi tiïìm nùng cuãa con caái baån àûúåc giaãi phoáng. Cöng viïåc tri thûác chñnh laâ möåt àoân bêíy taåo àaâ cho têët caã caác hoaåt àöång àêìu tû khaác maâ töí chûác hay gia àònh àaä thûåc hiïån. Quaã thûåc, nhûäng ngûúâi lao àöång tri thûác chñnh laâ cêìu nöëi cho têët caã caác hûúáng àêìu tû khaác cuãa töí chûác. Hoå àem laåi sûå têåp trung saáng taåo vaâ àoân bêíy àïí sûã duång vöën àêìu tû töët hún nhùçm àaåt àûúåc nhûäng muåc tiïu lúán cuãa töí chûác.

Baån coá tin rùçng Thúâi àaåi Lao àöång Tri thûác cuöëi cuâng seä dêîn àïën viïåc cùæt giaãm 90% lûåc lûúång lao àöång cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp? Töi tin nhû vêåy. Xu hûúáng gia cöng cho nûúác ngoaâi vaâ tyã lïå thêët nghiïåp gia tùng chó laâ bïì nöíi cuãa taãng bùng vaâ àang trúã thaânh möåt vêën àïì chñnh trõ noáng boãng. Phêìn lúán nhûäng viïåc laâm cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp bõ mêët ài khöng phaãi do caác chñnh saách cuãa chñnh phuã hay thoãa thuêån thûúng maåi tûå do maâ chuã yïëu laâ do sûå chuyïín dõch triïåt àïí cú cêëu kinh tïë cuãa chuáng ta sang Thúâi àaåi Lao àöång Tri thûác. Baån coá nghô rùçng viïåc phaãi coá nïëp nghô múái, kyä nùng múái vaâ cöng cuå múái trong thúâi àaåi chuyïín àöíi laâ möåt thaách thûác lúán cho lûåc lûúång lao àöång hiïån nay? Baån haäy thûã hònh dung nhûäng àiïìu kiïån maâ mònh cêìn coá àïí trúã thaânh möåt thaânh viïn trong kyã nguyïn múái naây? Haäy hoãi xem töí chûác cuãa baån cêìn phaãi laâm gò?

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Drucker àaä so saánh nïìn cöng nghiïåp thúâi kyâ lao àöång chên tay vúái lao àöång tri thûác nhû sau:

Sûå àoáng goáp quan troång nhêët vaâ thûåc sûå àöåc àaáo cuãa

quaãn trõ hoåc trong thïë kyã 20 laâ àaä laâm tùng nùng suêët lao

àöång chên tay lïn gêëp 50 lêìn.

Sûå àoáng goáp quan troång nhêët cuãa quaãn trõ hoåc trong

thïë kyã 21 cuäng tûúng tûå, nhùçm tùng nùng suêët saãn xuêët

cuãa cöng viïåc tri thûác vaâ lao àöång tri thûác.

Taâi saãn quyá nhêët cuãa möåt cöng ty trong thïë kyã 20 laâ

thiïët bõ saãn xuêët. Taâi saãn quyá nhêët cuãa möåt àõnh chïë trong

thïë kyã 21, duâ laâ kinh doanh hay phi kinh doanh laâ nhûäng

ngûúâi lao àöång tri thûác vaâ nùng suêët lao àöång cuãa hoå.

Nhaâ sûã hoåc lûâng danh Arnold Toynbee noái rùçng baån coá thïí khaái quaát toaân böå lõch sûã xaä höåi loaâi ngûúâi vaâ caác àõnh chïë cuãa noá trong cuåm tûâ: khöng coá gò thêët baåi bùçng sûå thaânh cöng (nguyïn vùn: Nothing fails like success). Noái möåt caách dïî hiïíu hún laâ khi möåt thûã thaách nhêån àûúåc sûå àaáp ûáng thoãa àaáng thò àoá goåi laâ thaânh cöng. Nhûng khi baån gùåp möåt thaách thûác múái thò caách phaãn ûáng vúái thaânh cöng cuä seä khöng coân hiïåu quaã nûäa. Chuáng ta goåi àoá laâ thêët baåi. Thúâi àaåi chuáng ta àang söëng laâ Thúâi àaåi Lao àöång Tri thûác nhûng àûúåc töí chûác theo mö hònh kiïím soaát cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp - möåt mö hònh kòm haäm tiïìm nùng cuãa con ngûúâi. Nïëp nghô cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp vêîn coân ngûå trõ úã nhiïìu núi vaâ chñnh àiïìu naây seä khöng mang laåi nhûäng kïët quaã tñch cûåc cho Thúâi àaåi Lao àöång Tri thûác vaâ nïìn kinh tïë múái nûäa. Sûå thêåt laâ, ngûúâi ta

THE 8th HABIT

àaä mang caã nïëp nghô kiïím soaát àoá vaâo nhaâ mònh. Vò thïë, noá vêîn töìn taåi vaâ chi phöëi caách thûác giao tiïëp cuãa chuáng ta trong quan hïå vúå chöìng, trong viïåc chùm soác vaâ daåy döî con caái.

LÖËI SUY NGHÔ THIÏN VÏÌ VÊÅT CHÊËT TRONG

THÚÂI ÀAÅI CÖNG NGHIÏåP

Nhûäng taâi saãn vaâ cöng cuå chñnh yïëu cuãa sûå thõnh vûúång vïì kinh tïë trong Thúâi àaåi Cöng nghiïåp laâ maáy moác vaâ tû baãn àïìu laâ vêåt chêët. Nhên lûåc laâ yïëu töë tuy cêìn thiïët nhûng vêîn coá thïí thay thïë àûúåc. Ngûúâi ta coá thïí kiïím soaát vaâ laâm xaáo tröån lûåc lûúång lao àöång chên tay nhûng khöng àïí laåi hêåu quaã àaáng kïí vò cung luön luön vûúåt cêìu.

Ngûúâi ta chó cêìn tuyïín nhên lûåc múái thñch húåp hún vaâ chõu tuên thuã nöåi quy nghiïm ngùåt laâ moåi viïåc trúã nïn öín thoãa. Xeát úã möåt khña caånh naâo àoá, àiïìu naây coá nghôa laâ con ngûúâi cuäng chùèng khaác gò àöì vêåt – ngûúâi ta chó cêìn quan têm àïën nùng suêët àaåt àûúåc maâ thöi. Khi têët caã nhûäng gò baån cêìn chó laâ thïí xaác cuãa möåt con ngûúâi vaâ baån khöng thûåc sûå cêìn àïën àêìu oác cuãa hoå, traái tim hoùåc tinh thêìn cuãa hoå, thò baån àaä haå thêëp giaá trõ con ngûúâi ngang vúái àöì vêåt.

ÊËy thïë maâ rêët nhiïìu thöng lïå thuöåc quaãn trõ hoåc hiïån àaåi laåi bùæt nguöìn tûâ Thúâi àaåi Cöng nghiïåp.

Noá laâm chuáng ta tin rùçng kiïím soaát vaâ quaãn lyá con ngûúâi laâ àiïìu cêìn thiïët.

Noá biïën chuáng ta thaânh nhûäng nhên viïn kïë toaán chó biïët xem con ngûúâi laâ chi phñ vaâ maáy moác laâ taâi saãn.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Noá cöí xuáy cho triïët lyá thûúãng phaåt kiïíu cêy gêåy vaâ cuã caâ röët.

Noá àûa ra phûúng phaáp dûå toaán ngên saách têåp trung, theo àoá xu hûúáng sûã duång pheáp ngoaåi suy àïí tiïn àoaán tûúng lai vaâ caác hïå thöëng thûá bêåc cuäng nhû thoái quan liïu baân giêëy àûúåc sûã duång àïí thuác àêíy “àaåt thaânh tñch theo kïë hoaåch” – möåt quy trònh löîi thúâi taåo ra möåt thûá vùn hoáa “giaã taåo” chó biïët tòm moåi caách “chi tiïu àïí sang nùm khoaãn dûå toaán àoá khöng bõ cùæt” nhùçm baão vïå sên sau cuãa böå phêån mònh.

Têët caã nhûäng lïì löëi naây vaâ nhiïìu “huã tuåc” khaác àïìu xuêët phaát tûâ Thúâi àaåi Cöng nghiïåp.

Vêën àïì nùçm úã chöî nhiïìu nhaâ quaãn lyá ngaây nay vêîn àang aáp duång mö hònh kiïím soaát con ngûúâi cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp àöëi vúái lao àöång tri thûác. Lyá do àún giaãn laâ nhiïìu ngûúâi giûä võ trñ cao khöng nhêån thêëy àûúåc giaá trõ thûåc sûå vaâ tiïìm nùng tûâ nguöìn nhên lûåc cuãa mònh, cuäng nhû khöng hiïíu roä baãn tñnh cuãa con ngûúâi. Vò thïë, hoå vêîn quaãn lyá con ngûúâi nhû quaãn lyá àöì vêåt. Chñnh sûå thiïëu hiïíu biïët naây laâm cho hoå khöng khai thaác hïët tiïìm nùng cuãa nguöìn nhên lûåc trong tay hoå. Trong thúâi àaåi naây, àiïìu gò seä xaãy ra nïëu baån àöëi xûã vúái con ngûúâi nhû àöëi xûã vúái àöì vêåt? Àoá laâ sûå lùng maå, só nhuåc. Haå thêëp tñnh nhên baãn cuãa cöng viïåc dêîn àïën sûå thiïëu tin cêåy, mêët àoaân kïët vaâ hay kiïån caáo lêîn nhau. Coân trong gia àònh thò sao? Noá cuäng taåo ra sûå thiïëu tin cêåy, sûå chöëng àöëi vaâ nöíi loaån tûâ con caái cuãa baån.

THE 8th HABIT

ÀÛÚÂNG XOÙÆN ÖËC ÀI XUÖËNG CUÃA

SÛÅ YÃ LAÅI VAÂO NHAU

Àiïìu gò seä xaãy ra khi baån quaãn lyá con ngûúâi nhû quaãn lyá àöì vêåt? Hoå seä khöng coân tin rùçng laänh àaåo laâ möåt lûåa choån daânh cho moåi ngûúâi. Vò phêìn lúán moåi ngûúâi àïìu xem laänh àaåo nhû möåt chûác vuå nïn hoå khöng nhòn thêëy khaã nùng laänh àaåo úã chñnh baãn thên mònh. Laänh àaåo hiïíu theo nghôa gêy aãnh hûúãng (influence) vúái ngûúâi khaác múái laâ möåt lûåa choån àuáng nghôa vaâ moåi ngûúâi àïìu phaãi àïí têm xêy dûång múái coá àûúåc. Khi àoá, laänh àaåo múái thûåc sûå laâ möåt sûå lûåa choån.

Möåt khi àiïìu àoá chûa xaãy ra thò moåi ngûúâi vêîn nghô rùçng chó nhûäng ai coá chûác vuå vaâ quyïìn lûåc múái laâ ngûúâi coá sûå lûåa choån àoá vaâ hoå seä cam têm tònh nguyïån hoùåc tïå hún laâ rúi vaâo traång thaái vö yá thûác àïí baãn thên bõ àiïìu khiïín nhû àöì vêåt. Duâ hoå thêåt sûå coá nhu cêìu ài chùng nûäa thò hoå cuäng khöng daám chuã àöång thûåc hiïån àiïìu mònh muöën. Hoå seä chúâ àúåi möåt caách thuå àöång mïånh lïånh chñnh thûác tûâ ngûúâi laänh àaåo vaâ cûá thïë thûåc hiïån theo. Do àoá moåi thaânh baåi trong cöng viïåc hoå àïìu “tùång” caã cho nhaâ laänh àaåo vaâ dô nhiïn yá thûác chõu traách nhiïåm khoá àûúåc hònh thaânh. Vaâ, baãn thên hoå thò laåi àûúåc caãm ún vò àaä “uãng höå vaâ húåp taác töët”.

Sûå miïîn cûúäng trong viïåc chuã àöång haânh àöång hay haânh àöång möåt caách àöåc lêåp cuãa thuöåc cêëp chó laâm cho nhûäng ngûúâi laänh àaåo caâng thêëy bûác baách hún trong viïåc

THOÁI QUEN THÛÁ 8

quaãn lyá cêëp dûúái. Hoå tin rùçng àoá laâ àiïìu hoå cêìn phaãi laâm àïí cêëp dûúái haânh àöång. Chu kyâ naây nhanh choáng leo thang vaâ dêìn dêìn trúã thaânh sûå yã laåi vaâo nhau (codependency). Sûå yïëu keám cuãa bïn naây seä cuãng cöë vaâ cuöëi cuâng trúã thaânh caái cúá cho haânh vi cuãa bïn kia. Khi nhaâ quaãn lyá caâng tùng cûúâng kiïím soaát, thò thuöåc cêëp caâng coá haânh vi àoâi hoãi sûå kiïím soaát vaâ quaãn lyá nhiïìu hún. Chñnh sûå yã laåi cuöëi cuâng seä dêîn àïën hêåu quaã nghiïm troång laâ khöng coân ai coá tinh thêìn traách nhiïåm. Sau möåt thúâi gian thò caã ngûúâi laänh àaåo vaâ ngûúâi chõu sûå laänh àaåo vö tònh ài àïën möåt thoãa thuêån ngêìm. Hoå tûå àûa baãn thên vaâo thïë bõ àöång vò cûá cho rùçng phña bïn kia phaãi thay àöíi trûúác thò hoå múái thay àöíi àûúåc.

SÛÁC MAÅNH CUÃA MÖ THÛÁC

Taác giaã John Gardner tûâng noái: “Hêìu hïët caác töí chûác eâo uöåt àïìu khöng nhêån thêëy caác khuyïët têåt cuãa chñnh mònh. Hoå àau khöí khöng phaãi vò khöng giaãi quyïët àûúåc vêën àïì maâ vò hoå khöng thïí nhêån ra cöët loäi cuãa vêën àïì”. Einstein thò noái rùçng: “Nhûäng vêën àïì lúán nhêët maâ chuáng ta gùåp phaãi khöng thïí àûúåc giaãi quyïët úã mùåt bùçng tû duy khi vêën àïì àoá àûúåc taåo ra”.

Nhûäng tuyïn böë naây cuãng cöë möåt trong nhûäng baâi hoåc sêu sùæc nhêët trong cuöåc àúâi töi: Nïëu nhû baån muöën gùåt haái àûúåc nhiïìu tiïën böå nhoã trûúác khi coá möåt sûå thay àöíi lúán thò haäy têåp trung vaâo viïåc sûãa àöíi nhûäng thoái quen, haânh vi vaâ thaái àöå cuãa baãn thên. Nhûng nïëu baån

THE 8th HABIT

muöën coá sûå tiïën böå vûúåt bêåc thò chùæc chùæn baån cêìn phaãi thay àöíi caã mö thûác. Thuêåt ngûä mö thûác (paradigm) coá xuêët xûá laâ tûâ paradeigma trong tiïëng Hy Laåp, vöën laâ möåt thuêåt ngûä khoa hoåc nhûng ngaây nay àûúåc duâng khaá phöí biïën vúái nghôa laâ möåt nhêån thûác, giaã thuyïët, lyá luêån, khung tham chiïëu, hay lùng kñnh qua àoá baån nhòn nhêån thïë giúái. Mö thûác nhû möåt têëm baãn àöì laänh thöí hay baãn àöì thaânh phöë. Vò thïë, nïëu noá khöng chñnh xaác thò duâ baån coá cöë gùæng tòm kiïëm hay coá suy nghô tñch cûåc àïën àêu ài nûäa, baån vêîn bõ laåc löëi. Coân nïëu noá chñnh xaác, thò sûå chùm chó vaâ thaái àöå cuãa baån seä mang laåi hiïåu quaã töëi àa.

Vñ duå, thúâi Trung cöí ngûúâi ta chûäa bïånh nhû thïë naâo? Hoå trñch maáu. Vêåy àoá laâ mö thûác gò? Hoå nghô rùçng trong maáu coá chêët àöåc nïn cêìn phaãi lêëy noá ra. Nïëu baån khöng nghi ngúâ vïì mö thûác naây thò baån seä laâm gò? Baån seä lêëy maáu nhiïìu hún, nhanh hún vaâ cöë laâm cho noá ñt gêy àau àúán hún. Baån aáp duång phûúng phaáp kiïím tra chêët lûúång àöìng böå TQM (Total Quality Management) hay Six Sigma(1) àïí lêëy maáu. Khi àoá, baån seä daåy bïånh nhên hay nhên viïn cuãa mònh caách suy nghô tñch cûåc àïí viïåc trñch maáu trúã nïn töëi ûu!

Baån coá tûúãng tûúång àiïìu gò àaä xaãy ra khi nhaâ khoa hoåc Semmelweis cuãa Hungary, Pasteur cuãa Phaáp vaâ caác nhaâ khoa hoåc thûåc haânh khaác khaám phaá ra rùçng vi truâng

(1) Six Sigma: Àûúåc biïët àïën nhû möåt chiïën lûúåc quaãn trõ kinh doanh do Motorola phaát triïín nhùçm phaát hiïån vaâ loaåi boã caác nguyïn nhên gêy ra saãn phêím hoãng, cùn cûá vaâo caác dûä liïåu àûúåc ghi nhêån thûúâng xuyïn trong quaá trònh saãn xuêët – kinh doanh.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

laâ nguyïn nhên chuã yïëu cuãa caác loaåi bïånh têåt? Noá lêåp tûác giaãi thñch lyá do taåi sao phuå nûä àïìu muöën àûúåc caác baâ muå àúä àeã. Búãi vò caác baâ muå saåch seä hún, vïå sinh hún. Noá giaãi thñch vò sao söë ngûúâi lñnh úã mùåt trêån chïët vò nhiïîm truâng nhiïìu hún söë ngûúâi chïët vò truáng àaån. Bïånh têåt àaä lêy lan úã phña sau trêån tuyïën do caác vi truâng gêy ra. Lyá thuyïët vi truâng àaä múã ra caác lônh vûåc nghiïn cûáu hoaân toaân múái meã. Noá àaä àûa nïìn y hoåc tiïën böå vûúåt bêåc nhû ngaây nay.

Àoá chñnh laâ sûác maånh cuãa möåt mö thûác chñnh xaác. Noá giaãi thñch (explain) vaâ chó dêîn (guide). Nhûng vêën àïì úã chöî laâ caác mö thûác cuäng ùn sêu vaâo têm trñ con ngûúâi nhû caác têåp tuåc, nïn thûúâng rêët khoá thay àöíi. Coá nhûäng mö thûác sai lêìm vêîn tiïëp tuåc töìn taåi haâng thïë kyã cho túái khi möåt mö thûác àuáng àùæn hún àûúåc khaám phaá ra. Chùèng haån, sûã saách noái rùçng George Washington chïët vò bïånh viïm hoång, nhûng coá leä öng chïët vò bõ trñch maáu (bloodletting) thò àuáng hún. Viïm hoång chó laâ triïåu chûáng cuãa möåt cùn bïånh khaác. Do mö thûác cuä cho rùçng taåp chêët coá haåi töìn taåi trong maáu nïn hoå àaä trñch ra nhiïìu panh(1) maáu cuãa öng trong voâng 24 giúâ. Nhû baån biïët àêëy, ngaây nay ngûúâi ta chó lêëy maáu möîi lêìn khöng quaá möåt panh trong voâng hai thaáng àöëi vúái möåt ngûúâi coá sûác khoãe töët.

Thúâi àaåi Lao àöång Tri thûác àûúåc dûåa trïn möåt mö thûác múái, möåt mö thûác hoaân toaân khaác vúái mö thûác cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp. Chuáng ta taåm goåi àoá laâ Mö Thûác Con Ngûúâi Hoaân Thiïån (Whole–Person Paradigm).

(1) Pint – àún võ ào thïí tñch thûúâng duâng trong y tïë. 1 pint = 0,56 lñt.

THE 8th HABIT

MÖ THÛÁC VÏÌ CON NGÛÚÂI HOAÂN THIÏåN

Coá möåt nguyïn nhên àún giaãn, xuyïn suöët giaãi thñch taåi sao nhiïìu ngûúâi khöng haâi loâng vúái cöng viïåc cuãa mònh vaâ taåi sao hêìu hïët caác töí chûác khöng khai thaác àûúåc töët nhêët nùng lûåc vaâ sûác saáng taåo cuãa nhên viïn àïí tûâ àoá trúã thaânh möåt töí chûác thêåt sûå lúán maånh bïìn vûäng. Nguyïn nhên àoá xuêët phaát tûâ möåt mö thûác khöng àêìy àuã vïì con ngûúâi – laâ quan àiïím cú baãn lêu nay cuãa chuáng ta vïì baãn chêët con ngûúâi.

Sûå thûåc laâ con ngûúâi khöng phaãi laâ nhûäng àöì vêåt cêìn phaãi coá sûå thuác àêíy vaâ àiïìu khiïín; con ngûúâi laâ möåt thûåc

MÖ THÛÁC CON NGÛÚÂI TOAÂN DIÏÅN

TRÑ TUÏÅ

TINH

T THÊÌN Ê ÁC

M A

H Í X Ï Ö ÌN TH

Hònh 2.2

THOÁI QUEN THÛÁ 8

BÖËN NHU CÊÌU CUÃA CON NGÛÚÂI

trûú ãng vaâ phaát

ng triï

Tù ín HOÅC HOÃI

(TRÑ TUÏå)

ÀÏÍ LAÅI

N Y DI SAÃN Ï h U (TINH THÊÌN) (T û Ê än M YÁ nghôa vaâ sûå ) g T ÁC H H A àoáng goáp X m Ö G Û ÌN ÏÍ ) H åi ö (T ËN ëi ta q Ú SÖ ìn ua NG Tö n hïå

Hònh 2.3

thïí böën chiïìu göìm thïí xaác (body), trñ tuïå (mind), têm höìn (heart) vaâ tinh thêìn (spirit).

Nïëu baån nghiïn cûáu caác nïìn triïët hoåc vaâ tön giaáo cuãa phûúng Têy lêîn phûúng Àöng úã thúâi kyâ àêìu, baån seä nhêån ra böën phaåm truâ tûúng tûå: thïí chêët (hay kinh tïë), trñ tuïå, xaä höåi (hay tònh caãm), vaâ tinh thêìn. Ngûúâi ta coá thïí duâng nhûäng tûâ ngûä khaác àïí mö taã böën phaåm truâ naây vaâ noá phaãn aãnh böën nhu cêìu cú baãn vaâ laâ àöång lûåc cuãa têët caã moåi ngûúâi: söëng (töìn taåi), yïu thûúng (möëi quan hïå), hoåc hoãi (tùng trûúãng vaâ phaát triïín) vaâ àïí laåi di saãn (yá nghôa vaâ sûå àoáng goáp). Xem hònh 2.3.

THE 8th HABIT

CON NGÛÚÂI LUÖN COÁ NHIÏÌU SÛÅ LÛÅA CHOÅN

Àêu laâ möëi liïn hïå trûåc tiïëp giûäa mö thûác àiïìu khiïín “àöì vêåt” (Con ngûúâi Böå phêån) - möåt mö thûác àang thöëng trõ trong caác cöng súã ngaây nay - vaâ sûå bêët lûåc cuãa caác nhaâ quaãn lyá cuâng caác töí chûác khuyïën khñch nguöìn nhên lûåc phaát huy taâi nùng cuäng nhû sûå àoáng goáp cuãa hoå úã mûác àöå cao nhêët? Cêu traã lúâi rêët àún giaãn. Con ngûúâi luön coá nhiïìu lûåa choån khaác nhau. Duâ coá yá thûác hay khöng coá yá thûác, con ngûúâi àïìu coá thïí quyïët àõnh hoå seä cöëng hiïën cho cöng viïåc àïën mûác naâo, tuây thuöåc vaâo caách hoå àûúåc àöëi xûã nhû thïë naâo vaâ tuây vaâo caác cú höåi maâ hoå coá thïí sûã duång têët caã böën mùåt trong baãn chêët cuãa hoå. Nhûäng lûåa choån naây bao göìm tûâ têët caã nhûäng thaái àöå nhû bêët tuên mïånh lïånh, nöíi loaån, boã viïåc, húåp taác vui veã, cam kïët hïët loâng, vaâ niïìm say mï saáng taåo trong cöng viïåc.

NHÛÄNG LÛÅA CHOÅN

Say mï saáng taåo

Cam kïët hïët loâng

Húåp taác vui veã

Chêëp haânh tûå nguyïån

Tuên thuã miïîn cûúäng

Nöíi loaån hoùåc boã viïåc

Hònh 2.4

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Bêy giúâ baån haäy daânh möåt vaâi phuát suy nghô xem trong saáu thaái àöå àûúåc nïu ra trong hònh 2.4 baån seä choån thaái àöå naâo – nöíi loaån hoùåc boã viïåc, tuên thuã miïîn cûúäng, chêëp haânh tûå nguyïån, húåp taác vui veã, cam kïët hïët loâng, say mï saáng taåo – trong nùm tònh huöëng giaã àõnh sau:

Tònh huöëng thûá nhêët: Baån khöng àûúåc àöëi xûã cöng bùçng. Nghôa laâ, trong töí chûác cuãa baån töìn taåi nhiïìu phe phaái; gia àònh trõ; hïå thöëng lûúng böíng khöng cöng bùçng; mûác lûúng caá nhên khöng tûúng xûáng vúái sûå àoáng goáp. Baån seä choån thaái àöå naâo?

Tònh huöëng thûá hai: Baån caãm thêëy cöng bùçng vïì lûúng böíng, nhûng baån laåi khöng nhêån àûúåc sûå àöëi xûã tûã tïë. Nghôa laâ baån khöng àûúåc ngûúâi khaác tön troång, ngûúâi ta cû xûã vúái baån khöng nhêët quaán, tuây tiïån, thêët thûúâng, phêìn lúán tuây thuöåc vaâo têm traång cuãa cêëp trïn. Baån seä choån thaái àöå naâo?

Tònh huöëng thûá ba: Baån àûúåc traã lûúng thoãa àaáng (thïí xaác), àûúåc àöëi xûã tûã tïë (têm höìn), nhûng yá kiïën cuãa baån laåi khöng àûúåc chuá yá àïën. Noái caách khaác, thïí xaác vaâ têm höìn cuãa baån àûúåc xem troång, coân trñ tuïå cuãa baån thò laåi khöng. Baån seä choån thaái àöå naâo?

Tònh huöëng thûá tû: Baån àûúåc traã lûúng thoãa àaáng (thïí xaác), àûúåc àöëi xûã tûã tïë (têm höìn), àûúåc tham gia saáng taåo (trñ tuïå), nhûng baån àûúåc yïu cêìu àaâo möåt caái löî röìi lêëp laåi maâ khöng àïí laâm gò caã, hoùåc laâm möåt baáo caáo thöëng kï maâ chùèng ai sûã duång hay àoåc túái. Noái caách khaác, cöng viïåc baån àûúåc yïu cêìu thûåc hiïån laâ vö nghôa (tinh thêìn). Baån seä choån thaái àöå naâo?

THE 8th HABIT

Tònh huöëng thûá nùm: Baån àûúåc traã lûúng thoãa àaáng, àûúåc àöëi xûã tûã tïë, vaâ àûúåc tham gia saáng taåo trong nhûäng cöng viïåc coá yá nghôa, nhûng úã àoá àang diïîn ra nhûäng haânh vi döëi traá vaâ lûâa gaåt caã khaách haâng lêîn nhaâ cung cêëp, thêåm chñ vúái caác nhên viïn khaác. Baån seä choån thaái àöå naâo?

Àïën àêy, chuáng ta àaä khaão saát qua böën phaåm truâ cú baãn cuãa mö thûác con ngûúâi toaân diïån – thïí xaác, trñ tuïå, têm höìn vaâ tinh thêìn (tinh thêìn àûúåc chia thaânh hai phêìn – sûå vö nghôa cuãa cöng viïåc vaâ viïåc thûåc hiïån cöng viïåc khöng theo nguyïn tùæc naâo caã). Àiïìu cêìn lûu yá laâ nïëu baån boã qua bêët kyâ möåt trong böën phaåm truâ trïn, baån seä biïën con ngûúâi thaânh àöì vêåt vaâ luác àoá baån seä laâm gò vúái àöì vêåt? Baån phaãi àiïìu khiïín, quaãn lyá, vaâ aáp duång chñnh saách cêy gêåy vaâ cuã caâ röët àïí thuác àêíy hoå laâm viïåc.

CON NGÛÚÂI TOAÂN DIÏÅN TRONG CÖNG VIÏÅC TOAÂN DIÏÅN

SÛ Ã DUÅNG NHÊN LÛÅC CAÁC H SAÁNG TA ÖÅT (TRÑ TUÏå) ÅO M

Ö (T NGUYÏN TÙÆC ËI Ê ÃA ) X M (TINH THÊÌN) ÁC O A X Ö H Û À A CON NGÛÚÂI THEO CAÁC À ÀAÁP ÛÁNG NHU CÊÌU ÁN

Ã T H T ÌN ÏÍ ) H (T Û G N Ú

Ã TÏ Ë LÛ TRAÃ

Hònh 2.5

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Töi àaä khaão saát úã nhiïìu núi trïn thïë giúái bùçng nùm cêu hoãi naây trong caác hoaân caãnh khaác nhau vaâ hêìu nhû caác cêu traã lúâi luön rúi vaâo ba lûåa choån: nöíi loaån hoùåc boã viïåc, tuên thuã miïîn cûúäng, vaâ chêëp haânh möåt caách tûå nguyïån. Nhûng trong Thúâi àaåi Tin hoåc/Lao àöång Tri thûác ngaây nay thò chó nhûäng ai àûúåc tön troång nhû möåt con ngûúâi toaân diïån trong cöng viïåc toaân diïån – nhûäng ngûúâi àûúåc traã lûúng thoãa àaáng, àûúåc àöëi xûã tûã tïë, àûúåc sûã duång möåt caách saáng taåo, vaâ àûúåc trao cho nhûäng cú höåi töët àïí àaáp ûáng caác nhu cêìu con ngûúâi theo caác nguyïn tùæc (xem hònh 2.5) – múái lûåa choån möåt trong ba thaái àöå tñch cûåc hún laâ húåp taác vui veã, cam kïët hïët loâng vaâ àam mï saáng taåo (xem hònh 2.4).

Baån àaä nhêån ra nhûäng vêën àïì cöët loäi vaâ caác giaãi phaáp cú baãn cho nhûäng vêën àïì taåi núi cöng súã ngaây nay, xeát theo mö thûác baãn chêët con ngûúâi chûa?

Baån thêëy coá bao nhiïu giaãi phaáp cho caác vêën àïì naãy sinh trong gia àònh vaâ ngoaâi cöång àöìng xeát theo mö thûác naây? Chñnh mö thûác “àöì vêåt” cuãa Thúâi àaåi Cöng nghiïåp vaâ têët caã nhûäng lïì thoái phaát sinh tûâ àoá laâ mö thûác tûúng àûúng vúái mö thûác “trñch maáu” cuãa thúâi Trung cöí. Tûâ Chûúng 6 trúã ài seä laâ sûå mö taã àêìy àuã böën vêën àïì nan giaãi trong caác töí chûác sinh ra do boã qua böën mùåt cuãa baãn chêët con ngûúâi vaâ giaãi phaáp bao göìm böën vai troâ cuãa laänh àaåo. Nhûng trûúác tiïn chuáng ta seä nghiïn cûáu phaãn ûáng cuãa caá nhên vaâ giaãi phaáp cho nhûäng nöîi àau cuäng nhû nhûäng vêën àïì vûâa àûúåc trònh baây trïn àêy.

Chûúng 3

GIAÃI PHAÁP

Khöng gò maånh hún möåt yá tûúãng naãy sinh àuáng luác.

VICTOR HUGO

Henry David Thoreau tûâng viïët: “Möåt ngaân nhaát buáa böí vaâo caânh laá cuãa cêy ma quyã khöng bùçng möåt nhaát quyïët àõnh àaánh thùèng vaâo göëc rïî cuãa noá”. Cuöën saách naây àûúåc viïët vúái muåc àñch giuáp chuáng ta giaãi quyïët àïën têån göëc rïî nhûäng vêën àïì cú baãn maâ chuáng ta thûúâng gùåp phaãi.

Chûúng àêìu cuãa cuöën saách noái vïì nöîi àau; trong àoá chuáng ta àaä khaão saát möåt vêën àïì cöët yïëu vöën coá cùn nguyïn tûâ caá nhên vaâ liïn quan àïën möåt mö thûác àaä ùn sêu vaâo suy nghô vaâ haânh àöång, àaä trúã thaânh nhûäng lïì thoái töìn taåi trong caác töí chûác. Bêy giúâ, chuáng ta seä baân vïì giaãi phaáp vaâ khaái quaát caách thûác giaãi quyïët vêën àïì.

Tûâng laâm viïåc vúái caác töí chûác danh tiïëng trïn thïë giúái trong suöët 40 nùm qua vaâ trûåc tiïëp tham gia vaâo nhûäng

THOÁI QUEN THÛÁ 8

cöng trònh nghiïn cûáu haâng àêìu vïì töí chûác, töi nhêån thêëy hêìu hïët moåi sûå thay àöíi lúán vïì vùn hoáa cöng ty àïìu bùæt nguöìn tûâ nhûäng quyïët àõnh cuãa möåt caá nhên naâo àoá. Àöi khi caá nhên àoá laâ möåt giaám àöëc àiïìu haânh hay chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ cöng ty, nhûng thûúâng thò nhûäng thay àöíi àoá bùæt nguöìn tûâ möåt chuyïn gia tû vêën, möåt quaãn àöëc hay möåt phuå taá. Bêët kïí úã chûác vuå naâo, nhûäng ngûúâi naây trûúác khi thaânh cöng àïìu thay àöíi baãn thên mònh tûâ trong ra ngoaâi. Hoå thay àöíi tûâ tñnh caách, nùng lûåc, saáng kiïën vaâ sûác maånh. Noái möåt caách ngùæn goån, chñnh sûác maånh tinh thêìn cuãa hoå àaä thöi thuác vaâ nêng cao tinh thêìn ngûúâi khaác. Hoå coá möåt yá thûác vûäng chùæc vïì baãn thên cuäng nhû biïët roä sûác maånh vaâ taâi nùng cuãa chñnh mònh vaâ sûã duång chuáng möåt caách hiïåu quaã àïí àaåt àûúåc muåc àñch cuãa àúâi hoå. Thaânh tñch cuãa hoå àûúåc moåi ngûúâi xung quanh nhòn thêëy vaâ tûâ àoá hoå àûúåc trao thïm nhiïìu traách nhiïåm khaác. Röìi hoå hoaân thaânh nhiïåm vuå múái cuãa mònh vúái nhûäng kïët quaã töët. Thïë laâ ngaây caâng coá nhiïìu ngûúâi chuá yá àïën hoå vaâ hoåc hoãi kinh nghiïåm thaânh àaåt tûâ hoå. Tûâ àoá möåt nïìn vùn hoáa cöng ty múái àûúåc hònh thaânh.

Nhûäng ngûúâi naây khöng hïì bõ nao nuáng hoùåc haå guåc búãi nhûäng lûåc lûúång tiïu cûåc, nhûäng lúâi gieâm pha gêy nhuåt chñ trong töí chûác. Àiïìu thuá võ laâ dûúâng nhû töí chûác maâ hoå àang laâm viïåc thûúâng tiïn tiïën hún caác töí chûác khaác. ÚÃ möåt mûác àöå naâo àoá, töí chûác cuãa hoå àïìu ñt nhiïìu coá nhûäng höîn àöån. Nhûng hoå hiïíu rùçng hoå khöng thïí ngöìi chúâ öng chuã hoùåc töí chûác cuãa mònh thay àöíi. Hoå haânh àöång vaâ trúã thaânh möåt nguöìn saáng trong möåt àaåi

THE 8th HABIT

dûúng tùm töëi. Vaâ sûå toãa saáng cuãa hoå thêåt sûå lan truyïìn ra xung quanh.

Möåt caá nhên seä tòm nguöìn sûác maånh nöåi têm úã àêu àïí coá thïí búi ngûúåc doâng vaâ vûúåt qua àûúåc sûå khiïu khñch, lúâi gieâm pha cuäng nhû àuã maånh meä gaåt boã lúåi ñch caá nhên àïí phaát triïín, duy trò têìm nhòn vaâ quyïët têm àoá?

Hoå hiïíu roä baãn tñnh cuãa mònh vaâ nhûäng khaã nùng thiïn phuá cuãa con ngûúâi. Hoå biïët caách sûã duång chuáng àïí àem laåi möåt têìm nhòn xa vïì nhûäng viïåc hoå àang muöën hònh thaânh. Bùçng trñ thöng minh, hoå biïët khúãi xûúáng vaâ nùæm bùæt nhûäng nhu cêìu vaâ cú höåi quanh hoå. Hoå àaáp ûáng nhûäng yïu cêìu phuâ húåp vúái khaã nùng cuãa hoå, phaát huy àûúåc àöång cú thuác àêíy con ngûúâi hoå vaâ taåo ra sûå khaác biïåt cho baãn thên. Noái ngùæn goån, hoå tòm ra sûác maånh cuãa baãn thên vaâ biïët caách sûã duång tiïëng noái cuãa mònh. Hoå phuåc vuå vaâ cöí vuä tinh thêìn ngûúâi khaác. Hoå aáp duång NHÛÄNG NGUYÏN TÙÆC VAÂNG chi phöëi sûå trûúãng thaânh vïì nhêån thûác vaâ taåo nïn sûå thõnh vûúång cuãa con ngûúâi vaâ caác töí chûác. Nhûäng nguyïn tùæc naây phaát huy àûúåc nhûäng gò maånh nhêët vaâ töët nhêët úã möåt “con ngûúâi hoaân thiïån” – thïí chêët, trñ tuïå, têm höìn, vaâ tinh thêìn. Àöìng thúâi, hoå coân duâng aãnh hûúãng cuãa mònh àïí taåo nïn nguöìn àöång lûåc khiïën ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái riïng cuãa hoå thöng qua caác nguyïn tùæc naây.

Giaãi phaáp göìm hai vïë sau: Tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên vaâ giuáp ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa riïng hoå. Àêy chñnh laâ möåt têëm baãn àöì hûäu ñch giuáp nhûäng caá nhên trong töí chûác, bêët kïí úã cûúng võ naâo, töëi àa hoáa thaânh tñch cuäng

THOÁI QUEN THÛÁ 8

nhû aãnh hûúãng cuãa hoå àïí trúã thaânh ngûúâi coá àoáng goáp quan troång vaâ nïu gûúng cho caã töí chûác noi theo. Do àoá, cuöën saách naây àûúåc chia laâm hai phêìn chñnh:

1. Tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên.

2. Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa riïng hoå.

Chuáng ta haäy khaão saát sú böå hai phêìn naây:

TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN

Töi àûáng trûúác hai löëi reä vaâ töi choån con àûúâng ñt

ngûúâi ài hún. Àiïìu àoá taåo nïn sûå khaác biïåt.

ROBERT FROST

Hònh 3.1 minh hoåa hai caách söëng khaác hùèn nhau vaâ laâ sûå khaái quaát àún giaãn vïì Thoái quen thûá 8: Tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên vaâ cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa riïng hoå. Hoåa àöì hai nhaánh naây seä xuêët hiïån thûúâng xuyïn úã trang àêìu tiïn kïí tûâ chûúng tiïëp theo cho túái Chûúng 14.

Bêët kïí baån giaâu hay ngheâo, giaâ hay treã, nam hay nûä, möîi chuáng ta àïìu choån cho mònh möåt trong hai con àûúâng. Möåt con àûúâng thïnh thang, nhiïìu ngûúâi qua laåi nhûng cuöëi àûúâng laâ nhûäng kïët cuåc têìm thûúâng. Con àûúâng kia thò khaác, noá lùæm chöng gai, àêìy khoá khùn vaâ

THE 8th HABIT

ãa ho

ái cu

ëng no

ác tòm ra tiï

âi kha

ä ngûú

í vu

Cö

TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Hònh 3.1 ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN

ÅO Ä TA U C G ÁI ÁN O H SA ÅC Ì T LÏ LÛ G EO ÖÅN TH OÀ HE ËNG GT SÖ ËN âi SÖ

âo trong

âi va

â trong ra ngoa â ngoa Tû Tû

THOÁI QUEN THÛÁ 8

thûã thaách, vùæng boáng ngûúâi nhûng laåi chñnh laâ con àûúâng dêîn túái nhûäng thaânh cöng vûúåt bêåc vaâ taåo ra möåt cuöåc söëng thêåt sûå yá nghôa. Sûå chïnh lïåch giûäa hai kïët quaã naây cuäng giöëng nhû sûå chïnh lïåch giûäa möåt ngûúâi coá taâi nùng vaâ möåt ngûúâi bònh thûúâng trong möåt gia àònh. Chuáng tûúng phaãn vúái nhau nhû ngaây vaâ àïm.

Con àûúâng dêîn àïën kïët cuåc têìm thûúâng haån chïë tiïìm nùng cuãa con ngûúâi. Con àûúâng dêîn àïën nhûäng thaânh cöng lúán thò giaãi phoáng vaâ phaát huy tiïìm nùng cuãa con ngûúâi. Tiïëp cêån cuöåc söëng möåt caách húâi húåt, thiïëu sûå sêu sùæc laâ baån àang choån con àûúâng maâ kïët cuåc cuãa noá laâ sûå têìm thûúâng. Ngûúåc laåi, ngûúâi ài theo con àûúâng dêîn àïën sûå thaânh cöng lúán laâ nhûäng ngûúâi biïët vûúåt lïn trïn aãnh hûúãng cuãa taác àöång tiïu cûåc tûâ bïn ngoaâi vaâ tûå veä ra cho mònh bûác tranh cuöåc söëng. Con àûúâng dêîn àïën thaânh cöng lúán laâ möåt quaá trònh coá sûå tùng trûúãng liïn tuåc hûúáng tûâ trong ra ngoaâi. Con àûúâng dêîn túái sûå têìm thûúâng laâ con àûúâng cuãa caái töi, cuãa sûå buöng thaã, heåp hoâi, so bò, ganh gheát vaâ chuã nghôa caá nhên võ kyã. Coá möåt tûâ duâng àïí diïîn àaåt con àûúâng ài àïën sûå thaânh cöng lúán: Tiïëng noái (Voice). Nhûäng ai ài theo con àûúâng naây seä tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên vaâ cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa riïng hoå.

TÛÅ VÊËN LÛÚNG TÊM GIUÁP CHUÁNG TA

TÒM RA YÁ NGHÔA CUÖÅC SÖËNG

Tûâ sêu thùèm trong têm höìn möîi chuáng ta luön töìn taåi

THE 8th HABIT

möåt khaát khao coá àûúåc möåt cuöåc söëng thaânh àaåt vaâ traân àêìy yá nghôa – möåt cuöåc söëng thûåc sûå thuá võ vaâ khaác biïåt. Chuáng ta coá thïí khöng tin rùçng mònh hoaân toaân coá thïí laâm àûúåc àiïìu àoá, nhûng töi muöën caác baån biïët rùçng tûâ àaáy loâng mònh töi tin chùæc laâ baån hoaân toaân coá thïí coá àûúåc cuöåc söëng tuyïåt vúâi nhû thïë. Baån laâ ngûúâi coá tiïìm nùng. Têët caã chuáng ta àïìu coá tiïìm nùng. Àoá chñnh laâ möåt àùåc quyïìn maâ bêët cûá ai khi sinh ra àïìu àaä coá.

Coá lêìn töi àïën thùm möåt ngûúâi baån laâm chó huy taåi möåt khu cùn cûá quên sûå - ngûúâi àang hûâng hûåc quyïët têm thay àöíi nïìn vùn hoáa bïn trong àún võ mònh. Öng àaä phuåc vuå trong quên àöåi hún 30 nùm vaâ hiïån mang quên haâm àaåi taá. Nùm êëy, öng àaä túái tuöíi nghó hûu. Sau khi öng tiïën haânh huêën luyïån vaâ àaâo taåo nhûäng ngûúâi lñnh trong àún võ àûúåc vaâi thaáng, töi hoãi öng lyá do khiïën öng kiïn trò theo àuöíi möåt saáng kiïën nhû vêåy - möåt cöng viïåc àoâi hoãi öng phaãi búi ngûúåc doâng trûúác nhûäng sûác caãn truyïìn thöëng, sûå chaán chûúâng, thúâ ú vaâ thiïëu tin cêåy. Thêåm chñ töi coân baão öng rùçng: “Anh nïn nghó hûu cho khoãe. Ngûúâi ta seä töí chûác möåt buöíi lïî tuyïn dûúng anh vò nhûäng cöëng hiïën cuãa anh. Ngûúâi thên vaâ baån beâ seä àïën chia vui cuâng anh”. Nghe xong öng êëy trêìm ngêm, im lùång möåt luác lêu röìi múái kïí cho töi nghe cêu chuyïån cuãa riïng mònh. Öng kïí rùçng cha cuãa öng vûâa múái qua àúâi. Trûúác àoá, trïn giûúâng bïånh, öng êëy trùn tröëi vúái vúå vaâ con trai (ngûúâi àaåi taá naây) rùçng: “Con úi, àûâng bao giúâ söëng möåt cuöåc àúâi nhû cha nheá. Suöët cuöåc àúâi mònh, cha chùèng laâm àûúåc gò cho meå con, vaâ thêåt sûå cuäng khöng coá

THOÁI QUEN THÛÁ 8

viïåc gò cha laâm maâ àïën giúâ phuát naây cha khöng phaãi höëi hêån. Naây con, haäy hûáa vúái cha rùçng con seä khöng söëng phñ hoaâi nhû cha”.

Viïn àaåi taá àaä xem nhûäng lúâi trùn tröëi àoá nhû möåt di saãn quyá giaá nhêët maâ cha öng àïí laåi cho öng; vaâ öng quyïët têm hoaân thiïån baãn thên trong têët caã moåi mùåt cuãa cuöåc söëng. Àoá cuäng laâ luác öng àaä lïn kïë hoaåch nghó hûu vaâ thû giaän. Thûåc ra, öng àaä tûâng thêìm mong rùçng ngûúâi kïë nhiïåm seä khöng laâm töët bùçng öng. Nhûng sau khi nghe lúâi trùn tröëi cuãa cha, öng quyïët àõnh khöng chó baãn thên phaãi trúã thaânh möåt haåt nhên xêy dûång caác nguyïn tùæc laänh àaåo bïìn vûäng trong vùn hoáa chó huy maâ coân muöën ngûúâi kïë thûâa sau naây seä thaânh àaåt hún caã öng. Bùçng caách cöë gùæng thïí chïë hoáa nhûäng nguyïn tùæc laänh àaåo naây vaâo caác cú cêëu, hïå thöëng cuäng nhû caác quy trònh trong töí chûác cuãa mònh, öng àaä àïí laåi möåt di saãn vïì nghïå thuêåt laänh àaåo hiïåu quaã cho caác sô quan thuöåc thïë hïå sau.

Têët caã chuáng ta àïìu coá quyïìn lûåa choån cho mònh möåt cuöåc söëng cao àeåp thay vò möåt cuöåc àúâi têìm thûúâng, duâ laâ taåi nhaâ, núi laâm viïåc hay trong cöång àöìng. Bêët kïí hoaân caãnh riïng cuãa tûâng ngûúâi, möîi chuáng ta àïìu coá quyïìn quyïët àõnh cuöåc àúâi mònh seä trúã nïn nhû thïë naâo. Têët caã chuáng ta àïìu coá sûác maånh àïí quyïët àõnh söëng möåt cuöåc söëng khöng chó àêìy nhûäng ngaây töët àeåp maâ möîi ngaây àïìu laâ möåt ngaây höåi lúán. Cho duâ chuáng ta àaä ài trïn con àûúâng têìm thûúâng àûúåc bao lêu, chuáng ta vêîn coá thïí thay àöíi vaâ choån möåt con àûúâng múái. Khöng bao giúâ laâ

THE 8th HABIT

quaá muöån! Chuáng ta luön coá thïí tòm ra tiïëng noái cuãa riïng mònh.

****

Möåt khi baån quyïët àõnh choån “con àûúâng ñt ngûúâi ài”, baån haäy theo chó dêîn sau àïí coá thïí tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên:

1. Khaám phaá tiïëng noái cuãa baãn thên bùçng caách hiïíu roä baãn chêët cuãa con ngûúâi mònh – àiïìu töi goåi laâ ba moán quaâ sinh nhêåt tuyïåt diïåu (Chûúng 4), vaâ thöng qua viïåc phaát triïín cuäng nhû sûã duång möåt caách trung thûåc trñ thöng minh gùæn liïìn vúái böën mùåt cuãa baãn chêët con ngûúâi.

2. Thïí hiïån tiïëng noái cuãa baãn thên bùçng caách reân luyïån nhûäng khaã nùng cao nhêët cuãa mònh – Têìm nhòn, tñnh kyã luêåt, sûå àam mï vaâ lûúng têm (Chûúng 5).

KHUYÏËN KHÑCH NGÛÚÂI KHAÁC TÒM RA TIÏËNG NOÁI

CUÃA RIÏNG HOÅ

Möåt khi baån àaä tòm ra tiïëng noái cuãa riïng mònh, caách töët nhêët àïí múã röång aãnh hûúãng vaâ sûå àoáng goáp cuãa baãn thên laâ khuyïën khñch ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå. Chñnh sûå tön troång vaâ taåo àiïìu kiïån àïí ngûúâi khaác coá tiïëng noái vïì böën thuöåc tñnh chuã yïëu cuãa con ngûúâi – thïí chêët, trñ tuïå, tònh caãm/xaä höåi vaâ tinh thêìn – seä giaãi phoáng tiïìm nùng, sûå saáng taåo, niïìm say mï vaâ àöång cú thuác àêíy töìn taåi trong tûâng con ngûúâi. Chó coá nhûäng töí chûác taåo àûúåc àiïìu kiïån töët nhêët àïí moåi nhên viïn cuãa mònh àûúåc tûå do

THOÁI QUEN THÛÁ 8

thïí hiïån tiïëng noái cuãa riïng hoå múái coá thïí àaåt àûúåc nhûäng sûå àöåt phaá trong nùng suêët lao àöång, àöíi múái kyä thuêåt vaâ dêîn àêìu trïn thõ trûúâng cuäng nhû trong xaä höåi.

Phêìn hai cuãa Thoái quen thûá 8 bùæt àêìu tûâ Chûúng 6, möåt chûúng noái vïì viïåc khuyïën khñch ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa riïng hoå. Búãi vò hêìu hïët moåi viïåc laâm trïn thïë giúái naây àïìu àûúåc thûåc hiïån tûâ bïn trong caác töí chûác, nïn tiïu àiïím cuãa chûúng naây laâ nhûäng nguyïn tùæc maâ baån coá thïí aáp duång àïí gêy aãnh hûúãng tñch cûåc àïën ngûúâi khaác trong caác töí chûác (kinh doanh, giaáo duåc, chñnh phuã, quên àöåi, cöång àöìng vaâ ngay caã trong gia àònh mònh).

Möåt phêìn ngùæn goån vúái nhûäng cêu hoãi thûúâng gùåp keâm theo giaãi àaáp úã cuöëi cuãa möîi chûúng seä giuáp baån àöëi chiïëu dïî daâng hún vaâo trûúâng húåp cuãa mònh. Hy voång chuáng seä hûäu ñch vúái baån.

Chûúng cuöëi cuâng cuãa cuöën saách naây seä baân vïì nhûäng vêën àïì vaâ àûa ra lúâi giaãi àaáp mang tñnh khaái quaát vaâ toaân diïån hún.

CAÁCH TIÏËP THU TÖËT NHÊËT CUÖËN SAÁCH NAÂY LAÂ

TRUYÏÌN ÀAÅT VAÂ THÛÅC HAÂNH

Nïëu baån muöën tiïëp thu töët nhêët nhûäng àiïìu tuyïåt vúâi tûâ cuöën saách naây àïí tûâ àoá taåo nïn nhûäng thay àöíi maånh meä vaâ àaåt àûúåc nhûäng tiïën böå trong cuöåc söëng cuäng nhû trong töí chûác cuãa mònh, töi xin nïu ra hai lúâi khuyïn. Nïëu baån thûåc hiïån töët hai lúâi khuyïn naây, töi cam àoan rùçng baån seä àaåt àûúåc nhûäng kïët quaã vûúåt bêåc.

THE 8th HABIT

Lúâi khuyïn thûá nhêët laâ baån haäy truyïìn àaåt cho ngûúâi khaác nhûäng gò baån àaä hoåc àûúåc tûâ cuöën saách naây; vaâ lúâi khuyïn thûá hai laâ baån haäy aáp duång nhûäng gò baån àaä hoåc àûúåc – nghôa laâ haäy thûåc haânh chuáng!

HAÄY TRUYÏÌN ÀAÅT VAÂ CHIA SEÃ NHÛÄNG ÀIÏÌU

BAÅN ÀAÄ HOÅC ÀÛÚÅC

Hêìu nhû ai cuäng thûâa nhêån rùçng caách hoåc têåp töët nhêët laâ truyïìn àaåt cho ngûúâi khaác nhûäng àiïìu mònh àaä hoåc vaâ kiïën thûác chó thêëm nhuêìn khi àûúåc aáp duång thûúâng xuyïn vaâo thûåc tiïîn.

Khi coân giaãng daåy úã àaåi hoåc caách àêy nhiïìu nùm, töi àûúåc gùåp Giaáo sû Tiïën sô Walter Gong úã San Jose -California. Öng daåy mön Phûúng phaáp Sû phaåm. Troång têm baâi giaãng cuãa öng laâ nguyïn tùæc lúán sau àêy: Caách töët nhêët àïí thu huát ngûúâi ta vaâo viïåc hoåc têåp laâ biïën hoå trúã thaânh thêìy giaáo. Noái caách khaác, baån seä tiïëp thu kiïën thûác töët nhêët khi baån truyïìn àaåt cho ngûúâi khaác nhûäng kiïën thûác àoá.

Ngay sau àoá töi bùæt àêìu aáp duång nguyïn tùæc naây vaâo cöng viïåc cuãa mònh vaâ cuöåc söëng gia àònh. Lêìn àêìu tiïn töi lïn lúáp úã trûúâng àaåi hoåc, chó coá tûâ 15 àïën 30 sinh viïn tham gia. Röìi töi aáp duång nguyïn tùæc cuãa Tiïën sô Gong vaâ nhêån thêëy rùçng mònh vêîn coá thïí giaãng daåy hiïåu quaã vúái söë lûúång sinh viïn lúán hún. Thûåc tïë möåt söë lúáp hoåc maâ töi giaãng daåy coá rêët àöng sinh viïn, àïën gêìn möåt ngaân ngûúâi nhûng kïët quaã hoåc têåp vaâ àiïím thi cuãa hoå vêîn rêët cao.

THOÁI QUEN THÛÁ 8

Thöng thûúâng, caâng ñt sinh viïn thò chêët lûúång giaãng daåy caâng cao. Nhûng nïëu baån biïën sinh viïn thaânh giaáo viïn, baån seä coá àûúåc möåt àoân bêíy mang laåi hiïåu quaã töët hún.

Àöìng thúâi khi baån truyïìn àaåt hay chia seã vúái ngûúâi khaác nhûäng àiïìu baån àaä hoåc àûúåc laâ baån muöën noái vúái moåi ngûúâi rùçng baån àang söëng theo nhûäng àiïìu baån giaãng daåy. Sûå chia seã naây seä laâ nïìn taãng cho viïåc hoåc têåp sêu hún, cho sûå cam kïët vaâ laâ àöång cú cho sûå thay àöíi vaâ sûå taán àöìng cuãa têåp thïí. Röìi baån nhêån thêëy rùçng sûå chia seã àoá coân taåo ra möëi liïn hïå gùæn boá vúái nhûäng ngûúâi xung quanh, àùåc biïåt laâ vúái con caái cuãa mònh. Haäy àïí chuáng thûúâng xuyïn daåy laåi baån nhûäng gò chuáng àaä hoåc àûúåc tûâ trûúâng lúáp. Nhûäng hoåc sinh naâo thñch truyïìn àaåt kiïën thûác àaä hoåc cho ngûúâi khaác àïìu laâ nhûäng hoåc sinh xuêët sùæc.

AÁP DUÅNG NHÛÄNG ÀIÏÌU HOÅC ÀÛÚÅC VAÂO CUÖÅC SÖËNG

Biïët maâ khöng laâm, thò khöng goåi laâ biïët. Hoåc maâ khöng haânh thò chûa phaãi laâ hoåc. Noái caách khaác, hiïíu biïët möåt àiïìu gò àoá maâ khöng aáp duång thò chûa phaãi laâ hiïíu biïët thûåc sûå. Chó qua thûåc haânh, aáp duång vaâo thûåc tïë thò kiïën thûác vaâ sûå hiïíu biïët múái thûåc sûå àûúåc thêëm nhuêìn. Vñ duå, baån coá thïí hoåc mön quêìn vúåt bùçng caách àoåc saách vaâ nghe giaãng baâi, nhûng möåt khi baån chûa ra sên chúi quêìn vúåt thûåc sûå thò baån vêîn chûa hiïíu gò vïì mön thïí thao naây caã.

THE 8th HABIT

Caách tûå hoåc töët nhêët khöng phaãi bùçng suy nghô

maâ laâ qua haânh àöång. Haäy nöî lûåc thûåc hiïån

nghôa vuå cuãa mònh röìi baån seä nhanh choáng

nhêån ra mònh laâ loaåi ngûúâi naâo.

JOHANN GOETHE

Ñt nhêët coá böën caách tiïëp cêån àöëi vúái nhûäng àiïìu maâ baån hoåc àûúåc tûâ cuöën saách naây:

1. Caách thûá nhêët laâ àoåc möåt maåch hïët cuöën saách naây. Sau àoá baån múái quyïët àõnh seä aáp duång àiïìu gò vaâo cuöåc söëng vaâ cöng viïåc. Àêy laâ caách hêìu hïët moåi ngûúâi thûúâng laâm. Caách naây phaãn aánh mong muöën cuãa nhiïìu ngûúâi laâ coá sûå gùæn kïët vïì tònh caãm vaâ lyá trñ vúái nhûäng yá tûúãng trong cuöën saách trûúác khi aáp duång noá.

2. Caách thûá hai laâ àoåc toaân böå cuöën saách vaâ sau àoá dûåa vaâo sûå hiïíu biïët töíng quaát vïì nöåi dung àaä tiïëp thu cuäng nhû coá thúâi gian àïí tùng thïm nguöìn caãm hûáng àïí àoåc cuöën saách lêìn thûá hai – lêìn naây àoåc vúái quyïët têm aáp duång nhûäng gò hoå àaä thuå àùæc. Caách naây toã ra khaá hiïåu quaã vúái nhiïìu ngûúâi.

3. Caách thûá ba laâ caách maâ töi tin rùçng seä àem laåi nhûäng kïët quaã töët nhêët, àoá laâ àoåc vaâ aáp duång nhûäng àiïìu àaä àoåc bùçng möåt chûúng trònh reân luyïån vaâ phaát triïín caá nhên trong möåt nùm. Möîi thaáng baån àoåc möåt chûúng trong söë 12 chûúng röìi truyïìn àaåt cho ngûúâi khaác vaâ aáp

THOÁI QUEN THÛÁ 8

duång noá trong thúâi gian möåt thaáng. Baån seä thêëy rùçng nïëu baån thûåc sûå cöë gùæng aáp duång nhûäng àiïìu hoåc àûúåc úã möîi chûúng trong möåt thaáng, thò khaã nùng tiïëp thu nhûäng kiïën thûác úã chûúng tiïëp theo àûúåc tùng lïn rêët nhiïìu.

4. Caách thûá tû àún giaãn chó laâ àiïìu chónh caách thûá ba cho phuâ húåp vúái thúâi gian cuãa baån. Baån cuäng àoåc tûâng chûúng nhûng aáp duång nhûäng àiïìu àaä àoåc trong nhûäng khoaãng thúâi gian daâi ngùæn khaác nhau tuây theo hoaân caãnh thûåc tïë cuãa baån, coá thïí laâ möåt, hai, hoùåc nùm, mûúâi tuêìn. Caách naây vûâa giûä àûúåc ûu àiïím cuãa caách tiïëp cêån thûá ba, vûâa giuáp baån chuã àöång thúâi gian biïíu cuãa mònh.

Trûúác khi chuyïín sang Phêìn 1: Tòm Ra Tiïëng Noái Cuãa Baãn Thên, baån haäy suy ngêîm nhûäng lúâi sau cuãa Abraham Lincoln: “Nhûäng giaáo àiïìu cuãa quaá khûá tônh lùång khöng coân thñch húåp vúái thûåc taåi biïën àöång”. Chuáng ta cêìn phaãi

Kiïën thûác Thaái àöå

Thoái

quen

Kyä nùng

Hònh 3.2

THE 8th HABIT

àöíi múái caách suy nghô. Chuáng ta khöng nhûäng cêìn coá möåt nïëp nghô múái maâ coân phaãi coá nhûäng cöng cuå tû duy múái. Àiïìu naây rêët khoá thûåc hiïån; noá keáo moåi ngûúâi ra khoãi vuâng an toaân cuãa hoå. Nhûng möåt thûåc taåi múái àaä xuêët hiïån, möåt nïìn kinh tïë múái, möåt thaách thûác múái. Thaách thûác múái naây khöng chó laâ töìn taåi möåt caách àún thuêìn maâ thûåc sûå phaát triïín trong thûåc taåi múái meã naây. Noá àoâi hoãi chuáng ta phaãi coá phaãn ûáng múái vaâ thoái quen múái. Haäy nhúá rùçng nhûäng thoái quen luön nùçm taåi vuâng giao nhau giûäa kiïën thûác, thaái àöå vaâ kyä nùng. Khi baån phaát huy ba khña caånh cuãa Thoái quen thûá 8 naây, baån seä dïî daâng àûúng àêìu vúái thaách thûác múái vaâ phaát huy àûúåc nhûäng khaã nùng vö haån cuãa mònh.

PHÊÌN 1

TÒM RA

TIÏËNG NOÁI CUÃA

BAÃN THÊN