LỜI GIỚI THIỆU

Vào tháng Chín cùng năm mà cuốn Chữ A màu đỏ được hoàn thành hồi tháng Hai, Nathaniel Hawthorne đã bắt tay vào viết cuốn Nhà có bảy đầu hồi. Cũng trong thời gian ấy, ông chuyển từ Salem tới Lenox, thuộc quận Berkshire, bang Massachusetts, tại đây ông sống cùng gia đình trong một ngôi nhà nhỏ bằng gỗ đỏ nằm gần hồ Stockbridge Bowl, cho tới khi xuất bản cuốn sách này.

“Đến tháng Mười Một tôi mới có thể sẵn sàng cho một câu chuyện mới,” ông giải thích với nhà xuất bản của mình vào ngày 1 tháng Mười, “vì tôi không bao giờ làm được gì ra hồn trong văn chương cho đến khi có đợt sương giá mùa thu đầu tiên, thứ không hiểu sao có sức ảnh hưởng đến trí tưởng tượng của tôi như đối với tán lá quanh tôi đây - nhân lên và tổ sáng sắc màu của nó.” Nhưng bằng sự chuyên tâm mãnh liệt, ông đã hoàn thành tác phẩm mới vào giữa tháng Một năm sau.

Với các nghiên cứu cho thấy phong cách hòa trộn yếu tố lãng mạn với những sự kiện trong lịch sử của gia đình Hawthorne, Nhà có bảy đầu hồi vẫn thu hút sự quan tâm bên cạnh sức hấp dẫn ban đầu của nó đối với công chúng. John Hathorne (theo cách ghi được đánh vần thời đó), cụ cố của Nathaniel Hawthorne, là một thẩm phán ở Salem vào nửa sau thế kỷ mười bảy, và là người thực hiện những vụ xét xử phù thủy nổi tiếng tại đó. Theo ghi chép thì ông đã đặc biệt nghiêm khắc với một phụ nữ trong số những người bị buộc tội, và chồng của người phụ nữ này tiên đoán Chúa sẽ trả thù những kẻ ngược đãi vợ mình. Vụ việc này chắc chắn đã điểm một gợi ý vào yếu tố truyền thống trong cuốn sách miêu tả một người họ Pyncheon của một thế hệ xưa kia, người đã hành hình một người họ Maule, kẻ tuyên bố Chúa sẽ cho kẻ thù của mình “uống máu”. Điều này đã trở thành một niềm tin với gia đình Hawthorne rằng có một lời nguyền đã ám vào các thành viên trong nhà, và nó vẫn tồn tại vào thời của tác giả; một niềm tin có lẽ bắt nguồn từ lời tiên tri được ghi lại của chồng người phụ nữ bị hại, như vừa nói ở trên, và chúng ta lại thấy một sự tương ứng với lời nguyền của người họ Maule trong truyện. Ngoài ra, về sau, nó còn xuất hiện trong cuốn American Note-Books (27 tháng Tám năm 1837), cuốn hồi ký về gia đình của tác giả. Philip English, một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Salem thời kỳ đầu, là một trong số những người hứng chịu sự xét xử khắt khe từ John Hathorne, ông ta nuôi mối hận dai dẳng với viên thẩm phán già người Thanh giáo. Nhưng khi qua đời, English để lại mấy cô con gái, một cô trong số đó nghe nói đã lấy con trai của thẩm phán John Hathorne, người mà English đã tuyên bố sẽ không bao giờ tha thứ. Khỏi phải nói cũng thấy rõ chuyện này đã báo trước mối liên kết cuối cùng giữa con cháu của hai kẻ thù truyền kiếp, nhà Pyncheon và nhà Maule, thông qua cuộc hôn nhân của Phoebe và Holgrave. Tuy nhiên, câu chuyện miêu tả nhà Maule có vài đặc điểm được xem là điển hình của nhà Hawthome. Ví dụ, “chỉ cần tìm thấy bất kỳ ai thuộc dòng tộc ấy sẽ thấy họ khác biệt với những người khác - không nổi bật, cũng không sắc nét, nhưng có một tác động mà người ta có thể cảm nhận song khó nói ra một đặc tính lưu truyền từ đời này qua đời khác.” Bởi vậy, mặc dù ám chỉ chung về dòng họ Hawthorne và số phận của nó được trải ra trong truyện, song nhà Pyncheon mới tượng trưng cho gia tộc của tác giả, một số nét đặc trưng của nhà Hawthorne được di truyền cho thế hệ sau của nhà Maule hư cấu.

Còn một vài chi tiết khác cho thấy phương pháp xây dựng cốt truyện của Hawthorne là sáng tạo chủ yếu dựa trên cơ sở các sự kiện cụ thể. Chương đầu của Nhà có bảy đầu hồi có nhắc đến việc gia tộc Pyncheon được cấp một vùng đất ở hạt Waldo, bang Maine. Trong cuốn American Note-Books có một bài viết đề ngày 12 tháng Tám năm 1837 nói về vị tướng cách mạng, tướng Knox và vùng đất rộng lớn của ông ta ở hạt Waldo, theo đó người chủ đất đã nuôi hy vọng xây dựng một cơ ngơi ở nước Anh, rồi cho thuê để lấy hoa lợi. Một tình tiết rất quan trọng trong truyện, một người trong gia tộc Pyncheon được cho là bị sát hại bởi cháu trai mình, mà chúng ta được biết đó là Clifford Pyncheon. Rất có thể Hawthorne có liên quan với vụ sát hại ông White, một quý ông giàu có ở Salem, bị giết bởi một người do cháu ông ta thuê. Vụ việc xảy ra vài năm sau khi Hawthorne tốt nghiệp đại học, và là một vụ án nổi tiếng hồi đó, Daniel Webster^[1] đóng vai trò quan trọng trong phiên tòa xét xử. Nhưng cần thấy rằng những điểm tương đồng giữa các yếu tố vụn vặt trong sản phẩm của trí tưởng tượng Hawthorne và những chi tiết thực tế chỉ là sự chắp vá, được sắp xếp lại cho phù hợp với mục đích của tác giả.

Cũng theo cách đó ông đã mô tả ngôi nhà bảy đầu hồi của bà Hepzibah Pyncheon theo mẫu của nhiều ngôi nhà cũ thuở xưa hoặc hiện vẫn còn ở Salem, một trong số chúng đã được đổ vào nhiều công sức để tạo nên một ngôi nhà chân thực trong câu chuyện. Một đoạn trong chương mở đầu có lẽ đã khiến người đọc tin rằng có một nguyên bản của ngôi nhà bảy đầu hồi, do những người thợ có thật dựng nên, vì nó viết thế này:

“Thế là ngôi nhà lớn mọc lên. Quen thuộc trong trí nhớ của người viết, vì nó là một đối tượng khiến anh ta tò mò từ thời thơ ấu, vừa là một mẫu vật tốt nhất vừa là một công trình kiến trúc hoành tráng nhất của một thời đại đã qua, và có lẽ vì quang cảnh các sự kiện khiến người ta hứng thú hơn so với quang cảnh một lâu đài phong kiến xám xịt, sừng sững thân thuộc trong lớp bụi thời gian, vì thế càng thêm khó hình dung sự tráng lệ khi nó lần đầu tiên đón ánh mặt trời.”

Mỗi năm có hàng trăm người hành hương đến tham quan một ngôi nhà ở Salem, thuộc sở hữu của một nhánh trong dòng họ Ingersoll bản địa, mang dáng dấp ngôi nhà trong tưởng tượng của Hawthome. Những người khác cho rằng ngôi nhà giờ đã biến mất của chính Philip English, thông gia bất đắc dĩ với nhà Hawthorne, mới là nguyên mẫu. Còn một ngôi nhà thứ ba, gọi là dinh thự Curwen, được tuyên bố là cơ ngơi đích thực duy nhất. Bất luận niềm tin phổ biến bền bỉ tới đâu, tính xác thực của những ngôi nhà này đều bị phủ nhận hoàn toàn, mặc cho dáng vẻ cô tịch của cả ba ngôi nhà có thể hòa lẫn với hình ảnh lý tưởng trong đầu Hawthorne.

Ông bình luận trong lời nói đầu, đặt bản thân ở ngôi thứ ba, rằng ông không tin mình sẽ bị chỉ trích vì “vẽ ra một con phố không xâm phạm quyền riêng tư của bất kỳ ai… và xây một ngôi nhà bằng những vật liệu lâu nay vẫn dùng để xây những lâu đài trên mây”. Ngoài ra, ông khẳng định với những người vẫn sống rằng ngôi nhà trong truyện không sao chép bất cứ ngôi nhà thật nào, mà đơn giản là sự mô phỏng chung một phong cách kiến trúc thời thuộc địa, những mẫu nhà như thế vẫn tồn tại trong thời trẻ của ông, nhưng sau này đã bị cải tạo triệt để hoặc phá hủy. Ở đây, cũng như những nơi khác, sự tự do trong sáng tạo của ông đã làm phong phú những hình ảnh mà không bị bó buộc vào tả thực hay những gì ông thấy.

Trong thời gian Hawthorne ở Lenox, và suốt quá trình viết tác phẩm, nhiều nhà văn khác đã định cư hoặc ở lại một thời gian trong vùng lân cận. Trong số họ có Herman Melville, người Hawthorne rất thích giao thiệp, Henry James, Sr., Doctor Holmes, J. T. Headley, James Russell Lowell, Edwin P. Whipple, Frederika Bremer, và J. T. Fields, nên đời sống văn hóa không bị thiếu thốn ở giữa cảnh núi non hùng vĩ tuyệt đẹp nơi đây. “Những ngày này, vào buổi chiều,” ông viết, không lâu trước khi bắt đầu tác phẩm, “thung lũng nơi tôi ở giống như một lòng chảo rộng mênh mông tràn ngập nắng vàng và rượu vang” và hạnh phúc bên người vợ cùng ba đứa con. Ông sống một cuộc đời đơn giản, tao nhã, bình dị, bất chấp những hạn chế từ thu nhập ít ỏi và bấp bênh. Trong giai đoạn này, một bức thư bà Hawthome viết cho người nhà, ngẫu nhiên phác qua khung cảnh ở đây. Bà nói: “Thật vui khi nghĩ chị cũng có thể phóng tầm mắt, giống như em bây giờ, qua một thung lũng rộng lớn và một nhà hát ngoài trời xinh đẹp tạo nên bởi những ngọn đồi, và quan sát nghi thức trang trọng khi mặt trời lặn từ mái hiên nhà mình. Nhưng chắc là chị không thể trông thấy hồ nước đáng yêu như ở đây, cũng không có màn sương mù màu tía ôm ấp những đỉnh núi ngái ngủ trong tấm màn bồng bềnh. Anh Hawthorne đang nằm dưới bóng cây, nắng rắc lốm đốm trên người, Una và Julian hóa trang cho anh ấy thành thần Pan^[2] bằng cách phủ đầy cỏ dại lên cằm và ngực anh ấy, trông như một bộ râu xanh rì và đáng kính.” Sự dễ chịu và bình yên của khung cảnh cùng ngôi nhà đơn sơ của ông, ở Lenox, có thể đã được đưa vào không khí trầm lắng của tác phẩm sáng tác sau đó. Khi nó ra mắt vào đầu mùa xuân năm 1851, ông viết cho Horatio Bridge những lời này, đến giờ mới được công bố lần đầu tiên:

“Nhà có bảy đầu hồi theo quan điểm của tôi là hay hơn Chữ A màu đỏ nhưng tôi không ngạc nhiên nếu tôi có hơi ưu ái nhân vật chính so với sự đánh giá chung, và nếu câu chuyện có phần đối nghịch với khung cảnh xoàng xĩnh và bình thường mà tôi xây dựng. Nhưng tôi cảm thấy những phần đó cũng tốt như bất kỳ phần nào khác tôi mong mình viết được, và nhà xuất bản đã dành những lời khích lệ về sự thành công của nó.

“Đặc biệt, từ nước Anh, nhiều lời khen đã gửi đến,” bà Hawthorne tiết lộ điều này trong một lá thư riêng, khi mong ước của Hawthorne đã thành hiện thực. Thời niên thiếu, trong thư gửi mẹ ông đã hỏi bà có thích ông trở thành một nhà văn và có sách được đọc ở nước Anh không.

G. P. L.