Chương 3HẠNH PHÚC LÀ BIẾT ĐỦ

Tâm vô niệm

Sinh hoạt một ngày của các thiền sư đều bắt đầu từ việc tụng kinh buổi sáng, và chúng tôi giữ nguyên nếp sinh hoạt ấy suốt 365 ngày trong năm. Bản thân tôi, ngoại trừ những lúc ra nước ngoài công tác, tôi cũng giữ nguyên nếp sinh hoạt cố định ấy trong mấy chục năm qua.

Những người bên cạnh tôi hay nói rằng: “sáng nào cũng dọn vệ sinh thật mệt quá”, hay “mùa đông mà tụng kinh sáng sớm thật vất vả quá”. Nếu đứng từ góc nhìn của một người ngoài cuộc thì lối sinh hoạt của các nhà sư, tăng lữ quả thật rất khắc nghiệt. Thế nhưng, với chính bản thân họ, những người đang thực hiện nếp sống ấy, thì những chuyện này đã ăn sâu vào trong con người họ nên họ cũng không cảm thấy có gì khắc nghiệt cả.

Ngay cả những khi ra ngoài tu hành, các bữa cơm ban đầu có thể thiếu thốn, hay họ có thể gặp phải nhiều khó khăn khác, nhưng theo thời gian, cơ thể họ cũng sẽ quen với lối sống tu hành ấy. Và khi đó, họ cũng không còn nghĩ đến chuyện khắc khổ gì nữa. Nói cách khác, khi đó, họ đã đạt đến trạng thái tâm vô niệm.

Chắc hẳn cũng có người ngày nào cũng nấu ăn và dọn dẹp ngay sau đó. Nếu họ cảm nhận được niềm vui khi nấu nướng thì cũng sẽ biết sự phiền toái của việc dọn dẹp. Vậy tại sao họ lại có thể chịu được sự phiền toái ấy mỗi ngày? Theo tôi, đó là vì khi dọn dẹp sau khi nấu nướng, thâm tâm của họ cũng đã đi đến trạng thái vô niệm rồi.

Dù họ không nghĩ đến chuyện này thì cơ thể họ cũng đã tự hành động theo thói quen. Và thực ra, chính trạng thái như vậy mới giúp tinh thần của chúng ta thoải mái hơn.

Trạng thái này cũng giống với khi chúng ta tọa thiền. Khi tọa thiền, người tập sẽ chú ý để trong lòng không còn nghĩ ngợi điều gì nữa. Dù là vui vẻ hạnh phúc hay khó khăn đau khổ cũng đều không nghĩ đến, chỉ chuyên tâm hướng đến sự vô niệm mà thôi.

Tất nhiên, ngay cả lúc tọa thiền cũng có nhiều chuyện hiện lên trong đầu chúng ta. Ví dụ như bữa cơm hôm qua thật ngon, hay mình còn việc chưa làm… Chuyện này cũng không có gì là xấu. Bởi con người thực sự không thể hoàn toàn không nghĩ ngợi gì cả.

Thế nhưng, điều quan trọng là không tiếp tục cuốn theo những suy nghĩ chợt nảy ra đó mà để nó sang một bên, khi đó, ta mới có thể tiến vào trạng thái vô niệm.

Trong một ngày, ta nên tạo cho mình một khoảng thời gian vô niệm như vậy. Chính khoảng thời gian này sẽ giúp tinh thần bạn thoải mái hơn.

Cơ thể tự hành động mà không cần nghĩ ngợi gì cả.

Tạo ra được khoảng thời gian như vậy sẽ giúp tinh thần thoải mái hơn.

Không cầu toàn

Trong thế giới của thiền, người ta rất không thích những thứ hoàn thiện.

Bởi hoàn thiện cũng có nghĩa là “kết thúc”. Và ở đó, ta không còn tìm thấy cái đẹp thực sự nữa. Ngược lại, những thứ không toàn diện có nghĩa là nó chưa kết thúc, và vẫn còn tiếp diễn nữa. Chính những điều dở dang đó lại đang chứa đựng những vẻ đẹp thực sự ta muốn tìm.

Quá trình tu thiền cũng không có điểm kết thúc. Theo cách nghĩ đó thì cũng không có điểm kết thúc nào cho việc tu hành này cả. Dù cho sinh mệnh của người tu thiền có kết thúc thì bản thân quá trình tu hành đó vẫn chưa ngừng lại. Họ chỉ chuyển đến một thế giới khác và tiếp thục tu hành mà thôi.

Và cuộc đời con người phải chăng cũng giống như vậy. Nếu hỏi liệu có người nào hoàn hảo không, có người nào toàn diện không thì chắc hẳn câu trả lời là không rồi.

Con người vẫn luôn tìm cầu sự hoàn hảo. Trong công việc thì nỗ lực đạt đến mức độ hoàn hảo là lẽ tất nhiên. Các doanh nhân phải có sự tính toán toàn diện thì nhân viên trong công ty mới có thể yên tâm làm việc được.

Thế nhưng, vẫn có những thứ chẳng bao giờ hoàn mỹ.

Ví dụ như những con người hoàn mỹ, những gia tộc hoàn hảo… Càng đuổi theo sự hoàn mỹ không bao giờ tồn tại thì cuối cùng ta càng chỉ nhìn thấy khuyết điểm mà thôi.

“Nếu chồng mình có thu nhập cao hơn thì vợ chồng mình đã mỹ mãn hơn rồi”, “Giá mà con nó không trượt trong kỳ thi vừa rồi thì mọi chuyện đã hoàn hảo”… Những nguyện vọng như vậy hầu hết đều có ở những gia đình đầy đủ, cuộc sống vẹn toàn. Thế nhưng, càng để tâm đến những điều đó thì họ càng nhận lại những kết quả dở dang mà thôi.

Cuộc đời con người chính vì chưa toàn vẹn nên những bước tiến của chúng ta mới có giá trị, chúng ta mới có thể nỗ lực tiến về phía trước để đến gần hơn với mục tiêu của mình. Thế nhưng, chúng ta mới chỉ đến gần hơn mà thôi, và rồi chúng ta lại tiếp tục bước tiếp trên chặng đường của chính mình. Những ngày tháng thực hiện hành trình ấy chính là đời người, là niềm vui sống của mỗi chúng ta.

Người ta hay ví đời người với một cuộc thi chạy marathon. Và quả đúng là như vậy, đó là một cuộc thi marathon không có đích đến.

Không có khung thành nào cho đời người cả.

Đó là quá trình tiếp nối những ngày tháng còn dang dở.

Đừng chìm đắm trong hối hận

Trong quan niệm của Phật giáo có một câu nói là: “Sống trong tam thế.”

Tam thế này là “quá khứ – hiện tại – tương lai”. Và Phật Di Lặc, Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, ba vị Phật mà chúng ta thường nghe tên chính là hiện thân cho tam thế này.

Con người chúng ta sống trong tam thế, nhưng thế quý nhất lại chính là hiện tại. Những điều căn bản trong thiền cũng chỉ ra rằng một khắc “hiện tại” là điều quan trọng nhất.

Ví dụ như việc chúng ta hít thở hằng ngày. Hít vào rồi thở ra, nhịp hô hấp này mặc dù là ở hiện tại, nhưng hơi thở bạn vừa thở ra đã trở thành quá khứ rồi. Lại ví dụ như khi bạn đang đọc sách, một dòng bạn vừa đọc qua chính là trong quá khứ. Nói cách khác, chúng ta vẫn luôn sống trong một tích tắc gọi là hiện tại. Chính vì thế mà dù chúng ta có nhìn lại quá khứ của mình cũng chẳng thay đổi được gì, và dù chúng ta có trăn trở cho những điều chưa xảy đến trong tương lai cũng vậy. Điều chúng ta nên hướng đến chỉ có một tích tắc “hiện tại” này mà thôi. Đó chính là cách nghĩ của thiền.

Sự hối hận đến trong suốt cuộc đời của con người. Từ những nỗi hận lớn cho đến những áy náy nho nhỏ, chẳng có ai sống mà không có một chút hối hận về một điều gì. Chúng giống như những chiếc gai, đâm thẳng vào trái tim ta mà chẳng thể nào gỡ ra được.

“Giá như khi đó mình không làm như vậy”, “Giá mà mình làm thế thì”,… Ai trong số chúng ta cũng từng có những suy nghĩ như vậy trong ngày này tháng khác. Chúng ta không thể nào hoàn toàn xóa bỏ những áy náy đó, thế nhưng chúng ta cũng không thể cứ ôm mãi nỗi ân hận trong lòng được.

Bạn hãy để những nỗi ân hận, sự áy náy ấy vào một góc tâm hồn mình và tập trung cho hiện tại bạn đang sống.

Có hai cách để bạn nhổ cái gai đó ra khỏi lòng mình.

Thứ nhất, bạn hãy thẳng thắn nhìn lại sai lầm trong quá khứ và đừng để bản thân phải ân hận vì một chuyện như thế lần thứ hai. Và nếu bạn có lỡ làm ai đó tổn thương, đừng để họ phải tổn thương nhiều hơn nữa. Nếu bạn có cơ hội làm lại, hãy cố gắng để không lặp lại lỗi lầm trong quá khứ.

Và cách thứ hai là hãy chờ cho chiếc gai đó tan biến một cách tự nhiên. Trong cuộc đời của chúng ta, có những nỗi ân hận mà thời gian có thể xóa nhòa.

Đừng để những chuyện đã qua vây lấy bản thân. Hãy nghĩ đến chuyện mình sống trong hiện tại theo cách nào.

“Sống hết mình” mỗi ngày

Những nhà sư chúng tôi vẫn luôn sống những ngày bình lặng, 365 ngày như một, không có gì thay đổi.

Đặc biệt, trong cuộc sống của chúng tôi không có những tiêu chuẩn, chỉ tiêu hay cạnh tranh với người khác. Chắc hẳn có nhiều người sẽ nghĩ rằng cuộc sống như vậy mà cũng có thể thỏa mãn được hay sao…

Tất nhiên, chúng tôi rất mãn nguyện với cuộc sống như vậy. Đó là vì chúng tôi luôn “sống hết mình” cho mỗi ngày.

Dù ngày nào chúng tôi cũng dọn vệ sinh chùa, nhưng không phải ngày nào cũng giống ngày nào. Quét dọn trong chùa suốt một năm, tự nhiên chúng tôi biết được nơi nào có nhiều lá rụng, biết nơi nào hay bị bẩn sau những ngày mưa… Thế nên, sau một năm, chúng tôi có thể giữ cho sân chùa còn sạch đẹp hơn cả năm trước. Nếu chỉ là người ngoài, có lẽ các bạn sẽ không hiểu được sự khác biệt trong đó. Thế nhưng với những người trực tiếp làm công việc này, chúng tôi có thể nhận ra quá trình ấy rõ ràng. Và chính cảm giác “mình đã trưởng thành hơn rồi” ấy khiến chúng tôi cảm thấy hài lòng với cuộc sống này.

Điều quan trọng là bạn có thể nỗ lực hết mình, đừng bận tâm đến kết quả mà hãy tập trung cho những việc mình phải làm mỗi ngày. Chỉ có điều đó mới giúp bạn thấy hài lòng với cuộc sống của bản thân.

Cảm giác hài lòng ấy chỉ sinh ra trong quá trình chứ không nằm ở kết quả.

Không phải cứ lúc nào nỗ lực hết sức cũng nhất định phải đi đến kết quả như mong muốn. Trên đời này đã có không biết bao nhiêu trường hợp điển hình về việc nỗ lực nhưng vẫn thất bại.

Thế nhưng, chính sự nỗ lực ấy lại để lại trong bạn sự thoải mái mỗi khi nhớ lại. Giả sử bạn không nỗ lực gì thì dù bạn có đạt được kết quả đi nữa, đó cũng chưa hẳn đã trở thành một kỷ niệm đẹp đối với bạn. Huống chi nếu bạn đã không cố gắng, nỗ lực, thì chuyện ấy có khi còn trở thành một cái gai không thể xóa bỏ trong thâm tâm bạn.

Nếu hiện tại bạn không cảm thấy hài lòng, mãn nguyện với cuộc sống của chính mình, thì bạn hãy tự hỏi lại chính bản thân mình, và hãy tập trung làm những việc mà bạn phải thực hiện mỗi ngày.

Mãn nguyện chỉ đến từ những nỗ lực trong mỗi ngày.

Dùng chính thân mình

Trong thiền ngữ có một câu nói là: “Ấm lạnh tự biết.”

Trước mặt bạn có một vũng nước lạnh, và người xung quanh bảo bạn rằng: “Nước đấy lạnh lắm.” Dù rằng trong đầu bạn cũng hiểu được đấy là “nước lạnh”, nhưng chỉ có chạm tay vào thử bạn mới biết được nước đó lạnh bao nhiêu. Trong bất cứ chuyện gì, nếu không bởi chính thân mình trải qua thì bạn chẳng thể biết được thực hư trong đó.

Tựu trung lại, câu thiền ngữ ấy dạy chúng ta về sự quan trọng của việc tự thân mình trải nghiệm.

Con người chúng ta có năm giác quan là thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác. Cuộc sống của thiền là quá trình vận chuyển, luân phiên cả năm giác quan ấy. Không kể đến cái nóng, cái lạnh mà ngay cả hương vị gió thay đổi qua bốn mùa cũng có thể cảm nhận được. Cảm nhận cái đẹp của bông hoa, lắng nghe tiếng chim hót, vừa bước từng bước trên bậc thang lên điện Phật vừa lắng nghe âm thanh của chính thân thể mình… Trải nghiệm cuộc sống bằng chính bản thân mình, rồi lại tích lũy những kinh nghiệm ấy để bước tiếp trong hành trình của cuộc đời. Sau những lần như thế, ta lại giác ngộ ra được nhiều điều.

Đọc những ghi chép của tiền nhân để lại là điều hết sức quan trọng, nhưng nếu chỉ đọc không thôi thì không có ý nghĩa gì. Phải để bản thân trải nghiệm, ta mới thực sự hiểu được những giáo lý ấy.

Có một nữ Phật tử từng nói rằng:

“Tôi có khá nhiều thời gian. Sau khi đưa con đến trường và làm hết việc nhà, tôi chẳng còn gì để làm cả.

Cuộc sống không phải lo nghĩ gì nhưng tôi không có cảm giác chân thực về cuộc sống của mình.”

Có lẽ cũng có không ít người đang rơi vào tình trạng tương tự như vậy.

Khi đó, tôi đã khuyên nữ Phật tử đó rằng: “Bạn hãy tự tay dùng khăn lau dọn phòng ốc dù chỉ một lần trong tuần. Việc vắt khăn lau dọn giữa mùa đông sẽ rất buốt tay, nhưng ít nhất, bạn cũng hãy tạo cho mình thói quen như vậy.”

Việc lau dọn này không thể dùng máy hút bụi hay cây lau nhà, mà bạn phải tự tay nhúng nước, vắt khăn rồi lau dọn xung quanh. Đó cũng chính là việc mà các nhà sư, đặc biệt là các nhà sư khổ tu vẫn thực hiện mỗi ngày. Đây cũng là thói quen để phát huy “dùng chính thân mình” trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày.

Và rồi nửa năm sau, vị nữ Phật tử ấy quay lại, nhưng với tinh thần thoải mái, tươi sáng hơn hẳn. Cô ấy nói rằng: “Việc lau dọn như vậy khiến tôi rất thoải mái. Giờ tôi lau dọn nhà cửa ba lần một tuần.”

Niềm vui khi dùng chính bản thân để trải nghiệm là điều có sẵn trong mỗi chúng ta.

Tự mình trải nghiệm, bạn sẽ nhận ra được nhiều điều.

Hạnh phúc là “biết đủ”

Có một từ rất nổi tiếng trong Phật giáo là “tri túc”.

Từ này có nghĩa là “tự biết đủ”. Nó khuyên người ta nên hài lòng với những gì mình có, không nên đòi hỏi gì hơn. Và người có tâm như thế là người sống sung túc.

Từ ấy cũng chính là bí quyết giúp chúng ta có thể sống giản đơn.

Tôi xin giới thiệu với các bạn một câu chuyện ngụ ngôn sau:

Tại một làng nọ, có hai người sống bằng nghề chăn bò. Một người trong đó có nuôi được 99 con bò, anh ta sống rất đầy đủ nhưng lại không bao giờ thấy hài lòng cả. Bởi anh ta luôn muốn có thêm một con nữa cho đủ 100 con. Với anh ta, việc nuôi được 100 con bò dường như đã trở thành mục tiêu, là ước vọng của đời mình.

Còn một người chăn bò nữa lại chỉ nuôi 3 con bò. Vì chỉ có 3 con bò nên cuộc sống của anh ta chẳng mấy dư dả. Thế nhưng, lúc nào anh ta cũng thấy mãn nguyện với cuộc sống của mình. Anh ta biết nếu có nhiều bò hơn thì cuộc sống của mình sẽ sung túc hơn, nhưng anh ta lại cho rằng bản thân mình lại chẳng cần nhiều bò hơn nữa.

Đến một ngày, người đàn ông có 99 con bò đến thăm anh chàng nuôi 3 con bò và nói rằng mình sống rất khó khăn, và hi vọng anh chàng này có thể nhượng lại cho mình 1 con. Nghe vậy, anh chàng có 3 con bò liền nghĩ “anh ấy lại khó khăn vậy sao…”, rồi nhượng lại 1 con bò của mình. Khi đó, anh chàng này cảm thấy “thật tốt khi giúp đỡ được người khác”, và cứ sống cuộc sống bình lặng, yên ả của mình.

Trong khi đó, người đàn ông kia sau khi có được 100 con bò lại bắt đầu muốn có con thứ 101. Rồi khi có 101 con, anh ta lại muốn có 105 con.

Như vậy, cùng là hai người chăn bò nhưng người nào sống hạnh phúc hơn? Đó chính là người sống mà “biết đủ”.

Hạnh phúc không được quyết định bằng số lượng tài sản ta có.

Lùi một bước

Đọc những bài quảng cáo sản phẩm hay những bài báo giới thiệu nhân vật, tôi thường thấy những câu như “đẳng cấp vượt trội”, nó thường mang đến cho ta cảm giác về một người có thu nhập cao hơn người khác, hay có những tài sản đồ sộ hơn người khác…

Trong công việc cũng có những người muốn đi trước người khác như vậy. Họ muốn tiến trước đồng nghiệp của mình một bước, hay muốn được mọi người công nhận sớm hơn… Tất nhiên, trong số đó cũng có người có lòng cầu tiến, nhưng cũng có không ít người chỉ một lòng truy đuổi kết quả vinh quang.

Nếu thực sự như vậy thì ý nghĩa vốn có của công việc cũng bị thay đổi theo. Nếu chỉ truy đuổi kết quả như mình mong muốn, quá trình làm việc của bạn sẽ qua loa hơn, rồi những điều quan trọng như niềm tin, làm việc nhóm… đều sẽ bị xem nhẹ. Còn nếu thực sự nghiêm túc thực hiện công việc được giao, tự nhiên bạn sẽ tiến xa hơn những người khác.

Dù thuộc trường hợp nào đi nữa thì bạn cũng hãy thử thay đổi suy nghĩ của mình, thay vì tiến một bước thì hãy lùi lại một bước xem sao. So với việc ép buộc bản thân phải vội vã vượt bậc thì trước hết, chính bạn hãy công nhận bản thân mình đã. Dù cho bạn có đang kém người khác một bậc thì đó cũng không phải là điều gì xấu cả. Điều quan trọng là bạn bước đi trên chính con đường của mình mà không có gì phải ép buộc.

Sách Thái căn đàm có viết: “Sống trên đời biết nhường một bước là cao, người biết lùi bước mới là kẻ tiến xa.”

Nó có nghĩa là đừng chỉ chăm chăm nghĩ đến chuyện tiến trước, cũng đừng nghĩ đến việc hơn người, trước hết hãy cứ làm tốt chuyện mình cần làm đã. Nếu muốn sống mà lòng nhẹ nhõm, bạn nên biết lùi một bước. Lùi một bước cũng là bước đệm để ta tiến một bước vậy. Nếu bị cuốn theo những người chỉ muốn ở trên người khác thì chẳng mấy chốc bạn sẽ đánh mất chính mình.

So với những người chỉ muốn bước xa hơn người khác và treo khẩu hiệu “tôi thế này”, “tôi thế kia” thì những người biết lùi lại một bước và giữ được một trái tim bình thản mới là người đáng quý.

Đừng chỉ nghĩ đến chuyện leo lên trên hay tiến về phía trước.

Đừng cố gồng mình, hãy làm tốt những gì mình phải làm.

Đừng nghĩ chuyện được thua

Có một từ ta vẫn hay dùng là “ý thức”. Trong thiền, từ này được giải thích như sau:

Khi bạn gặp một ai đó, người đó sẽ để lại ấn tượng trong lòng bạn, và khiến bạn cảm thấy: “Một người tốt đây”, “Mình từng gặp người này rồi thì phải”… Đó là phần “ý” trong “ý thức”.

Sau những ấn tượng ấy, những suy nghĩ tiếp theo sẽ lại hiện lên: “Nếu có quan hệ với người này thì sẽ có lợi cho mình”, “Dù có người ấy thì mình cũng chẳng được lợi gì”… Nói cách khác, đây là những suy nghĩ phân biệt đối phương. Và đó chính là phần “thức” trong “ý thức”. Ẩn chứa trong phần “thức” này chính là sự tính toán thiệt hơn của chúng ta.

Trong công việc cũng vậy. Chúng ta hay nghĩ “Mình muốn đảm nhiệm công việc này”, hay “Có vẻ mình sẽ làm được nó”… Thế nhưng, chẳng mấy chốc chúng ta sẽ lại nghĩ đến thiệt hơn khi thực hiện nó: “Nhưng mình làm nó thì có ai ghi nhận đâu”, “Việc này vất vả đây, nếu không có kết quả gì thì riêng việc làm nó thôi cũng lỗ rồi”…

Kết quả là chúng ta ưu tiên phần “thức” hơn và loại bỏ suy nghĩ muốn làm công việc đó. Đây chẳng phải là chúng ta đang tự lừa dối trái tim mình hay sao.

Đúng là khi sống, con người vẫn luôn dựa vào sự tính toán thiệt hơn để nhận định sự việc, nếu được thì ai cũng muốn được lợi cả. Thế nhưng, nếu sống mà chỉ mải tính toán thiệt hơn thì bạn rất khó nhìn ra cảm xúc thực sự của chính mình. Mình thực sự muốn làm gì? Mình muốn quen với ai? Bạn sẽ chẳng thể biết được những điều đó. Và khi đó, bạn không sống cuộc sống của chính bạn, mà đang sống cuộc sống bị người khác và công việc chi phối.

Thay vào đó, hãy cứ làm quen với ai bạn thích, làm việc gì bạn muốn làm. Đừng mải nghĩ đến chuyện thiệt hơn, trước hết bạn hãy đi theo phần “ý” trong con người mình. Đây là cuộc đời của bạn, thế nên bạn hãy cứ sống theo “ý” của bạn. “Sống theo ý mình” không phải là sống ích kỷ, mà đó là sống đúng với cảm xúc của bản thân.

Hãy ưu tiên suy nghĩ “Mình muốn làm gì”.

Đừng truy tìm đáp án chính xác

Thỉnh thoảng, chúng ta lại nảy ra một vài câu hỏi như: “Hạnh phúc là gì?”, “Việc của mình là việc gì?”, “Vợ chồng là phải như thế nào?”, “Nuôi con đúng cách là sao?” hay “Sống là như thế nào?”… Những lúc như vậy, cũng có người truy tìm câu trả lời cuối cùng là gì. Họ có thể tự hỏi chính mình, hay vừa nghe ý kiến của mọi người vừa tìm cho mình một đáp án. Sau những nỗ lực ấy mà có thể tìm được câu trả lời chính xác thì thật tuyệt, thế nhưng lại chẳng ai có đáp án chính xác cho những câu đó cả.

Bởi mỗi người lại có một câu trả lời khác nhau cho những vấn đề ấy.

“Hạnh phúc là gì?”

Nếu hỏi một trăm người câu hỏi ấy, bạn sẽ nhận được một trăm câu trả lời khác nhau. Những câu trả lời ấy đều là đáp án chính xác, và cũng đều là đáp án chưa chính xác. Nói cách khác, trên thế giới này không tồn tại câu trả lời rõ ràng gọi là đáp án chính xác. Ngay cả trong khoa học cũng không có chuyện đúng 100%.

Trong giới thiền có một câu chuyện như sau. Một người thầy đưa ra rất nhiều câu hỏi cho các đệ tử của mình và những đệ tử này đều nỗ lực tìm kiếm câu trả lời.

“Con mèo có Phật niệm không?” Người thầy hỏi câu hỏi có hay không.

Các đệ tử bên dưới đều ra sức suy nghĩ tìm câu trả lời. Thế nhưng, câu trả lời lại là:

“Nói có cũng sai mà nói không cũng sai.”

Nghe qua thì có vẻ câu trả lời này rất tối nghĩa, nhưng câu trả lời ấy cũng thể hiện cái cốt lõi của thiền.

Điều mà người thầy muốn truyền đạt ở đây là gì? Đó là mọi thứ trên thế giới này đều thay đổi, không có thứ gì là tồn tại mãi. Có lúc nói con mèo có Phật niệm là đúng, nhưng có lúc nói con mèo không có Phật niệm mới là phải. Mọi thứ trên đời đều chuyển biến, thay đổi. Đó chính là “vô thường” trong nhà Phật.

“Hạnh phúc với mình là gì?”, đáp án cho câu hỏi này cũng có thể thay đổi theo từng ngày. Có thể những điều ngày hôm qua bạn còn cho là hạnh phúc thì ngày hôm nay đã trở thành sự bất hạnh trong lòng bạn. Dù là gì thì với bạn đó cũng là câu trả lời đúng. Quan trọng là bạn đừng để bị bó buộc mãi trong đáp án nhất thời đó. Và bạn hãy nhớ rằng đáp án chính xác ấy luôn thay đổi không ngừng.

Không có đáp án nào luôn là chính xác cho sự vật, sự việc.

Thế giới này vẫn luôn đổi thay.

Thực hiện điều hiển nhiên một cách hiển nhiên

Giả sử trong một ngôi làng có rất nhiều ruộng lúa.

Diện tích của các ruộng hầu như bằng nhau. Lượng ánh sáng mặt trời và lượng nước mỗi ruộng nhận được cũng như nhau. Thế nhưng, có ruộng cho rất nhiều gạo còn có ruộng lại chỉ thu được một ít. Thậm chí, dù trồng trên cùng một loại đất nhưng lại có người trồng được gạo ngon hơn hẳn. Vậy sự khác biệt đó từ đâu mà có?

Thực ra, sự khác biệt đó chỉ có một. Đó là người trồng lúa có nỗ lực chăm bón hay không. Ngay từ trước khi bắt đầu, người nông dân đã phải chú ý chọn đất, rồi sau đó là tìm kiếm phân bón tốt, sau nữa là chăm sóc đất đai… đối với người nhà nông thì đây đều là những chuyện “hiển nhiên” cả. Thế nhưng, bạn có nghiêm túc làm những điều hiển nhiên đó hay không? Hay bạn lại coi thường chúng? Câu trả lời thực ra đều thể hiện hết trong chất lượng từng hạt gạo.

Con người thường thờ ơ với những chuyện hiển nhiên như thế. Những điều hiển nhiên đều là những điều căn bản. Những điều căn bản có thể coi là nền tảng vững vàng nhất. Chúng không thể tạo ra những thành quả to lớn ngay lập tức được. Thế nên con người mới bắt đầu nghĩ xem có cách gì đặc biệt hơn không, xem có cách nào không cần đi theo căn bản mà có thể lập tức tạo ra thành quả tuyệt vời không. Tất nhiên, những chuyện đó thực sự chẳng tồn tại.

Những người thành công khi được đưa tin trên truyền thông đều hay giới thiệu những phương pháp đặc biệt của mình như: “Tôi đã thành công với cách làm này”… Thế nhưng, theo tôi, chúng ta không nên mù quáng mà đi theo những cách như vậy.

Những người thành công có thể tìm ra những cách làm đặc biệt bởi vì đó là thành quả sau những nỗ lực theo con đường căn bản của họ từ trước tới nay. Sau cả một quá trình thực hiện tốt những điều hiển nhiên, kết quả là họ đã tìm ra những hướng đi theo cách riêng của mình, và chúng ta không thể bỏ qua những nỗ lực ấy được.

Dù là trong công việc hay trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta cũng cần trân trọng những điều hiển nhiên như một lẽ thường tình. Trên hành trình của cuộc đời không tồn tại cái gọi là đường tắt. Dù là con đường nào đi chăng nữa thì tiến bước từ căn bản cũng giúp ta dẫn đến thành công. Hi vọng rằng các bạn sẽ không quên điều này.

Nếu nỗ lực, bạn sẽ nhận được thành quả từ những gì bạn cố gắng.

Đừng bao giờ quên “lẽ tự nhiên” ấy.

Đừng quá để tâm đến những “điều thú vị”

Có người hay kêu than rằng: “Sao chẳng có gì thú vị cả”, “Ôi, chán quá đi”…

Dường như sự bất mãn đang sinh ra trong chính con người họ vậy. Có lẽ họ đang cảm thấy chán với chính cuộc đời mình.

Cuộc sống vốn rất bình lặng. Và mỗi ngày chúng ta đều lặp đi lặp lại những việc giống nhau. Không phải lúc nào cũng có những chuyện vui hay những điều kích thích. Chúng ta chọn một dịp đặc biệt nào đó làm “một ngày nắng”, ví dụ như khi đi du lịch gia đình, hay hội thao của các con, rồi bữa tiệc của công ty… Đó đều là những sự kiện mang tính kích thích cả. Rồi những buổi nhậu thân mật cùng bạn bè cũng có thể coi là “ngày nắng”.

Thế nhưng những cuộc vui như thế lại không phải ngày nào cũng diễn ra. Nếu thực sự ngày nào nó cũng diễn ra thì ta cũng chẳng còn thấy thú vị nữa. Vì một năm cả nhà cùng đi du lịch có một lần nên mọi người mới thấy vui vẻ đến thế. Còn nếu mỗi tháng đi du lịch một lần thì chắc chắn sự phấn khích, vui vẻ trong đó sẽ giảm đi nhiều. Xét theo ý nghĩa ấy thì trong cuộc đời của chúng ta có đến hơn 99% là những ngày bình lặng, và những ngày vui vẻ, kích thích cũng chỉ chiếm vài phần trăm mà thôi.

Nhưng cũng chính vì thế mà chúng ta có thể tìm thấy những niềm hạnh phúc trong những ngày bình dị. Sau một ngày làm việc mệt mỏi, ta có thể thở phào một hơi. Ta có thể pha một ấm trà ngon, một mình chậm rãi thưởng thức. Khoảng thời gian ấy chính là khoảng thời gian hạnh phúc nhất.

Đúng là con người luôn bị mê hoặc bởi những thứ kích thích. Nếu nhận được kích thích khác với thông thường, trong thâm tâm ta sẽ cảm thấy kích động mạnh. Khi đó, ta sẽ lại muốn có được sự kích động lớn hơn nữa, dẫn đến ham muốn đối với những kích thích cũng lớn hơn, những kích thích thông thường không còn đáp ứng được nguyện vọng này. Và chỉ một thời gian ngắn, ta sẽ chẳng còn thấy thú vị với điều gì nữa.

Với những ai đang trong tình trạng này, các bạn đừng mải tìm kiếm những nguồn kích thích mới, mà thay vào đó hãy cảm nhận những niềm hạnh phúc nhỏ bé thường ngày. Chẳng có ngày nào là “hoàn toàn chẳng có gì”. Niềm vui khi được nói chuyện với bạn bè, niềm vui khi vẫn đang làm việc… Khi ta sống, trong một ngày có biết bao điều diễn ra. Và bạn hãy tận hưởng những điều nhỏ bé ấy. Dù chỉ là một tách trà thì tách trà hôm qua cũng khác với hôm nay rồi.

Khi quá đòi hỏi những kích thích, cơ thể bạn sẽ sinh ra sự đề kháng với chúng.

Hãy mài giũa những cảm xúc của bản thân từ những niềm hạnh phúc, những thay đổi nhỏ nhoi.

Đừng để dục vọng trói buộc tâm hồn

Mình muốn sống thật xa hoa. Có lẽ có rất nhiều người thầm mong như thế.

Vậy cuộc sống xa hoa là cuộc sống như thế nào? Đó có phải là được ăn những món sơn hào hải vị mỗi ngày? Hay là có thể mua thỏa thích những gì mình muốn? Nếu bạn thực sự sống trong điều kiện như vậy, bạn có cảm thấy hạnh phúc hay không?

Chắc hẳn rằng sống xa hoa trong một khoảng thời gian sẽ giúp bạn cảm thấy hạnh phúc viên mãn. Thế nhưng, sự hân hoan khi đã được trải qua cuộc sống xa hoa ấy sẽ ngày một lớn lên, và dẫn đến những nguy cơ tiềm tàng là những dục vọng không thành hiện thực.

Các đệ tử của Phật Thích Ca đã tóm tắt những lời thuyết pháp cuối cùng của Người thành Di giáo kinh. Trong đó, có nói:

“Người nhiều ham muốn luôn cầu được nhiều món lợi, nên khổ não cũng nhiều. Người ít ham muốn không bị sự mong cầu, ham muốn gây ra cái hại ấy.”

Người nhiều ham muốn lúc nào cũng thích được sống sung sướng. Nhưng không phải lúc nào tất cả ước muốn cũng thành hiện thực. Trước những ước vọng không thành hiện thực ấy, con người sẽ sống trong phiền não, đau khổ và chỉ biết đuổi theo dục vọng không hồi kết – muốn được sung sướng hơn nữa. Trong khi đó, những người ít ham muốn lại không cần những thứ trên mức cần thiết. Những người sống biết đủ sẽ không phải đau khổ trong cuộc sống.

Rồi Phật Thích Ca lại nói tiếp:

“Người biết đủ dù nằm trên mặt đất, vẫn thấy yên vui. Người không biết đủ, dù ở trên cảnh trời cũng chưa thỏa ý.

Kẻ không biết đủ, tuy giàu mà nghèo. Người biết đủ, tuy nghèo mà giàu.”

Người ít dục vọng thì dù sống trong nhà tranh vách đất cũng có thể tâm bình khí hòa, còn người có nhiều dục vọng thì dù sống trong nhà địa chủ cũng chỉ hậm hực muốn được ở nhà to hơn. Những người bị dục vọng dẫn dắt dù sống trong sung túc thì tâm cũng nghèo nàn.

Mong muốn sống sung sướng hơn không có gì là sai. Thế nhưng, sống sung sướng với bạn là như thế nào? Sự sung sướng giúp cho tâm hồn mình cũng sung túc là gì? Đó chính là điều mà ta không được phép quên đi.

Nhiều dục vọng là nhiều phiền não. Người biết đủ thì tâm thoải mái.

Đừng chấp nhất những nỗi phiền chẳng thể kiểm soát

Trong cuộc đời chúng ta có vô vàn những điều phiền muộn. Từ những sầu não nghiêm trọng đến những đắn đo nho nhỏ, chẳng có ai là hoàn toàn không có phiền muộn cả, kể cả những nhà sư tu hành khổ luyện.

“Người khổ não không chỉ có mình bạn.” Đây cũng có thể coi là một câu trả lời.

Vậy, để tháo gỡ những trăn trở đó, ta nên suy nghĩ như thế nào?

Trước hết, chúng ta hãy cùng “phân loại” những sầu não này.

Theo tôi, sầu não có ba loại.

Loại thứ nhất sinh ra từ dục vọng, mê hoặc của chính bản thân bạn. Bạn có món đồ muốn mua nhưng lại không có tiền mua nó. Ngày nghỉ của bạn nhưng lại chẳng có việc gì thú vị cả… Nếu có những sầu não như vậy thì bạn đang lãng phí cuộc đời mình. Trước hết, bạn hãy vứt bỏ những sầu não mà không có đủ những giá trị cần thiết để làm nên một sự trăn trở ấy đi.

Loại thứ hai là loại có thể giải tỏa bằng nỗ lực của chính bản thân bạn. Ví dụ, bạn không thành thạo máy tính khiến công việc không tiến triển.

Vậy bạn có thể đến các lớp dạy tin học cơ sở và dùng chính nỗ lực của mình để giải quyết nó.

Cuối cùng, loại thứ ba chính là những phiền muộn dù có khả năng và nỗ lực của bản thân cũng chẳng thể làm gì. Bản thân mình có thể mắc phải căn bệnh nào đó. Có thể người nào đó không thích mình. Công ty mình đang làm có thể sẽ phá sản… Những nỗi sầu não này bạn chẳng thể làm gì để giải tỏa nó cả, thế nên nó sẽ trở thành những nỗi trăn trở ăn sâu vào trong tâm trí bạn.

Thế nhưng, nếu cứ mải mê trong những nỗi trăn trở như vậy thì chẳng mấy chốc tâm của bạn cũng sẽ mệt mỏi. Muốn tránh được điều đó, bạn hãy cứ phó mặc cho tự nhiên. Con người không thể gọi mùa xuân đến. Chúng ta cũng chẳng thể đi ngược lại tự nhiên. Thế nên, thuận theo tự nhiên, ta có thể tìm thấy những khả năng to lớn trong chính bản thân mình. Và tôi tin rằng những nỗi trăn trở đó của bạn, đến một lúc nào đó cũng sẽ phai dần đi.

Những điều dù bạn có trăn trở ra sao cũng chẳng thể giải quyết được thì hãy để phó mặc cho tự nhiên.

Đừng chất trong tim những thứ không cần thiết

Cuộc sống sinh hoạt hằng ngày tạo ra vô vàn rác thải. Đó là điều không thể tránh khỏi.

Nếu bạn thường xuyên đổ rác thì thùng rác của bạn lúc nào cũng sạch sẽ. Cứ mỗi lần bạn đổ hết rác trong thùng thì ngay lập tức lại có rác vứt vào đó. Nếu hai tuần bạn mới đổ rác một lần thì rác sẽ tích tụ đến mức bạn chẳng thể kiểm soát được nữa. Và nếu cứ tiếp tục để như vậy thì phòng của bạn sẽ trở thành “phòng chứa rác”.

Thực ra, tôi không nói chuyện về rác. Mà những nỗi lo lắng chất chứa trong tim bạn, hay những vấn đề cứ liên tiếp xảy ra khiến bạn lo lắng cũng tương tự như rác vậy. Rác trong tim bạn mỗi ngày lại chất đầy như núi.

Chắc hẳn ai cũng từng có những lần hối hận “giá mình không nói như vậy thì tốt biết mấy”. Dù đây cũng chẳng phải là những nỗi ân hận lớn lao gì, nhưng nó vẫn cứ đeo bám mãi trong thâm tâm bạn. Và nó cũng giống như rác trong tim bạn vậy.

Những lúc như thế, thay vì khổ não, bạn hãy dành thời gian đi xin lỗi đối phương. Nếu được thì ngày hôm sau, bạn hãy xin lỗi người đó luôn: “Hôm qua tôi hơi quá lời. Xin lỗi nhé.” Dù là đồng nghiệp trong công ty hay bạn thân, thậm chí là người trong gia đình thì bạn cũng hãy làm như thế. Có người hay cho rằng nếu là người nhà thì không cần xin lỗi, đối phương cũng sẽ hiểu được. Nhưng thực ra đây lại là một sai lầm lớn. Càng là người thân thuộc như người trong gia đình thì chỉ cần một chút chuyện thôi cũng sẽ tích tụ những suy nghĩ rác trong tâm.

Trong lúc bạn cứ lần lữa “Nếu lần sau lại có cơ hội…”, thì đống rác ấy càng chất cao hơn nữa. Giống như rác thải sinh hoạt hằng ngày, nếu để lâu sẽ bốc mùi hôi thối, rác trong tim chúng ta cũng sẽ hư thối như vậy. Và một khi nó đã hư thối rồi thì dù bạn có nói “Chuyện lần đó, xin lỗi nhé”, thì lời xin lỗi của bạn cũng chẳng thể tác động gì đến tâm của đối phương.

Có những người luôn ôm trong lòng những trăn trở: “vợ chồng không hòa thuận”, hay “mình đã phá hỏng mối quan hệ này”…

Thực ra, những vấn đề ấy ban đầu không hề lớn đến thế. Thế nhưng, chúng ta lại không chịu vứt nó đi mà cứ giữ mãi trong lòng. Và theo thời gian, nó mới tích tụ thành vấn đề lớn như vậy. Giống như rác thải sinh hoạt hằng ngày, nếu chúng ta cứ vứt từng chút một thì có thể vứt hết chúng thật dễ dàng.

Bạn nên để thùng rác trong tim mình vơi đi, như thế, tâm bạn sẽ thanh thản hơn.

Nếu có rác, hãy xử lý nó ngay lập tức.

Bạn càng để lâu, nó càng vuột ngoài tầm kiểm soát của bạn.

Không từ bỏ ước mơ

“Trong tương lai tôi muốn trở thành người như vậy”, “Đến lúc nào đó tôi muốn được làm công việc này”… Chắc hẳn trong chúng ta ai cũng có những ước mơ như vậy. Trong số đó có người thành công, nhưng cũng có người ngày càng cách xa ước mơ của mình. Vậy, rốt cuộc sự khác biệt ấy từ đâu mà có?

Những người đến gần được ước mơ của mình là những người xác định được rõ ràng điều mình muốn làm là gì. Và họ biết bước từng bước tiến đến mục tiêu đó. Trong khi đó, những người ngày càng đi xa so với ước mơ, họ thường rất mơ hồ về hình ảnh bản thân trong tương lai. Họ vẫn nghĩ mình muốn làm một điều gì đó, nếu giấc mơ thành hiện thực thì thật tuyệt vời. Tuy vậy, dù có nghĩ như thế nhưng họ lại chỉ đứng im một chỗ và mơ về thế giới trong mơ ấy.

Thực tế rất tàn khốc. Dù bạn có mơ ước, có nỗ lực bao nhiêu thì cũng chỉ có vài người là có thể hiện thực hóa ước mơ của mình. Dù vậy, nếu bạn từ bỏ nó thì khả năng thành công của bạn vào thời điểm ấy chính bằng không.

Có nhiều người mơ ước trở thành ca sĩ. Nhưng số người có thể hiện thực hóa ước mơ đó lại chỉ đếm được trên một bàn tay. Thế nhưng, nếu bạn thực sự muốn thành ca sĩ thì ít nhất bạn phải đặt mình vào thế giới liên quan đến âm nhạc.

Dù bạn không thể thành ca sĩ nhưng bạn cũng làm trong một hãng thu âm, một cửa hàng nhạc cụ, hay là một trợ lý ca sĩ cũng được. Khi đó, bạn đã ở vùng ngoại biên, gần với ước mơ của mình rồi. Khi đã đặt mình vào đó, bạn sẽ thấy có rất nhiều việc mình muốn làm. Có thể bạn sẽ nhận ra làm quản lý sẽ hợp với mình hơn là một ca sĩ, hay đứng ở vị trí sản xuất âm nhạc sẽ phát huy được khả năng của mình… Đúng vậy, khi đã đến vùng ngoại biên gần với ước mơ của mình, bạn có thể có những ước mơ khác nữa.

Có những người vẫn luôn chìm đắm trong quá khứ “Khi đó tôi thực sự muốn làm việc này”… Những người như thế thường không thực sự muốn làm công việc như họ nói. Bởi nếu họ muốn làm thực sự, họ đã đi những bước tiến đến gần ước mơ của mình rồi. Và khi tiến gần đến nơi, họ chắc chắn sẽ gặp được những ước mơ mới khác.

Không phải ai cũng đạt được ước mơ của mình. Nhưng chúng ta có thể tiến gần hơn đến ước mơ đó.

Đừng phân định trắng đen cho sự việc

Chúng ta thường muốn phán định sự việc theo một chiều nào đó. Tốt hay xấu, đúng hay không đúng, thích hay ghét, nên làm hay không nên làm…

Quyết định về một phía như vậy thoạt nhìn có vẻ rất dễ dàng, nhưng thực ra việc quyết định này cũng chỉ là sự chấp nhất với điều bạn đã chọn mà thôi.

Nếu bạn đã chọn cái này là tốt thì tất cả những gì ngoài nó ra đều xấu. Nếu bạn cho rằng A đúng, vậy B sẽ là sai. Nếu nói một cách cực đoan thì việc này còn ẩn chứa những nguy cơ tiềm tàng nữa.

Có một câu chuyện nổi tiếng về những người nông dân trồng táo ở tỉnh Aomori. Một năm nọ, một cơn bão lớn đã quét qua tỉnh Aomori. Sau cơn bão, hầu như táo trong vườn đều đã rụng hết. Những quả táo rụng ấy không còn bán được nữa. Thế nên hầu hết nông dân trong vùng đều từ bỏ vụ mùa này. Liệu mình có thể xuất hàng như mọi năm hay không. Hay vì cơn bão này mà mình chẳng bán táo được nữa. Trong đầu họ lúc đó chỉ có hai sự lựa chọn như vậy.

Thế nhưng, có một người đàn ông đã không chọn cách nghĩ nào trong hai cách này cả. Anh ta cũng chẳng quả quyết mình không có táo để bán nữa. Dù cho cơn bão có lớn thế nào thì không thể làm tất cả táo trong vườn rụng hết được. Trong vườn táo ấy chắc chắn vẫn còn những quả táo bám chắc vào cành. Nhìn những quả táo ấy, người đàn ông nghĩ ra một ý.

“Đúng rồi, những quả táo không chịu thua trong trận bão ấy, mình sẽ bán nó với ý nghĩa những quả táo không rụng.”

Rồi ý tưởng này của người đàn ông đã thắng lớn. Sau này, câu nói ấy trở thành khẩu hiệu cho những học sinh sắp bước vào kỳ thi đại học, và loại “táo không rụng” ấy nhận được đơn đặt hàng từ khắp nơi trên cả nước.

Nhờ ý tưởng của người đàn ông này mà bao người trồng táo khác ở Aomori được cứu.

Nếu bạn quyết định trong đầu đã là không được, thì bạn chẳng thể nào tiến về phía trước được. Khi bạn chịu làm một cái gì đó, thì dù có chuyện tồi tệ xảy ra, cuộc đời của bạn cũng chẳng kết thúc ngay được. Mà biết đâu, trong cái rủi đó bạn lại gặp được những điều may mắn bất ngờ. Có lẽ đó cũng chính là cơ hội để cuộc đời bạn tốt hơn.

Điều quan trọng là đừng quyết định “tốt – xấu” một cách đơn giản cho sự vật, sự việc.

Đừng phán quyết “tốt – xấu” cho chuyện gì, để rồi làm mất đi những khả năng mình có.

Thôi tìm kiếm những nơi “không phải chỗ này”

“Đây không phải là chỗ dành cho tôi”, “Chắc chắn có nơi khác giúp mình tỏa sáng hơn nữa”…

Ngày càng có nhiều người trong xã hội hiện nay đang ôm những nỗi bất mãn như thế.

Lấy ví dụ trong công việc, có nhiều người hay than thở rằng: “Công việc này khác với việc mà tôi muốn làm”, “Nếu được vào bộ phận như mong muốn, mình chắc chắn sẽ được phát huy hết khả năng”... Hay có những người chọn buông tay khỏi công việc sau khi sinh con. Nhưng họ lại hay than phiền rằng: “Nếu chồng mình chịu san sẻ thời gian chăm con thì mình đã có thể tiếp tục công việc rồi”, “Suốt ngày chỉ chăm con với làm việc nhà, cuộc sống của tôi ngày càng nhạt nhẽo”...

Chắc hẳn ai cũng từng vẽ ra một mảnh đất thần tiên của riêng mình. Nếu có thể thực sự đến được nơi đó, ta sẽ có một cuộc sống hạnh phúc hơn nhiều. Và mỗi khi nghĩ đến thế giới trong mơ ấy, bất chợt ta lại coi nhẹ những khoảng thời gian quý báu hiện tại.

Có một câu thiền ngữ là: “Nhân gian đáo xứ hữu thanh sơn” (Đời người nơi nào chẳng là núi xanh).

“Núi xanh” trong câu này là chỉ phần mộ nơi người đó an nghỉ. Cả câu này có nghĩa là, đối với một người thì điều khiến anh ta thỏa mãn, hạnh phúc nhất chính là “mảnh đất lý tưởng” mà chính anh ta vẽ nên. Con người từ xưa vẫn luôn đi tìm một mảnh “núi xanh” cho chính mình. Vậy, mảnh núi xanh ấy rốt cuộc nằm ở nơi nào? Câu nói trên chính là lời đáp cho câu hỏi ấy.

Vùng đất lý tưởng của chúng ta thực tế chính là nơi chúng ta đang sinh sống.

Mảnh đất nơi bạn đang sống đấy chính là núi xanh của chúng ta, và khi ta chuyển đến một vùng đất mới thì vùng đất mới ấy lại trở thành núi xanh của chúng ta. Điều quan trọng là ta có thể sống hết mình trên mảnh đất ấy hay không, có hoàn thành vai trò mà mình được giao hay không.

Có thể bạn sẽ sống mãi ở một nơi, cũng có thể bạn sẽ chuyển đi nơi khác. Thế nhưng, đừng bận tâm đến chuyện đó. Chuyện của bạn chỉ là tập trung sống cho hiện tại mà thôi.

“Một nơi nào đó không phải chỗ này” thực ra lại nằm trong chính con người bạn.

Mảnh đất lý tưởng có lẽ chính là nơi bạn đang sống.

Đừng tiếp nhận thông tin một cách mù quáng

Thông qua các phương tiện truyền thông như ti vi, tạp chí, ta có thể tiếp nhận được một lượng lớn thông tin mỗi ngày.

Ví dụ như trên ti vi hay nói đến các thông tin về “gia đình hạnh phúc”, nào là mẹ phải hoàn thành hết các việc nhà, rồi lúc nào cũng cười tươi vui vẻ nấu ăn cho cả nhà. Rồi bố rất hiền từ, trong ngày nghỉ còn lái xe đưa cả nhà đi chơi... Thế nhưng, trong thực tế có bao nhiêu gia đình như thế?

Rồi cũng có thời điểm ti vi thường chiếu hình ảnh những người lớn tuổi có thể hoạt động một cách rất khỏe mạnh, cho thấy tuổi thọ trung bình của người dân tăng cao, ngày càng có nhiều người lớn tuổi khỏe mạnh. Thế nhưng, trong thực tế, những người lớn tuổi có thể vận động, vui vẻ ra ngoài là những người có sức khỏe tốt, trong khi những người thường xuyên đau ốm lại chẳng thể đi đâu được. Và chúng ta lại chỉ hướng đến những người lớn tuổi khỏe mạnh nên thông tin về những người đau ốm lại không mấy khi được phát đi. Đó chính là sự nguy hiểm của thông tin.

Thậm chí trong việc nuôi dạy con cũng vậy. Đài báo thường đăng tải những thông tin về các chỉ số trung bình này nọ. Nào là chiều cao trung bình của một bé 5 tuổi là bao nhiêu, cân nặng trung bình là bao nhiêu. Rồi thời gian vận động trung bình là bao nhiêu, hay các bé có khả năng vận động bình thường có thể lên xà v.v. Thế nhưng trong thực tế, lại chẳng có bé 5 tuổi nào đạt được những chỉ số trung bình đó cả.

Trong thiền có một câu nói: “Thủy cấp bất nguyệt lưu”. Câu này có nghĩa là “Ánh trăng in bóng xuống mặt nước. Và dù dòng nước có chảy xiết đến đâu thì cũng không thể cuốn trôi bóng trăng in trên đó.”

Dòng nước ở đây cũng không khác với những luồng thông tin, những sự kiện ngập tràn trong xã hội hiện đại ngày nay. Và bóng trăng in trên nước chính là biểu hiện của lòng người. Dù thế giới có đổi thay thế nào, dù người khác có đánh giá mình ra sao thì ta cũng đừng để dòng nước ấy cuốn trôi đi mất. Tất nhiên, trong hàng ngàn thông tin đó cũng có thông tin hữu ích với chúng ta. Thế nhưng, trong những thông tin đó cũng có điều chúng ta có thể thực hiện và có những điều chúng ta không thể làm.

Điều quan trọng là ta biết chọn lựa những gì quan trọng đối với chính mình. Đừng vội vàng tiếp nhận tất cả mọi thứ.

Chính trong thời đại ngập tràn thông tin ngày nay, chúng ta lại càng phải biết cách chọn lọc thông tin.

Không truy cầu những thứ mình không có

Ngày nay, chắc hẳn có rất nhiều người đang muốn thay đổi bản thân mình. Trong số đó, có những người mong muốn rất cụ thể như “Tôi muốn thay đổi điều này, điều kia”, cũng có những người chỉ muốn thay đổi một cách chung chung mơ hồ. Thế nhưng, dù ít hay nhiều thì ai trong số chúng ta cũng có suy nghĩ đó.

Thực ra, bên trong con người chúng ta có những điều có thể thay đổi được và cũng có những điều không thể thay đổi.

Ví dụ như thân thể từ khi sinh ra vốn dĩ của mỗi người là điều chúng ta không thể thay đổi được. Những người được sinh ra với một cơ thể nhỏ bé rất khó để trở thành một võ sĩ sumo. Hay dù rất xinh đẹp nhưng không phải ai cũng có thể trở thành hoa hậu. Đó là những điều mà chúng ta phải chấp nhận.

Nếu có ai còn thấy khó chịu, bất mãn với những điều vốn không thể thay đổi được ấy như: “Nếu tôi cao hơn, tôi sẽ được mọi người công nhận”, hay “Nếu mình có bố mẹ đẹp hơn nữa thì cuộc đời mình đã chẳng thế này”… thì thực sự tôi thấy tiếc thay cho họ. Những người như vậy, dù có bố mẹ xinh đẹp hơn thì chắc chắn họ cũng không thể nào xóa bỏ hết những đòi hỏi của mình.

Nếu bạn không hội đủ yếu tố trở thành hoa hậu, thì việc tìm thấy và khẳng định điểm mạnh của mình còn tốt hơn nhiều việc gượng ép thay đổi bản thân. Nói cách khác, bạn hãy nhìn thẳng vào tư chất của bản thân và con người thực sự của chính mình. Làm được như vậy thì những điều bạn vốn cho là khuyết điểm cũng có thể nhìn nhận thành ưu điểm. Dù là hoa hậu hay võ sĩ sumo, bạn cũng cần chấp nhận những điều không thể thay đổi của bản thân và sống thẳng thắn với chính mình.

Mặt khác, có những điều mà bạn có thể nỗ lực thay đổi như phong thái hay tâm trạng. Dù bạn không có vóc dáng như người khác nhưng nếu thành công trong công việc thì bạn vẫn có thể nhận được sự nể trọng từ những người xung quanh. Dù bạn không xinh đẹp nhưng bạn vẫn có thể chọn cách sống lạc quan, yêu đời cho chính mình.

Và, điều quan trọng nữa là hãy lắng nghe trái tim mình lên tiếng. Bạn có thực sự phải thay đổi hay không? Thay đổi không phải lúc nào cũng là việc tốt. Nhìn nhận thẳng thắn những gì mình có và làm hết sức những điều bản thân có thể làm, khi đó, những điểm tốt ở bạn chắc chắn sẽ lan tỏa ra xung quanh.

Người không xinh đẹp là những người không cần phải trở thành người đẹp.

Bạn chỉ cần giữ vững như thế và tiếp tục phát huy thế mạnh của mình.

Khi bạn lạc lối, hãy đến gặp bố mẹ mình

Trong những vội vã của cuộc sống mưu sinh hằng ngày, có những lúc ta đánh mất chính bản thân mình.

Ta chẳng còn thời gian để suy ngẫm về một điều gì đó. Mỗi ngày qua đi là một ngày ta lại bị xoay quanh bởi những điều cần làm ngay trước mắt. Để rồi khi bất chợt dừng lại, ta sẽ nhận ra những băn khoăn ẩn giấu.

Bạn sẽ bắt đầu suy nghĩ: “Công việc mình thực sự muốn làm có phải là việc này không?”, “Lựa chọn trong cuộc đời này của mình có đúng hay không?”, tiếp đến là hàng loạt những phân vân, lưỡng lự liên tiếp xuất hiện. Dù lựa chọn thế nào thì đó cũng không phải là đáp án chính xác. Và nếu bạn cứ tiếp tục giữ mãi sự sầu não đó thì đến một lúc nào đó, trái tim của bạn cũng sẽ rệu rã.

Nếu có một ngày, sự bối rối, nghi ngờ hình thành và trở nên sâu sắc, bạn hãy đến gặp bố mẹ mình. Thời đại ngày nay là thời đại mà hầu hết mọi người đều rời xa bố mẹ lên thành phố sinh sống. Thành phố là nơi tập trung đông dân cư, nhưng ta lại chẳng thể tìm thấy một người nào để giãi bày tâm sự.

Thế nên, bạn nhất định phải về thăm bố mẹ mình, và sau đó, hãy hỏi họ xem khi xưa họ đã nuôi dạy bạn ra sao.

“Hồi học tiểu học con mơ thành người thế này”, “Hồi đó mày thích vẽ tranh lắm đấy”, “Từ ngày xưa, con đã là đứa dễ bị người ta ảnh hưởng rồi”… Qua những cuộc nói chuyện ôn lại ngày xưa ấy, bạn có thể tìm thấy con người thực sự của chính mình. Đồng thời, bạn cũng có thể ôn lại những giấc mơ mà bạn đã quên thuở nào.

Đó chính là khoảng thời gian để bạn nhìn lại những ưu nhược điểm của bản thân và tìm lại chính mình.

Bạn có thể không trực tiếp loại bỏ những phiền não ấy, hay không cần phải đến xin lời khuyên cụ thể từ cha mẹ. Thế nhưng, đó là một cơ hội tốt để quay lại làm chính mình của trước đây và tìm lại tâm hồn thời bé con của mình. Dành ra những khoảng thời gian như thế cũng có thể giúp bạn xóa tan những nghi ngờ, lưỡng lự hay dằn vặt bản thân.

Việc thăm hỏi bố mẹ không hoàn toàn là vì bố mẹ. Đó còn là thời gian giúp chúng ta quay trở về khởi điểm ban đầu của chính mình.

Bản thân mình vốn dĩ là người như thế nào. Nhìn lại bản thân trong quá khứ cũng giúp ta xóa đi những phiền não, trăn trở trong đời.