MỤ ĐẦU ĐỘC

- Cẩn thận đấy, mụ đầu độc kìa!

Đám trẻ bỗng dưng đứng khựng, co cụm lại hệt một bàn tay nắm chặt. Chúng chạy trốn tít đằng sau khu giặt, chui dưới một băng ghế đá, một góc mát mẻ, rợp bóng, cho phép chúng quan sát mà không bị phát hiện; ở đó, để cảm thấy khiếp sợ hơn nữa, lũ trẻ bèn nín thở.

Dưới cái nắng giữa trưa, Marie Maurestier đi sang đường. Đó là một mụ đàn bà bảy mươi tuổi, cao lớn, chậm chạp, nhăn nheo, sạch sẽ, cứng nhắc và hay cáu kỉnh. Cứng đờ người trong bộ cánh màu đen bó chặt ở eo, mụ dè dặt bước, hoặc là vì sợ cái nóng, hoặc là vì mấy cái khớp bị viêm khiến bước chân mụ trở nên ngập ngừng. Mụ lảo đảo bước đi với vẻ oai phong vụng về làm mụ trông càng đồ sộ.

Lũ trẻ thì thào:

- Mày có nghĩ mụ nhìn thấy bọn mình không?

- Hay mình hét toáng lên cho mụ sợ đi!

- Đừng ngu xuẩn thế. Mụ không sợ gì, cũng chẳng sợ ai bao giờ. Có mà mày sợ thì có.

- Tao không sợ.

- Mày mà làm gì khiến mụ phật lòng thì mụ sẽ giết mày! Giống như mấy người kia.

- Tao đã bảo là tao không sợ mà…

- Mấy ông chồng của mụ, ông nào chẳng to khỏe hơn

- Hừm! Tao vẫn không sợ…

Chúng thận trọng chờ Marie Maurestier đi xa hẳn, tránh mọi lời gọi khiếm nhã hay những câu đùa cợt ác ý.

Hai mươi năm trước đây, sau hai vụ kiện, tòa án đã tuyên bố miễn truy tố và thả Marie Maurestier ra khỏi nhà lao nơi mụ bị tạm giam. Tại Saint-Sorlin, hầu hết dân làng đều xem Marie Maurestier là vô tội, chỉ trừ có lũ trẻ là vẫn thích được gặp một kẻ giết người hơn, để cuộc sống của chúng thêm phần nguy hiểm và tuyệt vời. Thế nhưng, lý do khiến đám người lớn kia cho rằng Marie Maurestier vô tội cũng chẳng hợp lý hơn là bao: dân làng chối bỏ ý nghĩ phải sống cạnh một kẻ sát nhân đang được tự do, phải chào hỏi kẻ đó, phải chia sẻ đường phố, cửa hàng cửa hiệu, nhà thờ với một mụ giết người; để được thanh thản, họ cần mụ là một người lương thiện, giống họ.

Trong làng không ai thực sự yêu quý mụ, bởi người đàn bà tự mãn, dè dặt, có khả năng tung ra những lời đáp trả cay độc ấy không hề gây được thiện cảm hay sự quý mến nơi mọi người nhưng ai ai cũng lấy làm hoan hỉ trước danh tiếng mà mụ mang lại cho dân cư nơi đây. Suốt một vài mùa, những cái tít ồn ào như “Mụ đàn bà đầu độc ở làng Saint-Sorlin”, “Con quỷ dữ vùng Bugey” hay “Messalina”^[1] của Saint-Sorlin-en-Bugey” đã mở đầu cho ấn bản của các nhật báo, cho các chương trình phát thanh và truyền hình.

Chừng ấy ồn ào đã lôi kéo những kẻ hiếu kỳ; dù họ đánh giá đây là mối quan tâm thiếu lành mạnh thì cái tên Saint-Sorlin vẫn đứng ở vị trí trung tâm, và sự nổi tiếng bất thình lình kia đã khiến mọi tay lái phải rời đường cao tốc đến làm một ly tại quán cà phê, nhấm nháp một món ăn ở quán trọ, mua bánh mì ở cửa hàng bánh, lướt nhanh vài tờ báo mong được nhìn thấy Marie Maurestier. Đám người hiếu kỳ ấy lấy làm ngạc nhiên vì một ngôi làng xinh đẹp, hiền hòa đến vậy, rải rác những khu giặt lấy nước từ các con suối, một ngôi làng với những bức tường đá mà vào những ngày đẹp trời, được phủ kín bằng hàng ngàn hàng ngàn những đóa hồng thơm và cả hồng dại, một xã nằm thu mình dọc theo một nhánh sông Rhône nơi sinh sôi nảy nở đầy những cá hồi và cá chó, lại có thể che chở một tâm hồn đen tối đến vậy. Đúng là một màn quảng cáo ngược đời! Nếu cái thị trấn một nghìn dân này có hẳn một văn phòng phát triển du lịch thì nó đã có thể sáng tác ra điều gì đó tốt hơn mụ Marie Maurestier để quảng bá cho mình; vả lại, một ngày nọ, ông thị trưởng, hí hửng trước dòng khách du lịch lũ lượt kéo đến kia, chẳng phải đã bừng bừng phấn khích tuyên bố với Marie Maurestier rằng ông ta là “fan số một của mụ” đó sao? Chẳng cần phải nói toẹt ra rằng người đàn bà ấy đã dập ngay cơn hào hứng của ông ta bằng ánh mắt lạnh lùng cộng với thái độ im lặng thù địch. Tay khoác giỏ liễu, Marie Maurestier, đi ngang qua quán trọ mà không thèm liếc mắt nhìn vào bên trong bởi mụ biết rất rõ, đằng sau mấy cái cửa sổ có những ô kính nhỏ màu lục nhạt kia là đám khách đang gí mũi vào lớp kính để soi mói mụ.

- Mụ giết người kìa!

- Trông rõ là kênh kiệu…

- Vênh vênh váo váo như cái gáo múc phân! - Làm sao lại có đàn ông bỏ xác vì cái thứ ấy cơ - Mụ ta được xử trắng án rồi…

- Anh bạn ạ, phải có án thì mới xử trắng được chứ! Ông chủ cửa hàng, người mà lúc nãy tôi cố tìm cách moi tin bảo tôi rằng không có lửa thì làm sao có khói…

Dù dân làng đã xóa tội cho mụ, nhưng họ vẫn để mặc cho mối ngờ lan tỏa, bởi không thể có chuyện làm nản lòng đám khách tham quan bằng việc tước đi của họ trò vui ấy. Chẳng cần phải được năn nỉ, họ vẫn kín đáo chỉ cho du khách thấy con đường mà Marie Maurestier thường đi, thời gian biểu, những thói quen, ngôi nhà trên đỉnh đồi của mụ… Và khi được hỏi liệu họ có tin mụ là thủ phạm hay không, họ đều trả lời bằng câu “Ai mà biết được?” đầy thận trọng.

Vả lại, họ đâu phải những người duy nhất thêu dệt nên bí ẩn ấy: các chương trình truyền hình vẫn thường lật lại số phận của Marie Maurestier bằng cách nhấn mạnh những chi tiết nhập nhằng và cả những góc tối của mụ; dù buộc phải thuật lại quyết định của tòa án - nếu không luật sư của Marie Maurestier sẽ bắt họ phải trả những khoản tiền phạt rất nặng -, song cánh nhà báo vẫn úp mở ám chỉ rằng việc “miễn truy tố” được đưa ra dựa trên tình trạng “thiếu bằng chứng cụ thể” hơn là đã chứng minh được mụ thực sự vô tội.

Cách đó mười mét, Marie Maurestier dừng lại trước biển hiệu của hàng bán thảm và kiểm tra xem kẻ thù lớn nhất của mụ có ở đó không. Đây rồi! Raymond Poussin, lưng quay về phía cửa kính, đang ba hoa chích chòe, tay cầm mấy mẫu vải chìa ra trước một cặp vợ chồng mang ghế bành đến sửa.

“Thằng ngu này còn thô kệch hơn cả thứ xơ nhồi ghế và xấu chẳng kém gì thứ cước hắn dùng”, mụ nghĩ. Mụ chằm chằm nhìn lão với vẻ hằn học, ném vào gáy lão tất cả nỗi căm thù dù mụ chẳng nghe thấy lão nói gì.

- Maurestier ư, thưa ông bà? Mụ ta là tội phạm lớn nhất không bị trừng phạt mà nước Pháp này đang che chở. Mụ từng cưới ba người đàn ông già hơn và giàu hơn mụ. Cả ba người họ đều chết chỉ vài năm sau đám cưới. Đúng là không may phải không? Và mụ được thừa kế từ cả ba người! Phải đấy, sao phải từ bỏ các thói quen tốt kia chứ? Phải đến người thứ ba là Georges Jardin, ông bạn thân của tôi, thì mối nghi ngờ của năm đứa con mới dẫn đến một cuộc điều tra: cha chúng vốn hoàn toàn khỏe mạnh, vậy mà ngay sau khi cưới con quái vật đó, ông ấy trở nên tiều tụy, ốm liệt giường, và hai tuần trước khi chết đã truất quyền thừa kế của chúng để trao toàn bộ gia tài cho con mụ xa lạ kia. Thật quá đáng! Cảnh sát đã khai quật tử thi hai người chồng đầu và các chuyên gia đã phát hiện ra dấu vết đáng ngờ của chất độc asen trên cơ thể họ. Mụ bị tống giam trong lúc chờ xét xử nhưng đã quá muộn rồi, cả với người chết lẫn với tiền bạc. Con mụ góa hớn hở ấy đã làm gì với đống tài sản? Mụ dành hết cho một gã người tình, Rudy, hay Johnny, hay Eddy nào đó, một cái tên đại loại thế, một cái tên Mẽo thì phải. Tay này ấy hả, hắn còn trẻ chứ không già nua như những người trước - một gã bộ trai, một tay lướt ván đến từ Biarritz, kẻ đã vung toàn bộ tiền bạc của mụ vào áo quần, xe hơi và cờ bạc. Một thằng đĩ đực, một kẻ ngu đần, ngu hơn cả bò. Suy cho cùng người ta cũng chẳng trách móc gì hắn đâu, ít ra là hắn chỉ lấy đi của mụ những gì mụ từng cướp của người khác mà thôi. Ông bà hẳn sẽ nói rằng thế là công bằng rồi? Nhưng không hề! Mụ khử luôn cả tay chơi ấy đấy. Không phải vì tiền, mà vì hắn đã cắm sừng mụ. Không ai gặp lại hắn nữa. Mụ Maurestier thề là hắn đã cuốn gói ra nước ngoài. Tôi thì lại nghĩ xác hắn đang thối rữa dưới đáy biển với một tảng đá buộc vào chân. Chỉ một người duy nhất hẳn là biết tội ác của mụ, em gái mụ. Blanche. Một cô gái xinh xắn, hơi ngây thơ, bấy lâu nay vẫn luôn được chị gái mình là Marie Maurestier bảo vệ. Vậy là ngay cả một thứ rác rưởi cũng có thể nuôi dưỡng một tình cảm chân thành; như kiểu có những loài hoa vẫn mọc được trên đống phân vậy. Phải, chỉ có cô em, nhưng cô ta cũng chết rồi! Ngay trong quá trình điều tra. Vâng, thế đấy, đúng là chẳng còn cách nào để vạch tội mụ, mụ Maurestier này, bởi khi mụ đang bị tạm giam thì em gái mụ lại ngoẻo mất, mà lại ngoẻo trong một vụ tai nạn máy bay khiến một trăm ba mươi hai hành khách tan thây trong vòng có một giây. Bằng chứng ngoại phạm hoàn hảo… Dù sao mụ cũng thật may mắn! Dường như vẫn có một vị Chúa nào đó phù hộ những kẻ gian ác! Bởi kể từ lúc em gái mụ, cô nàng khờ khạo ngốc nghếch, cô nàng mà khi bị thẩm vấn đã trả lời đầy mâu thuẫn, lúc thì như nhân chứng buộc tội, lúc lại như nhân chứng gỡ tội, biến mất, mụ Maurestier và luật sư của mụ bắt đầu cảm thấy yên tâm, rồi lấn tới với những câu chuyện được kể theo chiều hướng giải tội cho con quỷ dữ ấy.

Từ ngoài đường nhìn vào, Marie Maurestier đoán ngay được Raymond Poussin đang nói về mình qua khuôn mặt càng lúc càng đỏ và những động tác rối tinh của lão.

Hai vợ chồng người khách mê mải nghe câu chuyện mà không hề nhận ra người đàn bà được nhắc tới đang đứng trước mặt họ, ngay sau lưng kẻ đang tung ra hàng tràng những lời nguyền rủa.

- Mụ Maurestier ấy, mụ đã khai thác triệt để cái chết của chính em gái mình! Mụ khóc như mưa, rồi nhắc đi nhắc lại rằng dù sao cũng thật may vì em gái mình lại chết trong cái vụ tai nạn máy bay khủng khiếp ấy, nếu không người đời lại kết tội mụ đã trừ khử cô ta. Dường như mụ luôn giết những người mụ yêu quý, mấy ông chồng, cô em gái; thậm chí người ta còn nghi mụ là thủ phạm của một vụ giết người rồi phi tang xác, vụ giết Rudy, Johnny hay Eddy gì đó - tên một rocker - kẻ được cho là người tình của mụ, trong lúc gã này bỏ ra nước ngoài để trốn nợ hay những vụ làm ăn phi pháp ngập đầu ngập cổ. Người ta buộc tội mụ, người ta muốn mụ là kẻ phạm tội bất kể chuyện gì xảy ra đi chăng nữa. Luật sư của mụ vin vào điểm này và đã thành công. Nhiều phân tích đã chỉ ra rằng, tại các nghĩa trang trong vùng, người ta thường dùng một loại thuốc diệt cỏ có chứa asen, nên chỉ sau vài năm chôn cất, xác chết nào khai quật lên cũng sẽ bị nhầm tưởng là bị đầu độc, nhất là khi trời mưa nhiều. Mụ và luật sư của mụ đã thắng trong cả hai vụ kiện. Ý tôi là mụ và luật sư của mụ ấy, ông bà ạ. Không phải công lý. Cũng không phải sự thật.

Đúng lúc ấy, lão thợ cảm thấy nhói đau sau gáy. Lão sờ vào gáy, sợ mình bị côn trùng đốt, rồi quay người lại.

Marie Maurestier đang trừng trừng nhìn lão. Tim lão đập hoảng loạn, hơi thở như ngừng lại.

Hai bên nhìn nhau vài giây, mụ thì khắc nghiệt, lão thì sợ hãi. Bấy lâu nay, Raymond Poussin luôn có những cảm xúc cực mạnh khi đứng gần người đàn bà này; trước đây lão cứ tưởng đó là tình yêu, đến mức tán tỉnh cả mụ; còn giờ lão đã biết đó chính là lòng căm thù.

Được khoảng hơn một phút thì Marie Maurestier quyết định chấm dứt việc chiêm ngưỡng nhau ở đây bằng cách nhún vai đi tiếp như thể chưa có chuyện gì xảy ra.

Dáng thẳng, cứng nhắc, mụ đi dọc quán cà phê ngoài trời, nơi mà sự xuất hiện của mụ làm ngưng bặt mọi câu chuyện, sau đó mụ bước vào cửa hàng thịt.

Lại một lần nữa người ta ngừng tán gẫu. Mụ khiêm nhường xếp hàng sau những khách khác, và, cứ như có một thỏa thuận ngầm nào đó, tay chủ cửa hàng bỏ công việc đang làm dở để tỏ ý sẽ ưu tiên phục vụ mụ.

Không một ai phản đối. Mọi người không chỉ thừa nhận vị trí đặc biệt này của Marie Maurestier, mà họ còn trở nên suy tư, suy tư một cách đau khổ khi mụ xuất hiện. Không dám chuyện trò thân mật trước mặt mụ, thậm chí cũng chẳng dám nói với mụ lời nào bởi truyền thuyết về mụ không chỉ gây tai tiếng cho riêng mình mụ, họ đều mong sao mụ biến đi càng nhanh càng tốt.

Tại sao người ta không quên mụ? Tại sao, dù đã được tuyên bố vô tội, mụ vẫn trở thành một huyền thoại? Tại sao người ta vẫn bàn tán đến trường hợp của mụ sau những mười hay hai mươi năm?

Bởi lẽ Marie Maurestier sở hữu tính nước đôi thiết yếu vốn khiến công chúng mơ ước và tính hai mặt vốn tạo ra các ngôi sao: bề ngoài của mụ chẳng ăn nhập chút nào với cung cách cư xử của mụ. Đời thường, một nữ y tá cưới những bệnh nhân giàu có nhiều tuổi làm chồng thường là một cô gái xinh đẹp, hấp dẫn, biết ăn mặc sexy để tôn lên đường cong cơ thể. Ấy vậy mà Marie Maurestier, ngay cả khi còn trẻ, chẳng bao giờ có vẻ gì là trẻ, thân hình thì tong teo, mãn kinh dù chưa đến tuổi; con ngựa cao lớn ăn vận khắc khổ có khuôn mặt lầm lũi ấy trông thật khó coi trong những chiếc sơ mi kín cổng cao tường, cặp kính to choán hết cả mặt và những đôi giày thô kệch. Người mà đám phóng viên chuyên đưa tin vặt vẫn mô tả như một ả ăn thịt đàn ông lại mang vẻ ngoài của một người đàn bà chẳng có ham muốn hay bản năng giới tính gì hết. Đâu là mối liên hệ giữa vẻ mặt đức hạnh ấy và liên tiếp các cuộc hôn nhân kia, hay niềm đam mê dành cho Rudy, gã người tình tóc rậm, hút cần sa, vận động viên thể thao lúc nào cũng phanh áo để lộ làn da ngực rám nắng? Một điều ngược đời khác: đối với người bình thường, một mụ đàn bà chuyên đầu độc, nhất là lại tái phạm nhiều lần, phải có nét mặt sắc lẹm, gai ngạnh, biểu lộ sự xấu xa, hằn thù hay ác độc; thế mà Marie Maurestier lại khiến người ta nghĩ đến một giáo viên tiểu học tận tụy, thậm chí đến cả một giáo viên dạy giáo lý Cơ đốc bởi mụ rất sùng đạo, phô ra cả đức tin của mình. Tóm lại, dù người đời nói thế nào về mụ thì vẻ ngoài của mụ cũng không bao giờ giống thế: nó chẳng ăn nhập với những mối tình của mụ hay những tội ác mà mụ gây nên.

- Chẳng có lý do gì mà tôi lại được phục vụ trước các quý ông quý bà ở đây, Marie Maurestier thì thầm bằng giọng khiêm nhường, ướt át, như thể đây là lần đầu tiên người ta dành cho mụ sự ưu ái đó.

- Cửa hàng nhà tôi, tôi thích sao thì làm vậy, thưa bà Maurestier, gã bán thịt bình thản trả lời. Ông bà ở đây đều đồng ý cả chứ?

Các khách hàng gật đầu.

- Vậy thì, gan bê cho tôi và phổi bê cho con mèo của tôi.

Dù không muốn, đám khách vẫn dỏng tai lên nghe yêu cầu của mụ như nghe công thức pha chế một loại thuốc độc sắp tới.

Marie Maurestier không đơn thuần là có vẻ ngoài vô hại ư?

Vừa nhìn thấy mụ người ta đã nghi ngờ… Đôi mắt màu xám của mụ lóe lên vẻ khắc nghiệt khó mà chịu nổi. Tại tòa, nếu một ánh mắt có thể giết người, thì chắc chắn mụ đã hạ gục được thẩm phán, tổng công tố viên và đám nhân chứng buộc tội! Lời mụ nói sắc lẹm và không thể phản bác: mụ gọi một số kẻ là dốt nát, ngu đần, tự phụ, rồi bẻ vụn những lời chứng của họ; trong các trường hợp như thế, mụ càng tỏ ra đáng sợ hơn vì mụ đã nhắm đúng mục tiêu. Sau đó rất khó để có thể khôi phục danh dự cho những kẻ bị mụ xé nát, bởi không gì có thể mọc lại trên mặt đất mà mụ đã đốt cháy. Trí khôn ngoan của người đàn bà không có vẻ gì là khôn ngoan này khiến mụ trở thành quỷ dữ. Dù giữ thái độ thế nào thì mụ vẫn khiến người ta bối rối. Thủ phạm ư? Gương mặt nghiêm trang của mụ không đủ gian xảo. Vô tội ư? Gương mặt mụ thiếu nét dịu dàng. Bán thân mình cho những lão già ư? Không, nếu thế thì cơ thể mụ cũng phải đáng khao khát, được khao khát, hay - ít nhất - cũng phải tỏ ra khao khát. Yêu chân thành những lão chồng già nua kia ư? Người ta đâu thấy tình yêu ở mụ.

Mụ già cầm hai gói đồ người bán hàng đưa ra.

- Cảm ơn, Marius.

Tay bán thịt rùng mình. Đằng sau quầy thu ngân, vợ gã cố nén một tiếng nấc. Việc gọi ai đó bằng tên thân mật từ mồm Marie Maurestier trở nên nguy hiểm. Ngoài gia đình và bè bạn ra, không ai ở cái làng này gọi gã bằng tên nào khác ngoài Ông Isidore, bởi gã không phải típ người cho phép những biểu hiện thân mật như thế. Choáng váng, gã chịu đựng cú đòn trong khi vợ gã nghiến răng trả lại tiền thừa cho Marie mà không dám buông lời bình luận: vợ chồng họ sẽ tranh luận với nhau sau.

Marie Maurestier đi ra, chúc mọi người một ngày tốt lành. Một lời thì thào vội vã và ngượng ngùng đáp trả theo phép lịch sự.

Ra vỉa hè, mụ gặp Yvette đi cùng con. Không thèm chào người mẹ, mụ chăm chú vào đứa trẻ sơ sinh.

- Chào bé yêu, cháu tên là gì? mụ ngọt ngào hỏi. Mới có bốn tháng tuổi thì đương nhiên đứa bé không thể trả lời, nên Yvette phải nói thay con. - Marcello.

Vẫn giữ thái độ khinh khỉnh với người mẹ, Marie mỉm cười với đứa bé như thể chính nó vừa nói chuyện với mụ.

- Marcello ư? Tên cháu hay quá… Hay hơn Marcel nhiều.

- Tôi cũng thấy thế, Yvette đồng tình vẻ mãn nguyện. - Cháu có mấy anh chị em?

- Hai chị, ba anh.

- Vậy cháu là con thứ sáu? Tốt đấy, số này đẹp đấy. - Vậy sao? Yvette ngạc nhiên thốt lên.

Không để ý đến câu hỏi đó, Marie tiếp tục cuộc trò chuyện với đứa bé:

- Thế tại sao lại là Marcello? Có phải vì bố cháu là người Ý không?

Người mẹ đỏ mặt. Cả ngôi làng này đều biết tỏng chuyện Yvette ngủ với bất cứ người đàn ông nào nên hẳn phải lờ tịt danh tính cha của đứa bé này cũng như cha của những đứa trước đó.

Marie cuối cùng cũng quay sang Yvette, nở một nụ cười tươi và đi vào cửa hàng Bánh kẹp vàng. Từ cửa hàng thịt, mọi người vẫn theo dõi cuộc nói chuyện và cảm thấy ái ngại.

Marie Maurestier vừa tử tế hay ác độc? Không thể nói được. Khi Marie Maurestier đưa ra một ý kiến, người ta luôn cho là nó không chân thành, và tin rằng mụ đang vờ vĩnh. Dù có thể hiện điều gì bằng lời nói hay cử chỉ thì điều trên hết mụ bộc lộ vẫn là khả năng kiểm soát: làm chủ được cả những cái chớp mắt khẽ nhất, uốn giọng một cách tài tình, mụ như thể đang chế tạo ra những động lòng, những giận dữ, những nức nở, những im lặng, những xúc động của mình. Mụ là một diễn viên đầy lôi cuốn bởi người ta nhìn thấy mụ đang diễn. Ở mụ, nghệ thuật không bị che đậy để tạo cảm giác tự nhiên; mà ngược lại, nghệ thuật khẳng định tính chất giả tạo của nó. Mang trong người chất kịch, mụ không bao giờ buông xuôi và luôn ý thức được bản thân mình. Một số người nhìn thấy ở đó bằng chứng của giả tạo, số khác lại thấy mụ đang thể hiện phẩm cách của mình.

- Cho tôi nửa chiếc baguette!

Thời buổi này làm gì có ai mua nửa chiếc bánh mì bao giờ, trừ mỗi Marie Maurestier; và nếu ai mà có ý định đó thì tay bán bánh trẻ tuổi sẽ điên tiết tống cổ ngay kẻ hà tiện đó đi. Ấy vậy mà, vào cái ngày hắn đang định giải thích cho Marie rằng hắn chỉ bán hoặc cả cái bánh mì dài, hoặc không gì cả, thì mụ đã đáp trả ngay rằng:

- Tốt thôi. Khi nào anh đủ khả năng làm một cái bánh mì không cứng đơ ra sau ba tiếng thì cứ hai ngày tôi lại đến đây mua một lần. Nhớ báo trước cho tôi đấy. Còn từ giờ đến lúc ấy sẽ chỉ là nửa cái thôi.

Trong lúc đang đứng chờ nhận lại tiền thừa, một bà khách du lịch không nén nổi bèn nói to:

- Thưa bà, liệu bà có thể vui lòng cho tôi xin một chữ vào sổ được không?

Marie chau mày như chuẩn bị lên cơn tức giận, nhưng lại nói rành mạch:

- Tất nhiên là được.

- Ôi, cảm ơn bà, cảm ơn! Bà biết không, tôi ngưỡng mộ bà lắm. Tôi đã xem tất cả các chương trình về bà trên vô tuyến.

Marie ném cho người phụ nữ đó một cái nhìn như thể muốn nói “Đồ đần độn thảm hại”, đặt bút ký, trả lại cuốn sổ rồi đi ra.

Bằng cách nào Marie Maurestier lại sống được với sự nổi tiếng không phai nhạt theo thời gian ấy? Nếu mụ có công khai tỏ ra phải mang trên mình sự nổi tiếng ấy như một gánh nặng, thì qua một vài chi tiết người ta vẫn đoán rằng mụ cũng lấy làm sung sướng vì nó lắm; với cương vị một công dân đáng chú ý, mụ nghiễm nhiên chấp nhận ngồi ở vị trí danh dự trong những buổi lễ hội, đám cưới hay tiệc tùng. Mỗi khi giới truyền thông đề nghị được phỏng vấn hay chụp hình, ngay lập tức mụ liên hệ với luật sư riêng để đàm phán một khoản thù lao. Mùa đông năm ngoái, dù phải nằm liệt giường vì bệnh cúm quái ác, mụ vẫn mừng thầm trong bụng khi thấy dân làng, vì lo lắng sẽ mất đi tượng đài lịch sử của mình, lũ lượt kéo đến nhà mụ để nghe ngóng tin tức. Còn mùa hè này, vào một buổi chiều nóng như thiêu như đốt, lúc dừng chân uống một cốc trà bạc hà trong quán cà phê, vì thiếu tiền lẻ, mụ không xin lỗi chủ quán lấy một câu mà hài lòng nói: “Với số tiền mà tôi mang về cho anh, thì anh hoàn toàn có thể cho tôi một cốc miễn phí.”

Chậm chạp, lưng hơi còng, như bị cả sức nặng của cơ thể chất lên, mụ quay ngược trở lại và bắt đầu leo lên con dốc dẫn về nhà. Thời gian trôi qua, mụ đảm nhiệm vai nạn nhân ngày càng xuất sắc; từ giờ trở đi, mụ biết rất rõ cách giữ vẻ mặt của một kẻ bị án oan. Tất nhiên lúc đầu mụ có mắc một vài sai lầm: tỉ dụ như ngay khi mụ mới ra tù, một tờ tạp chí có lượng phát hành lớn đã đăng hình mụ đang tươi cười, vui vẻ, vô tư, vừa hái hoa hồng vừa vuốt ve con mèo cái của mình trong vườn; tác dụng thật tai hại; với vẻ tươi vui gây sốc, mụ chẳng có nét gì giống với một bà góa thân phận hiện tại của mụ - cũng chẳng giống gì một người đàn bà tan nát cõi lòng sau nhiều năm bị tù oan - tâm trạng đáng ra mụ phải có; ngay khi phóng sự ấy được đăng tải, các bài báo đậm chất hận thù ồ ạt dội về, nêu lên những nghi vấn, tập trung vào những góc khuất, cố gắng gợi lại giả thiết về tội lỗi của mụ. Vậy là tiếp sau đó, mụ chuyển sang một thái độ khiêm nhường, hình ảnh một con chim lớn bị thương, và không bao giờ bước ra khỏi hình ảnh ấy nữa.

Mụ leo lên con đường trung tâm của làng. Trên đồi, phía trên các mái nhà và những cây tiêu huyền trụi lá, những ruộng nho phô ra vẻ đều đặn nhàm chán, xơ xác, buồn bã giống như hàng rào chắn, vào tiết tháng Ba này, khi chỉ còn trơ những dây leo ngoằn ngoèo giữa những hàng dây thép.

Lúc đi ngang qua nhà thờ, mụ khẽ rùng mình.

Một giai điệu từ đó vọng ra. Gì đây? Có lẽ nào… Marie lao lên bậc thềm, với tốc độ nhanh nhất mà chứng viêm khớp và những cục chai chân còn cho phép, đẩy cánh cửa khiến ổ khóa kêu rít lên, rồi đứng như trời trồng trước cảnh tượng trước mắt, để mặc cho những làn sóng âm nhạc vây lấy mụ như một mùi hương lan tỏa, lướt qua mụ, mơn trớn mụ, thấm vào mụ.

Một linh mục trẻ đang chơi đàn.

Anh đẹp, một vẻ đẹp thuần khiết và bất nhã. Một mình giữa gian chính giáo đường, làn da nhợt nhạt như đánh phấn, đôi môi tạc hình trái tim, anh tỏa sáng, được bao bọc bởi một thứ ánh sáng vàng đồng lõa chảy từ ô cửa kính xuống đôi vai. Sáng hơn cả ban thờ, hấp dẫn hơn cả Chúa trên thập tự giá, là khởi nguồn của những âm thanh tinh tế cuộn dâng lên tận mái vòm, anh trở thành tâm điểm của nhà thờ. Bị đôi tay trắng nõn đang vuốt ve phím đàn mê hoặc, mụ lặng ngắm anh, cảm xúc giống như khi người ta đứng trước ma quỷ hiện hình, cho đến khi có tiếng xe máy nổ bành bạch bên ngoài xoay sự chú ý của họ về phía cửa.

Phát hiện thấy có khách, vị linh mục ngừng chơi đàn, đứng dậy chào mụ.

Marie Maurestier tí nữa thì ngất xỉu. Gầy gò, cao không tưởng, vóc dáng như một thiếu niên, anh rạng rỡ khi nhìn thấy mụ, như thể một kẻ đang yêu được gặp lại người tình. Chỉ còn thiếu mỗi việc anh dang rộng tay đón mụ vào lòng nữa mà thôi.

- Chào con. Ta rất vui được cử đến Saint-Sorlin này. Ta vừa rời tu viện, và đây sẽ là giáo xứ đầu tiên của ta. Thật may mắn khi được đặt chân đến một ngôi làng xinh đẹp nhường này, phải vậy không?

Choáng váng trước giọng nói trầm ấm mượt như nhung của linh mục, Marie ấp úng nói rằng chính thị trấn này phải lấy làm vui mừng vì điều đó.

Anh tiến lại gần hơn, sống động.

- Ta là linh mục Gabriel.

Mụ rùng mình. Một cái tên thiên thần đối lập hẳn với chất giọng thâm trầm của anh.

- Ta đang hân hạnh được nói chuyện với ai đây? anh hỏi, ngạc nhiên khi thấy mụ không giới thiệu bản thân. - Marie…

Mụ ngập ngừng khi nói họ của mình. Mụ sợ rằng cái tên từng xuất hiện ở nhiều trang báo trong mục tội phạm của mụ sẽ nhuốm màu tang tóc lên gương mặt này, làm hoen ố nụ cười trẻ thơ này. Tuy nhiên, mụ vẫn liều mình.

- Marie Maurestier.

- Rất hân hạnh được biết con, Marie Maurestier.

Mụ ngưng thở, nhận thấy anh không lùi lại - không hốt hoảng cũng chẳng chút phản đối - khi nghe họ tên mẹ: thật đáng kinh ngạc! Chuyện này chưa từng xảy ra… Anh bắt chuyện với mụ như chính con người mụ mà không hề phản xét, không giam cầm mụ trong một cái chuồng nhốt con thú lạ.

- Thỉnh thoảng con có ghé nhà thờ không, Marie?

- Ngày nào con cũng đến.

- Con chưa từng khủng hoảng đức tin?

- Chúa Trời chắc sẽ không chịu được những thói đỏng đảnh của con đâu. Nếu con không xứng với Chúa, Chúa sẽ chỉnh đốn con ngay.

Mụ những muốn thể hiện một ý nghĩ khiêm tốn nhưng chợt nhận thấy mình vừa buột ra một câu nói đầy kiêu ngạo. Đặt mình ngang với Chúa Trời! Lại còn được Chúa Trời gọi đích danh! Linh mục Gabriel sau một giây phân vân đã biết cách tiếp nhận ý nghĩa cốt yếu của thông điệp.

- Đức tin là một ân huệ.

- Đúng vậy thưa cha! Khi đức tin của ta giảm sút đi, Chúa sẽ thúc vào đít ta để ta tin trở lại.

Ngay chính mụ cũng bất ngờ về điều mình vừa nói. “Thúc vào đít”! Sao mụ lại dùng câu nói xa lạ với vốn từ của anh kia chứ? Anh sẽ nghĩ gì đây? Mụ rống lên giống như một anh lính trong cuộc thao diễn, sỗ sàng, hăng máu. Liệu mụ có cần phải đóng vai đàn ông trước một con người dịu dàng là thế? Bối rối, mụ cụp mắt xuống, sẵn sàng nhận lỗi.

- Vậy thì hẹn con bảy giờ ở buổi lễ nhé?

Mụ há hốc mồm, rồi gật đầu đồng ý. “Cha đã tha thứ cho mình, mụ nghĩ thầm. Một con người tuyệt vời làm sao!”

Ngày hôm sau, mụ là người đầu tiên đến nhà thờ dự lễ misa buổi sáng.

Lúc linh mục Gabriel bước ra khỏi phòng để đồ thờ, với chiếc khăn lụa xanh lục quàng trên áo lễ trắng, Marie ngây ngất mất một lúc: anh vẫn tươi tắn và đẹp như trong ký ức của mụ. Mụ xắn tay cùng anh đẩy những chiếc bục cầu nguyện, xếp riêng những chiếc ghế bị lung lay chân, sắp lại những bó hoa, xếp sách kinh lễ thành chồng, như thể họ đang cùng nhau sửa soạn tiếp đón bạn bè của cả hai vậy.

Các con chiên trong làng đã đến. Tất cả đều tầm tám mươi tuổi, vận đồ đen, tóc muối tiêu, đứng túm tụm trước cổng, ngập ngừng chưa muốn tiến lên, không phải vì phản đối người kế nhiệm, mà qua thái độ dè dặt họ muốn thể hiện rằng mình đã rất yêu quý người tiền nhiệm.

Như hiểu được suy nghĩ của các con chiên, linh mục Gabriel tiến đến trước mặt họ, tự giới thiệu, tìm những lời lẽ hợp lý nhất để tôn vinh vị linh mục trăm tuổi đã khuất núi, sau đó mời họ đến ngồi ở hàng ghế ngay sát dàn thánh ca.

Trong lúc linh mục bước lên phía ban thờ, Vera Vernet, người không bao giờ Marie nghĩ đến với tên gọi gì khác ngoài biệt danh “dê cái già”, lầm bầm qua hàng ria mép:

- Thật chẳng ra sao, tòa giám mục coi thường chúng ta: anh ta quá trẻ. Họ cử một học viên trường dòng đến!

Marie mỉm cười không đáp. Mụ có cảm giác lần đầu tiên được dự một buổi lễ cầu kinh. Bằng lòng sùng đạo và sự dấn thân thể hiện qua từng lời nói từng cử chỉ, linh mục Gabriel đang sáng tạo lại một buổi thánh lễ Cơ đốc. Anh run lên khi đọc kinh Phúc âm, đôi mắt nhắm nghiền đắm chìm trong những lời cầu nguyện như thể sự giải thoát của anh phụ thuộc cả vào đó. Cách anh thực hiện nghi lễ cho thấy sự hối hả, chứ không phải làm theo thói quen.

Marie Maurestier đưa mắt nhìn những giáo dân đáng kính đang đứng quanh mình, họ có vẻ bối rối trước những gì đang diễn ra; trông họ không giống như đang ngồi trên ghế nhà thờ mà là trên ghế một chiếc máy bay đang vượt qua bức tường âm thanh. Dù sao họ cũng để lòng nhiệt tâm của linh mục chinh phục, và rồi dần dà, họ cảm thấy cần phải từ bỏ lối cư xử như những tín đồ Thiên Chúa giáo lãnh đạm. Họ hết đứng lên, ngồi xuống, rồi lại quỳ mà không hề nhăn nhó, khiến các khớp xương bị hành hạ rít lên trèo trẹo; họ cất tiếng hát vang; họ xướng lên Lạy Cha chúng con bằng những từ ngữ thật kêu và những mẫu câu đầy ý nghĩa. Chừng được nửa tiếng, không ai biết bên nào lôi cuốn bên nào nữa - linh mục khiến các con chiên của mình mê đắm hay các con chiên mê hoặc linh mục -, tất cả đều đầy nhiệt huyết; ngay cả con dê cái Vera Vernet kia cũng mang nét mặt đầy cảm hứng để đón nhận bánh thánh.

- Hẹn gặp cha ngày mai, Marie khẽ nói trong lúc bước xuống bậc thềm nhà thờ.

Mụ rùng mình. Quả là thú vị khi gọi một thanh niên trẻ nhường ấy là “Cha” trong khi mình đã ngần này tuổi! Ra khỏi nhà thờ, Marie nở một nụ cười tươi rói mà mụ định mang về giấu ở nhà. Sung sướng vì sự có mặt của linh mục tại làng, mụ cảm thấy một niềm tự hào kỳ cục: thắng lợi của Gabriel dường như cũng là thắng lợi của chính mụ.

Gabriel không mất nhiều thời gian để lấy lòng dân làng. Chỉ trong vài ngày, khi thì ở ngoài phố, lúc thì trong quán cà phê, hay ở chính nhà mình nơi anh mở lớp dạy chữ bên cạnh những bài giảng giáo lý, anh đã khẳng định được những bước đi đúng đắn đầu tiên: anh khiến mọi người hài lòng, anh chinh phục được họ. Chẳng bao lâu sau, các buổi lễ của anh đã lôi kéo được cả những tín đồ sùng đạo từ các xã khác. Cả Saint-Sorlin đều hoan hỉ vui mừng có được một vị linh mục như thế. Ngay đến những kẻ ngoại đạo cũng thấy anh là một người tuyệt vời.

Marie lắng nghe những lời đồn đại ngày một tăng như một người mẹ đón nhận những lời khen dành cho đứa con trai của mình. “À ra vậy, cuối cùng thì họ cũng phải mất thời gian mới hiểu được điều mà mình cảm nhận được ngay tức thì.”

Mụ không hề nhận ra rằng con người mụ đã thay đổi khi tiếp xúc với linh mục. Tất nhiên giờ giấc và thói quen - vốn cứng nhắc - vẫn không thay đổi, nhưng mụ có thêm những xúc cảm lạ thường.

Buổi sáng, khi chuông điểm đúng sáu giờ, mụ nhảy phắt ra khỏi giường, nghĩ ngay rằng Gabriel cũng dậy cùng giờ với mình. Trong lúc tắm rửa, trên người không mảnh vải đứng trước gương ở lavabo, mụ tưởng tượng anh cũng đang sửa soạn, cũng không mảnh vải che thân, để đến cuộc hẹn sắp tới của hai người. Rồi khi hổn hển bước qua ngưỡng của nhà thờ, mụ bước vào nhà Chúa cũng như bước vào nhà Gabriel. Dưới thời linh mục trước, nhà thờ Saint-Sorlin bốc mùi Chúa như một lò giết mổ bốc mùi xác chết, thoảng mùi hôi thối và lộn mửa của sự phân hủy; nhưng từ khi Gabriel làm chủ nơi này, chỉ còn thấy mùi hoa ly, mùi hương trầm, mùi sáp ong, cửa kính luôn sạch sẽ, sàn nhà được lau chùi, khăn phủ ban thờ được là lượt, tóm lại, người ta có cảm giác Chúa và chàng trai trẻ tuổi ấy đã cùng dọn đến ở chung trong một căn nhà sang trọng.

Vào lúc Gabriel đẩy cánh cửa phòng để đồ thờ, tỏa rạng trong chiếc khăn choàng lụa xanh và cất lời “Chào các con gái của ta, cha rất vui được gặp các con”, mụ luôn nghĩ câu nói đó dành riêng cho mình. Mụ làm theo mọi mệnh lệnh, “Quỳ xuống”, “Đứng lên”, “Hãy cùng hát”, “Hãy cầu nguyện”, phục tùng cả con người lẫn nghi lễ. Mụ sùng bái, nuốt lấy từng lời của linh mục. Thái độ của mụ đã khác xa so với trước, vào những buổi thuyết giáo, mụ thuộc lòng những cái tên và ngày tháng được ghi trên bia đá cẩm thạch dọc theo lối đi dành cho những nhân vật tên tuổi đã mất của thị trấn! Nhờ có Gabriel, mụ đã cảm nhận được sức mạnh và sự tinh tế trong sách Phúc âm bởi anh không chỉ kể lại theo cách đặc biệt của riêng mình mà mụ còn thấy anh là hiện thân của Chúa Jesus, đẹp đẽ, mong manh, bị giày vò bởi tình yêu dành cho đàn ông và đàn bà. Mụ nhiều lần hóa thân thành Thánh Marie-Madeleine, và đứng trước đức Chúa Jesus-Gabriel, mụ run lên vì tình cảm trìu mến khi cho Chúa ăn uống, rửa chân cho Chúa rồi sau đó lau chúng bằng mái tóc buông xõa của mình; những câu chuyện thiêng liêng mang đầy ý nghĩa bởi chúng đã có hiện thân bằng xương bằng thịt.

Ngược lại, mụ không chịu nổi khi cứ đến Chủ nhật là lại phải gặp những kẻ bình thường trước đó chẳng bao giờ đến nhà thờ. Một buổi sáng, khi chỉ còn một mình với anh, mụ thấy cần phải tố giác những con người này.

- Cha biết không, gia đình nhà Dubreuil, Morin, Desprairies và Isidore trước đây không khi nào đến nhà thờ đâu.

- Càng tốt, không bao giờ là quá muộn đâu. Con hãy nhớ lại câu chuyện về những người công nhân bắt đầu làm việc vào giờ cuối ngày^[2].

- Con tự hỏi liệu Chúa có tính đến suy nghĩ của những công nhân làm việc từ sớm khi phát hiện ra sự hào phóng mà Chúa dành cho những công nhân đến muộn không.

- Chúa có nghĩ đến đó con ạ: Chúa biết những người sùng đạo làm việc đầu giờ đã có niềm vui được khai mở lòng tốt trong mình.

Mụ đâu hiểu được rằng câu trả lời đó là nhằm vào mụ để khuyến khích mụ tỏ ra tốt hơn nên đã làu bàu kết luận:

- Vâng thì… Những vị khách du lịch ấy, họ đến buổi lễ chẳng qua là vì bị cái mới thu hút. “Chổi mới quét sạch”, bà của con vẫn thường nói thế.

- Nếu họ đến vì tò mò, thì trách nhiệm phải níu giữ họ lại sau đó là của cha. Cha hy vọng sẽ làm được điều đó. Mụ nhìn không chớp mắt, anh say mê, tốt bụng, không hề để tâm đến những ý nghĩ nhỏ mọn. Mụ đỏ mặt, tỏ ra lấy làm tiếc về sự bi quan của mình và khẳng định một cách chân thành:

- Thưa cha, chắc chắn cha làm được ạ. Con tin cha sẽ cảm hóa được họ thành những con chiên trung thành.

Thực ra cái mà mụ khao khát chính là một sự ưu ái dành cho mụ; mụ tha thứ việc linh mục chăm sóc tất cả mọi người, tạo ra những sự thay đổi, thậm chí là những điều kỳ diệu, vào lúc mà anh dành cho mụ một sự quan tâm đặc biệt. Chưa khi nào mụ nghĩ đến việc cắt nghĩa những tình cảm phức tạp đó bằng một từ đơn giản là ghen tuông.

Cũng vì thế nên mụ không hề có ánh mắt thiện cảm khi thấy Yvette xuất hiện tại nhà thờ.

Yvette, là một cặp đùi. Nếu như có những người đàn bà khiến người ta chú ý ngay đến đôi mắt, cái miệng, hay gương mặt, thì Yvette lại phô ra cặp đùi. Người ta sẽ không tài nào mà tập trung được vào nét mặt của ả khi ả nói chuyện, bởi chỉ cần không bị buộc phải nhìn vào mặt là người ta lại chăm chăm ngắm cặp đùi của ả. Hai cột thịt, nóng bỏng, mỡ màng, với làn da mềm mại khiến người ta chỉ muốn được sờ vuốt, kiểm nghiệm sự êm dịu của chúng bằng chính tay mình. Dù ả có mặc gì đi chăng nữa thì cặp đùi vẫn luôn nổi bật nhất; trên người ả, một chiếc váy ngắn sẽ tạo cảm giác nó được cắt để làm lộ ra cặp đùi, những chiếc jupe cũng xòe rộng để cặp đùi phơi ra, những chiếc quần soóc rút ngắn lại thành những cái hộp chứa cặp đùi, thậm chí ngay cả đến quần dài cũng trở thành chiếc khuôn ôm lấy cặp đùi. Marie khăng khăng tin rằng Yvette chính là một cặp đùi nên khi ả cất lời nói với mụ, mụ không buồn trả lời người đàn bà được cấy ghép phía trên cặp đùi ấy.

Cũng phải nói thêm rằng Yvette là con điếm của làng. Một con điếm thời vụ. Cứ mỗi khi nhẵn túi vào dịp cuối tháng - mà tháng nào cũng thế -, là Yvette, cô nàng có sáu đứa con phải nuôi, lại bán mình cho đám đàn ông. Vả lại đó cũng là vấn đề của ả: ngoài ả ra, ai cũng coi ả là một con điếm; ngoài ả ra, tất cả mọi người đều chấp nhận ả là một con điếm - bởi cần phải có một con điếm, như bà của Marie vẫn thường nói thế. Vậy nên, chỉ cần nghe thấy những lời chế nhạo được phun ra hay bị những ánh mắt dâm đãng ve vuốt là ả lại lấy làm đau khổ, tỏ vẻ bị xúc phạm ghê gớm, phô trương lòng kiêu hãnh bị tổn thương, cài lên ngực áo sự xúc phạm cuối cùng phải chịu đựng, như tấm mề đay của kẻ tử vì đạo.

Marie thấy ả thật lố bịch nhưng lại lo sợ khi thấy cặp đùi dơ dớp ấy đang lảng vảng quanh linh mục.

- Đồ lợn bẩn thỉu!

Marie không thể chịu nổi nữa khi thấy linh mục trẻ mỉm cười với Yvette như đối với những người khác, bắt tay ả, quan tâm đón tiếp ả.

- Khổ thân chàng trai, anh ta ngây thơ đến nỗi không nhận ra thủ đoạn của ả. Nhưng dù sao thì anh ta cũng là đàn ông. Ả cuối cùng cũng sẽ làm được…

Bởi với mụ, không còn nghi ngờ gì nữa: Yvette muốn cưa đổ bằng được linh mục.

Thế rồi vào một buổi chiều, lúc đến thay hoa trên ban thờ, mụ thấy Yvette lao sầm sập ra từ phòng xưng tội, cặp đùi trần trụi, nước mắt lưng tròng, da ửng đỏ như một người đàn bà vừa đạt khoái cảm, mụ nghĩ ngay điều tệ hại đã xảy ra. Thiếu chút nữa Marie đã nhảy bổ đến tát ả. May thay linh mục Gabriel bước ra ngay sau đó, với vẻ bình thản, tươi tắn, trong sáng. Marie bèn để mặc người đàn bà lòng đang rối bời đóng sầm cửa đi ra khỏi nhà thờ, mà bước về phía lọ hoa héo.

“Cha vừa đẩy con ranh đó ra, Marie nghĩ thầm, và vì thế nên cặp đùi ấy mới tức điên lên.”

Tim mụ đã lấy lại nhịp đập bình thường trong lúc mụ thay những bông ly héo úa bằng những bông mới cắt trong vườn nhà.

Linh mục tiến đến gần mụ, buồn rầu. Mụ nhìn anh. Anh hối hận vì đã để bị bắt quả tang mình đang lo lắng nên quay mặt đi.

Marie quyết định tranh thủ khoảnh khắc gần gũi này:

- Yvette đẹp đấy chứ?

Ngạc nhiên, anh lắp bắp điều gì đó không rõ. Marie cố nói thêm:

- Không ư? Cha không thấy cô ta đẹp sao?

- Cha không nhìn các con chiên theo cách đó.

Giọng anh đanh lại. Sự chân thành của linh mục khiến Marie thấy yên tâm, cho dù trong lòng mụ vẫn bực dọc, giống như một nồi xúp vẫn âm ỉ sôi trên bếp sau khi đã vặn nhỏ lửa.

- Thưa cha, con đoán cha đã biết Yvette là người thế nào ?

- Ý con là gì?

- Nó là con điếm của chốn này. Chắc nó không giấu cha điều đó chứ?

- Cô ấy không giấu gì cha cả: cô ấy là người mắc nhiều tội lỗi. Vậy nên ta mới dành cho cô ấy nhiều thời gian đến thế.

- Cha có thích thú với những tội lỗi của con bé ấy không?

- Không hề. Chẳng phải cha có mặt ở đây là để chữa lành những tâm hồn đang tuyệt vọng hay sao? Thực lòng thì việc này thật ngược đời: cha cần phải dành cho những tâm hồn đen tối nhiều thời gian hơn những tâm hồn trong sáng.

Câu nói ấy khiến Marie choáng váng. Vậy ra là thế? Linh mục Gabriel chú tâm đến tội lỗi hơn là đạo đức? Tại sao mụ lại không nghĩ đến điều đó sớm hơn nhỉ?

- Thưa cha, liệu cha có thể nghe con xưng tội không? Cả hai bước vào căn phòng gỗ được đánh xi. Khi Marie chỉ còn cách chàng linh mục trẻ một lớp lưới mỏng, mụ có cảm giác chạm được vào anh.

- Thưa cha, cha có biết rằng cách đây vài năm con từng bị kết tội giết vài người đàn ông không ạ?

- Có, cha có biết con ạ.

- Họ khẳng định con đã đầu độc cả ba người chồng và giết luôn người thứ tư, được cho là người tình của con!

- Có, cha có biết nỗi thống khổ đó của con. Cha còn biết rằng công lý của con người đã rửa sạch tội cho con.

- Vậy cha đã hiểu tại sao con lại không quan tâm mấy đến công lý của con người.

- Cha không cho là…

- Con chỉ sợ mỗi công lý của Chúa.

- Con nói đúng.

- Bởi vì, giờ đây nếu đứng trước con người con không có tội thì trước Chúa, con vẫn đầy rẫy tội lỗi.

- Tất nhiên. Cũng giống như tất cả chúng ta.

- Vâng, nhưng về điều này…

Mụ ghé về phía anh và thì thào:

- Con đã giết bọn họ thật.

- Ai?

- Cả ba lão chồng của con.

- Ôi Chúa ơi!

- Cả Rudy, người tình của con nữa.

- Thật là bi kịch…

Mụ sung sướng trước nỗi đau của kẻ khác và nói thêm với niềm vui xấu xa:

- Cả người tình của hắn nữa, Olga, một mụ đàn bà người Nga. Chắc cha sẽ cười, con chưa bao giờ bị người ta kết tội ấy vì có ai nhận ra con mụ đó đã biến mất đâu. Chẳng ai thèm tiếc con gián ấy.

- Hỡi Chúa Jesus, thánh Marie, thánh Joseph, xin hãy đến giúp chúng con ngay!

Vị linh mục trẻ tuổi làm dấu thánh để phù chú chứ không phải vì một lý do tâm linh cao cả nào đó: anh hoảng sợ vì những tội ác mà mụ vừa tiết lộ.

Marie Maurestier khoan khoái nhấm nháp vẻ sợ hãi của anh. Yvette đã bị rơi vào quên lãng! Giờ đây mụ là mối quan tâm số một!

Ngày hôm đó, mụ kể lại cho cha xứ vụ giết người đầu tiên. Để không quá gây sốc và cũng là để khiến anh không thấy quá ghê tởm, mụ kể lại vụ đầu độc ấy như một hành động thương hại: người chồng tội nghiệp của mụ đau đớn đến mức mụ phải ra tay như một y tá hơn là một kẻ giết người; theo lời mụ thì mụ không ám sát lão, mà giúp Raoul chồng mụ chết một cách nhẹ nhàng không đau đớn.

Vị linh mục trẻ tuổi lắng nghe mụ, mặt tái mét, lộ rõ vẻ lên án xen lẫn khiếp sợ.

Rồi anh bỏ mặc mụ, không nói một lời nào, chỉ làm dấu thánh trước mặt mụ.

Sáng hôm sau, vào buổi lễ lúc bảy giờ, mụ đoán được qua đôi mắt thâm quầng anh đã có một đêm ít ngủ hoặc khó ngủ.

Sau bữa trưa, lúc bước vào phòng xưng tội, anh thừa nhận với mụ rằng anh đã mất ngủ.

Lời thú nhận ấy khiến mụ hân hoan: mụ đã chiếm lĩnh được anh, anh đã phải vật vã trên giường trong lúc nghĩ đến mụ. Vì rằng mụ cũng thế nên gần như có thể nói hai người đã qua đêm cùng nhau.

Chiều hôm ấy, mụ trở lại tội ác mở màn của mình, vụ giết Raoul, và, theo bản năng, không hiểu vì sao, mụ kể lại câu chuyện theo một cách hoàn toàn khác, một cách đen tối hơn, thực tế hơn, nhấn mạnh cảm giác ghê tởm của mình đối với gã đàn ông mắc chứng lão suy ấy, nỗi căm thù của mụ đối với những động chạm vuốt ve mà lão bắt mụ phải chiều theo. Bằng cách tô vẽ mình thành một thiếu phụ trẻ là nạn nhân của một kẻ cổ hủ dâm đãng, mụ tiết lộ những cảm xúc đen tối, những toan tính và khao khát phạm tội của mình; mụ mô tả tường tận quá trình đầu độc bằng chất asen đằng đẳng chín tháng trời sao cho liều đủ gây tử vong nhưng lại không phát hiện được, rồi cảm giác nhẹ nhõm khi thấy lão chết, cả màn kịch một bà góa khóc vật vã trong đám tang chồng, niềm sung sướng khi mụ nhận được tiền bạc, nhà cửa, không còn phải trả nợ bất kỳ ai nữa.

Ngày nào cũng vậy, mụ đến nhà thờ để tường thuật lại những tội ác mà mình gây ra. Và đêm nào cũng thế, người đàn ông trẻ tuổi bị câu chuyện về những điều khủng khiếp ấy ám ảnh lại mất ngủ vài tiếng đồng hồ.

Vừa kể lại câu chuyện của chính mình, Marie vừa sung sướng vì cuối cùng cũng được lên tiếng, được phơi bày những kỷ niệm và nhất là khám phá ra những động cơ không ngờ tới. Bởi nếu những vụ phạm tội là có thật, thì lý do phạm tội lại thay đổi liên tục theo các ngày trong tuần. Đâu là lý do thực sự? Lý do của ngày thứ Ba, thứ Tư, thứ Sáu hay thứ Bảy? Tất cả. Mụ say mê với những sắc thái ấy; trong khi suốt nhiều năm liền mụ phải co mình trong phiên bản “không phạm tội” thì giờ đây khai thác phiên bản “phạm tội” cho phép mụ nắm bắt được tính phức tạp trong thái độ của mình, những màu sắc vô tận trong toan tính của mình; Marie hớn hở khi thấy mình phong phú nhường ấy, biến ảo nhường ấy, sâu sắc nhường ấy… Vậy là mụ có thêm một khả năng mới: mụ không chỉ nắm trong tay quyền sinh quyền sát đối với những người đàn ông của mình, mà giờ đây mụ còn quyết định được đâu là sự thật trong những hành động của mình, bằng cách tìm kiếm, luận giải, xem xét lại, phá vỡ những suy nghĩ sáo mòn và viết nên chính câu chuyện của mình.

Mụ củng cố tầm ảnh hưởng của mình đối với linh mục trẻ. Anh không chợp mắt được nữa. Không tài nào để tâm đến chủ đề nào khác, anh mong mỏi những cuộc gặp gỡ của hai người ở phòng xưng tội bao nhiêu thì cũng sợ hãi chúng bấy nhiêu. Nét tươi trẻ của anh héo úa dần. Dường như Marie đã lôi được anh vào thế giới của mụ, tuổi tác của mụ, nỗi mệt nhọc của mụ, sự xấu xí của mụ…

Còn mụ, đương nhiên, không nhận ra điều đó và vẫn tiếp tục gặp anh như trước.

Giây phút căng thẳng nhất đối với linh mục và người đàn bà xưng tội là lúc mụ gợi lại chuyện về gã người tình, tay vận động viên lướt sóng Rudy, niềm đam mê xác thịt duy nhất trong suốt cuộc đời mụ, một niềm đam mê càng mãnh liệt hơn vì nó đến bất ngờ, bởi Marie đâu có hứng thú gì với xác thịt trước khi gặp hắn. Ngạc nhiên khi thấy mình tối ngày chỉ nghĩ về một người đàn ông, ban đầu mụ những tưởng mụ yêu hắn, cho đến một ngày mụ hiểu ra rằng mụ chỉ khát khao những cái vuốt ve của hắn, khát khao cơ thể hắn ghì chặt cơ thể mụ, cả những sợi lông màu vàng và mùi cơ thể của hắn. Rudy có điều gì đó như trêu chọc, như níu giữ, như mơn trớn; hắn biết cách tạo ra một không gian nhục cảm quanh mình, một không gian mê lực khi hắn ở đó, và bức bối ngay khi hắn đi khỏi. Nói với Gabriel về một người đàn ông mụ từng si mê cuồng nhiệt đến thế đã làm bùng lên trong mụ một sự sôi sục mơ hồ, cháy bỏng, trong đó quá khứ và hiện tại hòa quyện lẫn nhau; bước ra khỏi phòng xưng tội, mụ bị giằng xé bởi ham muốn được hôn lên môi người đàn ông trẻ tuổi, lột tấm áo chùng để luồn đôi tay mình khám phá da thịt anh. Niềm đam mê của mụ dành cho Gabriel lại tăng lên một bậc.

Khi sắc xuân vào độ rực rỡ cũng là lúc những cuộc gặp kín hằng ngày giữa hai người trong phòng xưng tội chật chội đó trở nên ngột ngạt. Họ chia tay lúc cả hai đã rã rời, mặt mũi nhợt nhạt, nhưng sớm hồi sức để lại gặp nhau.

Mụ nhận thấy một ham muốn mãnh liệt được khiến Gabriel phải sốc, hơi giống như kiểu khi cả hai ở trên giường, và mụ khiến anh mềm nhũn người bằng cách dạy anh những động tác gợi tình tinh tế, dạn dĩ, bất ngờ và cấm kỵ. Vậy nên, mụ nhấn mạnh vào tính tàn nhẫn trong hành động dìm chết người tình của mình: một sự thôi thúc. Phải nói rằng tối đó Rudy đã uống nhiều đến mức hắn không còn đủ sức lực cũng như minh mẫn để chống trả lại mụ trong bồn tắm. Sau đó mụ nhấn mạnh đến sự lạnh lùng của mình trong việc che giấu tội ác đó; mụ rất thích kể lại cách mụ và Blanche, đứa em gái, đã quấn xác chết vào một tấm thảm, ném vào cốp một chiếc xe hơi ăn cắp được, đi xa bảy trăm cây số, mượn một chiếc thuyền ở Bretagne vào ban đêm; cái xác được buộc đá tảng và bị dìm xuống dưới dòng nước đen kịt; trở về vào sáng sớm hôm sau; lau rửa toàn bộ chiếc xe; rồi, chìa khóa vẫn cắm nguyên, chiếc xe bị vứt lại giữa một bãi đỗ xe nơi bọn lưu manh hay lui tới để chúng lưu lại dấu vân tay lên đó. Việc ấy diễn ra ở xa Saint-Sorlin, tận Biarritz, nơi mụ có thể thuê được một căn nhà bằng số tiền thừa hưởng từ ba người chồng của mình.

Lần duy nhất trong đời mụ đã tiết lộ tình tiết vụ giết Olga, người tình của Rudy, người tình thường xuyên, người mà hắn thường qua lại trong khi vẫn duy trì mối quan hệ với những người phụ nữ đứng tuổi. Olga vì lo lắng trước sự vắng mặt của người tình đã tìm đến nhà Marie gào lên rằng ả nghi ngờ chính mụ đã trừ khử tay vận động viên lướt sóng và tuyên bố sẽ đi báo cảnh sát. Không để lộ nỗi xúc động cũng như sợ hãi của mình, Marie khẳng định rằng Rudy đã trốn ra nước ngoài và có đưa cho mụ một khoản tiền nhờ mụ trao lại cho ả. Sức hấp dẫn của khoản tiền đã khiến cho lời nói dối đó trở nên đáng tin cậy và giữ chân ả người Nga khỏi đến sở cảnh sát. Marie hẹn ả vào ban đêm, ngoài sân hiên một quán bar nơi đám thanh niên trong vùng vẫn thường tụ tập. Ở đó, mụ chìa ra một chiếc phong bì bên trong có vài tờ tiền, lén nhỏ mấy giọt thuốc độc vào ly cocktail của người phụ nữ trẻ, hứa sẽ giao nốt khoản tiền còn lại vào sáng hôm sau, rồi để cô ta lại với đám thanh niên chơi bời.

Cho dù báo chí cũng như chính quyền chưa bao giờ đề cập đến sự biến mất của Olga, nhưng Marie đinh ninh người phụ nữ trẻ đã chết, bởi ả người Nga đó không bao giờ quay lại đòi nốt tiền.

Khi nghe mụ kể về những vụ giết người, chiếm đoạt tài sản, những phi vụ tống tiền, mua chuộc, Gabriel cảm thấy bất ổn trong người. Còn Marie lấy làm thích thú trước nỗi sợ hãi của anh, mụ có cảm giác như đang dẫn dắt anh vào cuộc sống thực thụ, vào thế giới như nó vốn có, tức là bạo lực, thù địch. Theo một cách nào đó mụ đã giúp anh bớt khờ khạo.

Kể từ nay trở đi, có thể Yvette sẽ phải chui vào góc mà khóc ròng một mình, Gabriel đẩy ả ra ngay khi ả có ý định tiến lại gần, đồng thời khẳng định sẽ dành cho ả chút thời gian ngay khi có thể. Anh nhanh chóng giải quyết những kẻ xưng tội khác. Anh vẫn cử hành các buổi lễ cầu nguyện một cách tuyệt vời, nhưng giờ thì anh không còn tự do nữa, mà luôn bị ám ảnh bởi những lời thú tội của người đàn bà chuyên đầu độc, ám ảnh bởi những vụ giết người của mụ. Marie Maurestier đã chiến thắng. Mụ chế ngự được anh cũng như cả ngôi làng này.

Sung sướng vì anh nắm giữ bí mật của mình, mụ say mê chứng kiến anh nói dối về mụ, đương đầu với mấy ông bà già cau có, giọng khàn khàn như vịt đực, ngạc nhiên vì thấy anh dành quá nhiều thì giờ cho mụ.

- Cha không định nói với chúng con rằng bà ta vô tội đấy chứ? Nếu không sao bà ta lại cắm chốt ở phòng xưng tội của cha?

- Đó là một tâm hồn đã chịu nhiều điều bất công kinh khủng, giống như lời kết tội đáng sợ, không chút thiện chí của con lúc này đấy, con gái của ta.

Hơn cả một người bạn tâm tình, giờ đây anh trở thành kẻ đồng lõa của mụ. Hai người không chỉ chia sẻ sự thật, mà chia sẻ cả tội ác. Chẳng phải họ đang cùng nhau phạm một tội ác?

Mụ say sưa với sự đồng lõa ấy.

Sau năm tuần xưng tội liên tiếp, mụ nhận ra đã kể tất tần tật mọi chuyện. Mụ thêm thắt một vài việc ghê tởm khác phạm phải giữa hai vụ kiện, ý thức được rằng mụ vừa rút ra những cát tút cuối cùng của mình và chẳng mấy chốc sẽ hết đạn.

Mụ lo ngại rằng điều đó sẽ như một tiếng chuông báo tử cho sự thống trị của mình.

Thứ Tư ấy, vị linh mục trẻ thông báo cho các con chiên rằng anh sẽ vắng mặt ngày hôm sau và hôm sau nữa. Chỉ thế thôi! Không một lời giải thích cụ thể! Đột ngột! Cả với mụ cũng thế, anh không nói gì hơn.

Chuyện gì xảy ra vậy?

Anh chạy trốn mụ bởi vì mụ không thể tiếp tục nuôi dưỡng trí tò mò đã được khơi lên của anh nữa hay sao? Dù sao mụ cũng sẽ không bịa ra thêm những tội ác mới nữa! Liệu mụ có phải dối trá, phải biến thành nàng Scheherazade để níu chân anh?

Mụ thấy không thể sống nổi suốt nhiều giờ đằng đẵng vắng Gabriel. Mụ đau khổ. Sao kia! Tự lột trần mình trước một linh mục và chỉ nhận được có vậy, sự im lặng của anh, cuộc chạy trốn của anh… Rõ ràng Gabriel chẳng hơn gì những kẻ khác.

Chán chường, mệt mỏi, tuyệt vọng, vào bảy giờ tối thứ Sáu, mụ phát hiện mình bị eczema ở mắt cá chân. Để tự trừng phạt mình vì đã chờ đợi anh, mụ gác chân lên chiếc ghế đẩu và bắt đầu gãi đến trầy da xước thịt. Cả ngôi nhà buồn đến rạn vỡ. Trong mùi vải dầu đượm khắp nhà, mụ không tài nào tập trung được vào bất cứ thứ gì, dù là cái móng ngựa hoen gỉ trên bậu cửa sổ hay cuốn lịch của người đưa thư, lại càng không thể tập trung vào đống báo quảng cáo rao vặt.

Tám giờ, có người bấm chuông cửa.

Là anh.

Mụ lâng lâng vui sướng. Nếu anh có đi thì sẽ quay về với mụ đầu tiên. Mụ che đôi chân, mời anh vào nhà, định mời anh ăn hay uống chút gì đó. Vẻ nghiêm trọng, anh từ chối và vẫn đứng đó.

- Marie, cha đã suy nghĩ rất nhiều về những điều con nói, những điều khủng khiếp mà con đã tiết lộ và cha là người tiếp nhận, một người tiếp nhận bị câm vì cha sẽ không bao giờ phản bội bí mật của lời thú tội. Vậy nên cha đã tạm lánh đi hai ngày để suy nghĩ. Cha đã hỏi ý kiến giám mục, và cả đức cha từng dạy cha ở trường dòng. Không nêu đích danh con, nhưng cha đã nói đến trường hợp của con để biết xem bước tiếp theo cha nên làm gì. Cha đã quyết định rồi. Một quyết định liên quan đến cả hai chúng ta.

Rồi trang trọng như đang cầu hôn mụ, anh nắm lấy cổ tay mụ một cách cương quyết. Mụ rùng mình.

- Con đã thú nhận hết tội lỗi với Chúa.

Anh nắm chặt các ngón tay mụ.

- Giờ đây con phải thú tội với người đời.

Marie giằng tay ra, lùi lại một bước.

Anh van nài.

- Có đấy, Marie! Con phải chịu trách nhiệm về những tội ác của mình. Như thế tốt hơn cho công lý. Tốt hơn cho gia đình các nạn nhân. Tốt hơn cho sự thật.

- Con cóc quan tâm đến sự thật!

- Không. Sự thật quan trọng với con vì con đã nói sự thật ấy với cha.

- Với cha! Chỉ với cha thôi! Không ai khác cả!

Mụ hoảng loạn vì thấy anh không hiểu gì hết. Mụ không đưa ra sự thật. Mà mụ sử dụng sự thật! Mụ chỉ sử dụng nó để thu hút anh, mê hoặc anh. Trái với những gì anh nghĩ, mụ không nói với Chúa, mà chỉ với anh, duy nhất anh mà thôi.

Anh lắc đầu.

- Cha muốn con giải phóng bản thân cả dưới con mắt người đời. Hãy quay lại gặp thẩm phán và kể cho ông ấy nghe mọi chuyện.

- Thú tội ư? Không đời nào! Con đấu tranh suốt bao nhiêu năm đâu phải để thú tội. Cha đâu phải là người chịu đựng cả hai vụ kiện… Con đã thắng, cha hiểu không? Đã thắng!

- Để được gì chứ, Marie?

- Danh dự, sự nổi tiếng.

- Danh dự giả tạo… nổi tiếng giả tạo…

- Trong chuyện này thì chỉ có hình thức là quan trọng mà thôi…

- Thế nhưng danh dự và sự nổi tiếng ấy, con đã hy sinh chúng rồi còn gì. Con đã thổ lộ với cha tất cả gánh nặng trong lòng con đấy thôi.

- Vâng, với cha. Chỉ với cha thôi.

- Cả với Chúa nữa.

- Vâng.

- Thế mà Chúa, cũng như cha, đã chấp nhận con đúng như con người của con: một kẻ tội phạm. Và Chúa, cũng như cha đây, vẫn tiếp tục yêu con.

- Vậy sao?…

Anh cầm tay mụ lần nữa, nắm chặt hai bàn tay trong đôi tay rất đỗi ấm áp và mềm mại của mình.

- Marie, hãy nói ra sự thật, hãy nói điều đó với tất cả mọi người. Cha sẽ giúp con, cha sẽ đưa con đi. Đó là mục đích của cha từ nay trở đi. Cha chỉ ở ngôi làng này vì mục đích đó, vì con; con là lẽ sống của cha, là lý do để cha cầu nguyện và tin tưởng. Marie, con là nhiệm vụ của cha. Cha sẽ hối thúc con, sẽ thức tỉnh con chiên ngoan đạo trong con. Cha sẽ thắp sáng niềm tin trong con bằng ngọn lửa niềm tin nơi cha. Cùng nhau, chúng ta sẽ thành công. Con sẽ làm điều đó vì cha, con làm điều đó vì bản thân con, và con làm điều đó vì Chúa.

Lúc này Marie nhìn vị linh mục bằng ánh mắt khác trước. Nhiệm vụ của anh ư? Mụ có nghe rõ không đấy? Mụ là nhiệm vụ của anh sao?

Lúc mụ mỉm cười, anh cứ nghĩ mình sẽ thuyết phục được mụ.

Những tháng hè sau đó là những tháng ngày hạnh phúc nhất mà mụ chưa từng trải qua. Gabriel không rời mụ nửa bước. Anh thức dậy để gặp mụ, anh mở cửa nhà thờ để mụ bước vào, anh ăn thật nhanh để sớm được gặp lại mụ, anh lắng nghe lời thú tội của mụ mỗi buổi chiều, rồi khi ở nhà mình hay ở phòng khách nhà mụ, anh say sưa diễn thuyết với cảm hứng, khí thế và đam mê.

Marie tận hưởng sự ưu ái đặc biệt ấy với thái độ vô sỉ: mụ đã giật Gabriel ra khỏi những người khác. Chiến thắng! Một lần nữa mụ lại chiến thắng! Chao ôi, anh có bỏ công bỏ sức ra mà tìm lời hay ý đẹp, mà mỉm cười, mà có những cử chỉ dịu dàng, những lập luận tinh tế, thì mụ cũng sẽ không nghe lời anh. Vô ích, bởi chính anh là người nghe lời mụ.

Tuy nhiên niềm hạnh phúc của mụ đã khiến mụ lơ là sức mạnh của đức tin ngự trị trong linh mục.

Cái bẫy mà mụ đã không nhìn ra, đó là việc Gabriel, bằng sự nhẫn nại của mình, đã dẫn dắt mụ vào lãnh địa của trao đổi và thảo luận. Ngay từ tháng Bảy, để không bị thua kém, mụ đã đáp lời anh, mạnh dạn hơn, phiêu lưu trong biết bao ý tưởng. Trong khi đó, ở lãnh địa của mình, anh được chuẩn bị kỹ càng hơn mụ. Mụ không hề nhận ra rằng, trong khi mụ những tưởng đang cưỡng lại anh, thì từng bước một anh lại gây ảnh hưởng lên mụ, thay đổi con người mụ, đề ra những lý lẽ mới đối với suy nghĩ của mụ, biến những ý tưởng trước đó còn xa lạ với mụ trở thành thân quen.

Mụ đã không còn nói về Chúa như trước nữa.

Trước đây, Chúa thuộc về kho vũ khí của mụ; mụ nói “Chúa” như thể người ta bắn một phát súng cạc bin; với từ “Chúa” khi được xướng to lên của mình, khỏi cần bàn, mụ sẽ được nhận sự im lặng, mụ xua đuổi được những kẻ không mời mà đến, tạo được cả khoảng trống xung quanh mình. Đôi lúc, nếu phải nhấn mạnh, phải lập luận, mụ lại dẫn ra một mớ hỗn độn những câu trong Phúc âm và những câu của các Giáo phụ, nhả đạn về phía đối thủ để đẩy họ ra xa, làm họ bị thương, nếu không thì tiêu diệt họ luôn: mụ ngắm chuẩn, nhanh, tốt. Ban đầu Chúa đã cho phép mụ tạo nên tiếng thơm về phẩm hạnh và sau đó là bắt mụ phải chịu đựng những lời cay độc mà người đời dành cho mụ.

Giờ đây mụ không nhìn Chúa như một vị thánh kinh khủng, thù địch, mà như một suối nguồn âu yếm. Mỗi khi Gabriel, người vẫn nói “Chúa nhân từ” thay vì “Chúa”, thì thầm tên của đấng tạo hóa, anh mang đến cảm giác như khơi dậy một nguồn sống, mang đến thứ rượu vang tuyệt hảo nhất để uống, thậm chí là liều thuốc chữa trị mọi nỗi đau. Ở bên anh, mụ bắt đầu làm quen với học thuyết mới, từ bỏ hình ảnh vị cảnh sát trưởng cũ mà thay vào đó là một vị thần tình yêu, một đức Chúa Jesus nhân từ, ôn hòa, cao một mét tám mươi lăm, như Gabriel, và có nét mặt giống Gabriel.

Đứng trước anh, mụ gò mình trong một sự sùng đạo nghiêm mật, lặp đi lặp lại, giúp người ta yên lòng sau quá nhiều phiền muộn. Từ nay trở đi, mụ say sưa với nội dung của những lời cầu nguyện, những câu thuyết giáo, những bài giảng đạo; thậm chí có tối mụ còn đọc cả sách Phúc âm.

Thực ra, mụ không hề nhận ra rằng linh mục đang ngày càng lôi cuốn mụ. Nếu như lúc đầu chỉ là sự lôi cuốn về nhục dục, thì thực tế đã trở thành sức hấp dẫn về tinh thần. Marie mơ ước cái Thiện, mụ xúc động trước những câu chuyện về sự tha thứ, mụ ngây ngất khi anh kể về số phận của các vị thánh, đặc biệt là số phận của nữ thánh Rita, nhân vật mà anh từng nghiên cứu và viết luận văn khi còn ở trường dòng.

“Nữ thánh bảo hộ cho những nỗi niềm tuyệt vọng sao? Vậy đây là nữ thánh bảo hộ của mình rồi”, mụ nghĩ thầm khi lên giường ngủ.

Cứ thế họ đã dành những khoảng thời gian dài tranh luận cùng nhau, chúng khiến anh mệt nhoài còn mụ thì phấn khích.

Mụ tin rằng, giống như trước đây, mụ đang kiểm soát được tình hình, trong khi chính anh lại là người đang mở rộng quyền lực của mình. Cứ đứng trước mặt anh là mụ lại rùng mình.

- Hãy đè em ra, dường như mụ thổ lộ với anh như vậy sau từng câu nói, muốn làm gì em thì làm!

Lần đầu tiên mụ thấy hạnh phúc khi phải phục tùng. Bởi lẽ nếu người đàn ông trẻ tuổi kia không thâm nhập mụ bằng thể xác thì anh cũng chế ngự mụ bằng tinh thần; bị điều khiển, mụ nhận thấy niềm hoan hỉ của kẻ khổ dâm để mặc mình bị trói. Bạo lực trong tâm hồn mụ đã tìm thấy lối thoát. Trong khi cái con người đang bối rối ấy từng suốt đời diễn vai người phụ nữ tàn bạo và hà khắc, thì cuối cùng mụ cũng tìm được bản chất thực sự của mình: nô lệ. Mụ tự tin khi rời bỏ con người mình trước đó. Nỗi ám ảnh về sự kiểm soát giờ nhường chỗ cho sự từ bỏ; dưới bàn tay cũng như khối óc của Gabriel, mụ biến thành một món đồ trong niềm sung sướng, mối rung cảm và tâm trạng cuồng say.

Rồi một hôm, tức giận vì mụ đã lạm dụng lòng kiên nhẫn của mình, anh kêu lên, mặt đỏ bừng vì giận dữ, chỉ tay vào mặt mụ:

- Con là một con quỷ nhưng cha sẽ biến con thành một thiên thần.

Ngày hôm đó, mụ thấy cơ thể mình run lên từ tận sâu thẳm trong lòng, từ háng lên tận óc, một dạng cực khoái lặp đi lặp lại trong đêm mỗi khi mụ nhớ lại cảnh tượng đó.

Thế là mụ bớt cảnh giác hơn. Mụ nghĩ giống anh, cảm nhận như anh, hít thở như anh.

- Con và cha, chúng ta thuộc về cái Thiện, anh tuyên bố.

Cho dù mụ nghĩ “Với anh, Ác hay Thiện em cũng theo, bởi em thuộc về anh rồi”, mụ không phủ nhận điều đó.

Mụ vẫn lưỡng lự và chưa chấp thuận hoàn toàn. Buổi tối, khi còn lại một mình, mụ sung sướng ngất ngây khi không ngừng tự nhủ rằng, phải, mụ sẽ thú nhận tất cả tội ác của mình với người đời, phải, mụ sẽ hy sinh cuộc sống tự do thoải mái để đổi lấy sự ngay thẳng. Ấy vậy mà cứ đến sáng, lòng can đảm của mụ lại thui chột đi.

- Nếu con chấp thuận, liệu cha có đến thăm con trong tù không?

- Hằng ngày, Marie a, cha sẽ đến thăm con hằng ngày. Nếu cha thuyết phục được con, thì hai ta sẽ gắn bó mãi mãi. Không chỉ trước người đời mà còn trước cả Chúa nữa.

Một đám cưới, hay đại loại thế… Phải, không nghi ngờ gì nữa, anh đang cầu hôn mụ.

Rồi mụ ngày càng hay tưởng tượng ra cảnh đang được nói về cuộc hôn nhân của họ ở khắp nơi, với các kênh truyền hình, nhà báo, cảnh sát, thẩm phán. “Chính anh ấy, linh mục Gabriel, là người đã thuyết phục tôi nói ra tất cả. Nếu không có anh ấy, chắc tôi sẽ vẫn tiếp tục phủ nhận việc tôi giết người. Không có anh ấy, có lẽ tôi đã mang theo sự thật này xuống mồ. Gabriel không chỉ giúp tôi tin vào Chúa, mà còn giúp tôi tin vào con người nữa.” Trong những giấc mơ của mình, mụ, người chưa bao giờ nói nhiều, bỗng trở thành nhà hùng biện, có khả năng thao thao bất tuyệt về sự thay đổi nơi mụ nhờ có chàng trai trẻ. Mụ hy vọng người ta sẽ chụp hình hai người, hoặc tại phòng xử án, hoặc tại phòng thăm thân trong trại giam.

Đương nhiên, đôi lúc mụ cũng hiểu rằng tình thế giữa họ không cân bằng: anh được tự do còn mụ thì phải ngồi tù. Nhưng liệu người ta có được tự do khi là linh mục? Không. Liệu người ta có tuyệt vọng khi được người mình yêu đến thăm hằng ngày? Không hơn. Chẳng phải tình yêu buộc người ta phải ưu tiên cho đối phương?

- Hy sinh là thước đo của tình yêu.

Gabriel từng tuyên bố như vậy tại một buổi giảng kinh trong nhà thờ. Ngay lập tức Marie hiểu anh nói với mình và quyết định áp dụng châm ngôn này: mụ sẽ hy sinh! Để cả thế giới này biết rằng Gabriel là một linh mục vĩ đại, mụ sẽ thú tội. Để cả thế giới này biết đến quyền lực của chàng trai trẻ đối với mụ, mụ sẽ chấp nhận bị trừng phạt. Để cả thế giới này nhớ đến họ như một cặp đôi có một không hai, mụ sẽ ăn năn hối cải. Mụ không thể cho anh một đứa con, nhưng mụ sẽ thay thế nó bằng vinh quang: mụ sẽ mang về cho anh một thành công về mặt truyền thông, một vụ bê bối của công lý và ghi danh anh vào Lịch sử; rất lâu sau người ta sẽ vẫn phải nhắc đến tài năng của hai người, mụ đã lừa dối công lý một cách hoàn hảo trong các vụ kiện, còn anh đã để lại dấu ấn tâm linh của mình nơi một kẻ phạm tội tày trời. Không có anh, Marie có lẽ sẽ không khi nào sửa được tội lỗi. Một vụ kiện thất bại. Tạ ơn nữ thánh Rita, người khơi nguồn cảm hứng. Khi câu chuyện về các phong tục gặp gỡ câu chuyện của các vị thánh… Phải rồi, không thể khác được. Vả lại, ai mà biết được? Có khi điều đó sẽ giúp Gabriel đến được Roma thì sao?

Mụ hào hứng, say sưa mơ hết chuyện nọ đến chuyện kia.

Sau mùa hè khó tin đầy sự kiện và cảm xúc ấy, hôm trước ngày lập thu, mụ tỉnh dậy và thấy mình khác trước.

Chủ nhật ấy, mụ đi lễ, lặng lẽ, tập trung. Sau buổi lễ, mụ trở về nhà và thấy không nuốt nổi thứ gì. Con mèo của mụ được ăn sái miếng thịt bò.

Lúc hai giờ, mụ đến nhà linh mục, tuyên bố với Gabriel rằng mụ sẽ đầu thú.

- Thưa cha, con xin thề với cha. Thề trước Chúa và cha.

Anh ôm mụ trong tay, ghì chặt mụ vào lòng. Mụ định khóc, để kéo dài giây phút được nằm gọn trong cơ thể cao lớn ấm áp ấy, nhưng không làm nổi, mụ chỉ phát ra được một tiếng nấc the thé, nực cười.

Anh ca tụng mụ, nhắc đi nhắc lại hàng trăm lần rằng anh tự hào về mụ, về đức tin của mụ, về con đường đã đi qua, rồi bảo mụ quỳ xuống sát bên anh để tạ ơn Chúa.

Trong lúc cả hai đọc lời nguyện, đầu óc Marie quay cuồng. Bị con choáng váng bóp nghẹt lấy sau khi quyết định thú tội, nỗi xúc động trào dâng trong mụ, xúc động vì được ở gần anh đến thế, vai kề vai, bị mùi da và tóc anh xâm chiếm, trong một cử chỉ thân mật của hai người. Mụ thiết nghĩ kể từ nay anh sẽ đến cầu nguyện với mụ hằng ngày trong nhà lao, và mụ sẽ thấy hạnh phúc.

Sau khi chia tay anh, mụ leo lên đồi. Lòng thanh thản, mụ dành buổi tối tự do cuối cùng của mình ngắm Saint-Sorlin từ trên đồi nho: một buổi hoàng hôn ban đầu tím nhạt, sau chuyển sang tím ngắt, đang chiếu xuống cánh đồng những màu tang tóc. Khoảng chục con mèo cũng leo lên mái ngói để ngắm hoàng hôn, trên nền trời đang lụi, trong dáng vẻ uy nghi, tạo nên một phối cảnh với những chiếc bóng kỳ lạ của nghệ thuật rối bóng Trung Hoa.

Vậy là tuần này mụ sẽ tới Bourg-en-Bresse, đối diện với tay thẩm phán từng lập hồ sơ dự thẩm về mụ; hồi ấy lão còn trẻ, lão căm thù mụ bởi việc mụ được xử trắng án đã ngăn cản bước thăng tiến của lão vốn được hứa hẹn nếu kết án được mụ đàn bà chuyên đầu độc. Chắc chắn lão sẽ lập tức đón tiếp mụ.

Vài tia sáng xuyên đó đây trong bóng tối, rọi vào một mái nhà, một căn phòng, một góc phố. Phía sau mụ một con chó mẹ giống labrador đang liếm láp đàn con dưới gầm một chiếc ghế xích đu có mái che; còn xung quanh mụ, những cây đoạn tỏa hương khắp khu vườn như một món trà thảo dược dịu nhẹ. “Hỡi dân làng, ngày mai các vị sẽ thức giấc trong một ngôi làng nổi tiếng hơn trước, ngôi làng của Marie Maurestier, Quỷ sứ giờ đã biến thành Thiên thần, mụ đàn bà giết người lừa dối không từ một ai, chỉ trừ đức Chúa. Mụ đàn bà ấy đã bắt đầu như hoàng hậu Messalina nhưng lại kết thúc như một thánh nữ.” Marie có cảm giác như mình có tầm ảnh hưởng lớn, làm được điều tốt cho tất cả mọi người, mang đến ánh sáng, thứ ánh sáng mà mụ nhận được từ Gabriel. “Thưa các ông, các bà, tôi đã được gặp một linh mục cao quý. Anh ấy không phải là con người, mà là một thiên thần. Không có anh ấy, chắc tôi đã không đứng ở đây, trước mặt quý vị.” Rồi mụ sẽ có thể nói mãi về anh, về mối quan hệ thân mật của họ cho cả thế gian này biết. Trước mắt mụ là biết bao điều kỳ diệu…

Mụ ngắm sao trời, cầu Chúa ban cho mụ lòng can đảm và sự phục tùng, hoặc đúng hơn là lòng can đảm để mụ có thể phục tùng. Mụ chỉ trở về nhà khi trời đã tối đen như mực.

Lúc mụ đang xoay chìa khóa, bà hàng xóm mở cửa sổ nhà mình nói vọng ra:

- Linh mục đến tìm bà đấy. Ông ấy đã qua những hai lần.

- Vậy à? Cảm ơn đã nói cho tôi biết. Tôi sẽ đến nhà cha.

- Tôi nghĩ bà sẽ không gặp ông ấy đâu. Lúc nãy có một chiếc xe đưa ông ấy đi rồi.

Một chiếc xe? Linh mục không chỉ không lái xe mà đương nhiên còn không có xe.

Marie tức tốc đến nhà cha xứ. Đằng sau những tấm ri đô khép kín, bên trong dường như tối om và trống rỗng.

Mụ gõ cửa, gõ thêm lần nữa, rồi đập thình thịch liên hồi. Vô ích. Không có ai cả.

Mụ trở về nhà, quyết không lo lắng. Đâu có quan trọng gì, mụ đã quyết định rồi, và linh mục đã rất vui mừng vì điều đó. Chắc chắn anh muốn đến để ngợi ca mụ thêm, để đề nghị được đưa mụ đến Bourg-en-Bresse nữa ấy chứ, ai mà biết được. Mụ trấn tĩnh lại, đinh ninh sáng hôm sau sẽ nhận được lời giải thích.

Quả thực, sáng sớm hôm sau, chuông điện thoại reo. Mụ lập tức thấy yên lòng khi nhận ra giọng của linh mục Gabriel.

- Marie thân mến, có chuyện đặc biệt đã xảy ra.

- Chúa ơi, chuyện gì vậy?

- Cha được bổ nhiệm tới Vatican!

- Sao cơ?

- Đức Cha đã đọc luận văn của cha về thánh Rita. Đức Cha đã đánh giá cao và mời cha gia nhập nhóm nghiên cứu về thần học tại thư viện của Giáo hoàng.

- Nhưng…

- Đúng. Điều đó có nghĩa là cha buộc phải xa rời con. Con và làng Saint-Sorlin.

- Thế còn kế hoạch của chúng ta?

- Không thay đổi gì cả. Con đã quyết định rồi mà.

- Nhưng…

- Con sẽ làm vì con đã hứa với cha rồi. Hứa với cha và với cả Chúa.

- Nhưng cha sẽ không ở bên cạnh con! Khi con vào tù, cha sẽ không đến thăm con hằng ngày.

- Con sẽ làm vì con đã hứa với cha rồi.

- Hứa với cha và với cả Chúa, con biết…

Mụ cúp máy, lẩy bẩy, chao đảo giữa niềm sung sướng ngây ngất mới trải qua một ngày trước đó thôi và con tức giận lúc này. “Đến Vatican… Anh ta sẽ đến Vatican, nhờ có mình. Anh ta sẽ được Đức Cha tuyên dương nhờ những lời thú tội của mình. Anh ta chỉ việc chờ thêm chút nữa thôi. Dù sao thì được đến Vatican nhờ đã làm nên điều không thể, đó là cứu rỗi một con tội phạm thì cũng tốt hơn là được đến đó nhờ có thêm một bài viết về một nữ thánh. Anh ta định làm trò gì? Sao anh ta có thể phản bội mình như thế?”

Hai ngày sau, Vera Vernet, “con dê cái già” với cái lưng còng queo như cây nho, đến thông báo với mụ bằng cái giọng the thé rằng một vị linh mục mới đã đến.

Marie tới nhà thờ.

Lão linh mục cổ rụt lại trong tấm áo chùng kiểu cách lỗi thời màu xám, vừa quét bậc thềm ngoài cổng, vừa trò chuyện với dân làng Saint-Sorlin.

Vừa nhìn thấy ông ta, một người đàn ông lùn tịt, mặt đỏ, nét thô, chừng năm mươi tổi, Marie Maurestier đã biết ngay những năm tiếp theo đó mụ sẽ sống ra sao: mụ sẽ chăm sóc vườn tược, nuôi dưỡng con mèo, ít đi lễ hơn và sẽ câm lặng cho đến chết.