CHƯƠNG 5HAI MẶT CỦA TỔN THƯƠNG

TẠI SAO TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG TIÊU CỰC MÀ NGƯỢC LẠI NÓ THƯỜNG DẪN ĐẾN NHỮNG THAY ĐỔI TÍCH CỰC VÀ SÂU SẮC

“Nếu bạn nhớ lại chuyện về những người anh hùng hoặc nữ anh hùng trong các nền văn hóa trên khắp thế giới, tất cả họ, theo nhiều cách khác nhau, đều phải đối mặt với “quái vật”. Sự biến hóa từ cuộc chạm trán đó đã được tôn vinh từ ngàn xưa.”

Giáo sư Matthew J Friedman

TỪ “TỔN THƯƠNG” (trauma) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “vết thương” hay “chấn thương”. Tuy nhiên, khi dùng từ đó, chúng ta thường nghĩ về một vết thương tinh thần sâu sắc. Đó là một sự kiện in dấu lên cơ thể hoặc tâm hồn chúng ta. Chính xác là nó có thể phá vỡ những niềm tin cốt lõi và ý nghĩa cuộc sống, và cứ như thế nó dồn ép ta đến mức tuyệt vọng và trầm cảm. Tổn thương có thể hủy hoại ta, về tinh thần lẫn ý chí, khi ta cứ nghĩ đến những mất mát và đau khổ mà nó mang lại.

Người ta nói rằng chỉ có hai điều bất biến trong cuộc sống là cái chết và đóng thuế, nhưng sự tổn thương cũng có thể đến với ta bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu. Vào một lúc nào đó trong cuộc sống, hầu hết chúng ta phải đối mặt không với chuyện này thì với chuyện khác, và sự tổn thương thường đến bất ngờ không báo trước. Tuy nhiên, tổn thương không hẳn là tiêu cực. Nó vẫn còn một mặt phải, và mặt phải này có thể biến đổi sâu sắc cuộc đời chúng ta, theo hướng tốt đẹp hơn.

NGÃ RẼ CUỘC ĐỜI

“Bạn đến ngã rẽ cuộc đời và bạn phải quyết định.Hoặc bạn đóng vai nạn nhân và sống một cuộc sống không trọn vẹn, hoặc bạn tận dụng cơ hội to lớn này để vươn lên.”

Ute Lawrence

Đường cao tốc The King 401 ở Canada kéo dài 815 km và chạy dọc theo phía Nam Ontario, nối Windsor với Montereal ở Quebec. Đây là một trong những đường cao tốc rộng và tấp nập nhất thế giới, với lưu lượng xe cộ nhiều hơn bất cứ con đường nào trên toàn Bắc Mỹ. Phần cực tây của đoạn đường giữa Windsor và Luân Đôn được xem là khu vực đông xe tải nhất ở Bắc Mỹ; đây cũng nổi tiếng là một trong những đoạn đường chết chóc nhất thế giới. Thực tế, đã có quá nhiều vụ tai nạn xảy ra trên đoạn đường này, đến nỗi người ta gọi nó là Carnage Alley (Con đường tàn sát).

Nguyên nhân chính cho những vụ tai nạn ở Carnage Alley thường được quy cho cách thiết kế kém cỏi của con đường đó. Những làn xe quá hẹp, thậm chí làn trong cùng, dùng trong trường hợp khẩn cấp (gọi là “đường thoát hiểm”) còn hẹp hơn cả mức tiêu chuẩn (nên người ta gọi nó là “đường nguy hiểm”). Hệ quả là, những người lái mô-tô bị kẹt ở làn đường trong không có lối thoát để tránh tai nạn giao thông. Vấn đề thứ ba còn nguy hiểm hơn; đường cao tốc có dải phân cách hẹp, nên không thể bảo vệ người đi đường khỏi những cú va chạm ngược chiều.

Tại nạn tồi tệ nhất trong tất cả các vụ tai nạn trên đoạn đường 401 đó xảy ra vào ngày 3 tháng 9 năm 1999, kỳ nghỉ Lễ Lao Động. Đường 401 đầy xe trong khi một đám sương mù dày đặc bao phủ toàn khu vực. Trong điều kiện tầm nhìn hạn chế như vậy, lại trên đoạn đường hay xảy ra tai nạn, những gì sắp xảy ra là khó tránh khỏi. Một vụ đụng xe hàng loạt khủng khiếp chưa từng thấy trong lịch sử Canada. 87 chiếc xe gặp nạn, 45 người bị thương và 8 người chết.

Ute Lawrence và chồng Stan Fisher đã ở trên một trong những chiếc xe trong vụ đụng xe hàng loạt hôm đó. Đó là một ngày may mắn của họ vì cả hai người không ai bị thương nặng, chỉ vài vết xây xát. Nhưng, dù không bị tổn thương về thân thể, hai người họ phải chịu một chấn thương sâu sắc về tinh thần bởi những gì xảy ra ngày hôm đó. Trong vụ đụng xe, một cô bé 14 tuổi bị ghim chặt vào xe nhà Lawrence bởi một chiếc xe tải. Nó nghiến nát cô bé ngay cửa xe của họ và ông bà Lawrence kinh hoàng chứng kiến cảnh cô bé chết cháy trong sự bất lực.

Ute Lawrence là một phóng viên và nhà xuất bản, nhưng cuộc sống của bà thay đổi hoàn toàn sau vụ tai nạn. Sáng thứ ba, khi quay lại làm việc, bà nhận ra bản thân mình không còn như trước nữa. Bà nói, “Tôi đã từng thức dậy vào mỗi buổi sáng, lòng ngập tràn phấn khởi. Đột nhiên bạn gặp một chuyện như thế này, và nó hủy hoại mọi thứ - niềm tin, lòng tự trọng của bạn… Tôi đã từng là một doanh nhân quyết đoán; hai ngày sau con người đó biến mất.” Không lâu sau, bà phát hiện mình không thể tiếp tục làm việc, nửa điên nửa tỉnh. Hai tháng sau, cuối cùng bà phải tìm đến bác sĩ và được giới thiệu đến một trung tâm chữa trị tổn thương tinh thần ở bệnh viện địa phương.

Theo Trung tâm Quốc gia Hoa Kỳ về Rối loạn căng thẳng sau tổn thương, có đến 60% dân số bị một loại tổn thương nào đó trong cuộc đời của họ. Các số liệu gần nhất cho thấy khoảng 8% dân số Hoa Kỳ bị Hội chứng Rối loạn căng thẳng sau tổn thương (PTSD) và hơn 5 triệu người cần điều trị PTSD mỗi năm ở Hoa Kỳ. Ở Anh và Canada, các số liệu cũng tương đương. Theo Hội Sức Khỏe Tâm Thần Canada và dịch vụ thông tin trực tuyến cho bệnh nhân Anh, gần 10% dân số Anh và Canada bị PTSD ở một thời điểm nào đó trong cuộc sống. Tuy nhiên, từ những số liệu trên, một điều thú vị cần lưu ý là trong số những người gặp tổn thất về tinh thần, chỉ một số rất nhỏ mắc chứng PTSD. Phần đông dân số không phải chịu các phản ứng nghiêm trọng hay kéo dài đối với tổn thương.

Ute Lawrence bắt đầu có triệu chứng PTSD chỉ trong vài ngày. Bà bị tác động mạnh mẽ bởi những gì vừa chứng kiến. Bà nói, “Tôi từng là một người năng nổ và quyết đoán vậy mà hai ngày sau, con người đó không còn trong tôi nữa.” Bà không thể làm bất cứ công việc thường nhật nào, từ dọn dẹp bếp núc đến điều hành kinh doanh. Ute hỏi ý kiến bác sĩ và áp dụng hầu hết các phương pháp chữa trị hiện có cũng như tham gia một số khóa học và hội thảo về phát triển bản thân. Mất nhiều năm bà mới hồi phục, nhưng chính quá trình này đã mở ra cho bà một hướng nghề nghiệp mới – hỗ trợ những bệnh nhân PTSD và nâng cao nhận thức về chứng rối loạn sức khỏe tâm lý phổ biến này. Cuối cùng, bà cùng chồng quyết định thành lập tổ chức hỗ trợ bệnh nhân PTSD đầu tiên ở Canada.

Năm 2006, Hội những người bị rối loạn căng thẳng sau tổn thương được thành lập để đưa ra những lời khuyên, giúp đỡ và hỗ trợ những bệnh nhân mắc chứng PTSD ở Canada. Thông qua hội và hoạt động của hội, Ute Lawrence và chồng đã tìm được mặt phải của sự tổn thương mà họ gặp phải. Trải nghiệm này đã truyền cảm hứng cho họ thực hiện một sứ mệnh không chỉ giúp người khác chấp nhận và đối diện với những sự việc đau thương, mà còn truyền cảm hứng để họ nhận ra một điều gì đó tích cực từ trải nghiệm của mình, một thứ có thể trở thành chất xúc tác giúp họ mạnh mẽ hơn.

Khi được phỏng vấn trên báo Globe & Mail vào tháng 8 năm 2008, Ute Lawrence nói rằng khi người ta bước đến ngã rẽ cuộc đời, họ phải quyết định liệu mình sẽ là nạn nhân và sống một cuộc sống không trọn vẹn, hay lựa chọn đi tìm “cơ hội to lớn để vươn lên” vốn vẫn luôn chờ đợi họ khám phá. Đây chính là mặt phải. Trong lời kết, bà nhắc nhở mọi người rằng, khi đối mặt với bất kỳ điều gì gây ra tổn thương, thậm chí khủng khiếp như vụ tai nạn bà đã chứng kiến, thì luôn có một mặt phải: “Bạn có một trải nghiệm kinh hoàng, và việc đó càng khó vượt qua bao nhiêu thì cơ hội để trở thành một người có lòng trắc ẩn, rộng lượng càng lớn bấy nhiêu.”

VƯƠN LÊN SAU TỔN THƯƠNG

“Tâm lý tích cực của việc vươn lên sau tổn thương là một chủ đề nghiên cứu thú vị hơn hội chứng rối loạn tâm lý sau tổn thương, bởi nhờ sự hiểu biết này, ta có thể làm tăng khả năng phục hồi của từng cá nhân và làm giảm bệnh tâm thần.”

Paul T.P. Wong

Những tổn thương, mất mát nghiêm trọng có thể là tiền đề cho những thay đổi tích cực và một cuộc sống tốt đẹp hơn – mới nghe có vẻ khó hiểu nhưng thật ra không phải vậy. Có nhiều dẫn chứng củng cố cho niềm tin rằng bất cứ thứ gì không giết được ta sẽ khiến ta mạnh mẽ hơn. Ví dụ, nếu ta sống sót sau một căn bệnh truyền nhiễm, cụ thể là nhiễm siêu vi, chúng ta sẽ được miễn dịch phần nào. Chúng ta còn có thêm lợi ích từ việc biết rằng căn bệnh này có thể bị chữa khỏi. Tương tự, nếu ta không may bị gãy xương, thì điều may mắn là khi nó được băng bó đúng cách, phần xương sau khi lành sẽ trở nên cứng cáp hơn cả trước khi bị gãy. Tương tự, các nhà tâm lý học khám phá ra rằng một tổn thương tâm lý, nếu được chữa trị hợp lý, thường tạo ra một tính cách mạnh mẽ hơn và dẫn đến kết quả mà họ gọi là “phát triển bản thân”.

Vào tháng 4 năm 2004, báo Psychiatric Times xuất bản một bài báo khiến người đọc phải tròn mắt về thế giới của tâm lý học lâm sàng. Hai tác giả, Tiến sĩ Tedeschi và Tiến sĩ Calhoun – Giáo sư Tâm lý học ở Đại học Bắc Carolina, đã cống hiến hơn hai mươi năm sự nghiệp để nghiên cứu tác động của những tổn thương nghiêm trọng về thể xác lẫn tinh thần lên cuộc sống con người. Khám phá của họ đi đến một kết luận bất ngờ, thách thức những hiểu biết hiện tại về bản chất của tổn thương – cả thể xác lẫn tinh thần và cách chúng ảnh hưởng lên cuộc sống của chúng ta. Theo các tác giả, tổn thương không phải lúc nào cũng dẫn tới hậu quả tiêu cực. Trong thực tế, nghiên cứu đã chứng minh một điều khá trái ngược; ngay cả những tổn thương thể xác và tinh thần nghiêm trọng nhất cũng thường tạo ra kết quả tích cực cho những người có liên quan. Các nhà khoa học đã khám phá rằng sự tổn thương có mặt phải của nó.

Kể từ Thế chiến thứ nhất, nhiều nhà tâm lý học đã giả định rằng tổn thương nghiêm trọng chắc chắn sẽ dẫn đến rối loạn về thể xác và tinh thần. Nhiều viện tâm lý học đã dành nhiều nguồn lực và các công trình nghiên cứu của họ để tìm ra cách chẩn đoán và chữa trị chứng rối loạn căng thẳng sau tổn thương. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Tedeschi và Tiến sĩ Calhoun, có nhiều người trải qua các sự kiện gây tổn thương nhưng không bị tổn thương tâm lý kéo dài. Trong thực tế, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều người sau khi đã vượt qua sẽ nhìn nhận tổn thương như một trải nghiệm giúp tăng cường cuộc sống, và tận hưởng sự phát triển bản thân và tinh thần. Kết quả nghiên cứu của các tiến sĩ khẳng định một điều mà các nhà triết học và thần học đã nói đến trong nhiều thế kỷ – nỗi thống khổ của con người có khả năng mang đến những điều tốt đẹp hơn.

Trong nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Tedeschi và Tiến sĩ Calhoun đặc biệt quan tâm đến những tổn thương tâm lý do chấn động mạnh hơn là các sự kiện gây căng thẳng thông thường hàng ngày. Họ tập trung vào những trải nghiệm ví như “trận động đất” cá nhân, trải nghiệm gây biến động về niềm tin, về cách họ nhìn nhận thế giới xung quanh, cả cuộc sống hàng ngày của họ. Những trải nghiệm này thường không được ai mong đợi, không thể kiểm soát và có khả năng (hay thật sự) không thể đảo ngược, như việc mất đi người thân, bị chẩn đoán mắc bệnh mãn tính hoặc nguy hiểm đến tính mạng, bị thương tật sau một vụ tai nạn, cụt tay chân và thậm chí bị bạo hành hay lạm dụng tình dục.

Các tiến sĩ khám phá ra rằng một số người trải qua những loại tổn thương dạng “động đất” này trong thực tế ít có xu hướng chịu đựng tác động tiêu cực hay có hại trong thời gian dài (PSTD) vì họ nhìn nhận sự việc đã qua như những khoảnh khắc quyết định mang tính tích cực trong cuộc sống và đã dẫn đến kết quả tốt đẹp hơn. Qua công trình nghiên cứu của mình, Tedeschi và Calhoun xác định một hiện tượng tâm lý hoàn toàn mới mà họ gọi là “phát triển sau tổn thương”.

Để hiểu chính xác bằng cách nào mà một tổn thương có thể đem lại lợi ích và đưa đến cảm giác “phát triển bản thân”, ta cần tìm hiểu những người đã hồi phục sau chấn thương; họ là những người đã trải qua tổn thương nghiêm trọng, vượt qua nó và cảm thấy chất lượng cuộc sống của họ được cải thiện nhờ sự tổn thương. Mặc dù tổn thương có thể xảy ra ở bất cứ nơi đâu và vào bất cứ khi nào, nhưng có một nơi hầu như bất kỳ ai cũng phải hứng chịu tổn thất nghiêm trọng, đó là chiến trường.

NHỮNG TỔN THƯƠNG CỦA CHIẾN TRANH

“Cuối cùng những lời cầu nguyện của tôi trở thành như thế này: “Lạy Chúa, nếu đây là cách mọi thứ diễn ra, dù là trong bao lâu, thì… xin Chúa hãy giúp con vượt qua và trở thành một con người tốt đẹp hơn bằng mọi cách con có thể… Xin hãy giúp con nhận ra những điều tích cực.”

Đại úy Gerald Coffee, Hải Quân Hoa Kỳ

Vào tháng 2 năm 1966 Đại úy Gerald L. Coffee thuộc Hải Quân Hoa Kỳ đang là phi công làm nhiệm vụ do thám vùng trời Châu Á. Hôm ấy, máy bay của Đại úy Coffee là chiếc sau cùng cất cánh trong đợt trinh sát cuối ngày. Cả ông và đội bay đều không thể quay về. Máy bay của ông bị hỏa lực đối phương bắn trúng làm đứt ống dẫn nước. Không có thủy lực, Đại úy Coffee không thể điều khiển tay lái. Bộ điều khiển trở nên vô dụng trong tay ông khi máy bay cắm đầu xuống biển với tốc độ hơn 1.000 km/giờ.

Đại úy Coffee hồi tưởng lại, “Tôi bị bất tỉnh ngay lập tức, và nếu không vì mục tiêu sống còn thì tôi đã không thể tỉnh lại, và chắc tôi đã chết rồi.” Khi tỉnh lại, ông nhận ra mình đang nổi trên mặt biển cách bờ khoảng 400 mét. Rồi ông phát hiện ra một cánh tay của mình bị gãy, còn vai và khuỷu tay thì bị trật khớp. Trong suốt trận chiến, toàn đội bay của ông đã bị bắn chết, riêng đại úy Coffee bị đối phương bắt giữ và đưa đến trại giam.

Ông nói, “Tôi nhìn xung quanh, và không thể tin được nơi mình đang ở. Tôi bị giam trong một căn phòng nhỏ bằng cỡ một chiếc giường đơn. Trong phòng có một tấm bê tông rộng khoảng 4 tấc rưỡi nhô ra khỏi tường và đó là giường của tôi. Cuối tấm bê tông là một bộ cùm chân, ở dưới làm bằng gỗ, ở trên là một thanh sắt nặng cùng một ổ khóa to.”

Ông nhớ lại, “Ở phía cao trên tường có một cửa sổ, với hai hàng song sắt”, nhưng những gì ông nhìn thấy chỉ là một bức tường cao hơn 5 mét. Căn phòng hầu như không có gì ngoại trừ một cái lon nhỏ trong góc. Đây là nơi Đại úy Coffee ở trong những ngày bị giam. Ông phải sống trong cảnh đói khát, bị thẩm vấn, bị tra tấn hết ngày này sang ngày khác cho đến hơn bảy năm sau, ông mới được trả tự do. Mặc dù ông đã ở trong hoàn cảnh bi thảm của một tù binh chiến tranh, nhưng khi được hỏi, Đại úy Gerald Coffee vẫn khẳng định ông không muốn đánh đổi những trải nghiệm đó. Sau chiến tranh, Đại úy Coffee viết quyển sách Beyond Survival (Vượt Xa Sự Sống Còn), được nhiều người xem là một trong những quyển sách hay nhất viết về trải nghiệm của cựu tù binh chiến tranh. Khi thế giới biết đến câu chuyện của ông, Đại úy Coffee trở thành diễn giả truyền cảm hứng được săn đón và được công nhận là một trong mười diễn giả hàng đầu nước Mỹ. Bài thuyết trình của ông không đi vào chi tiết những gì ông nếm trải trong trại giam mà thường là những bài học rút ra từ trải nghiệm nhằm mang đến cho khán giả thông điệp của hy vọng, niềm tin, và nghị lực phi thường của con người. Ông nói, “Một lúc nào đó tất cả chúng ta đều bị bắn gục. Tất cả chúng ta đều là tù binh chiến tranh, những người tù của sự khốn khổ”. Ông khuyến khích khán giả hãy trở nên “cứng cỏi”, “biết đứng lên sau vấp ngã” và “học cách không chỉ để tồn tại mà còn vượt xa sự sống còn: tìm ra mục đích sống từ trong nghịch cảnh”.

Đại úy Coffee nói về sự lãnh đạo trong hoàn cảnh khó khăn, sống với sự thay đổi trong những tình huống bất định, làm việc đội nhóm, giá trị của lòng trung thành và sức mạnh của giao tiếp. “Những bài học quan trọng nhất mà tôi học được đã giúp tôi và cả những người bạn tù sống sót trong suốt những năm tháng đó”, ông nói, “điều đó giúp tôi rất nhiều từ khi tôi trở về nhà và sẽ còn tiếp tục giúp tôi nhiều trong tương lai.”

Matthew J Friedman, Giáo sư Tâm thần học ở Trường Y khoa Dartmouth kiêm Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Rối loạn căng thẳng sau tổn thương, cho biết: các nghiên cứu về những binh sĩ giải ngũ từ Thế chiến thứ hai cho thấy một điều gì đó trong những trải nghiệm đã qua khiến bản thân họ thay đổi sâu sắc, cả về tâm hồn. “Đúng, tôi đã chịu khổ nhiều”, những binh sĩ cho biết, “Nhưng tôi sẽ không bao giờ đánh đổi kinh nghiệm này cho bất kỳ thứ gì trên thế giới… Những điều tôi trải qua đã giúp tôi trở thành con người tốt hơn ngày hôm nay.” Nhiều binh sĩ tin rằng, ngay cả khi bị chấn thương nặng, tàn tật vĩnh viễn hay bị giam trong trại tù chiến tranh nhiều năm, thì những trải nghiệm đó vẫn khiến họ thay đổi. Họ đi qua thử thách một cách mạnh mẽ và kiên cường hơn trước rất nhiều.

Những câu chuyện kể trên không hề có ý nói rằng chiến tranh là tốt. Tiến sĩ Calhoun và Tedeschi nhấn mạnh, “tất cả khủng hoảng trong cuộc sống, mất mát và tổn thương là những điều không ai mong muốn”. Bất kỳ sự phát triển nào bắt nguồn từ sự tổn thương đều xuất phát từ nỗ lực đương đầu vượt qua hoàn cảnh, chứ không đơn thuần vì sự tổn thương đó. Song, điều mà họ muốn chứng minh là thậm chí sau khi chịu đựng tổn thương từ chiến tranh, con người ta vẫn có thể tìm thấy một mặt phải.

NGƯỜI CHẠY BỘ Ở CÔNG VIÊN TRUNG TÂM

“Mọi hoàn cảnh đều mang một ý nghĩa sống tiềm tàng, kể cả trong những hoàn cảnh khốn khổ nhất.”

Tiến sĩ Viktor Frankl

Chiều xuống trong Công viên Trung tâm. Lúc đó khoảng 9 giờ tối ngày 19 tháng 4 năm 1989. Một nhóm 32 thanh niên đang chạy điên loạn trong công viên. Năm thanh niên sau đó thú nhận đã tham gia vào các vụ tấn công khách bộ hành một cách ngẫu nhiên, không vì một động cơ gì cụ thể. Chỉ trong vòng nửa tiếng, họ đã điên rồ tấn công nhiều người đi xe đạp và người đi bộ trong công viên trên suốt quãng đường hơn 400 mét. Theo báo cáo thì có hai trường hợp, trong đó “hai người đàn ông bị đánh bằng đá và ống sắt, thậm chí bị đấm đá túi bụi vào đầu đến bất tỉnh”.

Vài giờ sau, hai người đàn ông đi bộ trong công viên phát hiện một người phụ nữ 28 tuổi nằm bất động. Cô đến công viên chạy bộ và được tìm thấy trong tình trạng hôn mê, bị đánh đập và hãm hiếp dã man. Hộp sọ của cô bị nứt vì một cú đánh vào đầu, cô mất hơn 75% máu và khi được phát hiện, thân nhiệt cô sụt giảm nghiêm trọng. Các bác sĩ tại Bệnh viện Trung ương không thể đưa ra lời chẩn đoán lạc quan nào. Họ nghĩ cô không thể qua khỏi vì chấn thương quá nặng, và trong trường hợp may mắn nhất, cô sẽ phải sống đời sống thực vật. Nhưng, ngược lại với những gì bác sĩ phỏng đoán, người phụ nữ về sau được biết đến với cái tên “người chạy bộ ở công viên trung tâm” đã sống sót.

Nhằm tránh cho nạn nhân sự kỳ thị xã hội và những tổn thương do tội ác tình dục gây ra, đại bộ phận giới truyền thông Mỹ đã không tiết lộ danh tính của Người chạy bộ ở Công viên Trung tâm.

Tuy nhiên, vào năm 2003, Trisha Meili tự tiết lộ nhân thân của mình trong nỗ lực giúp đỡ các nạn nhân phải hứng chịu các tội ác tương tự, như cô đã tự thuật trong quyển sách I Am the Central Park Jogger (Tôi Là Người Chạy Bộ Ở Công Viên Trung Tâm).

Sinh ra và lớn lên ở Paramus, bang New Jersey và Pittsburgh, Trisha từng là thành viên của tổ chức Phi Beta Kappa chuyên ngành kinh tế ở Đại học Wellesley, cô lấy bằng Thạc sĩ kép Quản trị Kinh doanh và Khoa học tự nhiên của Đại học Yale. Sau khi tốt nghiệp, cô trở thành cộng tác viên tại ngân hàng đầu tư Salomon Brothers trên Phố Wall cho đến khi cuộc đời cô bị vùi dập tàn bạo vào cái đêm khủng khiếp đó ở Công viên Trung tâm.

Tác dụng nâng đỡ tinh thần trong quyển sách của Trisha không xuất phát từ việc cô bị tấn công mà từ quá trình phục hồi và cuộc sống mới mà cô tạo ra cho mình. Cô phải bắt đầu lại từ đầu, học lại cách làm ngay cả những việc đơn giản nhất như lật người sang một bên, xem đồng hồ, cài nút áo, cột dây giày hay nhận diện những món đồ đơn giản – những thứ mà chúng ta học từ hồi bé xíu, tất cả Trisha đều phải học lại. Cô đã làm được tất cả, và trong quá trình đó, cô đã thay đổi hoàn toàn. Vẫn là con người cũ, nhưng theo một cách nào đó, cô đã thay đổi, mạnh mẽ hơn trước đây.

Trisha không còn là nhân viên ngân hàng đầu tư nữa. Thay vào đó, cô dành thời gian hỗ trợ các tổ chức đã giúp đỡ cô trong quá trình hồi phục, bao gồm Chương trình Chống Bạo Lực và Cưỡng Bức (SAVI) ở bệnh viện Mount Sinai, Bệnh viện Gaylord nơi cô học phục hồi chức năng, và Câu lạc bộ Achilles Track nơi đã giúp cô tổ chức cuộc thi chạy Marathon tại thành phố New York năm 1995.

Mới đây, Trisha nhận giải Người lãnh đạo do Trung tâm Quốc gia dành cho Nạn nhân của Tội ác trao tặng, giải Lòng dũng cảm cấp Quốc gia của Trung tâm Lòng dũng cảm trao tặng, giải thưởng Người dẫn đầu của bệnh viện New York Queens, giải thưởng Thành tựu ý chí của Đại học Y khoa Albert Einstein, giải Lòng dũng cảm do chương trình 106.7 của bệnh viện Đa khoa Massachusetts thành phố Boston trao tặng cho Những người phụ nữ nổi bật. Cô còn là người cầm đuốc cho Thế vận hội Olympic ở thành phố New York.

Ngày nay, Trisha là một diễn giả được yêu mến. Cô đi khắp Bắc Mỹ gặp gỡ các doanh nghiệp, các trường đại học, các hiệp hội về chấn thương sọ não, các bệnh viện và trung tâm chữa trị bạo lực tình dục để diễn thuyết về hành trình hồi phục của cô. Thông qua quyển sách và các bài nói chuyện của mình, cô nói về cách thức đối mặt với những thay đổi khó lường trong cuộc sống, cả về bản thân, sự nghiệp, kinh tế hay thậm chí tinh thần. Câu chuyện của cô đã khích lệ và truyền cảm hứng cho rất nhiều người trên thế giới trong việc vượt qua những thử thách trong cuộc sống, bất kể đó là điều gì, để quay về cuộc sống bình thường. Cô là ví dụ bằng xương bằng thịt cho những người tìm ra mặt phải của sự tổn thương. Cô không chỉ sống sót, dù việc đó đã là một điều kỳ diệu, mà cô còn tìm ra mặt phải của một trải nghiệm khủng khiếp. Cô đã tìm được mặt tích cực giúp cuộc đời mình trở nên tốt đẹp hơn và là nguồn động viên cho những ai rơi vào hoàn cảnh tương tự.

PHÁT TRIỂN SAU TỔN THƯƠNG

Chẳng ai nghĩ tổn thương là một điều tốt hay cần thiết cho chúng ta trong việc phát triển bản thân, bởi tổn thương thực chất luôn mang đến đau khổ, và trong thế giới lý tưởng thì ta được phát triển mà không phải chịu đựng đau khổ. Nhưng nếu tổn thương xảy ra, thì vẫn còn hy vọng cho tương lai. Những nhà tâm lý hàng đầu đã chứng minh rằng mọi tổn thương mang đến những cơ hội có một không hai có thể dẫn đến sự thay đổi sâu sắc.

Sự phát triển sau tổn thương vẫn còn là một lĩnh vực đầy hấp dẫn và mới mẻ. Trong lịch sử, các nhà triết học và thần học đã nói rằng nỗi thống khổ của nhân loại có thể mang đến kết quả tốt đẹp hơn. Trong quá trình nghiên cứu những người đã vươn lên hay tìm thấy lợi ích do tổn thương về thể xác hay tinh thần mang lại, Giáo sư Calhoun và Tedeschi đã xác lập được hai mặt của tổn thương – một mặt là mất mát và đau khổ, còn mặt kia là sự phát triển và những cơ hội mới.

Qua các nghiên cứu của mình, các tiến sĩ phát hiện rằng những người đã nếm trải những tổn thương nghiêm trọng, bao gồm bệnh tật đe dọa đến tính mạng, tai nạn nghiêm trọng, bị tội phạm tấn công, thậm chí hứng chịu thiên tai… thường có một hoặc hơn trong số năm loại thay đổi tích cực trong cuộc sống của họ sau đây:

1. Cảm nhận được sức mạnh của bản thân

Những người vượt qua tổn thương thường trở nên tự tin và tự lực hơn. Chính việc họ vẫn sống sót sau tổn thương đã tạo cho họ cảm giác lạc quan và tự tin rằng mình có thể đánh bại bất cứ điều gì ập xuống trong tương lai. Đó là bằng chứng cho thấy những tổn thương sâu sắc có thể hoàn toàn thay đổi niềm tin của chúng ta về bản thân và những gì chúng ta có khả năng đạt được.

2. Các mối quan hệ gần gũi hơn

Những ai vượt qua tổn thương đều có xu hướng trở nên gần gũi hơn với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Họ nhận ra rằng chất lượng cuộc sống chủ yếu phụ thuộc vào giá trị của các mối quan hệ hơn là bất cứ thứ gì khác, thế nên họ dành hết tâm huyết và thời gian vào việc xây dựng và phát triển các mối quan hệ cá nhân. Họ dễ động lòng trắc ẩn và cảm thông cho những người gặp thất bại và tổn thương (mặc dù, một điều đáng ngạc nhiên là họ lại trở nên ít đồng cảm với những phàn nàn của người khác về những khó khăn bé mọn thường ngày).

3. Trân trọng cuộc sống hơn

Thông thường, chỉ khi ta mất đi một điều gì đó, ta mới thật sự hiểu giá trị của nó. Nhưng một khi đã trải qua các tổn thương, bất kỳ mất mát nào cũng đều khiến người ta trân trọng những gì còn lại. Họ biết ơn vì mình được sống sót, và càng trân trọng cuộc sống nhiều hơn so với trước đây. Bất chợt, thế giới mà họ đang sống đầy ắp những điều kỳ diệu và tất cả những thứ mà người khác thờ ơ, người từng vượt qua tổn thương lại coi trọng.

4. Một triết lý sống mới và niềm tin mạnh mẽ hơn

Những người vượt qua tổn thương thường đề cập đến sự phát triển về tâm hồn. Họ đặt ra những ưu tiên mới cho cuộc đời mình. Khi đối mặt với bất kỳ nỗi đau nào, họ đều đi tìm chân lý và ý nghĩa của sự việc đó, chính điều này đã mang đến ý nghĩa mới cho cuộc sống của họ. Nhờ vậy, họ vượt lên bằng nghị lực và niềm tin mạnh mẽ.

5. Những cơ hội và hướng đi mới trong cuộc sống

Mặc dù những tổn thương có thể làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống con người, nhưng khi họ ngồi sắp xếp lại mọi thứ, họ thường nhận ra những lựa chọn mới, những cơ hội mới và nhiều ước mơ để theo đuổi.

Khám phá về sự phát triển sau tổn thương chứng minh rằng mặt phải không thể là kết quả ngẫu nhiên. Nó có thật và luôn mang đến những cơ hội mới, niềm hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng tìm ra mặt tích cực hoặc vươn lên sau tổn thương. Chìa khóa để tìm ra mặt phải của thất bại hay tổn thương không nằm ở bản chất của sự kiện. Bí quyết để tìm thấy kết quả tích cực nằm trong chính những người trải qua tổn thương và cách họ phản ứng với sự kiện đó. Những người tìm thấy mặt phải không khác biệt gì lắm so với những người còn lại, nhưng các nhà tâm lý học đã xác định được một số điểm khác biệt then chốt, và điều đó thuộc về những gì người ta sắp tìm hiểu sau đây.