Ghi chú

*Trong một số câu chuyện riêng tư mà tôi dẫn ra để bàn về vấn đề gia đình và bạn bè, tôi có thay đổi một vài cái tên và chi tiết. Trong phần kết, nhân vật Rachel là nhân vật hư cấu.

CHƯƠNG I. TIẾNG GỌI NƠI HOANG DÃ

Có thể đọc toàn bộ mô tả thí nghiệm những con chuột bơi trong những nghiên cứu của Richter (1957), được xem là có liên quan đến những người chết đột ngột và không rõ nguyên nhân sau khi đã phạm phải một điều cấm kỵ về văn hóa. Để biết thêm về hiện tượng này, xem Sternberg, E., “Walter B. Cannon and ‘Voodoo Death’: A Perspective from 60 Years On,” (Walter B. Cannon và ‘Cái chết do tà thuật’: Viễn cảnh trong 60 năm tới) Tạp chí Sức khỏe Cộng đồng của Mỹ, số 92 (10) (2002): 1564-1566. Nghiên cứu về tình trạng tuyệt vọng do tập nhiễm ở chó có thể tìm thấy ở Seligman và Maier (1967).

Mô tả về hệ thống não bộ liên quan đến sự lựa chọn được trích từ Berridge và Kringelbach (2008), Bjork và Hommer (2007), Delgado (2007), Ochsner và Gross (2005), và Tricomi và đồng nghiệp (2004). Có thể thấy rõ hơn vai trò quan trọng của thể vân và các hạch đáy, những cơ quan thúc đẩy chúng ta lựa chọn, qua việc tổn thương những vùng này có thể dẫn đến tình trạng “athymhormia”, tình trạng mà con người vẫn duy trì được sự hiểu biết và khả năng phản ứng trước người khác nhưng mất đi niềm ham muốn khởi xướng bất kỳ một hành động tự nguyện nào, kể cả bản năng sinh tồn. Ví dụ, xem Verstichel, P., và Larrouy, P., “Drowning Mr. M.,” (“Ngài M. đang chết chìm”) Tư duy Khoa học Mỹ (2005), http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=drowning-mr-m. Tương tự như thế, tầm quan trọng của vỏ não trước trán trong việc lập kế hoạch dài hạn có thể được tìm thấy trong câu chuyện nổi tiếng về Phineas Gage, người đã sống sót khi thùy não trước trán của ông ấy bị một thanh sắt xuyên qua. Dưới đây là phát biểu của bác sĩ chữa trị:

Trạng thái cân bằng... giữa năng lực trí tuệ và thiên hướng bản năng của ông ấy dường như bị hủy hoại. Ông ấy đôi khi lại thất thường, thiếu tôn trọng, tự cho phép mình có hành vi báng bổ thô tục nhất (điều mà trước đây ông không hề có), có bộc lộ sự tôn trọng nhưng rất ít với những người xung quanh, mất kiên nhẫn khi bị gò bó hoặc bị khuyên nhủ trái với ý mình, đôi khi tỏ ra bướng bỉnh ngoan cố, thế nhưng lại thất thường, dễ dao động, vạch ra nhiều kế hoạch tương lai và vừa mới phác thảo xong lại bỏ chúng ngay lập tức để bắt đầu với những kế hoạch có vẻ khả thi hơn... Về mặt này, tư duy của ông đã thay đổi hoàn toàn, rõ ràng đến nỗi bạn bè và những người quen biết của ông phải thốt lên rằng ông “không còn là Gage nữa” [Harlow, J. M., “Recovery from the Passage of an Iron Bar through the Head,” (“Phục hồi từ tình trạng bị một thanh sắt đâm xuyên đầu”) Ấn bản của Ngành Y Massachusetts, số 2 (1868): 327-347] .

Thông tin về khả năng quyết định ở trẻ em được hoàn thiện theo thời gian như thế nào được lấy từ Bahn (1986) và Kokis và các đồng nghiệp (2002), và sự phát triển của vỏ não trước trán được mô tả trong Sowell và các đồng nghiệp (2001).

Những nghiên cứu về sự ưu tiên lựa chọn ở động vật có thể được tìm thấy ở Catania (1975), Suzuki (1999), Voss và Homzie (1970), và những nghiên cứu tương tự ở người được mô tả trong Bown và các đồng nghiệp (2003), Lewis và các đồng nghiệp (1990).

Lý giải về những nỗ lực trốn khỏi sở thú của động vật có thể tìm thấy ở Marshall (2007), và cả trong “Berlin bear’s breakout bid fails” (“Nỗ lực trốn thoát của gấu Berlin thất bại”) (2004) and “Orangutan escapes pen at US zoo” (2008) (“Đười ươi trốn khỏi chuồng tại sở thú Mỹ”) từ Bản tin BBC. Những tác động gây hại của tình trạng giam cầm động vật được trích từ Clubb và Mason (2003), Clubb và các đồng nghiệp (2008), Kalueff và các đồng nghiệp (2007), Kifner (1994), và Wilson (2006). Để biết thêm về nghiên cứu đáng buồn về làm thế nào sự giam cầm có thể được sử dụng để cố tình gây tình trạng stress ở động vật (chẳng hạn, một cuộc mào đầu cho thí nghiệm về các phương thuốc chữa bệnh viêm loét), xem Pare, W. P., và Galvin, G. B., “Restraint Stress in Biomedical Research: A Review,” (“Chống Stress trong Nghiên cứu Y Sinh: Bài tổng kết”) Tạp chí Khoa học Thần kinh và Hành vi Sinh học, số 10 (3) (1986): 339-370 , và bài cập nhật về vấn đề này năm 1994 cũng trên cùng một nguồn (18 [2], 223-249).

Chi tiết về phản ứng stress và những tác động xấu tiềm tàng của nó ở con người có thể tìm thấy trong Selye cổ điển (1946), và một mục lục đầy đủ về những ấn bản dựa trên số liệu từ giai đoạn hai của các nghiên cứu Whitehall được cập nhật bởi Khoa Dịch tễ và Sức khỏe Cộng đồng trường University College London, có thể truy cập tại trang http://www.ucl. ac.uk/whitehallII/publications/index.htm. Những phát hiện về mối liên hệ giữa sức khỏe và sự làm chủ trong công việc được tóm tắt trong quyển “Work, Stress, and Health” (“Công việc, Stress và Sức khỏe”) do Tiến sỹ Jane E. Ferrie biên tập và xuất bản trên danh nghĩa đại diện cho Hội đồng các Liên hiệp Dân sự và Văn phòng Nội các Vương quốc Anh, cũng có thể tham khảo trên trang http://www.ucl.ac.uk/whitehallII/ﬁndings/Whitehallbooklet.pdf. Vấn đề các nguyên nhân gây stress tuy nhỏ nhưng ở khắp nơi nơi có thể gây tác động tích lũy so với những nguyên nhân lớn hơn nhưng ít xảy ra hơn được trình bày bởi DeLongis và các đồng nghiệp (1988) và Ames và các đồng nghiệp (2001).

Bằng chứng cho việc nhận thức có được sự làm chủ ảnh hưởng đến sức khỏe ở mức độ tổng quát có thể tìm thấy ở Friedman và Booth-Kewley (1987). Các nghiên cứu gần đây cho thấy làm chủ một cách có ý thức sẽ kích thích phần trên của phần vỏ não giữa (vị trí 10 theo bản đồ não Brodmann), ngăn phản ứng của cơ thể đối với stress, như trong Maier, S., Amat, J., Baratta, M., Paul, E., và Watkins, L., “Behavioral control, the medial prefrontal cortex, and resilience,” (“Kiểm soát hành vi, phần vỏ não giữa, và khả năng phục hồi”) Các bài tranh luận trên tạp chí Clinical Neuroscience, số 8 (4) (2006): 353-374 .

Nghiên cứu về bệnh nhân tại viện dưỡng lão được mô tả trong Langer và Rodin (1976). Một cảnh báo quan trọng đối với những phát hiện của Langer và Rodin được nêu lên trong Schultz, R., and Hanusa, B., “Long-term effects of control and predictability-enhancing interventions: Findings and ethical issues,” (“Tác động dài hạn của làm chủ và những can thiệp tăng cường có thể thấy trước được”) Journal of Personality and Social Psychology (Tạp chí Tính cách và Tâm lý xã hội), số 36 (11) (1978): 1194-1201. Các nhà nghiên cứu đã theo dõi những người tham gia thí nghiệm trong tình trạng tương tự nghỉ hưu tại gia trong vài năm và phát hiện rằng về lâu dài, nhận thức được có thêm sự làm chủ rồi sau đó không còn nó nữa (khi cuộc thí nghiệm kết thúc và họ lại trở về cuộc sống thường nhật) thì tồi tệ hơn là chưa bao giờ nhận thức được điều đó. Cũng như thế, kỹ năng cải thiện sự thỏa mãn thông qua việc cung cấp những lựa chọn tương đối nhỏ cũng tương đương như việc thỏa mãn về tâm lý và tâm thần theo tập quán ở động vật đối với sự “đa dạng môi trường”. Các sở thú không chỉ cố gắng tái tạo môi trường vật chất cho động vật, mà còn cho chúng cơ hội để thực hiện bản năng (ví dụ như, làm cho táo đông thành đá hay để thức ăn vào hộp đồ chơi có chút thử thách, để các con vật phải tìm cách lấy được thức ăn, chứ không chỉ thụ động nhận thức ăn, đem đến những đồ chơi để thỏa mãn thú tò mò và bản năng săn mồi của chúng, và cho phép chúng gặp các con thú đồng loại.)

Để có cái nhìn tổng quát về nghiên cứu làm chủ có ý thức về việc cuộc sống một người sẽ làm lợi như thế nào đối với những người mắc bệnh HIV và AIDS, xem Taylor và các đồng nghiệp (2002). Nghiên cứu của bệnh viện Royal Marsden Hospital được mô tả trong Watson và các đồng nghiệp (1999), nhưng không như những phát hiện chung chung, giống nhau đối với HIV/AIDS, kết quả của việc duy trì hy vọng một cách thiết yếu có lợi cho các bệnh nhân ung thư lại hoàn toàn khác nhau theo từng nghiên cứu; xem Turner-Cobb (2002) để biết thêm chi tiết, bao gồm cả những hệ lụy từ stress và tuyệt vọng, những điều gây cảm giác bất lực. Niềm tin từ sự làm chủ cụ thể của các bệnh nhân ung thư vú và những ảnh hưởng tích cực về tâm lý của họ được trích từ Taylor và các đồng nghiệp (1984).

CHƯƠNG II. NGƯỜI LẠ NƠI ÐẤT KHÁCH

Số liệu về những người theo Thuyết Nhất Thể Phổ Độ được lấy từ “Engaging Our Theological Diversity,” (“Tham gia các Tôn giáo của Chúng ta”) của Unitarian Universalist Association Commission on Appraisal (2005) (Ủy ban Hiệp hội những người theo Thuyết Nhất Thể Phổ Độ), có thể xem thêm trang http://www25.uua.org/coa/TheoDiversity/. Nghiên cứu của tôi về tôn giáo và hạnh phúc được xuất bản dưới cái tên thời con gái của tôi, Sethi và Seligman (1993). Các nghiên cứu khác hỗ trợ cho sự kết hợp tích cực giữa đạo giáo và hạnh phúc, ví dụ như, Witter, R. A., Stock, W. A., Okun, M., và Haring, M., “Religion and subjective well-being in adulthood: A quantitative synthesis”, Review of Religious Research 26 (4) (1985): 332-342. Thú vị là, sự kết hợp này lại mạnh mẽ ở mức độ tham dự nghi lễ hơn là sức mạnh xác tín, nghĩa là nó nêu lên khả năng phần lớn những ích lợi này không xuất phát từ bản thân niềm tin vào Chúa hay thần linh, mà đúng hơn là từ sự ủng hộ của xã hội ngày càng tăng, sự giúp đỡ ở việc thực hiện tự kiểm soát, và sự hướng dẫn trong cuộc sống mà các thành viên của một tôn giáo thường tạo ra. Để có một cái nhìn khách quan trong việc giải tỏa rắc rối cho hai vấn đề này, xem Jacobs, A. J., The Year of Living Biblically: One Man’s Humble Quest to Follow the Bible as Literally as Possible, Simon & Schuster (2007) . Nhiều giai thoại cho thấy môi trường, mặc dù hoàn toàn trần tục nhưng có tổ chức cao, có thể có những tác động “xây dựng nhân cách” tích cực đối với cá nhân.

Câu trích dẫn mẫu mực của Descartes thường xuất hiện nguyên văn tiếng Pháp ( je pense donc je suis - Tôi suy nghĩ nên tôi tồn tại) trong tác phẩm Discourse on Method (“Luận về Phương pháp”) của ông (1637), và ở nguyên văn tiếng La tinh nổi tiếng hơn ( cogito ergo sum ) trong tác phẩm Principles of Philosophy (“Những Nguyên lý của Triết học”) của ông (1644). Những phát biểu của Mill được trích từ tác phẩm On Liberty (“Bàn về Tự do”) của ông (1859). Một cái nhìn tổng quan tiêu biểu cho triết lý về Đảng Cộng sản thời kỳ đầu có thể tìm thấy trong tác phẩm của Marx và Engels (1972).

Mối liên hệ giữa chủ nghĩa cá nhân và chế độ dân chủ, giữa chủ nghĩa tập thể và chế độ cộng sản, được nhiều người xem như là bằng chứng rằng giá trị về tự do độc nhất là sản phẩm của nền văn hóa theo chủ nghĩa cá nhân của phương Tây, trong khi những nền văn hóa theo chủ nghĩa tập thể lại phải chịu đựng chủ nghĩa độc đoán và áp bức. Tôi sẽ tranh luận rằng đây là một sự đơn giản hóa quá trắng trợn về vấn đề này, và rằng dù vị thế của tự do với vai trò là giá trị căn bản của xã hội là một phát minh của phương Tây, thì bản thân giá trị của tự do mang tính xuyên-văn hóa. Tìm đọc thêm Patterson, O., Freedom, Volume I: Freedom in the Making of Western Culture (Tự do, Quyển I: Tự do trong việc Hình thành nền Văn hóa phương Tây), Nhà xuất bản Basic Books (1992), cũng như Sen, A., Development as Freedom (Sự Phát triển như Tự do), Nhà xuất bản Anchor (2000), trang 223-240. Phần VII của chương này cũng nêu lên những cách nhìn nhận về tự do có thể biến đổi theo nền văn hóa, mà người ngoài có thể dễ dàng cho rằng đó là sự thiếu tự do.

Những nghiên cứu xếp các quốc gia theo mức độ chủ nghĩa cá nhân (và các phạm vi khác) được mô tả trong Hofstede (1980), nhưng những giá trị đặc trưng được trích từ dữ liệu mới nhất của Hofstede, tham khảo trang http://www.geert-hofstede.com/hofstede_dimensions.php. Mô hình này được hỗ trợ bởi những nghiên cứu được mô tả trong Triandis (1995), và cả Hofstede lẫn Triandis đều cung cấp thông tin về các yếu tố chi phối xu hướng của các cá nhân và các nền văn hóa đối với chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể. Với những ai quan tâm đến học thuật ở điểm mà cá nhân họ duy trì từ chủ nghĩa cá nhân đến chủ nghĩa tập thể, có thể tìm thấy sự sắp xếp theo trình độ trong phần danh mục được nêu trong quyển sách của Triandis.

Khi bàn về hôn nhân, việc quan trọng là phân biệt giữa hôn nhân sắp đặt và cưỡng hôn, được định nghĩa là một hoặc cả hai người kết hôn mà không có sự đồng ý của họ (kể cả những cuộc hôn nhân ở lứa tuổi vị thành niên). Cưỡng hôn vẫn thường thấy trong lịch sử nhưng ngày nay nó hầu như bị pháp luật ngăn cấm và được xem là vi phạm nhân quyền, mặc dù nó vẫn xảy ra ở những khu vực mà pháp luật lỏng lẻo. Theo định nghĩa, tất cả các cuộc cưỡng hôn đều do bên thứ ba nào đó xếp đặt, nhưng phần lớn các cuộc hôn nhân sắp đặt thì không phải là cưỡng ép.

Câu chuyện về Mumtaz Mahal và lăng mộ tưởng niệm bà được mô tả trong Koch, E., The Complete Taj Mahal: And the Riverfront Gardens of Agra (Taj Mahal toàn mỹ: Và nhũng khu vườn bên sống ở Agra), Nhà xuất bản Thames & Hudson Ltd. (2006). Bài thơ của người Xume được đề cập là bài “Ballad cho Inana và Dumuzid”, được dịch trong Văn bản điện tử về Văn chương Xume tại Đại học Oxford, có thể truy cập tại trang http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/section4 /tr 40802.htm. Hai trích dẫn Kinh thánh tương ứng được trích từ Deuteronomy 25:5-10 và Bài ca của các bài ca (Nhã ca) 4:9, và trích dẫn của tác phẩm thứ hai lấy từ Phiên bản Quốc tế Mới.

Trích dẫn của Capellanus có thể tìm thấy trong Capellanus (1969), và một ví dụ khác về sự phân cách giữa tình yêu và hôn nhân có thể thấy trong trích dẫn từ tác phẩm “Upon Some Verses of Virgil” (Những bài thơ của Virgil), nằm trong tập Essays (1580) của Michel de Montaigne như sau: “Một cuộc hôn nhân tốt đẹp, nếu có một cuộc hôn nhân như vậy, không chấp nhận sự đồng hành và trạng thái của tình yêu. Nó cố tái tạo sự đồng hành và trạng thái của tình bạn.” Câu chuyện về sự thay đổi của những thái độ xã hội đối với hôn nhân được trích từ Coontz (2005).

So sánh giữa hôn nhân vì tình yêu và hôn nhân sắp đặt ở Ấn Độ được mô tả trong Gupta và Singh (1982). Trích dẫn của Shaw về hôn nhân có thể tìm thấy ở Shaw (1911), và những phát hiện về hệ thần kinh hỗ trợ cho nó được mô tả trong Aron, A., Fisher, H., Mashek, D., Strong, G., Haifang, L., và Brown, L., bài viết “ Reward, motivation, and emotion systems associated with early-stage intense romantic love ” (“Phần thưởng, động cơ và hệ xúc cảm có liên quan đến tình yêu lãng mạn mãnh liệt trong giai đoạn đầu”) Tập san Neurophysiology (Bệnh học thần kinh), số 94 (2005): 327-337. Công trình gần đây nhất của Aron và Fisher, phát hiện ra rằng 10% các cặp (mà các nhà nghiên cứu đặt cho họ cái tên là “những con thiên nga”) có thể duy trì những cảm xúc này cho nhau cả chục năm, tuy chưa được xuất bản nhưng đã được mô tả trong Harlow và Montague (2009). May mắn là trong số 90% còn lại, khi cảm xúc phai nhạt thì không nhất thiết phải thế bằng sự hờ hững, mà thay vào đó, phát triển thành một thứ “tình tri kỷ” điềm đạm hơn nhưng nhẫn nại hơn. Để xem thêm tất cả những ý nghĩa khác nhau mà câu “Anh yêu em” có thể truyền tải, xem Sternberg, R. J., “ A triangular theory of love ” (“Thuyết ba mặt về tình yêu”), Psychological Review, số 93 (2) (1986): 119-135. Số liệu về sự lan tràn của hôn nhân sắp đặt tại Ấn Độ được trích từ Bumiller (1990), và số liệu về việc sẵn lòng kết hôn mà không yêu ở sinh viên đại học là của Slater (2006).

Những nghiên cứu với trẻ em của tôi được xuất bản trong Iyengar và Lepper (1999). Thú vị là, một khuôn mẫu tương ứng về các kết quả sau đó được phát hiện độc lập trong hoạt động của não bởi Zhu, Y., Zhang, L., Fan, J., và Hana, S., “ Neural basis of cultural influence on self-representation ”, NeuroImage 34 (2007): 1310-1316. Các sinh viên Mỹ biểu lộ sự hoạt động của phần vỏ não giữa (medial prefrontal cortex) và vỏ não hồi đai trước (anterior cingulated cortex) chỉ khi thực hiện những đánh giá liên quan đến bản thân, trong khi những sinh viên người Trung Quốc tham gia thí nghiệm này lại cho thấy hoạt động trong những vùng não này khi đánh giá về mẹ của mình, chứ không phải về mẹ của người lạ.

Bất đồng văn hóa tại Sealed Air được thể hiện trong Smith (1994). Thông tin thêm về các thách thức mà công ty này phải đối mặt và các phản ứng của họ có thể tìm thấy ở Katzenbach, J., và Smith, D., The Wisdom of Teams: Creating the High-Performance Organization , (Sự khôn ngoan của nhóm: Tạo nên Tổ chức có Thành tích Cao), Tạp chí Harper Business (1994).

Nghiên cứu về cá được mô tả trong Masuda và Nisbett (2001), và hình ảnh được mô phỏng với sự cho phép của Hiệp hội Tâm lý Mỹ và Richard Nisbett.

Trích dẫn “Chúa sẽ cứu vớt những ai biết tự cứu mình” thực chất là của Algernon Sydney, từ Discourses Concerning Government (Những Diễn văn về Chính phủ) của ông (1698), mặc dù đề tài này có thể bắt nguồn trước đó trong lời của Sophocles “ Thiên đường sẽ không cứu vớt những ai không hành động ”, trong Đoạn 288 (dịch bởi Edward Hayes Plumptre), giải thích cho lịch sử lâu đời của quan điểm này trong nền văn hóa phương Tây. Trích dẫn Bhagavad Gita lấy từ Quyển 2 câu 47, và một tổng hợp từ một số bản dịch khác nhau.

Nghiên cứu về những quyền làm chủ của các vận động viên Olympic là của Kitayama và các đồng nghiệp (1997), và nghiên cứu về bản tin là của Menon và các đồng nghiệp (1999), trong khi những khác biệt ở sự làm chủ có ý thức có thể tìm thấy trong Mahler và các đồng nghiệp (1981) và Parsons và Schneider (1974). Để biết thêm thông tin về vấn đề những niềm tin khác nhau tác động như thế nào đến phản ứng của con người trước những sự kiện trong cuộc đời họ, xem Weisz, J., Rothbaum, M., và Blackburn, C., “ Standing out and standing in: The psychology of control in America and Japan ” (Chống và thuận: Tâm lý kiểm soát ở Mỹ và Nhật), tạp chí American Psychologist, số 39 (9) (1984): 955-969.

Một số phát hiện từ nghiên cứu của tôi với các nhân viên của Citibank được công bố trong DeVoe và Iyengar (2004), phần còn lại là từ bản thảo chưa công bố tại “ Rethinking autonomy as an incentive: The persistent influence of culture within a multinational organization ”, cũng cùng với Sanford DeVoe.

Phản ứng của Jennings trước sự kiện bức tường Berlin sụp đổ được lấy từ Shales (1989), còn những trích dẫn của công chúng là từ bài báo “ Freedom! ” trên tạp chí Time (1989). Cuộc điều tra thăm dò dư luận về niềm hoài vọng bức tường Berlin được mô tả trong Connolly (2007).

Một bài phân tích nổi tiếng khác về tự do được xem là một giá trị song phương có thể tìm thấy trong luận văn của Isaiah Berlin, “ Two Concepts of Liberty ” (Hai Quan điểm của Tự do), xuất bản Berlin, I., Four Essays on Liberty (Bốn luận văn về Tự do), Nhà xuất bản Oxford University (1969). Trong khi Fromm hoàn toàn ủng hộ sự tổng hợp của hai yếu tố, thì Berlin lại phê phán những chỉ trích có thể xảy ra dưới chiêu bài cắt đi những tự do tiêu cực của con người (đồng nghĩa với “không bị giới hạn”) nhằm thúc đẩy những tự do tích cực (“có khả năng”).

Số liệu thống kê về những khác biệt trong chính sách kinh tế giữa Mỹ và châu Âu được lấy trong Alesina và các đồng nghiệp (2001). Về thu nhập, GDP và chỉ số Gini (như số liệu tháng 6/2009) lấy từ Thống kê Thế giới của CIA.

Có thể truy cập trang https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html và https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ﬁ elds/2172 .html. để biết về những số liệu hiện tại. Những con số tương đối về các tỷ phú Mỹ được tính toán dựa theo Kroll và các đồng nghiệp (2009). Phát hiện về tính bất định của thu nhập trong tương quan giữa Mỹ với Thụy Điển và Đức lấy từ Björklund & Jäntti (1997) và Couch & Dunn (1997). Những đề án về tổ tiên của Mỹ năm 2024 lấy từ Bernstein và Edwards (2008), và luận điểm của Huntington về sự va chạm của các nền văn minh được mô tả trong Huntington (1996)

CHƯƠNG III. TỰ KHÚC

Vấn đề gia tăng độ tuổi kết hôn trung bình có thể tìm thấy trong Census Bureau’s Statistical Abstracts của Mỹ: 1997, đặc điểm của những người lỡ cỡ lấy từ Grossman (2005).

Phân tích về những nguyên lý của Franklin có thể tìm thấy ở Weber (1905), và có thể tìm thấy chính những nguyên lý này từ Franklin (2007). Những chú ý liên quan đến mức tiền công $5 của Ford được mô tả ở Peterson (1988), trong khi câu chuyện của Schmidt được trích dưới một hình thức súc tích hơn trong Taylor (1911), trang 23-25. Bản gốc được cho là dài hơn và ít giá trị hơn, mà Taylor biện minh bằng ghi chú rằng một cách tiếp cận như thế chỉ có hiệu quả với “kiểu người trì độn”. Những trích dẫn khác nhau của Emerson trong suốt chương này đều được trích từ bài luận của của ông “ On Self-Reliance ” (“Về sự Tự thân Vận động”), trong Emerson (1847). Ca ngợi cho những tác phẩm của ông là từ Oliver Wendell Holmes, như được thuật lại trong Cheever (2006). Lời chỉ trích gắt gao của Carol về cuộc sống tỉnh lẻ nằm ở trang 265 trong Lewis (1921).

Để biết thêm thông tin về sự quá độ của văn hóa, vấn đề được xem là trọng tâm của thập niên 50, xem Anderson (1995), Marchand (1986), Steigerwald (2008) và Susman (1984), cụ thể ở trang 271-285, bài luận “ Personality and the Making of Twentieth-Century Culture ” (Tính cách và việc Hình thành Nền văn hóa của thế kỷ 20). Số liệu về tính bất định lấy từ Tarver (1992), các số liệu về tôn giáo từ Diễn dàn Pew về Tôn giáo và Cuộc sống cộng đồng, có thể truy cập tại trang http://pewforum.org/docs/?DocID=409. Trích dẫn của Nicholas Rose ở trang 87 trong Powers of Freedom (Những Sức mạnh của Tự do).

Khuynh hướng làm cho người ta cho rằng mình là riêng biệt nhưng thực tế thì những mô tả chung chung lại cực kỳ chính xác, hay còn gọi là tác động Barnum, là do việc sử dụng thường xuyên bởi ông bầu P. T. Barnum, hoặc là tác động Forer, bắt nguồn từ một tác phẩm có tên khá mơ hồ của Forer, B. R., “The fallacy of personal validation: A classroom demonstration of gullibility”, trong Journal of Abnormal and Social Psychology , số 44 (I) (1949): 118-123. Nghiên cứu đầu tiên sử dụng hệ biến dot estimator được mô tả trong Leonardelli và Brewer (2001), nghiên cứu thứ hai được mô tả trong Leonardelli (1998). Thông tin chi tiết về hiệu ứng trên-mức-trung-bình có thể tìm thấy trong Alicke và Govorun (2005); nguồn tài liệu cho Lake Wobegon moniker là chương trình radio dài hạn của Keillor A Prairie Home Companion . Tìm đọc thêm về vấn đề này, xem Kruger, J., “Lake Wobegon be gone! The ‘below-average effect’ and the egocentric nature of comparative ability judgments” (“Lake Wobegon đã mất! ‘Hiệu ứng dưới-mức-trung-bình’ và bản chất tự kỷ trung tâm của những phán xét mang tính so sánh”), trong Journal of Abnormal and Social Psychology , số 77 (1999): 221-223.

Phát hiện về việc người ta tự cho bản thân độc lập hơn mức trung bình là từ Pronin và các đồng nghiệp (2007), và biếm họa cho chủ đề này có nhan đề là “Sheeple”, lấy từ loạt ảnh biếm họa online XKCD của Randall Munroe, có thể truy cập tại trang http://xkcd.com/610. Phát hiện cùng chủ đề về việc người ta tự cho là người khác giống mình hơn là mình giống người khác là từ Srull và Gaelick (1983).

Nghiên cứu của tôi về sự độc nhất vô nhị trong tên tuổi và áo quần được xuất bản ở Iyengar và Ames (2005). Để có minh họa rộng hơn về sở thích đối với sự độc nhất vô nhị vừa phải trong tên tuổi, xem Madrigal, A., “Why your baby’s name will sound like everyone else’s” (“Sao tên con bạn lại giống giống tên người khác”), Wired Science (2009), http://www.wired.com/wiredscience/2009/05/babynames. Một ví dụ thú vị khác là dịch vụ Khoa học Bài hát đang đình đám (Hit Song Science), cho rằng có thể dự đoán tính thịnh hành của một bài hát thông qua sự tương đồng của nó với những bài hát thịnh hành trong quá khứ căn cứ theo những thông số căn bản về âm nhạc. Tính chính xác của nó, theo tôi được biết, chưa được kiểm chứng về mặt khoa học, nhưng theo như tin tức báo đài thì dịch vụ này đã dự đoán được sự thành công của ca sỹ nhạc jazz đương thời Norah Jones, người đã đoạt được 9 giải thưởng Grammy và bán được 16 triệu album tính đến ngày nay. Có thể truy cập thêm thông tin của công ty đưa ra dịch vụ này ở trang http://uplaya.com.

Trích dẫn nổi tiếng của Donne trích từ “Meditation XVII” (“Nghiền ngẫm XVII”), trong Devotions Upon Emergent Occassions (1624), đồng thời trích dẫn “đừng hỏi chuông nguyện hồn ai; chuông đang nguyện hồn anh đó” cũng là từ nguồn này.

Nghiên cứu Bennington và những nghiên cứu tiếp theo đó được mô tả chi tiết trong Alwin và các đồng nghiệp (1991), và những trích dẫn của sinh viên thì lấy từ Newcomb (1958). Công trình kinh điển về sự bất hòa trong nhận thức là Festinger (1957), và để đọc thêm, tôi xin giới thiệu tác phẩm của Cooper, J., Cognitive Dissonance: 50 Years of a Classic Theory (Sự Mâu thuẫn về Nhận thức: kỷ niệm 50 năm một Lý thuyết Kinh điển), Sage (2007). Elliot và Devine (1994) là một ví dụ tương đối gần cho vô số nghiên cứu về phản ứng trước hành vi. Không phải tất cả các trường hợp về phong tục đều dẫn đến sự bất hòa và thay đổi trong hành vi theo chiều hướng những lựa chọn đang được cân nhắc. Những nghiên cứu về sự ảnh hưởng của nhóm nổi tiếng của Asch là những ví dụ mà trong đó những người tham gia thí nghiệm đã biết câu trả lời rõ ràng là không đúng nhưng vẫn tuân theo vì áp lực ngầm của nhóm, như được mô tả trong Asch, S. E., “Effects of group pressure upon the modification and distortion of judgment” (“Những tác động từ sức ép của nhóm lên việc điều chỉnh và sự méo mó của nhận định”), trong Guetzkow, H., đã biên tập lại, Groups, Leadership and Men (Nhóm, Sự lãnh đạo và Con người), Carnegie Press (1951). Những tác động bên ngoài lại mang tính nội bộ hóa hơn khi câu trả lời đúng lại là không chắc chắn; để có thêm ví dụ kinh điển về nhận thức, xem Sherif, M., “A study of some social factors in perception” (“Nghiên cứu một số yếu tố xã hội về sự nhận thức”), Archives of Psychology (Thành tựu của Tâm lý học) , số 27 (187) (1935): 23-46.

Chỉ trích của Colbert về Bush được bàn luận trong Sternbergh (2006). Diễn văn của ông đã được đưa nguyên vẹn lên trang web chia sẻ video YouTube: http://www.youtube.com/view_play_list?p=8E181BDAEE8B275B.

Nghiên cứu của tôi về những vấn đề ưu tiên hàng đầu của sinh viên mới tốt nghiệp được mô tả trong Wells và Iyengar (2005), và nghiên cứu về hành vi ra lệnh đội nhóm được mô tả trong Ariely và Levav (2000). Mối quan hệ nghịch giữa tính hữu dụng và ý nghĩa của nhân dạng là từ Berger và Heath (2007), nghiên cứu về vòng tay cũng của Berger và Heath (2008). Chip Heath và người anh em Dan cũng xứng đáng nhận được sự ca tụng cho bài tập gõ nhịp được mô tả trong phần này, trích từ quyển sách của họ Made to Stick: Why Some Ideas Survive and Others Die (Made to Stick: Tại sao một số Ý kiến lại Sống sót và Số khác thì Chết yểu) (Nhà xuất bản Random House, 2007).

Xem Kenny và DePaulo (1993) để có cái nhìn tổng quát về những khả năng nghèo nàn chung chung của chúng ta để biết người khác nghĩ gì về chúng ta, và Krueger (2003) để biết thêm về những quy trình làm nền tảng cho chúng. Ở khía cạnh tươi sáng hơn, cuộc nghiên cứu gần đây đã phát hiện ra rằng con người nhận thức được việc mình thể hiện những bộ mặt khác nhau trước những nhóm người khác nhau (ví dụ như giữa cha mẹ và bạn bè), và làm tốt việc dự đoán trước được là họ sẽ được người khác hiểu về mình theo nhiều cách khác nhau, như được mô tả trong Carlson, E., và Furr, M., “Evidence of differential meta-accuracy: People understand the different impressions they make” (“Bằng chứng về khả năng nhận biết những đánh giá khác nhau của mọi người về mình: Người ta hiểu những ấn tượng khác nhau mà họ tạo ra”), Psychological Science , số 20 (8) (2009): 1033-1039. Những dữ liệu về nhận thức sự hấp dẫn lãng mạn và tính khôi hài được lấy từ một loạt các nghiên cứu mà tôi đứng ra thực hiện với những người tham gia thí nghiệm những khóa hẹn hò nhanh. Những phát hiện cụ thể này được trích từ “Through the looking-glass self: The effects of trait observability and consensuality on self-knowledge” (“Qua tấm gương soi: Những tác động của khả năng quan sát tính cách và sự đồng thuận với hiểu biết về bản thân), một phác thảo chưa được xuất bản thực hiện với sự hợp tác của Alexandra Suppes, nhưng các phát hiện khác từ cuộc điều tra này đã được xuất bản trong Fisman, R., Iyengar, S. S., Kamenica, E., và Simonson, I., “Gender differences in mate selection: Evidence from a speed dating experiment” (“Những khác biệt giới tính trong việc lựa chọn bạn tình: Bằng chứng từ thí nghiệm hẹn hò nhanh”), Quarterly Journal of Economics , số 121 (2) (2006): 673-697, và ở Fisman, R., Iyengar, S. S., Kamenica, E., và Simonson, I., “Racial preferences in dating: Evidence from a speed dating experiment” (“Ưu ái về chủng tộc trong hẹn hò: Bằng chứng từ thí nghiệm hẹn hò nhanh”), Review of Economic Studies , số 75 (1) (2008): 117-132.

Số liệu về tính thịnh hành của thông tin phản hồi đa chiều (multirater feedback [40] ) lấy từ Edwards và Ewen (1996). Phát hiện về sự tự làm nổi bật có thể gây tác động ngược tại nơi làm việc được mô tả trong Anderson và các đồng nghiệp (2008), và Swann và các đồng nghiệp (2003) cho một cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu ở khía cạnh chúng ta thích người khác nhìn chúng ta cũng tương tự như cách chúng ta tự nhìn mình.

Putnam thừa nhận rằng tư bản xã hội (social capital) có thể không biến mất, mà chỉ thay đổi hình thức, nhưng những hình thức này có những vấn đề riêng của chúng, như nhận xét của Cass Sunstein trong quyển Republic.com của ông, Nhà xuất bản Đại học Princeton (2001). Nhờ vào khả năng kết nối của Internet, những quan tâm, sở thích và niềm tin của chúng ta có thể được đáp ứng ở một mức độ cụ thể hơn trước đây. Tuy nhiên, khả năng tự chọn thông tin mà chúng ta đang gặp phải có thể dẫn đến hiệu ứng “phòng thu âm” (echo chamber), nghĩa là những nhóm khác nhau về quan điểm sẽ càng trở nên xa cách và cô lập hơn khi tìm kiếm thông tin để xác nhận niềm tin hiện tại và tránh những điều có thể khiến họ nghi ngờ. Một ví dụ khá ôn hòa của hiệu ứng này có thể thấy trong cuộc khảo sát của Chương trình về Những Quan điểm về Chính sách Quốc tế (Program on International Policy Attitudes), nêu rằng 80% khán giả của Bản tin FOX có ít nhất một quan niệm sai về cuộc chiến Iraq (ví dụ như, thấy những mối liên hệ rõ ràng giữa Saddam Hussein và lực lượng khủng bố al Qaeda, so với con số 23% khán giả của PBS/NPR). Báo cáo PIPA có thể xem tại trang http://www.worldpublicopinion.org /pipa/pdf/oct03/IraqMedia_Oct03_rpt.pdf.

CHƯƠNG IV. LÝ TRÍ VÀ TÌNH CẢM

Tiến sỹ Seuss là bút danh của Theodor Geisel, và tác phẩm “Oh, the Places You’ll Go!” ( Ôi, Những Nơi mà Bạn sẽ Đi!) là quyển sách cuối cùng được xuất bản trước khi ông qua đời vào năm 1991. Cuốn sách này vẫn liên tục được phổ biến rộng rãi, theo báo cáo của Blais và các đồng nghiệp (2007).

Tuy tôi thảo luận về hệ tự động và hệ cân nhắc chủ yếu ở khía cạnh phán xét và lựa chọn, nhưng chúng cũng có tầm quan trọng tương đương trong hành động kiểm soát. Vừa đi đường vừa tranh luận về một đề tài triết học đòi hỏi cả hai hệ thống, hệ tự động giúp ta không phải vấp chân mình và hệ cân nhắc giúp lý lẽ của ta không bị lộn xộn . Còn gì nữa, một hành động lúc đầu được xem là có cân nhắc, ví dụ như lái xe, có thể trở thành phản xạ tự động nếu có sự tập luyện đầy đủ. Thuật ngữ “tự động” và “cân nhắc” cũng được sử dụng trong Thaler và Sunstein (2008), từ Dennett (1997). Những hệ thống này cũng được đề cập đến dưới một loạt các tên khác trong các tài liệu khoa học, bao gồm hệ thống “nóng” và “lạnh”, cách xử lý “tìm tòi” và “phân tích, và gọi thông thường “Hệ 1” và “Hệ 2”. Để đọc thêm về những hệ này, xem Stanovich, K. E., “What Intelligence Tests Miss: The Psychology of Rational Thought” ( Điều mà những cuộc Kiểm tra Trí thông minh còn thiếu: Tâm lý học về Suy nghĩ Lý trí) , Nhà xuất bản Đại học Yale (2009).

Số liệu về sự không chung thủy lấy từ Guerrero và các đồng nghiệp (2007), số liệu về sự trì hoãn từ Gallagher và các đồng nghiệp (1992), và số liệu về tiết kiệm từ Helman và các đồng nghiệp (2004).

Nghiên cứu về những phần thưởng tức thì kích thích các vùng phụ của não như thế nào được mô tả trong McClure và các đồng nghiệp (2004a). Nghiên cứu về sự chậm trễ ban thưởng của Mischel được mô tả trong Mischel và các đồng nghiệp (1972), và mối liên kết của chúng với sự điều chỉnh và thành công ở tuổi thanh niên lấy từ Shoda và các đồng nghiệp (1990). Phát hiện về việc những khuôn mẫu này sẽ tiếp tục đến tuổi trưởng thành vẫn chưa được xuất bản và vì thế mà dựa trên ‘ ‘Willpower’: Decomposing Impulse Control,” ( Sức mạnh Ý chí: Hủy hoại Xung lực Kiểm soát) , bài giới thiệu bằng thuyết trình kết hợp với PowerPoint được Walter Mischel trình bày tại Đại học Columbia vào 13/10/2009. Để biết thêm về việc tìm cách tránh né cám dỗ tự nhiên, xem Reyna, V., và Farley, F., “Is the teen brain too rational?” ( Phải chăng bộ não của lứa tuổi thanh thiếu niên là quá thiên về lý trí?), Báo cáo Khoa học của Mỹ: Ấn bản đặc biệt về sự phát triển ở trẻ em (2007): 61-67.

Phương pháp heuristics và các thiên kiến được mô tả trong phần hai cũng chỉ là phần nổi của tảng băng khi nó trở thành những sức mạnh tác động đến quyết định của chúng ta. Chủ đề hội thảo về thiên kiến của Tversky và Kahneman (1974). Kahneman được giải thưởng Nobel Kinh tế 2002 cho công trình nghiên cứu của ông với Tversky về lý thuyết kỳ vọng, mô tả việc hiểu biết của con người về rủi ro và xác suất tác động đến sự lựa chọn của họ như thế nào. Để biết thêm về lý thuyết kỳ vọng, xem Kahneman, D., và Tversky, A., “Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk,” ( Lý thuyết Kỳ vọng: Phân tích về Quyết định khi có Rủi ro) , Econometrica XLVII (1979), 263-291. Quan điểm rộng hơn về thiên kiến có thể tìm thấy trong Plous (1993), và những ứng dụng của nó vào bối cảnh kinh doanh được thảo luận trong Bazerman, M., Đánh giá việc thực hiện quyết định ở cấp độ quản lý , Wiley (2005).

Về những ví dụ liên quan đến việc thẻ tín dụng được sử dụng ngày càng nhiều, xem Feinberg (1986) và Prelec và Simester (2001). Thói quen sử dụng con chip thay tiền mặt tại các sòng bạc cũng có thể được lý giải phần nào là do nó làm giảm sự thật trần trụi của việc chi tiêu. Điều này, cùng với những thủ đoạn khác như tiếng chuông, tiếng huýt sáo của máy đánh bạc (nhằm kích hoạt những hệ đánh giá tích cực theo trực giác, mà đây chính là cơ sở để đưa ra quyết định khi còn nhỏ và chúng sẽ không bao giờ bị mất đi hoàn toàn dù ta đã trưởng thành) cộng với bản chất ngẫu nhiên của việc thắng bạc (về mặt kỹ thuật đây là một chương trình củng cố hành vi biến đổi mà một nghiên cứu ở phạm vi lớn đã cho thấy nó mang tính kích động hơn một chương trình cố định) giúp giải thích vì sao cờ bạc lại là một thú tiêu khiển giết thời gian phổ biến đến thế mặc dù chúng ta rất ác cảm với việc thua bạc.

Câu chuyện của Goizueta được chuyển thể từ Tichy và Cohen (1997), trang 27. Nghiên cứu về vấn đề khung được-mất tác động như thế nào đến quyết định về sức khỏe được mô tả trong McNeil và các đồng nghiệp (1988). Để biết thêm về việc cố định tình huống được sử dụng để gây ảnh hưởng có chủ ý lên hành vi, xem “ The Framing Wars” (Những cuộc chiến được dàn xếp ) của Matt Bai, Thời báo New York, 17/7/2005, có thể truy cập tại trang http://www.nytimes.com/2005/07/17/magazine/17DEMOCRATS.html.

Số liệu về giao dịch trong ngày có thể tìm thấy ở “ Report of the Day Trading Project Group” (Báo cáo về Nhóm Dự án Giao dịch trong Ngày” ) (1999) và Surowiecki (1999). Nghiên cứu về dự đoán của những người mua nhà lấy từ Schiller (2008); điều thú vị để chú ý là ông và Case tìm ra được một khuôn mẫu hầu như giống nhau về những phản ứng trong thời kỳ bong bóng về nhà cửa trước kia và ít bi kịch hơn, được mô tả trong Schiller, R. J., và Case, K., “ The behavior of home buyers in boom and post-boom markets,” (Hành vi của những người mua nhà khi thị trường bùng phát và sau khi bùng phát) New England Economic Review, tháng 11-12 1988: 29-46. Cuối cùng, vấn đề thiệt hại của cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn trở nên tồi tệ như thế nào khi phát hiện một sai lầm tương tự trong ngành tài chính, có thể xem vấn đề này ở Salmon, F., “Recipe for disaster: The formula that killed Wall Street” ( “Công thức cho đại họa: Công thức đã giết chết Phố Wall” ), Wired Magazine, 23/2/2009, http://www.wired.com/techbiz/it/magazine/17-03 /wp_quant?currentPage=all.

Hiệu quả thấp của việc phỏng vấn theo kiểu dự đoán khả năng làm việc có thể được tìm thấy trong Hunter and Hunter (1984) và McDaniel và đồng nghiệp (1994), tuy thế cách làm này vẫn tiếp tục phổ biến bất chấp sự thật được tiết lộ từ Ahlburg (1992). Xem Snyder and Swann (1978) để biết thêm về cách thức chúng ta cố gắng để xác định kỳ vọng ngoài xã hội. Nghiên cứu của các chuyên gia được mô tả trong Tetlock (2003), những điều chi tiết hơn có thể được tìm thấy trong quyển sách của ông, Expert Political Judgment: How Good Is It? How Can We Know? (Đánh giá của Chuyên gia Chính trị: Chính xác đến đâu? Làm sao Chúng ta Biết được Điều đó?) (Princeton University Press, 2005). Về các kết quả tương tự như kết quả của người bình thường, những người được ghi nhận không có quan điểm chính trị đặc biệt, xin xem Lord, C., Ross, L., và Lepper, M., “Biased assimilation and attitude polarization: The effects of prior theories on subsequently considered evidence,” (Sự đồng hóa lệch lạc và thái độ phân cực: Tác động của những lý thuyết có sẵn đối với những gì được xem là bằng chứng sau đó) Journal of Personality and Social Psychology 37 (11) (1979 ): 2098-2109 .

Miêu tả về khả năng phát hiện nói dối của Ekman có trong Ekman (2001) và được bổ sung bằng những phát hiện có được sau vài lần trò chuyện với ông khi tôi tham dự hội thảo hoặc gặp mặt tại học viện giáo dục trong những năm qua. Lời nói của Einstein được rút ra từ quyển Murphy (1933), và lời nói của Simon được rút ra từ Simon (1992). Thí nghiệm đặc biệt xuất sắc về việc làm thế nào hệ thống tự động có thể phát hiện và phân tích các yếu tố mà dù chú tâm chúng ta, kể cả có chuyên môn đầy đủ, cũng không thể nhận biết được, có thể được tìm thấy trong “The Statue that Didn’t Look Right,” (Bức tượng có vẻ không đúng), lời giới thiệu về Gladwell (2005), và sự cố về tên lửa chống tàu Silkworm trong “The Predictions of Dopamine,” (Tiên đoán về Dopamine) chương 2 sách Lehrer (2009). Khả năng của vận động viên thể thao và viên chức an ninh sân bay được miêu tả trong “Gut Feelings,” (Cảm giác Bản năng) chương 1 của Gigerenzer (2007). Mức độ luyện tập cần thiết để phát triển lên thành chuyên gia đẳng cấp thế giới xuất phát từ Ericsson và đồng nghiệp (1993).

Mô tả về đại số học đạo đức của Franklin được trích từ Franklin (1833). Một phiên bản tương tự câu chuyện Raiffa, có thể rất đáng ngờ và đã được lan truyền trong các học viện hàng thập kỷ nay, được báo cáo trong Bazerman, M., Smart Money Decisions: Why You Do What You Do with Money (and How to Change for the Better) (Quyết định chi tiêu thông minh: Tại sao bạn lại làm những điều Bạn làm với đồng tiền (và Làm sao để thay đổi cho tốt đẹp hơn), Wiley (2001).

Những phát hiện về tiền lương và sự hài lòng về công việc có được từ nghiên cứu về việc làm của tôi và các đồng nghiệp trích trong Iyengar và đồng nghiệp (2006). Nghiên cứu của Kahneman về hạnh phúc được mô tả trong Kahneman và các đồng nghiệp (2006), và sau đó cũng được đề cập trong phần thảo luận về việc làm thế nào mà chúng ta đã đánh giá quá cao sức mạnh của cảm xúc bằng cách không cần xét đến bối cảnh xảy ra sự việc. Kahneman cũng đính kèm dữ liệu về thu nhập trong ngoặc có từ nghiên cứu xã hội; bộ dữ liệu hoàn chỉnh của tất cả các tiêu chí, kể cả khả năng thực hiện phân tích trực tuyến, có sẵn trên trang web http://www.norc.org/GSS+Website/. Để biết thêm về mối liên kết (hoặc thiếu liên kết) giữa tiền bạc và hạnh phúc, cũng như những khó khăn chúng ta phải đương đầu khi dự báo về hạnh phúc trong tương lai, có thể tìm thấy ở Gilbert (2007).

Nghiên cứu áp phích của Wilson được mô tả trong Wilson và các đồng nghiệp (1993), nghiên cứu về hẹn hò của ông được mô tả trong Wilson và các đồng nghiệp (1984). Để đọc thêm về đề tài suy nghĩ quá nhiều về một lựa chọn có thể làm giảm tính chất khách quan liên quan đến những nhận xét của các chuyên gia như thế nào, xem Wilson, T. D., và Schooler, J. W., “Thinking too much: Introspection can reduce the quality of preferences and decisions” (“Suy nghĩ quá nhiều: Nội quan có thể làm giảm chất lượng của những ưu tiên và quyết định”) , Journal of Personality and Social Psychology, số 60 (1991): 181-192. Phát hiện trong nghiên cứu của ông về việc người ta nhớ nhầm cường độ cảm giác của mình được mô tả trong Wilson và các đồng nghiệp (2003). Để đọc thêm về bản chất và những hệ quả của hai hệ thống thần kinh, tôi đề cử quyển sách của Wilson, Strangers to Ourselves: Discovering the Adaptive Unconscious (Những Kẻ Lạ mặt với Chúng ta: Khám phá Tiềm thức Thích nghi) (Nhà xuất bản Belknap, 2002).

Nghiên cứu tình yêu trên chiếc cầu treo lơ lửng được mô tả trong Dutton và Aron (1974), nghiên cứu về chất gây hưng phấn adrenaline được mô tả ở Schachter và Singer (1962).

CHƯƠNG V. TÔI, RÔ BÔ Ư?

Thông tin thêm về Tập đoàn Doneger và Hiệp hội Màu sắc của Mỹ có thể tìm thấy trên các trang web của họ, http://www.doneger.com/web/231.htm và http://www.colorassociation.com/site/History.pdf. Một khía cạnh khác của ngành công nghiệp thời trang có thể tìm thấy ở Gavenas, M. L., Color Stories: Behind the Scenes of America’s Billion-Dollar Beauty Industry (Những câu chuyện về Màu sắc: Hậu trường của Ngành Công nghiệp Sắc đẹp hàng tỷ đôla của Mỹ) , Simon & Schuster (2007). Để đọc thêm đề tài các nhà tiếp thị và thiết kế bình chọn kiểu dáng như thế nào và những hàm ý riêng của họ, xem Frank, T., The Conquest of Cool: Business Culture, Counterculture, and the Rise of Hip Consumerism (Cuộc Chinh phục Sành điệu: Văn hóa Kinh doanh, Nền Văn hóa Đối ứng, và Cuộc Nổi dậy của việc Bảo vệ quyền lợi của Người Tiêu dùng Hợp thời) , Nhà xuất bản Đại học Chicago (1998).

Mô tả về tòa nhà Gehry được trích từ Ourousoff (2007). Đoạn trích Quỷ cái vận đồ Prada trích từ bộ phim cùng tên, dựa trên tác phẩm của Lauren Weisberger (2003), lấy cảm xúc từ khoảng thời gian cô làm trợ lý cho Anna Wintour, Tổng Biên tập của tạp chí Vogue.

Trò nước đóng chai của Penn và Teller lấy từ phần 7 của mùa đầu tiên. Kết quả của kiểm tra vị giác này không phải là độc nhất; một cuộc kiểm tra vị giác được thực hiện bởi Good Morning America (Chào Buổi sáng Nước Mỹ) vào năm 2001 tương tự như thế cũng đã phát hiện nước máy của thành phố New York đạt danh hiệu nước sạch với 45% phiếu bầu, gần gấp đôi so với nước đóng chai phổ biến nhất, được mô tả ở http://abcnews.go.com/GMA/story?id=126984 &page=1. Nghiên cứu về định giá rượu vang là của Plassmann và các đồng nghiệp (2008), và cuộc nghiên cứu này cũng bao gồm thành phần fMRI tương tự với Coke được mô tả sau đó.

Phần trăm người tiêu thụ nước đóng chai thể hiện những mối quan tâm về sự an toàn từ cuộc khảo sát “Consumer Attitude Survey on Water Quality Issues” (“Khảo sát về Thái độ của Người Tiêu dùng đối với Những Vấn đề liên quan đến Chất lượng Nước”) (1993), do Quỹ tài trợ Nghiên cứu Hiệp hội Những Công trình về Nước của Mỹ (American Water Works Association Research Foundation), và số liệu về mức tiêu thụ nước đóng chai lấy từ chương đầu tiên của Royte (2008). Chất lượng nước máy và nước đóng chai, tỷ lệ các loại nước đóng chai bắt đầu đóng vai trò của nước máy, lấy từ báo cáo “Bottled Water: Pure Drink or Pure Hype?” (“Nước Đóng chai: Nước Tinh khiết hay Quảng cáo rùm beng về Tinh khiết?) do Hội Bảo vệ Các Nguồn Tài nguyên Thiên nhiên (Natural Resources Defense Council) thực hiện.

Nhãn hàng nước đóng chai Poland Spring do cố tình để mọi người hiểu là “spring” (nước suối) làm dẫn đến vụ kiện có nhiều nguyên đơn vào năm 2003, và cũng trong năm đó đã giải quyết được vụ kiện này với phí tổn 10 triệu USD nhưng không thừa nhận làm sai, theo báo cáo trên NPR (Brooks, 2003).

Chi tiết thêm về quảng cáo khoác lác, bao gồm cả một danh sách các thành phần mỹ phẩm không ăn được thuộc về mánh lới quảng cáo như “chiết xuất phôi gà, huyết thanh ngựa, và chiết xuất da heo”, có thể tìm ở Foulke (1995). Những nét tương đồng giữa Lancôme và Maybelline là một trong nhiều ví dụ của Begoun (2006). Trong phần viết lấy cảm hứng từ bộ phim Ma Trận (1999), cuộc đối thoại của người đàn ông bí ẩn được tạo ra từ những lời trích trực tiếp của nhân vật Morpheus trong phim.

Nghiên cứu fMRI về sở thích đối với nước giải khát được mô tả trong McClure và các đồng nghiệp (2004b). Có một trường hợp đáng chú ý trong đó những thí nghiệm giấu nhãn về vị giác đã khám phá sự khác nhau giữa Coke và Pepsi là chương trình Thử thách Pepsi, một sê-ri quảng cáo trên đài do Pepsi thực hiện vào thập niên 70 và 80 công bố rằng đại đa số những người nghiện Coke một cách bảo thủ đã thích Pepsi hơn khi uống từ những cái ly có dán các ký tự một cách tùy hứng thay vì dán biểu tượng. Chương trình Thử thách Pepsi này đã gây ra sức đẩy cho sự ra mắt đầy bất hạnh của New Coke, một bước sai lầm to tát nhất của Goizueta trong suốt thời kỳ lãnh đạo công ty. Loại New Coke được thay đổi công thức này vượt trội Pepsi trong các cuộc thí nghiệm giấu nhãn về vị giác nhưng lại chẳng có bất kỳ vị ngon nào của loại Coke nguyên thủy trong đầu óc của công chúng, và nhanh chóng bị xóa khỏi thị trường trong tình trạng doanh thu trì trệ, bị tẩy chay và thậm chí là các chiến dịch viết thư yêu cầu sản xuất lại công thức cũ.

Trong quyển Blink của Malcolm Gladwell, ông đã quy cho những kết quả từ chương trình Thử thách Pepsi là theo khuôn mẫu “thí nghiệm nhanh” (sip test), điều này đã tạo cho Pepsi vốn có vị hơi ngọt hơn có được lợi thế. Một giải thích khả dĩ khác là những người thí nghiệm đã bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng priming (hiệu ứng do thông tin kích phát) theo một cách khác: Những ly đựng Pepsi, vô tình hay cố ý, được gán cho những ký tự với hàm ý tích cực hơn… ít ra là theo lời của Coke. Như mô tả trong Hughes, M., Buzzmarketing: Getting People to Talk about Your Stuff (Tiếp thị Nhặng xị: Để Người ta nói về Sản phẩm của Bạn), Portfolio (2005), những nhà làm quảng cáo cho hãng Coca-Cola đã có được lời tuyên bố của một nhà tâm lý học là “M [Pepsi] tượng trưng cho những từ như ngọt và êm. Và Q [Coke] tượng trưng cho từ kỳ quặc”, và sau đó “L [Pepsi] tượng trưng cho đáng yêu và nhẹ nhàng… và bạn biết là S [Coke] tượng trưng cho cái gì không nào”. (Gợi ý: Đó là một từ mà Penn Jillette cực thích.) Coke sau đó tung ra những chiến dịch quảng cáo đối phó với chương trình Thử thách Pepsi với câu hỏi trong hai trái banh tennis, trái nào sờn hơn, được ngầm hiểu là hai sản phẩm thực sự giống nhau.

Nghiên cứu của Bargh về đề tài priming có thể ảnh hưởng đến tốc độ đi bộ như thế nào được mô tả trong Bargh và các đồng nghiệp (1996), và trích dẫn của ông về sự máy móc lấy từ Bargh (1997). Ảnh hưởng của những thông điệp ngầm về cơn đói được mô tả trong Byrne (1959). Ví dụ nổi tiếng nhất về quảng cáo đánh vào tiềm thức là nghiên cứu được công bố theo từng đợt ngắn gọn những thông điệp “Uống Coca-Cola” và “Đói ư? Hãy ăn bắp rang” trên màn hình xi-nê đã làm tăng doanh thu sản phẩm đó một cách đột ngột. Nghiên cứu này đã tạo ra một làn sóng phản đối của công chúng và bị cấm trên các phương tiện đại chúng, sau đó bị phát hiện là dựa trên những số liệu giả. Để biết thêm chi tiết, xem bài viết “Subliminal Advertising” (“Quảng cáo đánh vào Tiềm thức”) trên Snopes.com, http://www.snopes.com/business/ hidden/popcorn.asp.

Các nhà làm tiếp thị và những nhà thiết lập ý tưởng khác không chỉ đơn thuần dựa vào priming mà họ còn tận dụng triệt để những thiên kiến về nhận thức khác, bao gồm những việc đã được mô tả ở chương trước. Cửa hàng đưa ra chương trình “giảm giá khi trả tiền mặt” thay vì chương trình “phụ thu thẻ tín dụng” nghĩa là đang sử dụng framing (thiên kiến định sẵn), và quảng cáo nổi tiếng HeadOn đã dùng việc lặp đi lặp lại để làm tăng tính sẵn có của sản phẩm trong tâm trí người tiêu dùng.

Những tác động của việc bầu cử trong trường học được mô tả trong Berger và các đồng nghiệp (2008), ảnh hưởng của chiều cao đối với mức thu nhập có thể tìm thấy ở Judge và Cable (2004) và Persico và các đồng nghiệp (2004), và năng lực phán đoán chính xác trong chớp mắt được mô tả trong Ballew và Todorov (2007). Phần còn lại của những cách mà chúng ta có thể bị làm lạc bước bởi vẻ bề ngoài ngay cả khi đưa ra những quyết định mang tính hợp lý cao độ được phê bình trong Cialdini (1998). Để biết thêm thông tin, xem chương 3 trong tác phẩm Blink , “ The Warren Harding Error: Why We Fall for Tall, Dark, and Handsome Men ” ( “ Sai lầm mang tên Warren Harding: Tại sao chúng ta lại đổ trước những người đàn ông cao ráo, da ngăm đen và bảnh trai. ” ). Hiệu ứng tên ứng cử viên theo thứ tự định sẵn trong cuộc bầu cử năm 2000 được mô tả trong Krosnick và các đồng nghiệp (2004).

CHƯƠNG VI. CHÚA TỂ CỦA VẠN VẬT

Vào thời điểm tôi bắt đầu thu thập dữ liệu để nghiên cứu về trẻ em mà sau này chuyển thành công trình của Iyengar và Lepper (1999), mô hình vượt trội cho việc so sánh những điều kiện giữa lựa chọn và không-lựa-chọn được dựa trên Zuckerman, M., Porac, J., Lathin, D., Smith, R., và Deci, E. L., “On the importance of self-determination for intrinsically motivated behavior ” ( “Về tầm quan trọng của việc tự quyết đối với hành vi thực chất bị thúc đẩy” ), Bản tin Nhân cách và Tâm lý Xã hội, số 4 (1978): 443-446, cho phép người tham gia hoặc chọn trong sáu bài đố mẹo để giải đáp, hoặc được người tiến hành thí nghiệm chỉ định bài đố mẹo để giải đáp. Để đọc thêm về những lý thuyết liên kết lựa chọn và động cơ, xem DeCharms, R., Personal Causation: The Internal Affective Determinants of Behavior , ( Sự tạo ra kết quả cá nhân: Những yếu tố quyết định mang tính tác động từ bên trong của hành vi ), Nhà xuất bản Academic (1968), và Deci, E. L., và Ryan, R. M., Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior ( Động cơ bên trong và sự tự quyết trong hành vi con người ), Plenum (1985). Các ví dụ khác nhau về giới hạn ở khả năng xử lý thông tin đều được lấy từ Miller (1956). Việc tập hợp lựa chọn được sử dụng trong Zuckerman và các đồng nghiệp rơi ngay đúng con số 7 huyền diệu có thể góp vào thành công của nó nhưng hầu như chắc chắn là không cố ý.

Nghiên cứu của tôi ở báo Draeger là từ Iyengar và Lepper (2000). Một nghiên cứu khác từ tờ báo này cũng cho ra những kết quả tương tự trong môi trường phòng thí nghiệm mà đã cho những người tham gia một lựa chọn giữa 6 hoặc 30 thanh sô-cô-la Godiva. Nghiên cứu này phát hiện rằng có thể xảy ra việc có quá nhiều lựa chọn bao gồm Chernev, A., “ When more is less and less is more: The role of ideal point availability and assortment in consumer choice ” ( “Khi nhiều trở nên ít và ít lại hóa ra nhiều: Vai trò của điểm sẵn có và sự đa dạng chủng loại lý tưởng trong lựa chọn của người tiêu dùng” ), Tạp chí Nghiên cứu về Người Tiêu dùng, số 30 (2003): 170-183, cũng sử dụng sô-cô-la; Reutskaja, E., và Hogarth, R., “ Satisfaction in choice as a function of the number of alternatives: When goods satiate ”, Tâm lý và Tiếp thị, số 26 (3) (2009): 197-203; và Shah, A. M., và Wolford, G., “ Buying behavior as a function of parametric variation of number of choices ” ( “Hành vi mua hàng với chức năng của biến số của con số những lựa chọn” ), Tạp chí Tâm lý, số 18 (2007): 369-370.

Thống kê về sự tăng trưởng của những sản phẩm tiêu dùng (đặc biệt là ở những sản phẩm có mã UPC) trong nền kinh tế nói chung có thể tìm thấy trong Weinstein và Broda (2007). Số liệu về lượng hàng tồn kho năm 1949 là từ The Supermarket Industry Speaks: 1965 (Ngành Công nghiệp Siêu thị lên tiếng: 1965), và số liệu của năm 2005 là từ phiên bản gần hơn, cũng trong cùng nhà xuất bản, được đặt tên lại trong thời gian chuyển tiếp là The Food Marketing Industry Speaks: 2005 (Ngành Công nghiệp Tiếp thị Thực phẩm lên tiếng: 2005) . Số liệu hàng tồn kho của Walmart là từ Zook và Graham (2006), và con số về những quyền ưu tiên được lấy trực tiếp từ các trang web của họ.

Tỷ lệ về doanh thu hàng hóa chỉ bán qua mạng là từ Anderson (2006), mô tả về thói quen mua sắm hàng hóa lấy từ Elberse (2007). Những phát hiện này, cùng với nghiên cứu về lợi nhuận cuối cùng đối với người sản xuất, được mô tả sâu hơn bởi Elberse trong “ Should You Invest in the Long Tail? ” (Bạn có nên đầu tư vào Cái Đuôi Dài không?) từ số tháng 7 và 8 năm 2008 của tạp chí Harvard Business Review, với kết luận rằng tiếp thị Internet có thể tập trung thành công vào một con số nhỏ hơn những tiêu đề bom tấn, hơn là dàn trải ra như lý thuyết Long Tail (Cái Đuôi Dài) đã đề nghị. Anderson, người đã duy trì một blog trên Long Tail , đáp lại bài báo tại trang http://www.longtail.com/the_long_tail/2008/06/excellenthbr-p.html. Lợi nhuận từ việc tổ chức lại sản phẩm của Procter & Gamble được báo cáo trong Osnos (1997), câu chuyện về thành công tương tự của Golden Cat là từ Krum (1994).

Nghiên cứu về biểu diễn của những kiện tướng cờ vua được mô tả trong Chase và Simon (1973). Nghiên cứu lợi ích của Simon bao gồm rất nhiều tiểu tiết, nhưng một đóng góp liên quan đến chương này là sự phát triển của ông về quan điểm kinh tế “tính hợp lý bị giới hạn” (“bounded rationality”). Các lý thuyết kinh tế cổ điển đều đưa ra một giả định đơn giản hóa điển hình rằng người ta có khả năng phân tích một cách hợp lý những điểm thuận và nghịch cho mỗi quyền lựa chọn trong một tập hợp lựa chọn rộng lớn được hình thành một cách ngẫu hứng, để tìm ra một lựa chọn đem lại lợi ích lớn nhất cho họ. Đóng góp đầy thuyết phục của Simon là sự quan sát về việc, với những giới hạn của con người về khả năng xử lý thông tin và nỗ lực liên quan đến việc so sánh những lựa chọn, quá trình tối ưu hóa này trong thực tế có thể tệ hơn là “thỏa mãn”, chọn đúng cái lựa chọn đầu tiên mà chỉ mới đáp ứng được một điểm khởi đầu nào đó về chất lượng.

Phân tích tỷ lệ tham gia 401(k) và biểu đồ của phân tích này lấy từ Iyengar và các đồng nghiệp (2004), những ảnh hưởng đối với tỷ lệ đóng góp và khuôn mẫu lấy từ Iyengar và Kamenica (2008). Bài diễn văn của tổng thống Bush về cải cách Chương Trình Chăm Sóc Người Già (Medicare) được thuật lại đầy đủ trong bài báo “ President Applauds Congress for Passing Historic Medicare Bill ” ( “Tổng thống hoan nghênh Quốc hội về việc thông qua điều luật mang tính lịch sử về chương trình chăm sóc người già” ) (2003). Có rất nhiều phân tích và thảo luận về Phần D; để có một cái nhìn sơ bộ xem trang http://www. medicalnewstoday.com/articles/35664.php. Lợi nhuận về mặt chi phí và sự tận dụng hóa đơn tiền thuốc được mô tả trong Yin và các đồng nghiệp (2008), những khuôn mẫu kết nạp ban đầu được mô tả trong Heiss và các đồng nghiệp (2006). Trích dẫn của bà Grant có thể tìm thấy trong Pear (2006), và những phát hiện về tính đơn giản hóa có nhận thức (hay sự không có từ đó mà ra) có thể tìm thấy một cách tổng quát hơn từ các khảo sát của Quỹ tài trợ của gia đình Kaiser, “ The Public’s Health Care Agenda for the New Congress and Presidential Campaign ” ( “Chương trình Nghị sự Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng cho Chiến dịch Mới của Tổng thống và Quốc hội” ) và “ National Surveys of Pharmacists and Physicians, Findings on Medicare Part D ” ( “Khảo sát trong nước về Dược sĩ và Bác sĩ, Những Phát hiện về Chương trình Chăm sóc Sức khỏe người già Phần D” ), cả hai đều vào năm 2006.

Nghiên cứu tiếng cửa lách cách đầu tiên được mô tả trong Shin và Ariely (2004), nhưng chi tiết hơn và thú vị hơn là ở Ariely (2008). Liên kết giữa tính đa dạng thực phẩm và béo phì được thể hiện ở Putnam và các đồng nghiệp (2002) và Raynor và Epstein (2001) trong vô số các nghiên cứu khác. Thống kê về thời gian sử dụng Internet lấy từ Nie và Hillygus (2002), và hiện nay hầu như đã tăng thêm, trích dẫn của Shaw lấy từ Bosman (2006). Dù chúng ta đã thích hết mức tính đa dạng, thế nhưng chúng ta vẫn nghĩ rằng mình thậm chí còn có thể thích hơn nữa, trong Simonson, I., “ The effect of purchase quantity and timing on variety-seeking behavior ” ( “Ảnh hưởng của số lượng hàng mua và thời điểm chọn mua lên hành vi tìm kiếm sự đa dạng” ), Tạp chí Nghiên cứu Tiếp thị, số 27 (1990): 150-162. Cuộc nghiên cứu này phát hiện ra rằng khi người ta chọn ăn nhẹ trên cơ sở ngày này qua ngày khác thì họ thường chọn món sở trường của họ mỗi ngày, nhưng khi được yêu cầu chọn trước cho vài ngày thì họ lại kèm thêm những món mà họ ít thích hơn để có sự đa dạng, mà không nhận ra rằng bất kỳ sự thỏa mãn nào cũng đã có đủ thời gian để bị tiêu mất trong khoản thời gian giữa các bữa ăn nhẹ.

Để có cái nhìn sâu hơn về mối liên kết giữa sự lựa chọn ngày càng tăng và niềm tiếc nuối, bao gồm cả mối quan hệ của nó với việc tối đa hóa và làm thỏa mãn như được mô tả trong ghi chú của Simon ở trên, cũng như nhiều thách thức khác mà người lựa chọn hiện đại phải đối diện, tôi hết sức khuyến khích bạn nên đọc tác phẩm Sự Nghịch lý của Lựa chọn ( The Paradox of Choice ) của Barry Schwartz (Ecco, 2003). Quan sát của De Tocqueville nằm ở trang 536 trong Cương lĩnh Đảng Dân chủ của Mỹ.

Những cạm bẫy của cuộc cải cách lương hưu của Thụy Điển được mô tả trong Cronqvist và Thaler (2004). Ảnh hưởng của việc đăng ký tự động lên sự tham gia vào chương trình nghỉ hưu có thể tìm thấy ở Choi và các đồng nghiệp (2006), và những kết quả ấn tượng tương tự như thế đối với tổ chức tài trợ có thể tìm thấy ở Johnson, E., và Goldstein, D., “Do defaults save lives?” ( “Liệu những mặc định có thể cứu cánh cho cuộc sống?” ), Tạp chí Khoa học, số 302 (2003): 1338-1339.

Nghiên cứu của tôi về tập hợp các tạp chí được mô tả trong Mogilner và các đồng nghiệp (2008), và nghiên cứu về người mua Audi lấy từ “ Order in Product Customization Decisions: Evidence from Field Experiments ” ( “Đặt hàng trong Những Quyết định Sản xuất theo yêu cầu khách hàng: Bằng chứng từ Những Thí nghiệm tại chỗ” ). Cuộc phỏng vấn với Wynton Marsalis diễn ra vào 24/7/2008.

CHƯƠNG VII. VÀ RỒI CHẲNG CÒN GÌ

Thủ tục chọn cái bánh hay cái chết là trong bài thơ trào phúng “Những Nguyên tắc cơ bản của Công giáo Anh” (“Church of England Fundamentals”) từ Jordan (1999). Nguyên bản của các trích dẫn của Hippocrates lấy từ tác phẩm Decorum của ông, và thông tin về lý thuyết thể dịch của ông và sự tồn tại bền bỉ đầy ngạc nhiên của thuyết này qua thời gian là từ Garrison (1966). Với những ai quan tâm tìm hiểu thêm về tác dụng của hiệu ứng giả dược (placebo), lịch sử của nó và sự phát triển lý thú gần đây thì có thể tìm ở Silberman, S., “ Placebos are getting more effective. Drugmakers are desperate to know why ” ( “Hiệu ứng placebo ngày càng có hiệu quả hơn. Dược sĩ chế thuốc tuyệt vọng vì không rõ lý do” ), Tạp chí Wired Magazine (24/8/2009), có thể truy cập tại trang http://www.wired.com/medtech/drugs/magazine/17-09 /ff_placebo_effect?currentPage=all.

Phần lớn lịch sử y học khi nó liên quan đến lựa chọn, bao gồm quan điểm của Hippocrates về mối quan hệ bệnh nhân-bác sĩ tổng quát hơn, những hướng dẫn của AMA, và các ca của Tiến sĩ Pratt và vị bác sĩ không được nêu tên người Pháp, được lấy từ Katz (1984). Phần trăm số lượng bác sĩ, những người sẽ thông báo cho bệnh nhân về chẩn đoán ung thư, lấy từ Schneider (1998).

Nghiên cứu của tôi về những tác động của lựa chọn lên sự đối phó của các bậc cha mẹ thật sự và cha mẹ giả định được mô tả trong Botti và các đồng nghiệp (2009). Để có cái nhìn bao quát hơn về tập hợp các dữ liệu tương tự, xem Orfali, K., và Gordon, E., “ Autonomy gone awry: A cross-cultural study of parents’ experiences in neonatal intensive care units ”, Theoretical Medicine and Bioethics, số 25 (4) (2004): 329-365. Trích dẫn đầu tiên từ Hyde có thể tìm thấy ở trang 78 của tác phẩm The Gift (Tặng vật) , và phần trích nằm ở trang 80.

Dự báo về bệnh Alzheimer từ Sloane và các đồng nghiệp (2002); con số về ung thư từ “ Probability of Developing Invasive Cancers Over Selected Age Intervals, by Sex, US, 2003-2005 ”, có ở trang http://www.cancer.org/downloads/stt/CFF2009_ProbDevCancer_7.pdf; và con số về các ca bệnh Parkinson từ trang “About Parkinson’s Disease” (“Về bệnh Parkinson”) của Quỹ Parkinson Quốc gia, có ở trang http://www.parkinson.org/Page.aspx?pid= 225. Với ví dụ đời thực về tình trạng nan giải mà những căn bệnh này gây ra, xem White, J., “ When do families take away the keys? Spokane Woman with Alzheimer’s took wrong turn and died ” ( “Khi nào thì gia đình tước đi chiếc chìa khóa? Phụ nữ ở Spokane với bước ngoặt sai lầm của bệnh Alzheimer và qua đời” ), Tạp chí Spokesman-Review, 3/10/1999. Nghiên cứu về những biến chứng của phẫu thuật hậu môn giả được mô tả ở Amsterlaw và các đồng nghiệp (2006), và nghiên cứu của tôi với yogurt nằm trong Botti và Iyengar (2004).

Cái nút được điều chỉnh lấy từ hình ảnh có thể truy cập miễn phí tại trang http://www.psdgraphics.com/psd/3d-red-push-button/, và mô tả của Brehm về việc tại sao bạn sẽ muốn nhấn nó lấy từ Brehm (1966). Trường hợp chất tẩy bị cấm được mô tả trong Mazis và các đồng nghiệp (1973). Phân loại phê chuẩn HMO được lấy từ Blendon và Benson (2001), và nghiên cứu về niềm tin của con người đối với các chương trình chăm sóc y tế được mô tả trong Rechovsky và các đồng nghiệp (2002).

Nghiên cứu rô-bô Robbie được mô tả trong Zanna và các đồng nghiệp (1973). Nghiên cứu giá cả tác động ra sao đến việc tiêu thụ chất cồn và thuốc lá có thể tìm thấy tương ứng ở Chaloupka và các đồng nghiệp (2002) và Becker và các đồng nghiệp (1994). Các loại thuế tương tự được đề nghị đối với thực phẩm không tốt cho sức khỏe (đôi khi được biết đến như là “Thuế Twinkie”), ví dụ như, ở Jacobson, M. F., và Brownell, K. D., “Small taxes on soft drinks and snack foods to promote health” ( “Những loại thuế nhỏ đối với nước giải khát và bánh snack để tăng cường sức khỏe” ), Báo Sức khỏe Cộng đồng của Mỹ, số 90 (6) (2000): 854-857. Sự việc thuế cao hơn có thể khiến những người hút thuốc vui vẻ hơn lấy từ Gruber và Mullainathan (2005), trong khi những vấn đề của Canada với việc đánh thuế quá mức được mô tả trong Gunby (1994). Một năm sau, khi Canada trở nên có phần tai tiếng với vai trò là điểm xuất phát chứ không phải là điểm đến của buôn lậu, thì có một chuyện lý thú ngoài lề, về một mặt hàng buôn lậu khác: bồn cầu xả nước mạnh. Sau điều luật bảo tồn nguồn nước năm 1995 giới hạn những bồn cầu của Mỹ chỉ được phép xả ở mức 1.6 gallon nước cho mỗi lần giật, thì những người cần bồn cầu mạnh hơn buộc phải chuyển lậu bồn cầu qua ngõ biên giới Canada. Những hoạt động này được thực hiện chủ yếu bởi những công dân riêng rẽ hơn là các băng nhóm có tổ chức, có lẽ bởi vì không có tên tội phạm nào muốn có biệt danh Ông trùm bồn cầu.

Mệnh lệnh của Odysseus nằm ở trang 276 trong bản dịch Cuộc phiêu lưu của Odysseus của Robert Fagles. Những ai muốn cột mình vào cột buồm khi đi tham quan các sòng bạc có thể làm tương tự tại trang http://www.bancop.net, và những ai muốn mua SnūzNLūz có thể tìm ở http://www.thinkgeek.com/stuff/41/snuznluz.shtml. Câu chuyện đằng sau stickK.com trích từ trang “About”, http://www.stickk.com/about.php. Save More Tomorrow ( Tiết kiệm hơn vào Ngày mai ) được mô tả trong Thaler và Benartzi (2004), và thông tin thêm về việc giúp người ta đưa ra những quyết định tốt bất chấp bản thân họ có thể tìm trong Thaler, R., và Sunstein, C., Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness ( Cú huých: Những Quyết định có Tính Cải thiện về Sức khỏe, Của cải và Hạnh phúc ), Nhà xuất bản Đại học Yale (2008). Trích dẫn của Hamlet là ở Hồi 3, Cảnh 1.

LỜI KẾT THÚC

Trích dẫn mở đầu lấy từ “Little Gidding” và có thể tìm trong Eliot (1943). Tôi gặp gỡ S. K. Jain tại khu nhà của ông ở Bangalore vào ngày 5/1/2009, lúc 11h trưa, vào ngày, giờ mà theo tôi biết là chẳng có ý nghĩa gì về mặt chiêm tinh. Để biết thêm thông tin về hoạt động của ông, hay để có một tiên đoán cho chính bản thân bạn, bạn có thể truy cập trang web của ông http://www.skjainastro.com. Thông tin về cái chết của Aiken Hodge lấy từ Brown (2009) và bài thơ của cha bà nằm ở Aiken (1953).

........................................

Trừ phi có những ghi chú khác, tất cả các nguồn tin từ Internet nằm ở đây và ở phần tài liệu tham khảo đều dựa trên những nguồn được phép sử dụng tại các địa chỉ đã nêu kể từ ngày 15/10/2009. Nếu nội dung này có thay đổi hay trở nên không thể truy cập kể từ lúc này, thì những phiên bản trước đó có thể truy cập được qua hệ thống Internet Archive tại http://www.archive.org /index.php.

[40] Multirater feedback: thông tin phản hồi từ cấp trên, người cộng tác, đồng nghiệp về cách làm việc của một nhân viên.