11. KHO TÀNG ẨN TÍCH

Về lâu dài, sự giàu có theo thị trường sẽ không thể tăng nếu năng suất không tăng. Năng suất là sự kết hợp các yếu tố cơ bản kiến tạo nên kim tự tháp giàu có để cho con người với tuổi thọ có giới hạn và mức năng lượng hạn chế có thể tạo ra sản lượng ngày càng cao. Công nghệ mới được phối hợp với kỹ năng mới được tổ chức theo phương thức mới sử dụng công cụ mới do nguồn năng lượng mới vận hành để tạo ra sản phẩm mới. Mức chênh lệch giữa tăng trưởng đầu ra (xuất lượng) và đầu vào (nhập lượng) là nguyên nhân làm cho sự giàu có gia tăng. Người ta có thể sản xuất nhiều hơn với hao phí ít hơn.

Như đã ghi nhận trước đây, năng suất lao động tại Hoa Kỳ đã giảm từ 3,2%/năm trong những năm 1960 xuống 1,1%/năm trong 10 năm từ 1987 đến 1997. Sự sụt giảm trong những năm 1970 chậm hơn những năm 1960, trong những năm 1980 chậm hơn những năm 1970 và trong những năm 1990 chậm hơn những năm 1980. Mức tăng trưởng năng suất 1,1%/năm là thành tích kém nhất trong bất kỳ thập kỷ nào trong lịch sử Hoa Kỳ. Nếu không có sự gia tăng vào cuối giai đoạn này, tỷ lệ tăng trưởng càng tệ hại hơn. Mặc dù sự giàu có theo thị trường hiển nhiên đang long lanh trên đỉnh kim tự tháp nhưng bên trong kim tự tháp chỉ thấy năng suất gia tăng rất ít.

Những người đi tìm kho báu phải giải thích ba điều bí mật. Trước hết, tại sao sự gia tăng năng suất sụp đổ? Thứ hai, nếu cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba đang diễn tiến thì tại sao năng suất lại không gia tốc? Với những đột phá lớn lao về công nghệ, đúng ra phải có những bước nhảy vọt về tăng năng suất vì nhiều qui trình mới được đưa vào để sản xuất các loại sản phẩm cũ và nhiều sản phẩm mới được đưa ra thị trường. Thứ ba, tại sao việc thu gọn hoạt động lại không thể hiện năng suất cao hơn? Việc giảm biên chế được sáng tạo trong những năm 1990. Những công ty làm ăn có lãi không giảm biên chế hàng loạt trong các thập kỷ trước. Trước đó, chỉ có các công ty thua lỗ mới giảm biên chế hàng loạt. Những công ty sa thải công nhân trong những năm 1990 không phải để tránh bị phá sản trong cuộc chạy đua khi công nhân đẩy sản lượng đi xuống nhưng cũng chẳng phục hồi được. Các công ty này giảm biên chế là nhằm tăng năng suất và lợi nhuận khi sản lượng tăng. Việc giảm biên chế đã thực hiện nhưng tăng năng suất thì chẳng thấy đâu.

Kho báu trong kim tự tháp đúng ra phải to hơn nhiều so với những năm 1960. Tuy nhiên kho báu tìm thấy cho đến nay lại quá nhỏ so với kỳ vọng.

Một phần của lời giải có thể dễ dàng tìm thấy.

Tại Hoa Kỳ, đầu tư vật chất vào chế tạo công cụ giảm trong khi giờ lao động lại tăng mạnh. Trong thập kỷ năng suất tăng mạnh trong những năm 1960, vốn tính trên giờ lao động tăng 2,8%/năm; trong thập kỷ năng suất tăng thấp trong những năm 1990 (1987 – 1997), vốn tính trên giờ lao động chỉ tăng 0,8%/năm. Sự sụt giảm này một phần là do đầu tư thấp (tài sản vốn trong những năm 1990 tăng 43% chậm hơn so với những năm 1960) nhưng phần lớn là do tỷ lệ tăng giờ lao động. Di dân, nhiều người mới tham gia lực lượng lao động và tăng giờ đối với lao động nữ đã làm tăng giờ lao động đến 70% so với những năm 1960. Đơn giản là người Mỹ đã không trang bị đủ công cụ cần thiết cho thành phần lao động mới này để tạo hiệu quả trong sản xuất. Trái lại, họ lại tăng tiêu dùng và giảm mua công cụ đúng vào lúc mà lẽ ra họ phải giảm tiêu dùng và tăng trang bị công cụ nếu họ muốn giữ tỷ lệ tăng năng suất như trước đây.

Tỷ lệ tăng vốn so với lao động chậm hơn tất yếu sẽ làm cho tỷ lệ tăng năng suất cũng chậm đi. Bổ sung công cụ cũng không làm tăng khả năng tạo ra thêm sản phẩm tính theo giờ ở cùng mức độ như trước đây. Nghiên cứu lịch sử tăng trưởng kinh tế cho thấy rằng nếu tăng tỷ lệ vốn so với lao động 1% sẽ làm tăng sản lượng tính theo đầu người từ 0,2 đến 0,3%.

Do đó, việc giảm khoảng 4 lần mức đầu tư vốn cho lao động giữa những năm 1960 và 1990 đã làm giảm năng suất từ 0,4 đến 0,6%.

Tương tự, kỹ năng – đo theo năm học của lực lượng lao động – cũng tăng chậm hơn so với trước đây. Trong những năm 1950 và 1960, số năm học trung bình của một lao động tăng 1,1%/năm. Trong những năm 1990, số năm học của mỗi lao động chỉ tăng có 0,5%/năm – chậm hơn 1/2. Theo kinh nghiệm, nếu kỹ năng tăng 1% cho mỗi lao động sẽ làm tăng sản lượng của mỗi lao động 0,7 hay 0,8%. Từ đó cho thấy là sự tăng chậm về thời gian đào tạo lao động (0,6%/năm) làm chậm tỷ lệ tăng năng suất từ 0,4 đên 0,6% nữa.

Tổng kết lại, việc cải thiện chậm hơn về tỷ lệ vốn so với lao động và việc tăng kỹ năng chậm cho từng lao động đã làm giảm 1% trong 2,1% giảm về năng suất trong khoảng từ những năm 1960 đến 1990. Phục hồi lại khoảng 50% năng suất mong muốn đòi hỏi xây dựng lại và tăng cường phát triển kỹ năng và mức độ chế tạo công cụ cho kim tự tháp giàu có hiện nay.

Về mặt chất lượng, kỹ năng có thể là lý do làm cho năng suất giảm nhiều hơn. Một cuộc nghiên cứu kỹ hơn về số năm đào tạo cho lực lượng lao động trong những năm 1990 cho thấy là công nhân tốt nghiệp trung học, học đại học nhưng bỏ giữa chừng hay hỏng thi trước khi tốt nghiệp – dù chỉ năm thứ hai, đóng góp nhiều nhất. Đối với số vào đại học, 37% đã bỏ học trước khi tốt nghiệp. Tỷ lệ người trưởng thành trong thành phần này chiếm gấp đôi tỷ lệ những người tốt nghiệp. Nhìn vào lương cho thấy là học thêm một năm đại học nhưng chưa tốt nghiệp chẳng có giá trị gì về mặt kinh tế. Nếu chẳng có giá trị gì về mặt kinh tế thì không nên xem đó là một năm đào tạo nhưng thực tế lại có – thay vì ghi thời gian đào tạo là 12 năm lại được ghi là 13 năm. Nếu những năm học bỏ giữa chừng hay thi hỏng không được tính vào thì số năm được đào tạo cho từng công nhân tăng càng chậm hơn tỷ lệ 0,5%/năm.

Về mặt chất lượng, điểm tốt nghiệp trung học cũng giảm 5% kể từ khi có điểm cao nhất vào cuối thập kỷ 1960. Đưa cả yếu tố này vào càng làm tăng ảnh hưởng của giáo dục đối với việc giảm năng suất. Một phần của hai năm đại học đó nên được xem bổ sung cho trung học hơn là các năm ở đại học.

Do đó, việc giảm năng suất có thêm phần đóng góp của việc thiếu phát triển về kỹ năng.

Một phần nhỏ nữa làm cho năng suất giảm có thể do thiếu đầu tư cho hạ tầng cơ sở công cộng. Ảnh hưởng của việc giảm đầu tư cơ sở hạ tầng công cộng đã được tính vào ảnh hưởng của việc giảm đầu tư vốn cho mỗi giờ lao động vì khi tính đầu tư vốn đã bao gồm đầu tư hạ tầng cơ sở rồi. Nhưng nếu đầu tư cơ sở hạ tầng công cộng đem lại hiệu quả cho mỗi đô la đầu tư cao hơn đầu tư tư nhân vào nhà xưởng và thiết bị, hiệu quả bổ sung này nên tính thêm vào.

Nếu tính cả hai yếu tố chất lượng này nữa, chúng ta có thể giải thích thêm một tí về giảm năng suất, cứ cho là 0,1%, nhưng vẫn còn 1% giảm năng suất chưa giải thích được. Tại sao điều này lại xảy ra trong khi thế giới đang trải qua thời kỳ tiến bộ vượt bật về tri thức?

Một số người lập luận rằng cần một thời gian khá dài để con người tìm hiểu làm thế nào để công nghệ cách mạng thể hiện hiệu quả thông qua việc tăng năng suất nhưng thời gian chờ đợi này không giải thích tại sao việc gia tăng công nghệ lại làm giảm năng suất. Nó chỉ giải thích tại sao năng suất không gia tăng cùng lúc hay cũng nhanh như thay đổi công nghệ.

Cũng có sự trùng hợp là còn 1% tăng năng suất chưa giải thích được trong khi nghiên cứu về nguồn gốc làm tăng năng suất trong những năm 1950 và 1960. Khi tổng kết tất cả các bổ sung về vốn, kỹ năng và những cải tiến về kết hợp công nghiệp thì năng suất đúng ra chỉ tăng 2%/năm nhưng thực tế lại tăng đến 3%/năm. (Theo thuật ngữ kinh tế, có 1% cao hơn dự tính dựa trên gia tăng các yếu tố sản xuất đầu vào).

Để giải thích cho 1% này, nhiều nhà kinh tế đưa ra khái niệm tiến bộ về tri thức có thể trực tiếp làm tăng năng suất, không lệ thuộc vào việc tăng kỹ năng và vốn nhanh hay chậm. Không phải tiến bộ về tri thức nào cũng cần phải tiếp thu trước khi sử dụng. Học cách tổ chức tốt hơn một nhà máy, sử dụng công nhân và thiết bị hiện có là một ví dụ.

Điều thực sự xảy ra là 1% năng suất cao hơn dự liệu trong những năm 1960 và được xem phần đóng góp của tiến bộ về tri thức đã biến mất. Nếu loại nó ra khỏi phần phân tích, năng suất trong những năm 1990 cũng tăng trưởng theo đúng tỷ lệ dự liệu với những bổ sung về vốn và kỹ năng. Nếu chúng ta bỏ qua sự biến mất kỳ bí của tỷ lệ tăng trưởng dư thừa đó thì vẫn còn hai điều bí mật nữa: tại sao việc phát hiện ra sự cắt giảm lao động và sự thay đổi công nghệ có tính chất cách mạng lại không có ảnh hưởng gì đến việc tăng năng suất?

Ở đây người đi tìm kho báu khả dĩ có hai lời giải. Có thể không có kho báu trong ngôi mộ. Dò theo khả năng này, người tìm kho báu trở lại xem xét việc giảm biên chế và thay đổi công nghệ trong những năm 1990 để giải thích tại sao hai sự kiện này không đem lại kết quả mong muốn. Khả năng thứ hai là có kẻ trộm đào mồ: có ai đó đã trộm kho báu từng chôn trong kim tự tháp.

Khi không tìm thấy kho báu trong các kim tự tháp thật tại Ai Cập, các nhà khảo cổ biết rằng kho báu đã bị trộm từ thời xa xưa. Thường người ta tìm thấy dấu vết của kẻ trộm còn lưu lại trong mộ trải qua hàng nghìn năm. Nhưng cho dù không thấy dấu vết đi nữa thì người ta cũng biết rằng mộ đã bị trộm. Kho báu đều được chôn trong tất cả các ngôi mộ. Người Ai Cập đã làm như vậy. Nếu không còn kho báu, có nghĩa là đã bị trộm.

Trong cuộc thám hiểm kim tự tháp giàu có của chúng ta, chúng ta cũng đoan chắc rằng đã có kẻ trộm. Việc giảm biên chế là có thật. Hàng triệu công nhân đã bị xóa khỏi bảng lương của các công ty đang làm ăn có lãi. Các đột phá lớn lao – máy tính, tia la-de, mạng Internet, rô-bốt, cũng có thật. Kẻ trộm mồ hiện đại đã lấy đi mức tăng năng suất mà đúng ra chúng ta phải tìm thấy trong thời đại công nghiệp do trí lực con người tạo ra.

Tìm kẻ trộm mồ là công việc của nhà săn tìm kho báu. Phục hồi kho báu của năng suất gia tăng là công việc của nhà kiến tạo.

Dấu vết của kẻ trộm có thể tìm thấy ngay trong thống kê về năng suất. Trong những năm 1990, năng suất sản xuất tăng 3,1%/năm – cũng nhanh như trong những năm 1960. Chỉ cần tính toán đơn giản cũng cho chúng ta thấy là nếu năng suất sản xuất tăng 3,1%/năm nhưng tổng năng suất lại tăng có 1,1%/năm, sự tăng trưởng năng suất phải mất đi trong khu vực nào đó và kéo cả nền kinh tế cùng đi xuống. Với một vài động tác kinh tế, nơi mà năng suất mất đi có thể được tìm ra.

Năng suất trong khu vực dịch vụ tư nhân không tăng trong một số năm và bình quân chỉ tăng 0,4% trong thập kỷ từ năm 1987 đến 1997. Trong những năm 1960, năng suất dịch vụ tăng nhanh hơn năng suất sản xuất và cao hơn các khu vực khác trong phần kinh tế tư nhân đến 12%. Khu vực dịch vụ tư nhân làm tăng nhân dụng đến 70% trong những năm 1960 nhưng đã đóng góp vào mức tăng trưởng năng suất cao vào lúc đó. Các công nhân này được bổ sung cho khu vực có mức năng suất trên mức bình quân và có tỷ lệ tăng năng suất cũng trên mức bình quân.

Từ năm 1969, năng suất dịch vụ chỉ tăng bằng 50% năng suất của toàn nền kinh tế và kết quả là năng suất dịch vụ tư nhân hiện nay thấp hơn các khu vực khác của phần kinh tế tư nhân đến 4%. Kết hợp khoảng chênh lệch nhỏ bé nhưng không thuận lợi này với tỷ lệ tăng trưởng năng suất cả nước chậm hơn và trong cả hai trường hợp, với một khu vực dịch vụ lớn hơn sẽ làm chậm lại sự tăng trưởng năng suất cả nước.

Trong những năm 1990, nói về gia tăng nhân dụng là nói đến khu vực dịch vụ. Khu vực dịch vụ tư nhân làm tăng nhân dụng đến 89% cho nền kinh tế từ 1970 đến 1980, tăng 104% từ 1980 đến 1990 và 119% từ 1990 đến 1998. Trong những năm 1990, 20% công nhân trong các khu vực khác của nền kinh tế mất việc và cần phải tìm việc mới trong khu vực dịch vụ.

Trước đây, người lao động di chuyển từ khu vực lương thấp và đang thu hẹp (nông nghiệp) đến các khu vực lương cao đang phát triển (hầm mỏ, xây dựng, sản xuất và nhà nước). Nhưng trong những năm 1990, lao động trong trang trại ổn định ở mức 2,9 triệu, khu vực xây dựng và nhà nước phát triển chậm, và ngày càng đông công nhân buộc phải di chuyển từ khu vực có lương cao và năng suất cao như hầm mỏ và sản xuất sang khu vực dịch vụ có lương và năng suất đều thấp.

Dịch vụ cũng giống như chiếc neo ở biển (một cánh buồm cột vào tàu và ném xuống biển), làm giảm vận tốc mà gió và dòng nước có thể đẩy tàu xuyên đại dương. Một khu vực có năng suất thấp và tỷ lệ tăng năng suất cũng thấp nhưng nhân công lại tăng nhanh sẽ làm giảm ảnh hưởng năng suất tích cực của các khu vực khác có năng suất cao hơn và tăng nhanh hơn nhưng có số công nhân giảm dần. Kết quả số học cũng như kinh tế là làm giảm đáng kể mức tăng năng suất cả nước. Sự tăng trưởng về dịch vụ tư nhân đã vô hiệu hóa ảnh hưởng tích cực của năng suất phát sinh từ giảm biên chế và thay đổi công nghệ nhanh hơn.

Khi khảo sát dịch vụ, điều quan trọng là về mặt thống kê có thể được gọi “loại hỗn tạp”. Các nhà thống kê định nghĩa rõ ràng nông nghiệp, khai khoáng, xây dựng và sản xuất cùng tất cả những gì không rơi vào các định nghĩa trên sẽ cho vào loại dịch vụ. Kết quả là một khu vực không có mẫu số chung. Dịch vụ bao gồm công nghiệp kỹ thuật cao sử dụng nhiều vốn (như nhà máy điện nguyên tử) và công nghiệp kỹ thuật thấp sử dụng nhiều lao động (như dắt chó đi dạo). Dịch vụ còn bao gồm các công nhân có kỹ năng cao nhất (bác sĩ y khoa) và những công nhân có tay nghề thấp nhất (như công nhân vệ sinh). Một số dịch vụ trả lương cao nhất (ngân hàng đầu tư) nhưng bao gồm hầu hết những công việc có mức lương tối thiểu trong nền kinh tế. Dịch vụ cũng bao gồm cả những hoạt động sản xuất tiện ích (như kilowatt điện).

Với nguồn cung ứng nằm bên ngoài và sử dụng lao động thời vụ, nhiều hoạt động trước đây được xếp vào khu vực khác thì nay được đưa vào dịch vụ. Phòng đồ họa của công ty ô-tô đóng cửa và báo cáo hàng năm của công ty được một công ty dịch vụ đồ họa bên ngoài thực hiẹn. Những công nhân thời vụ thuê cho các dây chuyền lắp ráp là công nhân của công ty cung ứng lao động thời vụ và do công ty này trả lương. Những hoạt động có lương thấp trước đây nằm trong khu vực sản xuất được chuyển sang khu vực dịch vụ có lương thấp, tạo thêm chênh lệch giữa hai khu vực.

Dịch vụ trở thành ngành sử dụng nhiều nhất loại nhân công bán thời gian, (chiếm 74% số nhân công bán thời gian) và nhân công dự phòng (thời vụ, hay gọi là hợp đồng) trong nền kinh tế. Khi chuyển sang công nhân bán thời gian, lương sẽ thấp hơn và giảm mạnh các lợi ích khác (lương hưu, bảo hiểm y tế, nghỉ hè được thanh toán và nghỉ phép hàng năm) là những phần quan trọng của một công việc tốt. Công nhân dự phòng có thể không kém về mặt lương nhưng thường không được hưởng các phúc lợi khác.

Khu vực dịch vụ cũng giải thích tại sao lương có thể giảm trong khi sản lượng tăng và thất nghiệp ở mức thấp kỷ lục. Trong khi lương trong ngành dịch vụ khác biệt lớn thì lương bình quân tính theo giờ của khu vực sản xuất tiện ích cao hơn đến 30% cùng trong khu vự dịch vụ. Công nhân lớn tuổi bị giảm biên chế trong khu vực sản xuất hay khai khoáng được tuyển dụng lại trong khu vực dịch vụ. Trong sự di chuyển này, họ phải chịu mức giảm lương rất lớn. Khi nhân dụng giảm ở mọi nơi, công nhân mới phải tìm việc trong khu vực dịch vụ, nhưng những công việc ở đây được trả lương thực tế thấp hơn mức lương bình quân trong nền kinh tế 25 năm trước.

Trong khu vực dịch vụ, hầu hết mức lương thấp nằm trong ngành bán lẻ, nhóm này bao gồm cả nhà hàng ăn. Vận tải và tiện ích công cộng trả lương cao hơn ngành sản xuất, buôn sỉ và tài chính 15%, ngành bảo hiểm và bất động sản trả lương ngang bằng ngành sản xuất và “các dịch vụ khác” trả lương chỉ thấp hơn ngành sản xuất 8%. Nhưng trong ngành bán lẻ, lương bình quân tính theo giờ chỉ bằng 62% của ngành sản xuất. Ngành bán lẻ là nhóm duy nhất có mức lương chênh lệch so với ngành sản xuất ngày càng tăng: mức chênh lệch đã giảm từ 27% xuống 38% từ năm 1970 đến 1996. Điều này đã tạo ra một xu hướng sụt giảm lương rất lớn vì ngành bán lẻ đã chiếm 21% số việc làm mới trong 10 năm qua. Trong năm 1947, mức lương trong ngành dịch vụ chỉ thấp hơn ngành sản xuất có 16% và xu thế giảm lương ít hơn.

Số giờ làm việc hàng tuần trong ngành dịch vụ cũng ít hơn ngành sản xuất. Phần lớn số tăng nhân dụng phản ánh giảm số giờ làm việc hàng tuần hơn là tăng sản lượng cho nên đây chỉ là số thống kê, không phản ánh thực tế. Công việc toàn thời gian trước đây được chia ra làm hai hay nhiều hơn nữa công việc bán thời gian. Trong khi số giờ làm việc tăng 4,3% trong vòng 25 năm qua trong ngành sản xuất từ năm 1970 đến 1995 thì lại giảm 2,2% trong các ngành tài chính, bảo hiểm và bất động sản; 4% trong ngành buôn sỉ; 5,8% trong “các dịch vụ khác”; và 14,8% trong ngành bán lẻ. Mức chênh lệch lớn nhất cũng là trong ngành bán lẻ (28,8 giờ/tuần trong ngành bán lẻ so với 41,5 giờ/tuần trong ngành sản xuất). Để đối chiếu, trong năm 1947, số giờ làm việc hàng tuần trong ngành bán lẻ (40,3 giờ) cũng kéo dài như trong ngành sản xuất (40,4 giờ).

Việc chuyển sang bán thời gian và lao động thời vụ cũng có nghĩa là thiếu đào tạo, kém kỹ năng và gần như không có cơ hội thăng tiến. Những công nhân này không được xem là đồng đội và không có chỗ cho họ trong kế hoạch tương lai nơi họ làm việc.

Năng suất tăng cao hơn và sự thịnh vượng được phân bổ rộng rãi hơn sẽ không phục hồi được nếu khu vực dịch vụ tư nhân, đặc biệt ngành bán lẻ, không thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu. Dịch vụ cần một cơ cấu mới về nhân dụng và tiền lương để hướng tới một mô hình lương và tăng năng suất hoàn toàn khác.

Điều này có thể thực hiện được. Tại lục địa châu Âu, một mô hình nhân dụng và tiền lương trong ngành dịch vụ khác hơn giải thích sự khác biệt về thu nhập giữa Hoa Kỳ và châu Âu. Tại lục địa châu Âu, sự chênh lệch về lương chỉ tăng chút ít giữa thành phần cao nhất và 25% thành phần thấp nhất và chỉ có một số rất ít nhân công không đạt mức lương thực tế. Ngành dịch vụ còn cho thấy thành tích về năng suất tốt hơn của châu Âu. Với mức lương trong ngành dịch vụ gần bằng ngành sản xuất, lục địa châu Âu điều hành một ngành dịch vụ sử dụng nhiều vốn hơn với mức đầu tư cao hơn nhiều. Với vốn tính trên giờ làm việc cao hơn, ngành dịch vụ có năng suất cao hơn.

Thí dụ một khu trượt tuyết của Thụy Sĩ hoạt động với tỷ lệ vốn so với lao động khác xa một khu tương tự tại Hoa Kỳ. Vé được bán qua hệ thống điện tử, cửa trên các xe cáp treo đóng, mở tự động, một người có thể phụ trách an toàn cho nhiều thang máy và nói chung, việc tổ chức cho thấy không cần nhiều lao động. Tại Hoa Kỳ vì lương thấp nên đầu tư để giảm nhân lực không đem lại hiệu quả.

Lục địa châu Âu cho thấy là có khả năng điều hành một ngành dịch vụ trả lương cao nhưng vẫn có lãi cùng với thang nghề nghiệp và phát triển kỹ năng tương tự như trong các ngành công nghiệp khác như sản xuất chẳng hạn. Trong khi lao động bán thời gian và lao động thời vụ cũng gia tăng tại châu Âu và sự gia tăng này chủ yếu là để tránh hạn chế về sa thải hơn là giảm lương hay các phúc lợi khác đối với công nhân.

Nhưng cũng có cái giá của nó. Ngành dịch vụ cho thấy sự thất bại tạo thêm việc làm mới tại châu Âu. Với sự tăng trưởng mạnh về năng suất trong ngành dịch vụ và tăng chậm trong việc sử dụng lao động bán thời gian, nhân dụng trong ngành dịch vụ tại châu Âu tăng chậm hơn nhiều so với Hoa Kỳ mặc dù sự tăng trưởng về sản lượng trong ngành dịch vụ theo mô hình của Hoa Kỳ.

Thông điệp cho người đi tìm kho báu rất đơn giản. Để tìm được kho báu của sự tăng trưởng năng suất cao bên trong kim tự tháp giàu có, ai đó phải là nhà kiến tạo, không phải người săn tìm kho báu. Một khu vực dịch vụ tư nhân hoàn toàn khác tại Hoa Kỳ phải được tổ chức.