61. Khắc phục tâm lý không thừa nhận nhược điểm của mình

Một vị nghiên cứu sinh A mà tôi quen nói với tôi, anh ta đau cả đầu về chuyện yêu đương của anh bạn. Bạn anh ta khoảng 25, 26 tuổi vừa dạy vừa học, chuẩn bị thi vào Bộ tư pháp. Bạn anh ta là sinh viên tốt nghiệp khoa Luật của một trường nổi tiếng, mơ một ngày nào đó trở thành luật sư chính thức, hiện vẫn ra sức học tập, nghiên cứu, thật là một thanh niên khá.

Khi chàng thanh niên này tới thăm phòng nghiên cứu của viện nghiên cứu, anh ta đã yêu một cô nữ nhân viên của phòng nghiên cứu ngay từ cái nhìn đầu tiên, và tự nhiên anh chàng nghiên cứu sinh A trở thành bà mối se duyên. Nhưng A vừa dò hỏi cô nữ nhân viên thì phát hiện cô gái đã có hôn ước, bạn của anh ta chỉ còn nước thôi đi mà thôi. A kể ngọn ngành cho bạn nghe về tình trạng của cô gái, song anh bạn ta lại càng hăng hái, anh ta viết nhiều thư nhờ A chuyển cho cô gái, lại còn liên tục gửi nhiều quà tặng quý. Cứ vậy một vài lần, cô gái rất khó chịu với A, "Tôi không hiểu sao anh lại đối xử với tôi như vậy?", còn anh bạn anh ta chỉ trả lời một câu về chuyện này "Đừng nói đến lời ngốc đó làm gì", thậm chí cuối cùng nghĩ A chuyển sai lời.

Diễn biến tâm lý của chàng thanh niên này rất gần với "nhận thức ngoan cố" trong tâm lý học, tức tâm lý không thừa nhận, không chấp nhận bất kỳ việc gì bất lợi cho mình. Khi nghe một tin sẽ có ảnh hưởng xấu đối với cuộc sống của mình, người ta đều thường cảm thấy "không thể được, thật khó tin". Khi cảm giác nghi ngờ này tới chỗ cực điểm thì sẽ nảy sinh sự hoài nghi sâu sắc về tính chắc chắn của tin tức.

62. Người xa lạ thành bạn bè

Tục ngữ Nhật có câu "Cùng ăn một nồi là bạn tốt", câu này nhấn mạnh mối quan hệ giữa hai người không bình thường. Hai người cùng cấp, lại thêm cùng tham gia các hoạt động ở câu lạc bộ, thực sự đồng cam cộng khổ, tự nhiên tình cảm sẽ sâu đậm. Nếu thời gian dài một chút, những kỷ niệm mà hai người cùng có được sẽ càng nhiều. Chính vì giữa hai người hoặc giữa nhiều người có nhiều chủ đề có thể nói chuyện với nhau nên mới xuất hiện tình cảm theo thân mật bạn bè.

Cho dù trước đây là người lạ chưa từng gặp mặt, chưa từng qua lại, chỉ cần có một kỷ niệm chung, cũng sẽ có thể trở thành bạn bè thân thiết. Tôi lấy một ví dụ có thực: có một nam một nữ, trước đây họ chỉ có quan hệ quen biết bình thường. Một lần, họ cùng đi dã ngoại với những bạn quen, bỗng có một trận gió lớn, họ lạc dám bạn. Để tránh mưa gió, hai người chạy vào một hang đá cách đó không xa. Sau lần tiếp xúc đó, quan hệ giữa hai người ngày một thân, nửa năm sau họ đã cưới nhau. Tôi có may mắn được dự đám cưới của họ và nghe được câu chuyện này tại đám cưới.

Như vậy, qua hoạt động, giao tiếp, có thể tăng cường tình hữu nghị, kết bạn làm phong phú hơn cuộc sống của mình.

63. Xua tan tâm lý đề phòng của đối phương

Trước đây vài tháng, chúng tôi đã tìm được một địa điểm lập văn phòng ở gần trường đại học. Đồ điện của văn phòng đều mua của một cửa hàng. Tại sao vậy?

Cửa hàng đồ điện thì rất nhiều, chúng tôi nhằm mua của cửa hàng này cũng là có lý do của nó. Thoạt đầu chúng tôi định đi mấy cửa hàng để xem xét mặt bằng giá cả, chúng tôi mặc cả với ông chủ của cửa hàng này về một mặt hàng, song chúng tôi không hoàn toàn thực sự muốn mua. Chủ cửa hàng trả lời rất hóm, vừa nói bằng một giọng địa phương không chút pha trộn, ông ta không muốn giấu giếm, thật thà nói với chúng tôi "Giá những mặt hàng này đều hạ tới mức không thể hạ được nữa rồi, các bác đừng có mặc cả nữa!".

Nói chuyện một hồi chúng tôi cảm thấy con người này đáng tin, ông ta đối xử trung thực với chúng tôi, chúng tôi liền đặt cả việc mua đồ điện ở cửa hàng của ông ta.

Trước đây tôi có nghe một anh chàng cảnh sát giỏi nói về mấy vụ lừa đảo hôn nhân. Người bình thường đều sẽ cho rằng người đàn ông phạm tội này chắc chắn phải là một chàng đẹp trai được các cô mê đắm, anh ta cởi mở, nói năng khéo léo, nhưng thực sự thì gần như hoàn toàn ngược lại. Phái nữ bị hại phần đông là những người đã bỏ lỡ cơ hội hôn nhân tốt đẹp, hơn nữa hơi tự tin về dung mạo của mình, nên người mà họ tin tưởng là người đàn ông hơi có chút rụt rè. Đối với những người đàn ông vừa có tiền lại vừa có chất đàn ông, họ cho rằng loại đàn ông này mà tiếp cận mình thì phải có dụng tâm nhất định, do đó họ cực kỳ đề phòng, vì thế mà bỏ qua cơ hội hôn nhân tốt, lại để bị lừa, bởi quá tin vào các chàng có vẻ bề ngoài nom rụt rè

Chính những thái độ nhìn sơ qua thì hoàn toàn không có toan tính gì, ngô nghê, thẳng băng đã giúp họ rất nhiều, kỹ xảo tâm lý tầng sâu đã phát huy tác dụng lớn.

64. Cố gắng tạo cho đối phương điều kiện ưu đãi

Ông C là một nhà văn được giới thanh niên mến mộ, tôi đã từng được xem bộ phim dựng từ tác phẩm của ông, khán giả trong rạp đều chật ních, thỉnh thoảng họ lại vỗ tay cổ vũ những cảnh thú vị trong phim. Bộ phim là phim phá án, hấp dẫn tôi nhất là kỹ xảo tuyệt diệu khi thẩm vấn phạm nhân trong phim:

viên cảnh sát uy hiếp, dọa nạt phạm nhân đủ kiểu, dồn hắn ta đến cảnh cùng đường mạt lộ, lúc này lại xuất hiện một viên cảnh sát khác, thái độ của anh ta ôn hòa, tỏ ra rất tin tưởng và thông cảm với tên tội phạm. Cho dù là trong phim hay ở ngoài đời, tôi nghĩ bất kỳ là ai cũng đều bị kỹ xảo này sai khiến, có đến tám, chín phần mười sẽ thẳng thắn nhận tội.

Còn trong hiện thực, sự thẩm vấn của giới cảnh sát tuy không được sinh động hoạt bát như trong phim, nhưng về cơ bản cũng chẳng khác bao nhiêu với phương pháp này. Đầu tiên do một cảnh sát theo mô típ công kích thẩm vấn tội phạm, dùng thế công mãnh liệt làm đối phương thối chí, nói với hắn ta rằng đã tìm ra chứng cứ, đồng bọn hắn ta đều khai cả rồi v.v..., bức anh ta tới chỗ tiến thoái lưỡng nan. Sau khi bị thẩm vấn như vậy rồi, có người sẽ khuất phục, nhưng đa số những tên tội phạm ngoan cố thì sự chống đối của chúng lại càng mạnh, thà chết chứ không nhận tội.

Khi đã đến mức này, lại đổi một cảnh sát theo mô típ ôn hòa thẩm vấn hắn. Viên cảnh sát hoàn toàn.

đứng vào lập trường của tên tội phạm, thật lòng an ủi hắn, khích lệ hắn “Gia đình của anh đều hy vọng anh được xử nhẹ, mong anh nghĩ tới họ" v.v... Với kiểu mềm mỏng này, tội phạm thường sẽ cảm thấy xấu hổ, hối hận, cung nhận mọi hành vi tội lỗi của mình.

Thủ pháp này là một phép tâm lý lạ kỳ, còn gọi là "phép cương nhu kết hợp". Một bên đầu tiên bức đối phương tới bước đường cùng, buộc anh ta phải bó tay; lúc này một người khác ra mở cho anh ta một lối thoát. Tất nhiên trong trường hợp này đối phương sẽ không do dự chạy vào con đường có thể thoát thân kia.

Kỹ xảo này không chỉ dùng trong những trường hợp đặc biệt như thẩm vấn, mà khi đàm phán kinh doanh nó cũng có tác dụng rất lớn. Khi đàm phán, bên đặt hàng không đưa ra điều kiện thực ngay lúc đầu. Nhất là trong trường hợp bên đặt hàng phái hai người đi tham gia đàm phán, trong đó trước tiên một người cố gắng đưa ra những yêu cầu khắt khe, làm đối phương hoang mang lúng túng, nhất thời không biết ứng phó ra sao; lúc này vị kia đưa ra một phương án chiết chung "tức phương án thực sự", tự nhiên sẽ tạo cho đối phương một lối thoát. Trước thế trận đó cho dù về khách quan thì điều kiện này khá bất lợi, nhưng đối phương sẽ cho rằng phương án chiết chung này hay hơn nhiều, và tỏ ra tiếp nhận.

65. Học cách nhẫn lại

Một cuốn tạp chí của Mỹ đã từng giới thiệu "Phương pháp mua được quần áo rẻ". Vào cửa hàng sau khi đã nhìn thấy quần áo vừa ý, không để lộ ý này ngay mà vừa bắt chuyện với người bán hàng, vừa trịnh trọng đánh giá quần áo trong cửa hàng, không ngừng' mặc thử, khi thấy nét mặt người bán hàng khó chịu, tỏ ra hết kiên nhẫn, bạn mới hỏi bộ quần áo mà bạn ưng ý rằng có thể rẻ được bao nhiêu, hơn nữa bạn có thể cố gắng hạ giá xuống thấp. Cho dù là cửa hàng bình thường không muốn giảm giá, người bán hàng sẽ cảm thấy bạn hỏi này hỏi nọ tốn thời gian quá, mà bạn không mua cái gì thì lại càng thiệt thòi, nên cuối cùng tỏ ra nhượng bộ, giảm giá bán cho bạn.

Loại thủ pháp này có thông dụng hay không thì còn phải chờ các nhà kinh doanh nghiên cứu. Nhưng tâm lý này, tức trò tâm lý cố gắng làm đối phương nản lòng, làm đối phương hết kiên nhẫn, xuất hiện rất nhiều bên cạnh chúng ta, có lẽ bạn cũng chính là một kẻ bị hại đáng yêu hay đáng thương rồi. Như khi vợ đòi chồng mình, con đòi bố mẹ mua cho một thứ gì, có lẽ cũng thường dùng cách này, một cách hữu ý hoặc vô ý, để tấn công. Khởi đầu bạn còn thử thuyết phục, từ chối yêu cầu của họ, "Thứ này chẳng có tác dụng mấy!"; nhưng khi đối phương bám riết không rời, bạn thường trả lời một cách miễn cưỡng "Thôi được rồi!”.

Trong giao tiếp cũng có một phương pháp là “Nhẫn nại tức là thắng lợi. Đây tuy là một phương pháp hết sức đơn giản, nhưng xét từ góc độ tâm lý học thì là chuyện không đơn giản như vậy. Việc nhẫn nại của bạn sẽ làm cho đối phương nôn nóng, chán ngán, như vậy khả năng phán đoán và đánh giá của đối phương dễ bị giảm sút. Để phá vỡ cục điện căng thẳng này, đối phương thường khó tránh khỏi một tâm lý kỳ lạ, anh ta sẽ tiếp nhận kể cả những điều kiện bất lợi cho họ mà bạn đưa ra.

66. Để cấp dưới ý thức mạnh đến nguyên tắc quan hệ trên dưới

Gần đây chúng ta thường nghe thấy những câu than thở như cấp trên không chỉ huy được cấp dưới, bố mẹ không bảo được con cái. Hiện tượng này đặt ra cho chúng ta một vấn đề đáng suy nghĩ: Hay là con người bây giờ không còn sợ quyền uy, không còn chịu sự sai khiến của quyền uy nữa? Theo quan sát của tôi, tôi cho rằng trách nhiệm không chỉ ở phía những người chống đối mà cha mẹ và cấp trên cũng phải gánh một phần trách nhiệm khá lớn.

Muốn làm cho đối phương ý thức được quan hệ trên dưới, chắc chắn có nhiều cách. Cách tồi nhất là luôn đặt quyền lực của mình nơi cửa miệng, mở miệng là ra lệnh cấp dưới. Tất nhiên, quả thực phương pháp này đã tỏ ra địa vị khác nhau giữa người ra lệnh và người tiếp nhận, song tuyệt không phải là kế lâu dài. Cấp dưới hoặc người ít tuổi hơn sẽ chịu nhẫn chịu một thời gian không lâu sẽ tỏ ra bất mãn thậm chí còn tỏ ý chống đối.

Ngược lại, có những cấp trên lại nhún nhường, khách khí một cách vô lý đối với cấp dưới, nghe cấp dưới lý giải, ca cẩm một cách thân thiện, thông cảm. Tuy phương pháp không đồng nhất, nhưng ở họ lại có một điểm chung là không thể đánh giá cấp dưới chính xác được. Một bên hễ thấy cấp dưới là sai bảo, ra lệnh, một bên gặp việc là nhún nhường, hai người đều mất đi điểm cơ bản để đánh giá đúng đắn, đối xử đúng đắn. Tất nhiên người dưới sẽ không phục tùng người trên, trạng thái tinh thần của họ là mặc kệ, không còn tỏ thái độ cung kính khiêm nhường với cấp trên nữa.

Do đó, những cấp trên tài giỏi có thể nắm chắc điểm cơ bản là đối xử với cấp dưới đáng phạt thì phạt, đáng thưởng thì thưởng, hơn nữa không nên lần lữa. Như vậy sẽ vô tình tăng cường quan hệ giữa chi phối và bị chi phối, mà sự đánh giá đúng mức, chính xác cũng làm tăng thêm sự tín nhiệm của cấp dưới đối với cấp trên.

Do đó, những cấp trên biết cách chỉ huy đôi khi có thể ra lệnh cho cấp dưới làm những việc mà anh ta khó có đủ năng lực, tự nhiên thành tích công tác của cấp dưới không tốt, lúc này có thể khiển trách, dập tắt lòng kiêu ngạo của cấp dưới; có khi lại giao cho anh ta một việc dễ, chẳng cần nói, cấp dưới thực sự làm rất tốt, lúc này cần kịp thời biểu dương anh ta, khích lệ tinh thần của cấp dưới.

Những ông bố bà mẹ thường lắc đầu kêu ca rằng con cái không nghe lời, họ chỉ biết ra sức khuyên răn con phải học tập cho tốt, còn khi con cái giành được thành tích tốt thì lại không biểu dương thích đáng. Toàn là khuyên răn, thậm chí là ép buộc, mà không có biểu hiện khích lệ, thảo nào con trẻ có tâm trạng chống đối.

67. Tạo ưu thế tiếp cận đối phương

Cuộc điều tra đối với những sinh viên tốt nghiệp học viện thương nghiệp trường đại học Havớt cho thấy tốc độ thăng tiến của họ gắn liền với dáng vóc lớn nhỏ. Quả thực, những người thân hình cao lớn sẽ tạo cho những người khác cảm giác chi phối.

Có thể nói, sự lớn nhỏ về thân hình, trọng lượng có thể phá hỏng mối quan hệ giao tiếp lẽ ra là bình đẳng kia, về tâm lý hình thành nên quan hệ giữa chi phối và bị chi phối.

Do đó, muốn trấn áp đối phương, chiếm lấy ưu thế về tâm lý, cần phải tốn thời gian chú ý trang phục và thái độ, có thể nói, bộ âu phục kẻ sọc mà các nhà chính trị ưa mặc chính là sự tìm tòi muốn làm cho bản thân mình lớn mạnh một chút. Khi hẹn gặp với một đối thủ khó đối phó ở một quán rượu, cũng cần cố gắng làm cho động tác chậm lại, chậm rãi ngồi xuống ghế, chậm rãi nhấm nháp trà. Sau khi làm như vậy rồi sẽ làm dịu đi cảm giác bị áp bức về tâm lý, giảm đi áp lực của đối phương đối với bạn.

Khi bắt tay với người khác, các nhà chính trị cũng cố gắng ra sức bóp chặt tay đối phương, nhờ đó tạo cho đối phương một cảm giác áp bức. Như vậy sẽ có thể thể hiện ấn tượng lớn mạnh của mình trước mặt cử tri. Ngược lại, để không làm đối phương cảm thấy bạn áp bức người, bạn có thể cố ý thu nhỏ vóc dáng của mình lại. Nhân viên phục vụ nam tại các quán bar hay nhà hàng rất ít người có vóc dáng cao lớn, là vì không để khách hàng có bất cứ cảm giác không thích nào. Những suy nghĩ nhằm làm cho khách hàng được thoải mái dù chỉ là một chút có thể nói là một dạng phục vụ về mặt tâm lý. Các cô ở trường mầm non khi nói chuyện với các cháu thường phải quỳ người xuống, tỏ ra cao bằng các cháu cũng là để các cháu cảm thấy hai bên bình đẳng, từ đó cố gắng xóa tan sự căng thẳng, sợ sệt của các cháu.

Cả hai mặt này đều thấy rất nhiều trong cuộc sống của chúng ta. Mỗi một ai muốn xây dựng một quan hệ bình đẳng với người khác mà nắm được kỹ xảo "phóng to" hoặc "thu nhỏ" hình tượng của mình thì sẽ thu được lợi ích không nhỏ.

68. Chọn chỗ ngồi tốt có thể tăng hình tượng của bản thân

Đứng quay lưng lại chiều ánh sáng sẽ làm cho đối phương nhìn không rõ mặt mình; ngược lại, bên đứng quay lưng lại chiều ánh sáng thì lại nhìn rõ mồn một đối phương, hoàn toàn thấy từng cử động của đối phương. Điều này sẽ có ảnh hưởng rất lớn về mặt tâm lý làm mất đi quan hệ bình đẳng giữa đôi bên, làm cho đối phương cảm thấy căng thẳng, cảm thấy thực lực mình yếu hơn.

Ở Mỹ, phòng làm việc của các tổng giám đốc đều nằm ở một đầu hoặc một góc của tòa nhà, cửa sổ thường mở ra. Ban ngày, ánh sáng ngoài cửa sổ rọi vào từ phía sau vị tổng giám đốc, tự nhiên có một hiệu quả tâm lý là tăng thêm sự uy nghiêm; khi màn đêm buông xuống, căn phòng mờ mờ, chỉ lắp một ngọn đèn chỗ cửa sổ chiếu vào vị tổng giám đốc từ phía sau và cái bàn làm việc cao to của ông ta, có thể nói mọi trang trí trong phòng đều được thiết kế công phu.

Kiểu kỹ xảo tâm lý "Lợi dụng luồng ánh sáng" làm cho mình càng cao lớn hơn, làm cho đối phương sinh ra tự ti, căng thẳng này rất thường gặp trong cuộc sống của chúng ta. Phương pháp này có thể giúp giành thế chủ động trong giao tiếp.

Chọn tốt vị trí ngồi, vị trí đứng, vị trí ánh sáng sẽ tăng thêm ưu thế cho bạn.

69. Mẹo nâng cao địa vị của mình

Tham quan các văn phòng làm việc công ty của Mỹ thì sẽ dễ đàng phát hiện ra rằng khi làm việc mặt của các nhân viên trong văn phòng đều hướng về phía trước, cấp trên ngồi ở một góc kề cửa sổ, quan sát giám sát tình hình làm việc của từng nhân viên từ phía sau của mọi người. Tại các công ty của Nhật, nhân viên rất ít khi cùng làm việc hướng về phía trước, về cơ bản, trưởng phòng hoặc người điều hành đều đặt bàn làm việc tại vị trí có thể nhìn thấy khuôn mặt của toàn thể nhân viên.

Tuy cách ngồi của các công ty ở Mỹ và công ty của Nhật có khác nhau, nhưng mục đích sắp xếp vẫn là giống nhau: người giám sát ngồi ở nơi có tầm mắt tốt nhất có thể nắm bắt được mọi hoạt động của các nhân viên trong phòng. Thói quen này có từ bao giờ thì không biết, nhưng vị trí quan sát toàn cục này có thể nói đó không chỉ vì an toàn, mà cũng là vị trí mà mọi nhà lãnh đạo đều thích chọn; hơn nữa, kết quả của sự lựa chọn này có liên quan chặt chẽ đến cảm giác nổi trội của bản thân.

Có lẽ cũng vì lý do trên mà các nhân vật quan trọng, người có địa vị cao, các nhà lãnh đạo chiếm lấy vị trí "góc" để có thể quan sát tình hình chung. Cũng cùng nguyên nhân trên, trước đây tiếp khách đến chơi cũng thường mời anh ta ngồi vào vị trí phía trong của phòng khách, nơi này ánh sáng yếu, còn chủ nhà thì ngồi ở chỗ gần cửa, nơi mà ánh sáng mạnh hơn, hơn nữa lại ngồi xoay lưng lại chiều ánh sáng.

Lợi dụng chức năng tâm lý của thói quen này sẽ có thể thể hiện mình qua "vị trí" đó, làm cho người khác cảm thấy bạn lớn mạnh hơn, có một thực lực dồi đào hơn.

Chúng ta đều đã từng tham gia tiệc đứng, nếm thử mùi vị của việc đứng ăn. Thỉnh thoảng có dịp tham gia dạ tiệc, tôi phát hiện, khi dự tiệc đứng, các nhà cự phách trong giới kinh doanh, các nhà chính trị phần nhiều thời gian là chiếm cứ một góc phòng tiệc với sự vây quanh của đám nhân viên dưới quyền. Những người có địa vị cao này sau khi đi chúc rượu những nhân vật lớn có thực lực, có danh tiếng xong, lại trở lại góc mà mình đã chiếm cứ.

Bạn muốn nâng cao mình, nổi trội hơn đối phương về tâm lý, nên ngồi ở góc phòng, dù thế nào cũng đừng ngồi ở vị trí giữa cực kỳ không ổn định kia.

70. Tên đối phương không thể coi nhẹ

Đối với từng người chúng ta, cách xưng hô tên người có tầm quan trọng, có thể thể hiện bạn đối đãi người khác như thế nào. Không nhớ tên của đối phương ở lần gặp mặt thứ hai thì tỏ ra bạn hoàn toàn không thừa nhận giá trị tồn tại của con người này. Bài học đầu tiên của những nhân viên bán, chào hàng là phải nhớ tên của đối phương, như vậy khi gặp nhau gọi tên của đối phương, khách hàng sẽ có cảm giác tự bằng lòng, vì khách hàng được tôn trọng về nhân cách.

Từ đó có thể phát hiện ra một quy luật tâm lý: Nếu không thừa nhận đối phương, muốn giữ vị trí bề trên trong quan hệ qua lại với đối phương, chỉ cần chú ý làm ra vẻ không biết tên anh ta là được. Đối với những người mà khi gặp bị hỏi một câu "Này, cậu tên là gì nhỉ?", là có thể đủ làm anh ta bị sốc, vì câu này giống như một lời tuyên bố cự tuyệt, bằng như nói hoại người như anh tôi xem chỉ là như thứ đồ chơi, đến cái tên cũng không đáng nhớ". Ngược lại, trong giao tiếp, nếu bạn đang cần tăng mối quan hệ giao hảo, mà lại không nhớ được tên đối phương thì đó là sai lầm khó tha thứ.