CHƯƠNG 14NHẬN THỨC VỀ NHỮNG GÌ CÓ THỂ:NIỀM HY VỌNG CHO TƯƠNG LAI

“Đừng nghe theo bất kỳ ai nói rằng bạn không thể làm được việc này hay việc kia. Điều đó thật vô nghĩa.Hãy quyết tâm rằng bạn sẽ không bao giờ dùng nạng hay chống gậy, hãy thử làm mọi thứ. Hãy đi học, tham gia vào tất cả các trò chơi, đến bất cứ nơi đâu bạn muốn. Nhưng đừng bao giờ, đừng bao giờ để người khác thuyết phục bạn rằng những việc này khó lắm, không thể làm được.”

Đại úy Không quân hoàng gia Anh, Hiệp sĩ Douglas Bader CBE

VÀO NGÀY 13 THÁNG 7 NĂM 2007, tám người đàn ông chạy nhanh nhất thế giới đứng vào vị trí thi đấu trên sân vận động Stadio Olimpico ở Rome để chạy đua cự ly trên 400 mét. Họ đến để tranh tài và giành giải thưởng 1 triệu đô do IAAF Golden League (Giải vàng Hiệp hội liên đoàn điền kinh quốc tế) trao tặng. Đó là những vận động viên đáng gờm, gồm có Angelo Taylor – nhà vô địch Mỹ cự ly 400 mét năm 2007, LaShawn Merritt và Darold Williamson – huy chương vàng nội dung chạy tiếp sức 4x400 mét trong giải Thể thao ngoài trời quốc tế năm 2005. Nhưng ở làn chạy ngoài cùng có một vận động viên sắp làm nên lịch sử. Anh nổi bật hơn các vận động viên khác, không phải bởi chiếc áo vàng rực hay chiếc kính mát. Điều gì khiến anh nổi bật đến thế và khiến cho đám đông phải há hốc miệng kinh ngạc và hò reo khi anh chuẩn bị bước vào cuộc đua? Người thanh niên chạy ở làn đua số 8 không có bàn chân.

Oscar Pistorius sinh ngày 22 tháng 11 năm 1986 tại Pretoria, Nam Phi. Anh là con trai thứ của Henke và Sheila Pistorius. Cha của Oscar nhớ lại nỗi thống khổ mà ông phải chịu đựng khi sinh ra Oscar. “Tôi thấy khiếm khuyết đó ngay khi cháu vừa lọt lòng, chứ không phải bất kỳ y tá hay bác sĩ nào khác. Tôi ẵm cháu trên tay và khi người ta cắt rốn cho cháu, tôi đã nói với bác sĩ rằng hai bàn chân con tôi không được bình thường.” Đó là một trường hợp rất hiếm gặp, phần chân dưới đầu gối và đôi bàn chân của cậu bé bị biến dạng nghiêm trọng. Cả ống quyển và bàn chân cậu đều không có xương. Oscar không có xương mác. Cậu có mắt cá chân nhưng mỗi bàn chân của cậu chỉ có hai ngón, và xương hai bên bàn chân đều thiếu.

Sau khi Oscar được sinh ra, cha mẹ anh phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn: nhìn con mình lớn lên mà không thể đi lại, trói buộc cuộc đời vào chiếc xe lăn, hoặc cưa đi cả hai chân của anh với hy vọng anh có một tương lai tốt đẹp hơn nhờ cơ hội đi lại bằng chân giả. Ông Henke hồi tưởng lại cảm giác rối bời trong hoàn cảnh nan giải đó. Oscar có đôi bàn chân rất kỳ quặc. “Cảm giác cho phép người ta cắt đi bàn chân của con tôi và vứt chúng vào thùng rác thật không dễ chịu chút nào,” Henke giãi bày, “Rất khó lòng.” Và biết nói sao nếu con ông lớn lên, phẫn nộ vì biết mình bị cưa đi bàn chân? Nhưng Henke và Sheila đã quyết định, họ chọn cho con cơ hội một ngày nào đó nó có thể đi lại được, dù là bằng chân giả. Trước khi Oscar tròn một tuổi, cả hai bàn chân anh đã được cắt bỏ.

KHÔNG HỐI TIẾC

“Liệu tôi có muốn lấy lại đôi chân của mình không?Tôi sẽ phải suy nghĩ về điều này.”

Oscar Pistorius

“Chưa bao giờ tôi ngồi xuống bên cạnh cha mẹ tôi và hỏi, “Tại sao con không có chân?” hay “Điều gì đã xảy ra với đôi chân của con?” hay bất cứ câu hỏi tương tự nào,” Oscar nhớ lại. “Cha và mẹ tôi luôn dạy anh em chúng tôi rằng cụm từ “Tôi không thể” không bao giờ tồn tại.” Anh đã sống theo triết lý này và không để cho sự khuyết tật ngăn cản anh trong bất cứ việc gì. Dù đó là môn lướt ván, quần vợt, trượt băng, trượt pa-tin hay đua mô-tô bốn bánh… Oscar đều tham gia. Thú vị một điều là mặc dù Oscar thử chơi gần như tất cả các môn thể thao hiện có, thì anh lại không nghĩ đến điền kinh. “Trước đây điền kinh chưa bao giờ là môn tôi yêu thích,” anh nói.

Ở trường, Oscar mang đôi chân giả nhưng vẫn chơi xuất sắc trong hầu hết các môn thể thao. Bằng mọi nỗ lực, anh trở thành vận động viên bóng nước và bóng bầu dục tài năng. Tuy nhiên, ước mơ được chơi bóng bầu dục của anh đã kết thúc đột ngột khi anh bị chấn thương trong một trận đấu tại trường. Anh đang nhận một đường chuyền từ vòng ngoài, cùng lúc đó cầu thủ chạy cánh đối phương lao vào anh và một đối thủ khác ngã đè lên chân anh. Chấn thương đầu gối buộc Oscar phải từ bỏ môn thể thao anh yêu thích. Tuy nhiên, chấn thương đã lấy mất những tháng ngày chơi bóng bầu dục của anh trước đó lại là chất xúc tác khơi nguồn cho những thành tựu phi thường của anh sau này.

Bác sĩ phẫu thuật Gerry Versveld, người đã chăm sóc cho Oscar từ lúc anh mới sinh, nói, “Tôi muốn té ngửa khi cậu bé kể rằng mình đang chơi bóng bầu dục.”. Thực tế là việc Oscar mang cặp chân giả cứng nhắc khiến cho chuyện anh chơi thể thao càng trở nên đặc biệt. Nhưng đánh mất ước mơ chơi bóng bầu dục lại mang tới cơ hội cho anh trong môn điền kinh. Mặc dù Oscar được yêu cầu ngưng chơi các môn thể thao đối kháng, ít nhất cho tới khi đầu gối của anh lành lặn, thì anh vẫn có thể chạy. Oscar bước vào đường chạy điền kinh mà không ngờ rằng anh sắp sửa làm ngả nghiêng làng điền kinh thế giới và trở thành một hiện tượng thể thao tầm cỡ quốc tế.

PHÁ KỶ LỤC THẾ GIỚI

“Tôi không được trang bị bất cứ thứ gì,” Oscar nhớ lại lần đầu tiên anh bước vào đường đua, “và ngay lần đó tôi đã phá kỷ lục thế giới Paralympics dành cho người cụt hai chân, trong trang phục chơi bóng bầu dục.” Vào ngày 5 tháng 1 năm 2004, chỉ mới ở tuổi 17, Oscar thi chạy cự ly 100m trong một giải đấu mở tại sân vận động Pilditch ở quê nhà Pretoria chỉ sau hai tháng tập luyện. Anh hoàn tất cuộc thi chỉ với 11,51 giây, trong khi kỷ lục thế giới dành cho người khuyết tật tại thời điểm đó là 12,2 giây.

Tám tháng sau, Oscar đã khiến mọi người xúc động khi anh đại diện Nam Phi tham gia Paralympics (Thế vận hội mùa hè dành cho người khuyết tật) tại Athens, Hy Lạp. Anh chỉ đoạt huy chương bạc ở cự ly 100m nhưng lại giành được huy chương vàng tại vòng chung kết cự ly 200m. Mặc dù có sự khởi đầu thảm hại, liên tiếp bốn lần xuất phát phạm quy, người ta còn thấy Oscar đứng như trời trồng trong 1,8 giây sau khi tất cả các vận động viên khác đã rời vạch xuất phát, nhưng Oscar đã vượt qua tất cả và chiến thắng cuộc đua, phá kỷ lục thế giới với 21,97 giây. Kỷ lục này đã đưa anh trở thành vận động viên cụt chân đầu tiên chạy được 200m dưới 22 giây. Đáng buồn thay, mẹ của Oscar, bà Sheila đã qua đời trước khi anh tham gia môn điền kinh, nhưng cha anh đã tận mắt xem anh thi đấu, ngồi bên cạnh ông là bác sĩ Gerry Versveld, người thực hiện phẫu thuật cưa bàn chân của Oscar. Cả hai người đàn ông đã cảm động đến rơi nước mắt.

Trước khi kỳ Paralympics tại Athens kết thúc vào năm đó, Oscar đã phá 4 kỷ lục thế giới và sự nghiệp điền kinh của anh chỉ vừa mới bắt đầu. Anh tiếp tục phá 26 kỷ lục thế giới khác trong nhiều nội dung thi đấu ở cự ly 100m, 200m và 400m. Nhưng Oscar đang hướng đến những thử thách to lớn hơn – mục tiêu của anh là thi đấu ở cấp bậc cao nhất cùng các vận động viên lành lặn.

BÍ MẬT VỀ THÀNH CÔNG CỦA OSCAR

Khi Oscar tập luyện cật lực hơn và chạy nhanh hơn, anh bắt đầu được xem là đối thủ đáng gờm của những vận động viên lành lặn. Sự tiến bộ đáng kể của anh khiến vài người nghi ngờ liệu yếu tố mang đến chiến thắng cho Oscar nằm ở thực lực của anh hay do lợi thế có được từ Cheetahs – cặp chân giả chế tạo từ carbon đặc biệt dành riêng cho anh.

Tiến sĩ Elio Locatelli, người phát ngôn cho Hiệp hội Liên đoàn Điền kinh Quốc tế (IAAF), ban quản lý điền kinh thế giới, là người đầu tiên lên tiếng. Ông nói, “Tôi có chút nghi ngờ về phong độ thi đấu của anh ấy ở cự ly 400m vì anh ấy về đích rất sớm.” Tất cả các vận động viên chạy 400m khác đều trở nên mệt mỏi khi cuộc đua kéo dài, chỉ trừ Oscar càng chạy nhanh hơn.

Vào tháng 3 năm 2007, IAAF đã thay đổi luật thi đấu và ban hành lệnh cấm tất cả “các hỗ trợ kỹ thuật” trong môn điền kinh. Liệu lệnh cấm này có nhằm mục đích đối phó với thành công của Oscar trên đường đua hay không vẫn còn gây tranh cãi. Oscar và đội của anh không chấp nhận việc xem cặp chân Cheetahs là thiết bị hỗ trợ kỹ thuật, và cho rằng Oscar sẽ luôn bị bất lợi so với những vận động viên lành lặn vì đôi chân giả chẳng bao giờ có thể là vật thay thế tương đương hay tốt hơn đôi chân thật của con người.

Sau những lần kiểm tra nghiêm ngặt, vào ngày 10 tháng 1 năm 2008, IAAF phát hiện ra cặp chân giả thật sự tạo lợi thế cho Oscar và kết quả là anh bị cấm tham gia cuộc đua điền kinh “mở rộng”. Tuy nhiên, Oscar và đội của anh đã kháng cáo lên cấp cao nhất bộ môn điền kinh, Tòa án Thể thao tại Lausanne, và đến ngày 16 tháng 5 năm 2008, tòa án ra phán quyết rằng bản nghiên cứu khoa học ban đầu mà IAAF dùng làm căn cứ ra quyết định là “đi lệch hướng” và có nhiều lỗi sai chết người. Trong đó, IAAF đã không đưa ra đầy đủ bằng chứng thuyết phục để chứng minh cặp chân giả của Oscar Pistorius đem lại lợi thế cho anh hơn những vận động viên lành lặn.

Oscar thắng kiện và có đủ điều kiện tham gia giải đấu mở rộng, bao gồm Thế vận hội Olympics, mặc dù anh không đủ điều kiện tham gia giải thi đấu Bắc Kinh. Tuy nhiên, phán quyết của tòa án đã để lại một câu hỏi chưa có lời đáp: nếu cặp chân giả của Oscar không đem lại lợi thế cho anh, vậy bí quyết thành công của anh là gì?

Trớ trêu thay, nhiều người tin rằng chính khuyết tật của Oscar lại là chiếc chìa khóa mở ra những thành tựu nổi bật trong làng điền kinh của anh. Theo bác sĩ giải phẫu và huấn luyện viên của Oscar, chính bi kịch anh được sinh ra với đôi bàn chân biến dạng và bị buộc phải cưa bỏ trước khi anh biết đi là nguyên nhân chính cho việc anh trở thành một vận động viên điền kinh phi thường như vậy.

Bác sĩ Versveld không nghi ngờ gì về việc dị tật bẩm sinh của Oscar đã trang bị cho anh một tốc độ di chuyển hơn người bởi anh buộc phải tập cử động đôi chân theo cách tự nhiên và nhanh nhất để bắt kịp những đứa trẻ khác. Anh trai của Oscar – Carl cũng đồng ý với lập luận đó, “Chân của Oscar phải cử động nhanh hơn rất nhiều để bắt kịp tốc độ của người khác, dù cho đó là tôi hay bất kỳ ai khác chạy chơi với cậu trong vườn hoặc trên bãi biển.” Rõ ràng, chính khuyết tật của Oscar đã giúp anh phát triển một thể chất đặc trưng của một vận động viên điền kinh từ thuở bé mà anh không hề nhận ra.

Huấn luyện viên của Oscar, ông Ampie Louw, đoan chắc rằng những cử động chân độc nhất của Oscar đã tạo điều kiện cho anh trở thành một vận động viên điền kinh xuất chúng. “Lần đầu tiên gặp cậu ấy, tôi đã nghĩ, “Chà, mình sẽ huấn luyện được chàng trai này.” Bạn biết tại sao không? Là một huấn luyện viên chạy nước rút, tôi nhìn thấy được tốc độ chạy của cậu. Oscar là một chàng trai đặc biệt,” ông nói với một niềm tin sắt đá.

Một trong những tính cách quan trọng nhất của Oscar cũng là một đặc điểm thường gặp ở tất cả các nhà vô địch, đó là anh không sống với quá khứ hay lo lắng về những gì sắp xảy đến, và anh không tìm lý do để đổ lỗi. Anh chỉ dồn tâm trí vào những khả năng trước mắt.

“Bạn có thể dùng những gì đã xảy ra để làm nguyên nhân cho thất bại – mọi người sẽ thông cảm thôi,” Oscar bày tỏ. “Bạn không có chân, mẹ bạn đã qua đời; thật đáng tiếc. Nhưng tôi không muốn trong suốt cuộc đời, mình phải nghe mọi người xung quanh thốt lên, “Thật đáng thương”, và tự chất đầy cuộc sống của mình bằng những điều tiêu cực.

Ngày 17 tháng 9 năm 2008, một ngày mưa gió ở Bắc Kinh không ngăn được bước chân của hơn 91.000 người đi tới sân vận động Bird’s Nest lộng lẫy tráng lệ, để chứng kiến ngày thi đấu cuối cùng của giải Paralympics lần thứ 13. Nội dung thi đấu cuối cùng là cuộc đua T44 cự ly 400m và mọi cặp mắt đổ dồn về một vận động viên, đó chính là Oscar Pistorius. Anh đã giành huy chương vàng cho cả hai lượt thi đấu ở cự ly 100m và 200m, nhưng liệu anh có chiến thắng ở nội dung thứ ba, cự ly 400m và bảo vệ thành công danh hiệu mà anh đã gặt hái được ở Athens bốn năm về trước không?

Khi Oscar về đến đích, anh bỏ xa người về nhì hơn 10m. Anh đã phá kỷ lục thế giới lần thứ 27 và giành được thành tích cao nhất với ba huy chương vàng. Ngay sau giải đấu, với danh hiệu đương kim vô địch, Oscar lại nghĩ ngay đến việc tham dự Giải vô địch Điền kinh Thế giới năm 2009.

Chứng kiến Oscar giành được chiến thắng sau cùng ở cự ly 400m, tôi không thể không nhớ đến cuộc phỏng vấn mẹ anh trên đài phát thanh tại Nam Phi vào năm 1999. Bà nói rằng bà hy vọng câu chuyện của con trai mình sẽ là “một thông điệp về niềm hy vọng và là nguồn động viên cho những ai phải trải qua thời khắc đau buồn trong cuộc sống”. Nhưng tôi nghĩ rằng 91.000 người chứng kiến cuộc đua của con trai bà trên sân vận động Bird’s Nest vào đêm đó, và hàng triệu khán giả khắp thế giới xem qua màn ảnh nhỏ, tất cả cũng sẽ đồng ý rằng được xem Oscar Pistorius thi đấu không chỉ mang lại thông điệp về niềm hy vọng và nguồn động viên; anh đã đem lại nguồn cảm hứng.

LÀM NÊN LỊCH SỬ

Tại thành phố Seville, Tây Ban Nha, vào ngày 3 tháng 5 năm 2008, 51 phụ nữ vào vị trí xuất phát để bơi 10km trong vùng nước tối âm u. Đó là khởi đầu của Giải vô địch Thế giới Bơi lội ngoài trời. Họ đang chuẩn bị bước vào một trong những giải bơi lội khó khăn và thử thách nhất trên thế giới. Đó không phải là cuộc thi dành cho những người yếu đuối. Những người từng tham gia các cuộc đua trước đây phải chịu sứa đốt và cả những cơn say sóng. Một vận động viên bơi lội tham gia ở Seville, Cassie Patten đến từ Vương quốc Anh sau đó đã thuật lại, trong suốt vòng chung kết, mùi hôi và vị của nước lúc ấy không khác gì phân vịt trôi vào miệng cô. Nhưng là một nữ vận động viên thể thao thực thụ, Cassie không để điều đó làm chậm mình lại, cô tiếp tục bơi và trở thành người về nhì, chỉ 3,1 giây sau người về nhất, vận động viên người Nga Larissa Ilchenko.

Tuy nhiên, tất cả khán giả lại chăm chú theo dõi người phụ nữ về thứ tư, chính xác chỉ 2 giây sau Cassie Patten và 5 giây sau người về nhất. Natalie du Toit, một phụ nữ 24 tuổi đến từ Nam Phi. Chỉ đến khi Natalie trồi lên mặt nước thì mọi người mới hiểu được mức độ thành công của cô; chân trái của cô bị cụt từ đầu gối trở xuống. Cô đã thi đấu với những vận động viên bơi lội lành lặn mà không hề có sự trợ giúp nào của chân giả, và khi nằm trong số 10 người về đích đầu tiên, cô thật sự đã làm nên lịch sử. Natalie du Toit đã đạt được ước mơ từ thuở ấu thơ của mình và đủ điều kiện đại diện cho đất nước cô tham dự Thế vận hội Olympics Bắc Kinh cũng diễn ra trong năm đó. Cô là người bị cụt tay/chân đầu tiên có đủ điều kiện tham gia thi đấu ở giải Olympics dành cho những vận động viên lành lặn.

Natalie du Toit sinh ngày 29 tháng 1 năm 1984. Khi còn là một đứa trẻ, cô đã rất yêu thích bơi lội và khi lên sáu tuổi, cô mơ ước một ngày nào đó sẽ được thi đấu tại giải Olympics. Trong suốt mười năm sau đó, cô luyện tập hăng say để đạt được mục tiêu của mình và hội đồng bơi lội ở Cape Town đã nhìn thấy ở Natalie tiềm năng của nhà vô địch thế giới. Cô đã lập được rất nhiều kỷ lục cấp quốc gia ở nhóm tuổi của mình trong nhiều giải đấu và chiến thắng áp đảo trong hầu hết các cuộc thi. Năm 16 tuổi, cô bỏ lỡ cơ hội tham dự giải thi đấu Olympics Sydney vào năm 2000 một cách suýt soát.

Nhưng rồi sau đó vào tháng 2 năm 2001, khi cô đang chạy xe máy trở về trường sau buổi tập bơi, một tài xế bất cẩn đã đâm vào cô khi anh ta phóng ra từ bãi đậu xe. Cú va chạm đã nghiền nát chân trái của Natalie. Cảnh tượng được diễn tả là “rất kinh khiếp”. Natalie còn nhớ cô đã hét lên, “Tôi mất chân rồi, tôi mất chân rồi.” Mặc dù các bác sĩ đã cố gắng suốt bốn ngày để cứu lấy chân cô, nhưng cuối cùng họ không có lựa chọn nào khác là phải cưa đi phần chân dưới.

Thật không thể tin được, 124 ngày sau tai nạn khi Natalie vẫn còn chưa bước đi được, cô đã trở lại hồ bơi. Natalie nói, “Nằm trong bệnh viện, chưa bao giờ tôi nghi ngờ việc mình sẽ tiếp tục bơi. Bơi lội là cả cuộc đời tôi, đó là niềm đam mê của tôi.” Nhớ lại, cô nói rằng cô đến hồ bơi để xem mình có làm được gì không. Lúc đó cô không hề biết rằng rồi đây mình sẽ tìm được mặt phải, và điều đó sẽ giúp cô thực hiện được ước mơ thuở thơ ấu của mình và hơn thế nữa, cô sẽ sớm trở thành một huyền thoại thể thao.

Vào năm 2002, chưa đầy hai năm sau vụ tai nạn, Natalie đã đủ điều kiện tham dự vòng chung kết cự ly 800m tại giải đấu Commonwealth, một thành tích vĩ đại. Đó là lần đầu tiên một người bị cụt chân có thể vào đến vòng chung kết của giải Commonwealth cũng như bất cứ giải bơi lội quốc tế nào dành cho người lành lặn. Mặc dù cô không giành được chiến thắng trong cuộc thi đó với những đối thủ lành lặn, nhưng cô đã đoạt hai huy chương vàng cho giải bơi tự do cự ly 50m và 100m dành cho người khuyết tật và cô đã nhận “Giải thưởng David Dixon cho vận động viên xuất sắc của giải đấu”, vượt qua tay bơi người Úc Ian Thorpe, người đã giành được sáu huy chương vàng và một huy chương bạc cũng như lập kỷ lục thế giới mới.

Vào năm 2003, Natalie thi đấu trong giải Afro Châu Á, cô đã giành được huy chương bạc và huy chương đồng ở cự ly 800m và 400m bơi tự do. Cũng trong năm đó, tại giải thi đấu toàn Châu Phi, cô đoạt được huy chương vàng ở cự ly 800m bơi tự do. Thật khó tin khi cô đã chiến thắng trước các đối thủ lành lặn. Năm 2004 sau đó, Natalie giành được tổng cộng sáu huy chương, năm vàng và một bạc trong giải Paralympics tại Athens.

Nhưng, chính tại Bắc Kinh vào mùa hè năm 2008, Natalie du Toit mới hiện thực hóa ước mơ của cô là được đại diện đất nước mình tham gia Thế vận hội Olympics. Trong cuộc đua bơi lội ngoài trời 10km, cô đã về đích ở vị trí thứ 16 khi bơi cùng với 24 đối thủ lành lặn đẳng cấp thế giới. Đó là một thành tích vượt trội. Cô được vinh dự là người cầm cờ Nam Phi trong lễ khai mạc, một kỷ lục đáng nể khác vì đây là lần đầu tiên một vận động viên khuyết tật được vinh dự mang cờ tổ quốc trong giải Olympics dành cho những vận động viên bình thường. Cô cũng được trao vinh dự đó trong giải Paralympics tiếp theo, mùa giải mà cô giành được năm huy chương vàng một cách đáng kinh ngạc.

Ngày nay, ngoài việc bơi lội, Natalie du Toit còn theo học ngành quản lý thể thao và là một diễn giả truyền động lực. Cô đã đạt được ước mơ thời thơ ấu của mình: thi đấu tại Thế vận hội Olympics. Đó là một thành quả to lớn, hãy nhớ rằng cô chịu nhiều bất lợi về thể chất so với những vận động viên bình thường khác. Việc cô đủ điều kiện tham dự Thế vận hội Olympics khiến nhiều người kinh ngạc, tương tự như việc một người nào đó bước vào giải đua thuyền Kayak thế giới mà chỉ sử dụng mái chèo một bên. Nhưng, giờ đây khi đã đạt được ước mơ của mình, cô lại bắt đầu nhắm tới một mơ ước khác, cô mong chờ đến Thế vận hội Olympics 2012 tại Luân Đôn, nơi cô hy vọng không chỉ đủ điều kiện tham dự mà có thể cô sẽ làm nên điều kỳ diệu là giành được huy chương.

Natalie du Toit là hiện thân của lý tưởng Olympic: chiến thắng không phải là điều quan trọng nhất, mà là sự tham gia hết mình. Chiến thắng không chỉ nằm ở phút đăng quang, mà còn là cả một quá trình phấn đấu để đạt được mục tiêu. Giống như người đồng hương Oscar Pistorius, Natalie du Toit là ví dụ điển hình của những gì có thể. Cô đã cho thấy dù trải qua một tai nạn bi thảm, nếu chúng ta có một tư duy đúng đắn, thì bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra; ngay cả trong nghịch cảnh, chúng ta vẫn có thể hoàn thành những mục tiêu lớn lao.

Không chỉ có Oscar Pistorius và Natalie du Toit truyền nguồn cảm hứng cho tất cả khán giả theo dõi Paralympics Bắc Kinh, mà mỗi vận động viên trong số 4.000 vận động viên tham gia thi đấu đều nhắc nhở chúng ta rằng: ngay cả sau những bi kịch, cuộc sống vẫn còn nhiều điều có thể. Mỗi vận động viên là một câu chuyện về chiến thắng vượt qua nghịch cảnh và sự có mặt của họ ở Paralympics chính là một mặt phải to lớn. Họ nỗ lực hết sức để đạt kết quả cao nhất, và mang lại ý nghĩa cùng mục đích sống cho cuộc đời mình. Một điều nữa đặc biệt ý nghĩa: đó chính là mặt phải mà mỗi cá nhân tự tạo ra sau những thảm họa và tai nạn trong quá khứ bằng cách tập trung vào những khả năng và triển vọng trong tương lai.

BA NGÓN TAY, BA NGÓN CHÂN VÀ MỘT THÁI ĐỘ SỐNG TÍCH CỰC

“Tôi thà chỉ có một chân cùng thái độ sống tích cực hơn là có đầy đủ hai chân mà lúc nào cũng bi quan”.

Roger W. Crawford II

Roger W. Crawford II được sinh ra với tật thiếu ngón bẩm sinh. Tứ chi của ông đều bị ảnh hưởng. Ông ra đời chỉ có hai ngón trên bàn tay trái và một ngón trên bàn tay phải. Chân phải ông có ba ngón, còn chân trái thì bị cưa từ lúc lên năm. Nhưng ngày nay, Roger là một diễn giả truyền động lực nổi tiếng và được nhiều nơi săn đón. Cũng như Oscar Pistorius, thành công của Roger W. Crawford II bắt nguồn từ khuyết tật của chính ông.

“Tôi có thể hình dung ra bạn ngạc nhiên đến mức nào khi tôi nói rằng chính sự khiếm khuyết của mình đã giúp tôi trong rất, rất nhiều mặt,” ông nói. “Chẳng lẽ bạn không thấy thú vị khi ta phải xoay sở với những yếu điểm của mình và khám phá ra nhiều ưu điểm?”

Mặc dù bị tàn tật, Roger được Hiệp Hội Quần Vợt Hoa Kỳ cấp giấy chứng nhận huấn luyện viên chuyên nghiệp. Ông có bằng đại học ngành Truyền thông ở trường Loyola-Marymount tại Los Angeles và ông đã trở thành người bị khuyết tật đầu tiên tham gia thi đấu thể thao tại Hiệp Hội Vận Động Viên Đại Học Quốc Gia, Phân khu I.

Roger đã tìm thấy mặt phải cho khuyết tật của mình bằng cách trở thành một diễn giả chuyên nghiệp. Ông nói, “Cảm giác mà tôi có được là thông qua công việc của mình, tôi đã tạo nên sự khác biệt.

Tôi yêu công việc mình làm và tôi tin vào công việc đó. Do đó đối với tôi, tôi không bao giờ phải làm việc một ngày nào trong cuộc đời mình.” Lời khuyên mà ông dành cho mọi người hết sức đơn giản nhưng không kém phần sâu sắc: “Hãy tập trung vào những điều bạn có thể làm thay vì lo nghĩ về những điều bạn không thể.” Oscar Pistorius thì nói như thế này: “Tôi có một vài hạn chế, nhưng tôi có hàng triệu khả năng. Tôi sẽ không để một vài hạn chế đó phủ lấp năng lực của tôi.”

TRÊN ĐÓ CÓ VÀI TẢNG ĐÁ LỚN

Trong cái nóng oi bức của mùa hè Texas, một tay leo núi kỳ cựu đang trên đường chinh phục đỉnh Guadalupe. Khi nhìn về phía trước, ông trở nên hơi lúng túng. Trước mặt ông, một nhóm thanh niên cũng đang trèo lên đỉnh. Ông nhìn họ đầy hoài nghi. Không cách nào họ có thể leo lên được đỉnh núi. Ông lão cố khuyên nhủ họ: “Các cháu có biết là trên đó có vài tảng đá lớn không?” Nhưng họ chỉ cười và đáp: “Vâng, chúng cháu nghĩ là có thể có.” Cả nhóm thừa biết leo lên đến đỉnh không phải là chuyện dễ, nhưng không ai trong số họ nghi ngờ việc mình sẽ chinh phục được nó.

Guadalupe là ngọn núi cao nhất bang Texas, cách ranh giới bang New Mexico khoảng 16km. Đỉnh núi cao tới 2.667m, được đánh dấu bằng một đài tưởng niệm bằng thép không rỉ do hãng Hàng không Hoa Kỳ dựng lên vào năm 1958 để kỷ niệm 100 năm thành lập tuyến xe ngựa bưu chính Butterfield Overland đi qua phía Nam của dãy núi. Đứng trên đỉnh núi, bạn sẽ được thưởng thức quang cảnh bao quát 270 độ hùng vĩ. Những dải cát trắng chạy dài về phía Tây, còn phía Nam và phía Đông thì được bao phủ bởi sa mạc Chihuahuan rộng lớn, vượt qua cả những vách đá sừng sững của dãy El Capitan. Phía xa xa, những dãy núi thấp che phủ phía Bắc đường chân trời.

Leo lên đỉnh Guadalupe là một trải nghiệm tuyệt vời, dù ở bất kỳ góc độ nào. Con đường mòn dẫn lên đỉnh dài gần 7km, bắt nguồn từ khu cắm trại Công viên Quốc gia, băng qua nhiều vùng địa hình cùng nhiều cảnh quan đa dạng ở hai bên đường đi. Những người leo núi sẽ nhìn thấy hẻm núi Pine Springs ngay trung tâm, sa mạc ngút ngàn ở phía Nam, tiếp đến là vùng đồng bằng xen giữa những ngọn núi trước khi leo đến đỉnh, đỉnh núi chỉ hiện ra khi bạn đi đến cuối con đường mòn. Những người leo núi phải chinh phục hơn 900m độ cao để lên được đến đỉnh.

Hầu hết những người leo núi mất chưa đầy năm giờ đồng hồ để chinh phục đỉnh núi, nhưng đối với nhóm thanh niên kia, họ mất năm ngày dài mới hoàn thành. Tuy nhiên, điều quan trọng là mặc cho ông lão cảnh báo và mối lo ngại của những người xung quanh, họ đã leo đến đỉnh núi thành công. Họ đã làm được điều mà nhiều người cho rằng không thể. Họ đã chinh phục đỉnh núi cao nhất ở Texas trên những chiếc xe lăn!

Trong số những người leo núi bằng xe lăn ngày hôm ấy có một chàng trai tên là Don Rogers. Khi mới 21 tuổi, Rogers gặp một tai nạn xe môtô và bị liệt từ eo trở xuống. Đó là một bi kịch tàn khốc nhưng đồng thời cũng là tác nhân mang đến sự thay đổi cùng những thử thách mới và hướng đi mới trong cuộc đời anh.

“Tai nạn đó đã làm suy giảm chức năng vận động và xúc giác của tôi,” Rogers nói, “Đôi chân tôi vẫn còn khá hữu ích, nhưng không đủ để đi lại nếu thiếu khung đỡ và nạng, khá là vướng víu. Tôi nhanh chóng nhận ra xe lăn thật sự là phương tiện tốt nhất giúp tôi di chuyển.” Và Rogers đã tìm thấy cuộc sống mới của mình trên chiếc xe lăn.

Anh nói, “Nghe có vẻ trớ trêu, nhưng tôi nghĩ tai nạn đó đã cho tôi những cơ hội làm được những việc có vẻ phù hợp với thái độ sống của tôi hơn, điều mà tôi không thể có được nếu tai nạn này không xảy ra.” Một trong số những cơ hội đó là được chơi những môn thể thao dành cho người ngồi xe lăn. “Sau khi tốt nghiệp cấp ba, tôi thật sự nghĩ rằng mình đã hết cơ hội chơi thể thao, ít nhất là ở góc độ tranh đua cao.” Nhưng, trong quá trình tham gia các môn thể thao trên xe lăn, Rogers không chỉ tìm thấy một thế giới mới với nhiều cơ hội mà còn cả một con đường sự nghiệp trải ra trước mắt, dưới hình thức liệu pháp giải trí.

Rogers bắt đầu chơi các môn thể thao xe lăn chỉ vài tuần sau vụ tai nạn và phát hiện ra rằng anh có năng khiếu điều khiển xe lăn và các môn thi đấu trên sân vận động. Anh tiếp tục tập luyện và trở thành người giữ kỷ lục thế giới trong nội dung chạy ngắn 100m. Anh thích chơi bóng rổ, quần vợt và cả bóng ném. Khi Rogers trở nên gắn bó với môn thể thao xe lăn, anh nhận ra đây chính là đam mê thật sự trong đời anh, điều này khiến anh từ bỏ nghề nghiệp trước đây của mình – vẽ và thiết kế kỹ thuật – để chuyển sang liệu pháp giải trí. “Tôi sớm nhận ra mình không còn muốn đến văn phòng mỗi ngày, ngồi trước màn hình máy tính hay giá vẽ. Tôi đã xin nghỉ việc.”

Ngày nay, Don Rogers là Phó giáo sư liệu pháp giải trí tại trường Đại học Bang Indiana và là nhà hùng biện cho quyền lợi cộng đồng người khuyết tật. Anh chủ nhiệm khóa đào tạo mang tên Thử Thách tại trường, trong đó anh thiết kế chương trình giúp cho những người khuyết tật trải nghiệm các hoạt động ngoài trời như đi đường rừng, ở đó người chơi phải ứng phó với nhiều tình huống và tìm cách vượt qua các chướng ngại vật trong suốt khóa học. Anh chứng tỏ rằng khi chúng ta đi đến mục tiêu với một thái độ tích cực, chúng ta sẽ làm được những điều mà trước đó ta cứ ngỡ mình không thể làm được. Và niềm tin đó chính là nền tảng của mặt phải; khi vượt qua được nghịch cảnh, chúng ta thường nhận ra nhiều khả năng mới lạ của mình. Khắc phục những khó khăn trắc trở có thể tạo ra sự thay đổi về nhận thức, lúc đó người ta sẽ tin rằng qua quá trình đấu tranh và chinh phục, ngay cả khi phải chịu đựng mất mát, cuộc sống vẫn tràn đầy hy vọng.