31

Hồng Quế bỏ ra nhiều giờ đồng hồ để viết lại những sự kiện trong thời gian qua, bắt đầu từ những thông tin lạ lùng mà Birgitta Roslin, một nữ thẩm phán người Thụy Điển, cung cấp đến những điều bà biết được về Nhã Như. Bà viết bức thư này nhằm tự bảo vệ mình, đồng thời cũng là để khẳng định rằng em trai mình thực sự đã tha hóa và thuộc vào số người có ý muốn nắm quyền kiểm soát Trung Quốc. Ngoài ra cũng có thể nó và Lưu Sinh, vệ sĩ của nó, đã dính líu vào nhiều vụ giết người dã man, vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc.

Bà tắt điều hòa nhiệt độ để có thể nghe thấy rõ hơn tiếng động ở bên ngoài. Những con thiêu thân bay loạn xạ xung quanh ngọn đèn sáng trong căn phòng oi bức, và những giọt mồ hôi của bà rơi xuống mặt bàn. Bà nghĩ sự lo lắng của mình là có cơ sở. Bà đã sống đủ lâu để có thể phân biệt được đâu là những mối nguy hiểm thật và đâu là tưởng tượng.

Nhã Như là em bà, nhưng đó cũng là một người đàn ông sẵn sàng sử dụng mọi phương tiện để đạt được mục đích của mình. Bà không phản đối những chiến lược phát triển mới. Vì lẽ, thế giới đã thay đổi nên Trung Quốc cũng phải thích nghi với môi trường mới. Nhưng vấn đề phải cân nhắc đối với bà cũng như nhiều người khác, đó là sự phát triển hướng đến một nền kinh tế mở theo cơ chế thị trường liệu có dung hòa được với những nền tảng xã hội chủ nghĩa hay không. Phải chăng không còn lựa chọn nào khác? Bà không đồng tình với điều ấy. Một đất nước hùng mạnh như Trung Quốc không cần phải bán linh hồn của mình cho cuộc săn tìm dầu lửa, nguyên liệu và thị trường đầu ra cho ngành công nghiệp của mình. Ngược lại, Trung Quốc cần chứng minh cho thế giới thấy rằng một đất nước không nhất thiết phải trải qua chủ nghĩa đế quốc tàn ác và chủ nghĩa thực dân trên con đường phát triển của mình.

Bà đã thấy một bộ phận lớp trẻ, ham muốn lợi lộc, đã xây dựng được cơ nghiệp đáng nể như thế nào nhờ vào các mối quan hệ, vào họ hàng và đặc biệt là sự tàn nhẫn của họ. Họ cảm thấy sẽ chẳng ai làm gì được mình, điều này lại càng khiến họ trở nên tàn nhẫn và trâng tráo hơn. Bà muốn chống lại bọn người này, bọn họ và Nhã Như. Tất cả vẫn còn có thể, tương lai không thuộc về những con người như vậy.

Khi viết xong thư, đọc lại một lần nữa, sửa chữa một vài chỗ, làm rõ hơn một số vấn đề, bà dán phong bì lại, ghi tên Mã Lý lên đó, rồi lên giường đi ngủ. Bên ngoài vẫn yên ắng. Dù đã thấm mệt, nhưng phải một lúc lâu sau bà mới thiếp đi được.

Bà thức dậy vào lúc bảy giờ sáng, đứng trên hàng hiên nhìn mặt trời đang từ từ nhô lên phía chân trời. Lúc bà bước vào phòng ăn đã thấy Mã Lý ngồi ở đó. Bà ngồi xuống bên cạnh bạn, gọi một cốc trà và đưa mắt nhìn quanh phòng. Ở các bàn bên cạnh phần lớn đều là thành viên của đoàn đại biểu. Mã Lý nói muốn ra sông ngắm thú rừng.

– Một tiếng nữa chị đến phòng tôi nhé, Hồng Quế nói. Phòng 22.

Mã Lý gật đầu, không hỏi lý do. Bà ấy đã học được cách sống với những điều bí mật, giống như mình, Hồng Quế thầm nghĩ.

Bà kết thúc bữa sáng, trở về phòng đợi Mã Lý.

Đúng một tiếng sau, Mã Lý gõ cửa. Hồng Quế trao cho bà bức thư đã viết đêm hôm qua.

– Nếu có chuyện gì xảy ra với tôi, bức thư này sẽ trở thành thứ tối quan trọng, bà nói. Ngược lại, nếu tôi chết vì già yếu, chị hãy đốt nó đi.

Mã Lý nhìn Hồng Quế vẻ dò xét.

– Tôi có cần phải lo cho chị không?

– Không. Tuy vậy bức thư này là cần thiết. Vì những người khác. Và cho đất nước của chúng ta.

Bà thấy Mã Lý ngạc nhiên. Nhưng bà ấy không hỏi gì thêm, cất bức thư vào túi xách.

– Chương trình của chị hôm nay thế nào? Mã Lý hỏi.

– Một cuộc trao đổi với một vài thành viên thuộc ban an ninh của tổng thống Mugabe. Chúng ta giúp đỡ họ.

– Bằng vũ khí?

– Một phần. Nhưng chủ yếu vẫn là huấn luyện các đội đặc nhiệm, luyện tập cách cận chiến, và cả kỹ thuật giám sát.

– Lĩnh vực mà chúng ta là chuyên gia.

– Có ẩn ý gì không đấy?

– Đương nhiên là không, Mã Lý ngạc nhiên.

– Chị biết là tôi luôn cho rằng việc bảo vệ đất nước chống thù trong lẫn giặc ngoài đều quan trọng như nhau. Ví dụ, không ít nước phương Tây chẳng mong muốn gì hơn là đất nước Zimbabwe lại rơi vào cảnh hỗn loạn. Nước Anh chưa bao giờ hoàn toàn chấp nhận nền độc lập mà Zimbabwe giành được vào năm 1980. Vây quanh tổng thống Mugabe là biết bao kẻ thù. Sẽ thật ngu ngốc nếu ông ấy không yêu cầu các cơ quan an ninh của mình hoạt động hết khả năng.

– Vậy ông ấy không phải là người ngu ngốc sao?

– Robert Mugabe đủ thông minh để hiểu rằng bằng mọi giá, phải chống trả những nỗ lực của các thế lực thực dân trước đây hòng hất cẳng đảng cầm quyền. Một khi Zimbabwe thất thủ sẽ kéo theo sự bất ổn ở một loạt các nước khác.

Hồng Quế tiễn Mã Lý ra tận cửa và nhìn bà dần khuất bóng trên con đường lát đá uốn khúc giữa các lùm cây xanh mướt.

Ngay sát căn biệt thự của bà có một cây tử đàn. Bà ngắm nhìn những bông hoa màu xanh nhạt. Bà cố so sánh chúng với một màu tương tự nào đó, nhưng uổng công. Bà nhặt lên một bông hoa, ép vào giữa cuốn nhật ký mà bà luôn đem theo, nhưng hiếm khi viết thêm được gì vào trong đó.

Bà đang định ra ngồi ở hàng hiên để đọc một bản báo cáo về phe đối lập ở Zimbabwe thì nghe có tiếng gõ cửa. Bên ngoài cửa là Chu Phúc, một trong những người phụ trách chuyến đi, một người đàn ông trung tuổi. Bà nhận thấy ông ta cứ lo lắng quá thể trước một trục trặc dù là nhỏ nhất. Ông ta hoàn toàn không thích hợp gánh vác một trọng trách như tổ chức một chuyến đi quan trọng thế này, đặc biệt là khi vốn tiếng Anh chỉ ở hạng trung bình.

– Chị Hồng Quế, Chu Phúc nói. Kế hoạch có thay đổi. Đồng chí bộ trưởng muốn sang nước láng giềng Mozambique và muốn chị cùng đi.

– Tại sao?

Bà Hồng ngạc nhiên thực sự. Chưa bao giờ bà có quan hệ gần gũi với bộ trưởng Bộ Thương mại, mà chỉ chào hỏi ông ta qua loa trong chuyến đi.

– Bộ trưởng Kế gửi lời thăm và báo để chị biết sẽ cùng đi với đồng chí ấy. Chỉ vậy thôi. Đây là một đoàn nhỏ.

– Khi nào thì chúng ta đi? Đi đâu?

Chu Phúc gạt mồ hôi trán, hai tay dang rộng. Ông ta chỉ vào đồng hồ của mình.

– Tôi không thể giải thích rõ hơn được. Bốn mươi lăm phút nữa xe sẽ đưa đoàn ra sân bay. Không ai được phép chậm trễ. Những thành viên của đoàn chỉ được đem theo hành lý gọn nhẹ và tính đến khả năng sẽ ngủ lại ở đó. Nhưng cũng có thể tối hôm nay sẽ quay về.

– Chúng ta đi đâu? Mục đích là gì?

– Bộ trưởng Kế sẽ giải thích cho chị.

– Ít ra anh cũng nên cho tôi biết sẽ đi đâu chứ.

– Đến thành phố Beira bên bờ Ấn Độ Dương. Theo thông tin của tôi chuyến bay kéo dài một tiếng đồng hồ.

Hồng Quế không kịp hỏi thêm. Chu Phúc đã xuống tới con đường mòn.

Hồng Quế đứng im giữa khuôn cửa. Chỉ có một cách lý giải, bà thầm nghĩ. Chính Nhã Như đứng sau chuyện này. Tất nhiên nó là một thành viên trong đoàn cùng đi với bộ trưởng Kế. Và nó muốn có mình trong tầm tay.

Bà nhớ một giai thoại được nghe trong chuyến đi này. Tổng thống Kaunda của Zambia yêu cầu hãng hàng không quốc gia Zambia mua một chiếc Boeing 747, loại máy bay lớn nhất vào hồi bấy giờ. Tuyến bay giữa Lusaka và Luân Đôn không nhiều chuyến nên một khoản đầu tư như vậy là không kinh tế. Không lâu sau người ta phát hiện ra rằng tổng thống Kaunda thực ra muốn sử dụng chiếc máy bay đó cho các chuyến công cán nước ngoài thường xuyên của mình. Không phải vì ông muốn đi du lịch một cách xa xỉ như vậy, mà chỉ là để có đủ chỗ cho những người thuộc đảng đối lập và các thành viên chính phủ mà ông không tin tưởng. Ông đơn giản là muốn mang theo mình những người có ý đồ mưu phản, tìm cách lật đổ ông khi ông không có mặt trong nước.

Liệu có phải Nhã Như định áp dụng cách này? Anh ta muốn chị gái luôn ở bên cạnh mình để dễ bề giám sát?

Bà Hồng nghĩ đến cành cây khô bị giẫm gãy trong bóng đêm. Chắc chắn đó không phải là Nhã Như, mà là kẻ nào đó được sai đi theo dõi bà thì đúng hơn.

Vì không muốn làm phật ý bộ trưởng Kế, nên bà Hồng sắp đồ rồi chuẩn bị lên đường. Bà có mặt ở quầy lễ tân trước thời gian ấn định một vài phút. Bà không thấy bộ trưởng Kế lẫn Nhã Như đâu cả. Ngược lại bà tin là đã nhìn thấy Lưu Sinh, vệ sĩ của Nhã Như, nhưng không mấy chắc chắn. Chu Phúc dẫn bà ra một chiếc Limousine nằm trong số xe đang chờ sẵn. Cùng ngồi trong xe với bà là hai người đàn ông mà bà biết họ làm việc ở Bộ Nông nghiệp tại Bắc Kinh.

Sân bay nằm cách Harare không xa. Được mô tô hộ tống, ba chiếc xe nối đuôi nhau phóng nhanh trên đường. Hồng Quế để ý thấy góc phố nào cũng có cảnh sát đứng chặn đường cho họ qua. Họ được đưa thẳng tới chỗ chiếc máy bay phản lực của lực lượng không quân Zimbabwe.

Bà lên máy bay ở cửa sau và nhận ra nó được chia ra làm hai buồng ở chính giữa. Bà đoán đây là chiếc máy bay dành riêng cho tổng thống Mugabe. Chỉ mấy phút sau máy bay đã cất cánh. Ngồi cạnh bà là nữ thư ký của bộ trưởng Kế.

– Chúng ta bay đi đâu vậy? Hồng Quế hỏi khi chiếc máy bay đã đạt được độ cao ổn định và viên phi công thông báo chuyến bay sẽ kéo dài khoảng năm mươi phút.

– Đến thung lũng sông Zambezi, cô thư ký trả lời.

Giọng cô ta cho bà biết có tiếp tục hỏi cũng vô ích. Bà sẽ sớm biết chuyến bay bất ngờ này có ý nghĩa gì.

Bất ngờ ư? Đột nhiên bà nhận ra rằng mình không chắc chắn về điều ấy. Có thể tất cả chỉ là một phần của một kế hoạch mà bà không được biết.

Trước khi hạ cánh, chiếc máy bay lượn một vòng rộng trên biển. Bà nhìn thấy nước biển màu xanh lam lấp lánh và những chiếc thuyền đánh cá nhỏ với những cánh buồm hình tam giác đang nhấp nhô trên sóng. Thành phố Beira lấp loáng trắng trong ánh mặt trời. Bao quanh trung tâm thành phố bằng bê tông là những dãy nhà lợp tôn lụp xụp trải dài, có lẽ là những khu ổ chuột.

Cái nóng hầm hập phả lên người bà lúc bước ra khỏi máy bay. Bà nhìn thấy bộ trưởng Kế đi đến bên chiếc xe đầu tiên. Đó không phải là chiếc Limousine màu đen, mà là một chiếc Land Cruiser màu trắng có cắm cờ Mozambique trước mui xe. Nhã Như cũng lên xe đó, không hề quay đầu lại nhìn chị gái. Nhưng nó biết mình có mặt ở đây, bà thầm nghĩ.

Xe của họ chạy về hướng Tây Bắc. Cùng ngồi chung xe với bà vẫn là hai cán bộ của Bộ Nông nghiệp. Họ cúi nhìn tấm bản đồ trắc địa nhỏ và nhìn qua cửa sổ ngắm phong cảnh bên ngoài đang thay đổi đúng như trên bản đồ. Bà Hồng vẫn còn cảm thấy khó chịu như khi Chu Phúc đứng trước cửa nhà và nói với bà rằng kế hoạch đã thay đổi. Xem ra người ta đã ép buộc bà, trong khi tất cả mọi thứ đều mách bảo bà cần cảnh giác. Nhã Như muốn mình cùng đi trong chuyến này, bà thầm nghĩ. Nhưng nó viện ra lý lẽ nào để thuyết phục bộ trưởng Kế, để lúc này mình phải ngồi trong chiếc xe Nhật đang phóng rầm rầm qua các ổ gà trên đường làm tung lên những đám bụi đỏ? Ở Trung Quốc đất đai có màu vàng, còn ở đây thì lại là màu đỏ, nhưng ở đâu thì cũng đều bốc lên dễ dàng giống nhau, bám vào các lỗ chân lông khắp trên người và vào trong mắt.

Cái lý do duy nhất hợp lẽ khiến bà phải có mặt ở đây là bà thuộc vào số rất nhiều Đảng viên hoài nghi chính sách mà không phải chỉ bộ trưởng Kế theo đuổi. Nhưng người ta bắt bà đi chuyến này như một con tin, hay là để bà thay đổi quan điểm về chính sách mà bà căm ghét khi tận mắt thấy chính sách đó được thực hiện như thế nào? Những cán bộ cao cấp của Bộ Nông nghiệp và ngài bộ trưởng Bộ Thương mại trên một chuyến đi bằng ô tô xóc nẩy người tới nơi hang cùng ngõ hẻm ở Mozambique: chuyến đi hẳn phải mang một ý nghĩa cực kỳ to lớn.

Quang cảnh đơn điệu lướt qua cửa sổ xe: cây cối thấp lè tè, nhiều bụi gai mọc san sát, thỉnh thoảng bị gián đoạn bởi các con suối nhỏ, nước lóng lánh chảy và những chòm xóm nằm rải rác đây đó với những túp lều cùng thửa đất nhỏ được trồng trọt, canh tác. Hồng Quế ngạc nhiên khi thấy một vùng đất phì nhiêu như vậy mà dân cư lại quá thưa thớt. Trong tưởng tượng của bà, châu Phi, cũng như Trung Quốc hoặc Ấn Độ, là một lục địa nghèo, ở đó có cơ man nào là người và con người giày xéo lên nhau để mà tồn tại. Nhưng đó là một định kiến, bà nghĩ. Những thành phố lớn của châu Phi cũng chẳng kém gì Thượng Hải hoặc Bắc Kinh: một sự phát triển hỗn loạn, dẫn đến thảm họa cho con người và thiên nhiên. Nhưng mình không biết gì về những vùng nông thôn châu Phi như vùng mình vừa qua đây.

Họ tiếp tục đi về hướng Tây Bắc. Con đường có những đoạn quá xấu nên buộc lái xe phải chạy chậm. Mưa đã làm xói lở mặt đường tạo thành nhiều ổ gà lớn.

Cuối cùng họ dừng lại ở một địa điểm có tên là Sachombé. Đó là một ngôi làng toàn những mái nhà lụp xụp, một vài cửa hàng và một vài ngôi nhà bê tông màu trắng đã xập xệ được xây dựng từ thời thuộc địa. Bà nhớ là đã đọc một tài liệu viết về Salazar, kẻ độc tài người Bồ Đào Nha, đã thống trị những vùng rộng lớn gồm Angola, Mozambique và Guiné-Bissau bằng bàn tay thép. Ông ta đã đưa những người nông dân nghèo khổ của nước mình, phần lớn là mù chữ, tới vùng đất khi ấy được gọi là lãnh thổ hải ngoại này, phần nhằm giải quyết được một vấn đề trong nước, phần nhằm mở rộng một đế chế thực dân mà cho đến những năm 1950 vẫn bị giới hạn ở vùng duyên hải. Phải chăng chúng ta cũng đang làm điều tương tự? Hồng Quế tự hỏi. Lặp lại hành động xâm lược, dưới một vỏ bọc khác?

Khi họ ra khỏi xe, rũ bụi trên quần áo và lau mồ hôi trên mặt, bà nhận thấy toàn bộ khu vực này được bao vây bởi nhiều xe quân sự và lính có vũ trang. Phía sau rào chắn bà cũng nhận ra những khuôn mặt tò mò đang quan sát những vị khách có đôi mắt xếch lạ lùng. Những con người tội nghiệp, những quan sát viên vĩnh viễn mà chúng ta cho là mình tới đây để bảo vệ họ, bà thầm nghĩ.

Ở giữa bãi cát trước ngôi nhà màu trắng đã có hai lều bạt lớn được dựng lên. Trước khi đoàn của họ có mặt, ở đây đã có nhiều xe Limousine đen đến trước. Ở đó cũng có cả hai chiếc trực thăng của lực lượng không quân chờ sẵn. Mình không biết sắp có chuyện gì, Hồng Quế nghĩ, nhưng chắc chắn là rất quan trọng. Điều gì khiến bộ trưởng Kế đến thăm một nước không nằm trong chương trình? Một bộ phận nhỏ của đoàn sẽ đi Malawi và Tanzania một ngày. Nhưng không thấy nhắc đến Mozambique.

Đội kèn đồng diễu hành. Cùng lúc đó, một vài người đàn ông từ trong lều bước ra. Bà lập tức nhận ngay ra người đàn ông nhỏ con đi đầu. Ông ta có mái tóc bạc, đeo kính, người tuy nhỏ nhưng rắn chắc. Người đàn ông vào lúc này đang bắt tay bộ trưởng Kế, không phải ai khác, đó chính là tổng thống Mozambique mới đắc cử, ông Guebuza. Bộ trưởng Kế giới thiệu với tổng thống những người tháp tùng mình. Khi bắt tay, bà nhìn thẳng vào mắt ông, một ánh mắt thân thiện nhưng chăm chú. Guebuza chắc chắn là một người đàn ông không bao giờ quên một khuôn mặt nào, bà nghĩ vậy. Sau phần giới thiệu, đội quân nhạc cử hành quốc ca hai nước. Bà đứng nghiêm.

Trong khi lắng nghe quốc ca Mozambique, bà kín đáo nhìn xem Nhã Như đứng ở chỗ nào, nhưng không thấy. Từ lúc đến Sachombé tới giờ bà cũng không thấy Nhã Như. Khi nhìn lại đoàn khách Trung Quốc, bà nhận ra rằng có một vài người đã biến đâu mất sau khi máy bay hạ cánh ở Beira. Bà khẽ lắc đầu: không, sẽ là vô ích khi cố gắng hiểu xem Nhã Như đang âm mưu điều gì. Điều quan trọng là bà phải hiểu xem ở đây, ngay trước mắt bà đang diễn ra chuyện gì, trong cái hẻm núi có con sông Zambezi chảy qua này.

Mọi người được dẫn vào một trong hai lều bạt. Một tốp phụ nữ đứng tuổi ăn mặc sặc sỡ đang nhảy múa theo nhịp trống. Bà được chỉ vào một chỗ ở hàng sau cùng. Nền lều bạt được trải thảm, mỗi người tham dự được ngồi vào một chiếc ghế dài vô cùng thoải mái. Khi mọi người đã ngồi vào chỗ, tổng thống Guebuza bước đến bục diễn giả. Hồng Quế chụp tai nghe vào. Tiếng Bồ Đào Nha được dịch sang tiếng Trung Quốc rất hoàn hảo. Bà đoán chắc người phiên dịch này trước kia đã được đào tạo ở Học viện cao cấp Bắc Kinh, nơi đào tạo ra những phiên dịch ưu tú. Bà nghe nói rằng không có bất kỳ một thứ ngôn ngữ nào, dù cho nó ít được dùng đến đâu, mà Trung Quốc lại không có phiên dịch thành thạo. Điều này làm cho bà thấy tự hào. Dân tộc bà đã vượt qua được mọi giới hạn, một dân tộc cách đây một vài thế hệ còn bị giam giữ trong ngu muội và đói khổ.

Tổng thống Guebuza nói ngắn gọn. Ông nhiệt liệt hoan nghênh đoàn đại biểu Trung Quốc. Hồng Quế chăm chú lắng nghe để hiểu được những gì đang diễn ra ở đây.

Bà giật mình khi nhận thấy có một bàn tay đặt lên vai mình. Nhã Như vào trong lều từ lúc nào mà bà không để ý và ngồi xuống chiếc ghế ở ngay sau lưng bà. Anh ta nhấc một bên tai nghe của bà lên và thì thầm vào tai bà:

– Hãy lắng nghe cho kỹ, chị thân yêu, rồi chị sẽ hiểu được những sự kiện lớn lao này, những sự kiện sẽ làm thay đổi đất nước chúng ta và toàn thế giới. Ở đây chị sẽ thấy tương lai của chúng ta có diện mạo như thế nào.

– Em đã ở đâu vậy?

Bà đỏ mặt khi hiểu ra câu hỏi này ngu ngốc biết bao. Cũng hệt như bà hỏi em mình ngày trước, lúc còn bé, mỗi lần nó về nhà muộn. Bà đã phải nhận vai trò làm mẹ, mỗi khi song thân của bà phải có mặt ở một cuộc họp chính trị nào đó.

– Đó là việc của em. Lúc này em muốn chị hãy lắng nghe và học hỏi. Những lý tưởng cũ sẽ được thay thế bằng những lý tưởng mới như thế nào mà không làm biến chất nội dung của chúng.

Nhã Như lại đặt tai nghe lên tai chị gái, rồi lủi nhanh qua cửa lều bạt. Bà nhận ra gã vệ sĩ Lưu Sinh ở bên ngoài và lại tự hỏi, liệu có đúng anh ta đã giết chết tất cả những người mà Birgitta Roslin đã kể hay không.

Bà quyết định ngay sau khi trở về Bắc Kinh sẽ tìm gặp một vài bạn cũ ở bên cảnh sát để trao đổi với họ. Lưu Sinh hoàn toàn không dám làm gì nếu không có lệnh của Nhã Như.

Khi thời điểm đến, bà sẽ đối chất với Nhã Như về việc này. Nhưng trước hết bà phải biết rõ hơn chuyện gì đã diễn ra.

Tổng thống nhường lời phát biểu cho vị chủ tịch ủy ban phụ trách các công tác nghiệp vụ của Mozambique. Đó là một người đàn ông khá trẻ làm cho người ta phải chú ý đến với cái đầu cạo trọc và cặp kính không gọng. Tên anh ta là Mapito, hoặc có thể là Mapiro gì đấy mà bà không nghe rõ. Giọng anh ta đầy hào hứng như thể những điều nói ra làm cho anh ta thực sự thích thú.

Và bà đã hiểu. Tính chất của cuộc gặp gỡ này, điều bí ẩn quanh nó dần được làm rõ. Nằm sâu trong rừng rú của Mozambique, một dự án khổng lồ đã được hình thành, nó liên kết hai nước nghèo nhất trên thế giới với nhau, chỉ có điều một bên là một thế lực khổng lồ còn bên kia là một đất nước nhỏ bé ở châu Phi. Bà chú ý lắng nghe lời nói của diễn giả được dịch ngay sang tiếng Trung Quốc bởi một giọng mềm mại và bà hiểu ra vì sao Nhã Như lại muốn bà có mặt ở đây. Bà là đối thủ đáng gờm của những kẻ muốn Trung Quốc trở thành một đế quốc hùng mạnh mà như Mao Chủ tịch thường nói sẽ có thể trở thành một con hổ giấy, sớm muộn gì cũng bị cuộc kháng chiến của quần chúng tiêu diệt. Có thể Nhã Như hy vọng rằng qua cuộc gặp bà sẽ nhận thấy là cả hai bên đều sẽ được lợi trong dự án này? Nhưng quan trọng hơn là để bà hiểu được những người nắm quyền lực không sợ hãi trước một nhóm người trong đó có bà. Không chỉ riêng bộ trưởng Kế mà cả Nhã Như đều không sợ hãi trước bà và những đồng chí của bà.

Lúc Mapito nghỉ uống nước, bà tự nhủ điều bà lo lắng nhất sắp xảy ra: rằng Trung Quốc sẽ trở lại là một xã hội phân chia giai cấp, còn tệ hơn cả điều Mao Chủ tịch cảnh báo. Một đất nước bị chia thành một tầng lớp đầy quyền lực và một tầng lớp dưới bị giam cầm trong đói nghèo. Một đất nước mặc nhiên cho phép mình cư xử như một tên đế quốc với phần còn lại của thế giới.

Mapito tiếp tục nói:

– Ngày hôm nay chúng ta sẽ bay dọc theo sông Zambezi về phía thượng nguồn đến Bandar, rồi từ đó bay xuống Luabo, nơi bắt đầu vùng châu thổ rộng lớn. Chúng ta sẽ bay qua những vùng đất phì nhiêu, dân cư thưa thớt. Theo tính toán của chúng tôi, trong vòng năm năm có thể tiếp nhận bốn triệu nông dân Trung Quốc, những người sẽ tiến hành canh tác những vùng còn hoang hóa này. Không có bất cứ người nào bị cưỡng bức di dời, không một ai bị mất đi những phương tiện sinh sống của mình. Ngược lại đồng bào của chúng tôi cũng có lợi từ sự thay đổi to lớn này. Tất cả mọi người dân đều được tiếp cận với đường sá, trường học, bệnh viện và điện sinh hoạt, những gì mà trước kia chỉ dành cho một số ít người có đặc quyền.

Hồng Quế đã nghe nói rằng các cơ quan phụ trách sơ tán những vùng rộng lớn để xây các đập nước khổng lồ đã hứa hẹn với những người buộc phải di dời rằng một ngày nào đó họ sẽ có thể sống một cuộc sống vương giả ở châu Phi. Đó là những cuộc di dân khổng lồ. Những lời nói hay ho vẽ ra bức tranh thiên đường, những người nông dân nghèo khổ từ Trung Quốc, những con người mù chữ mông muội sẽ dễ dàng cắm rễ trong một môi trường xa lạ như thế nào. Nhờ vào tình hữu nghị giữa các dân tộc và sự đoàn kết, sẽ không có bất cứ xung đột nào xảy ra với những người bản xứ đã sống từ bao đời nay bên dòng sông này. Nhưng không một ai có thể thuyết phục được bà tin rằng tất cả những điều bà được nghe không phải là khúc dạo đầu trong quá trình biến đổi của Trung Quốc để trở thành một kẻ săn mồi, sẵn sàng chiếm đoạt không thương tiếc nguồn dầu lửa và các nguyên liệu khác cần thiết cho sự phát triển kinh tế vùn vụt của mình. Trong cuộc đấu tranh giải phóng kéo dài đánh đuổi những tên thực dân Bồ Đào Nha từ năm 1974, Liên Xô đã giúp họ vũ khí, nhưng thường là những loại vũ khí đã lạc hậu hoặc đã qua sử dụng để đổi lấy quyền được bắt đánh cá lâu dài ở các vùng lãnh hải giàu sản vật của Mozambique. Trung Quốc, đất nước mà nguyên tắc duy nhất là luôn phục vụ cho những mục đích riêng của mình, liệu có noi gương này không?

Để tránh những ánh mắt sẽ hướng về phía mình, bà cũng cùng vỗ tay hoan hô với những người khác khi bài diễn văn kết thúc. Bộ trưởng Kế bước đến bục diễn thuyết. Sẽ không có mối nguy hiểm nào, ông ta cam kết, tất cả đều kiên quyết tôn trọng những quy tắc trao đổi song phương và bình đẳng.

Ông Kế nói ngắn gọn. Sau đó mọi người được dẫn sang lều bạt bên cạnh, nơi đã bày sẵn rất nhiều món ăn khác nhau. Hồng Quế cầm lên một cốc rượu vang ướp lạnh, nhìn quanh tìm Nhã Như, nhưng không thấy anh ta đâu.

Một tiếng sau, hai chiếc trực thăng cất cánh bay về hướng Tây Bắc. Bà nhìn thấy con sông hùng vĩ ở phía dưới. Một vài khu vực có người ở, đất đai được khai khẩn và canh tác mang nét tương phản rõ rệt với những vùng bỏ hoang rộng mênh mông. Bà tự hỏi có phải mình đã lầm lẫn không. Có thể Trung Quốc đầu tư vào Mozambique không chỉ hoàn toàn vì đầu cơ?

Trong tiếng ồn của động cơ bà khó có thể tập trung suy nghĩ được. Câu hỏi của bà vẫn bị bỏ lửng.

Trước khi lên trực thăng người ta đã đưa cho bà một tấm bản đồ nhỏ. Bà nhận ra nó. Đó là tấm bản đồ mà hai cán bộ của Bộ Nông nghiệp đã giở ra xem trong chuyến đi từ Beira.

Họ đã đến được điểm cực Bắc rồi sau đó đã quay về hướng Đông. Khi tới Luabo, hai chiếc trực thăng lượn một vòng rộng trên đồng bằng châu thổ rồi đáp xuống gần một làng mà bà nhận ra trên bản đồ là Chinde. Ở bãi đậu đã có những chiếc ô tô chờ sẵn và lại là con đường đất đỏ như trước đó.

Xe chạy qua những trảng rừng lúp xúp cây cối và dừng lại bên một nhánh nhỏ của sông Zambezi. Bãi đỗ xe đã được phát quang, những chiếc lều bạt đã được dựng bên bờ sông theo hình cánh cung. Lúc bà Hồng xuống xe đã thấy Nhã Như có mặt đón bà.

– Nhiệt liệt hoan nghênh chị đến Kaya Kwanga. Nó có nghĩa là “nhà của tôi” theo tiếng địa phương. Chúng ta sẽ nghỉ đêm ở đây.

Nhã Như chỉ vào chiếc lều bạt ở gần sông nhất. Một phụ nữ da đen còn trẻ đỡ lấy chiếc túi xách của bà.

– Chúng ta làm gì ở đây? Bà Hồng hỏi.

– Chúng ta thưởng thức bầu không khí tĩnh lặng của châu Phi sau một ngày dài làm việc.

– Và ở đây chị sẽ được nhìn thấy những con báo gấm chứ?

– Không. Chỗ này không có báo gấm mà chủ yếu là rắn và thằn lằn.

– Thế bây giờ thì sao?

– Không sao cả. Công việc của ngày hôm nay đã kết thúc. Chị sẽ thấy khu trại này không hoang sơ như chị nghĩ đâu. Trong lều của chị thậm chí còn có cả vòi tắm đứng. Và một chiếc giường thoải mái. Sau đây sẽ là bữa ăn chung. Ăn xong ai muốn ngồi lại bên lửa trại thì ngồi, ai muốn đi ngủ thì tùy ý.

– Chúng ta cần phải nói chuyện với nhau, bà nói.

Nhã Như cười.

– Đồng ý. Sau bữa ăn. Ở trước lều của em.

Không cần Nhã Như chỉ bà cũng biết đó là chiếc lều ngay bên cạnh lều của mình.

Hồng Quế ngồi trước lều của mình ngắm nhìn buổi hoàng hôn ngắn ngủi trên trảng rừng. Ở khoảng trống giữa các lều bạt một đống lửa đã được nhóm lên. Bà nhận ra Nhã Như đã có mặt ở đó. Anh ta mặc bộ lễ phục màu trắng làm cho bà nhớ đến một tấm ảnh bà đã nhìn thấy trên một tạp chí Trung Quốc cách đây đã lâu. Đó là một bài viết so sánh lịch sử thuộc địa của châu Phi và châu Á. Hai người đàn ông da trắng vận lễ phục ngồi giữa một khu rừng châu Phi bên chiếc bàn ăn trải khăn trắng, cùng những bình sứ quý và rượu vang ướp lạnh. Phía sau họ là hai người phục vụ bản xứ đứng im chờ đợi.

Mình tự hỏi em trai mình là ai, bà nghĩ. Trước kia mình nghĩ rằng hai chị em gắn bó với nhau không chỉ vì mối liên hệ gia đình mà còn vì lòng yêu nước nữa. Nhưng giờ đây mình không còn biết ra sao nữa.

Bà là người cuối cùng đi đến bên bàn ăn đã bày bên đống lửa.

Bà nghĩ đến bức thư đã được viết vào đêm trước và nghĩ đến Mã Lý, người mà bà bỗng nhiên cũng không còn biết có thể tin tưởng được không.

Hoàn toàn chẳng có gì chắc chắn nữa, bà nghĩ. Hoàn toàn không.