BÀI 1 LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỞ THÀNH CHA MẸ HOÀN HẢO

Không ai mới sinh ra đã là cha mẹ hoàn hảo, cũng không ai mới sinh ra dám khẳng định mình là cha mẹ thông thái; vì thế tất cả các bậc cha mẹ cần phải học, học cách làm thế nào để trở thành cha mẹ, làm thế nào để tiếp thu được những kiến thức làm cha mẹ đầy đủ và sớm nhất.

1. HỌC LÀM CHA MẸ TỐT

“Đá quý muốn mài thành viên ngọc đẹp, phải nhờ đến đôi bàn tay tài hoa của người thợ chế tác; vàng thô muốn luyện thành đồ trang sức, đương nhiên cũng phải cậy nhờ đến người thợ gia công vàng. Việc luyện vàng và mài ngọc không phải ai cũng làm được, đều cần trải qua quá trình học hỏi và rèn luyện... Tương tự như vậy, để bồi dưỡng nên được những người con tài giỏi, cha mẹ chẳng khác nào những người thợ, cũng phải khổ công học tập và rèn luyện không ngừng.”

Thái Nguyên Bồi (Trung Quốc)

Trong cuộc sống, chúng ta thường thấy rất nhiều cha mẹ tập trung hết sức lực của mình vào trẻ, họ hi sinh bản thân mình và dành toàn bộ tình yêu cho trẻ. Thế nhưng điều này liệu có đúng đắn? E rằng không ít cha mẹ chưa từng suy ngẫm nghiêm túc về vấn đề này.

Mỗi ngành nghề đều có tiêu chuẩn riêng để đánh giá mức độ thành công, nhưng sự dạy dỗ trong gia đình thì phải đợi đến khi trẻ trưởng thành mới nhìn ra được kết quả. Công việc có thể làm lại từ đầu, còn những năm tháng phát triển của trẻ thì không bao giờ làm lại được.

Phu nhân Stoner⁽¹⁾ cho rằng, chỉ nuôi dưỡng trẻ thôi là chưa đủ, phải đến khi dạy dỗ được trẻ nên người thì cha mẹ mới hoàn thành nhiệm vụ của mình. Bà từng tâm sự rằng: “Ngay từ khi mang thai con gái, tôi đã suy nghĩ rất nhiều xem mình sẽ dạy con như thế nào. Cứ mỗi lần con bé cựa mình trong bụng là tôi lại hình dung tới khuôn mặt xinh xắn của cháu. Khi đó, tôi tự dặn là mình nhất định sẽ trở thành người mẹ tốt, mỗi ngày niềm vui sắp được làm mẹ lại lớn dần trong tôi.”

Phu nhân Stoner cũng nói: “Tôi cho rằng để nuôi dạy được một đứa trẻ nên người, cha mẹ có kiến thức và kĩ năng nhiều thế nào cũng không bao giờ là đủ, bởi cuộc sống hàng ngày luôn nảy sinh những vấn đề mới đòi hỏi cha mẹ phải giải quyết. Là cha mẹ giỏi thì bạn phải không ngừng tìm tòi và tự mình cải thiện phương pháp dạy con, hơn nữa quá trình này phải được thực hiện từ khi trẻ còn nhỏ, giúp trẻ khi trưởng thành có thể tự đương đầu với mọi khó khăn.”

Phu nhân Stoner còn nhấn mạnh thêm rằng: “Trở thành cha mẹ lí tưởng là điều khó, tôi cũng như các bậc cha mẹ khác luôn cảm thấy những người xung quanh làm cha mẹ tốt hơn mình. Thực tế khi đóng vai trò là “mẹ” thì con người ta vẫn nằm trong giai đoạn phát triển của đời người, phải đối mặt với hàng ngàn thử thách của cuộc sống và tất nhiên bản thân vẫn có rất nhiều khuyết điểm. Nhưng dù thế nào, thì tôi vẫn luôn nỗ lực để làm được những điều tốt nhất, để trở thành một bà mẹ hoàn hảo.”

Làm cha mẹ là “nghề” cao quý và vĩ đại nhất, bên cạnh việc phải lo cho trẻ có đủ cơm ăn áo mặc thì cha mẹ còn phải gánh trách nhiệm giáo dục trẻ trưởng thành... Điều cốt lõi của giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là bồi dưỡng trẻ có một nhân cách lành mạnh. Nhưng trên thực tế, đa số các bậc cha mẹ lại coi trọng trí tuệ hơn đạo đức. Thống kê cho thấy mỗi gia đình có một kiểu dạy trẻ khác nhau, song hầu hết có một điểm chung là cha mẹ không biết hay không xác định được cách dạy trẻ như thế nào mới là đúng. Vì sự không đúng ấy nên mới dẫn đến tình trạng trẻ không vâng lời; kết cục là cha mẹ lấy đánh đập làm phương pháp dạy dỗ, khiến trẻ bị tổn thương tâm lí lâu dài.

Giáo dục gia đình thành công đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp và sự nhất quán trong suy nghĩ, hành động của cha mẹ con cái. Cha mẹ đúng nghĩa đối với trẻ không chỉ là người dạy dỗ đơn thuần mà còn phải có năng lực và phương pháp dạy dỗ đúng đắn, nếu không trẻ sẽ từ chối lĩnh hội những điều cha mẹ dạy và công sức của cha mẹ sẽ trở nên vô ích.

Làm cha mẹ cần hiểu được con mình muốn gì; hiểu được việc chúng la hét, khóc lóc có nguyên nhân từ đâu; hiểu được điều chúng muốn tìm kiếm thực sự đằng sau những hành động; hiểu được suy nghĩ và hành động, ngôn ngữ và lời nói; cũng phải hiểu được năng lực tiếp nhận thông tin khi chúng còn nhỏ và tâm tư tình cảm khi chúng trưởng thành.

Nhà giáo dục Đào Hành Tri từng nói: “Muốn con trở thành người như thế nào thì trước tiên cha mẹ phải là người như thế ấy.” Cha mẹ nếu không có phương pháp giáo dục khoa học thì cũng sẽ mất đi năng lực dạy dỗ trẻ, vì thế mới có câu: “Giáo dục gia đình không chỉ là vấn đề nuôi dạy trẻ mà còn là sự dạy dỗ cho cả hai thế hệ." Do vậy, để trẻ tiếp thu được một cách toàn diện sự dạy dỗ, thì việc đầu tiên cha mẹ cần làm là chủ động tiếp nhận tất cả những phương pháp giáo dục đúng đắn.

Lời khuyên của chuyên gia

Học cách làm cha mẹ như thế nào

(1) Học những kiến thức pháp luật có liên quan đến giáo dục trẻ

Phải hiểu được trách nhiệm cơ bản và chuẩn mực trong việc dạy dỗ trẻ, hiểu được nghĩa vụ, quyền lợi của bản thân và thực hiện chúng.

(2) Hiểu trẻ và học từ chính trẻ

Hiểu được đặc điểm và nhu cầu của trẻ, học cách suy nghĩ đứng từ góc độ của trẻ, học những thứ mình còn thiếu ở trẻ và cùng trẻ trưởng thành.

(3) Học những kiến thức cơ bản về giáo dục trẻ trong gia đình

Phải hiểu được nội dung, quy luật, đặc điểm và phương pháp giáo dục trẻ trong gia đình để gắn kết được với trẻ, đồng thời nắm bắt được phương pháp dạy trẻ hiệu quả nhất.

(4) Học từ thực tiễn

Mỗi một đứa trẻ đều có cá tính riêng, hơn nữa mỗi giai đoạn phát triển khác nhau lại có đặc điểm tâm lí khác nhau. Do đó, cha mẹ phải từ thực tiễn nuôi dạy trẻ để phân tích tình hình… từ đó tìm ra phương pháp dạy dỗ trẻ phù hợp nhất.

2. HỌC CÁCH ĐẶT MÌNH VÀO THẾ GIỚI CỦA TRẺ

“Dạy dỗ trẻ là một việc vô cùng quan trọng. Trẻ là công dân tương lai của đất nước, của thế giới, là những nhân vật làm nên lịch sử. Trẻ sau này cũng sẽ trở thành cha mẹ, sẽ gánh vác trọng trách dạy dỗ cho lớp con cháu; trẻ còn là niềm hi vọng, là chỗ dựa của cha mẹ khi vào tuổi xế chiều. Do vậy dạy dỗ trẻ đúng đắn từ bây giờ, cha mẹ sẽ có một tuổi già hạnh phúc; ngược lại sẽ là một tuổi già đầy vất vả gian nan. Cha mẹ không coi trọng việc dạy dỗ trẻ là đã làm một việc không phải với những người khác, thậm chí là với cả đất nước mình.”

Makarenko (Liên Xô cũ)

Hầu hết các bác sĩ đều khuyến cáo sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, uống sữa mẹ giúp trẻ lớn lên một cách khỏe mạnh, ít mắc phải bệnh tật. Nhưng thực tế có rất nhiều bà mẹ mới sinh vì lí do này lí do khác mà không cho trẻ bú sữa mẹ. Thậm chí có những bà mẹ trẻ giao phó hoàn toàn con mình cho ông bà hay bảo mẫu chăm sóc, bao biện rằng “Công việc của tôi rất bận, làm gì có thời gian để chăm sóc con"...

Kết hôn, sinh con đẻ cái và chăm sóc gia đình, những điều này ắt sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp thăng tiến của những người trẻ tuổi, nhưng không thể vin vào lí do này để kiếm cớ thoái thác trách nhiệm nuôi dạy trẻ. Sợi dây gắn kết giữa cha mẹ và con cái là không gì có thể thay thế được. Thông qua hành vi hàng ngày của cha mẹ, trẻ sẽ học được rất nhiều điều tốt đẹp, chẳng hạn như biết quan tâm tới mọi người, sống chan hòa với những người xung quanh,... Bởi vậy cha mẹ phải luôn ở bên trẻ, tích cực giao lưu với trẻ, giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện. Nếu cha mẹ giao phó trẻ cho người khác thì sẽ khó có cơ hội để giáo dục trẻ, cũng khiến khoảng cách giữa cha mẹ và trẻ ngày một xa hơn.

Một chuyên gia giáo dục, mỗi khi trò chuyện với các bậc cha mẹ thường hay nói câu này: “Cha mẹ cứ lấy lí do bận việc rồi không thu xếp thời gian để chăm sóc con cái. Như vậy liệu có đúng không? Trên đời này còn việc gì quan trọng hơn việc chăm con? Nếu đã không có thời gian để chăm con thì cha mẹ còn sinh con làm gì?”

Thực tế, nếu chúng ta đặt con cái và sự nghiệp lên một “cái cân” thì sẽ nhận thấy con cái “nặng” hơn nhiều. Bởi sự trưởng thành của trẻ là quá trình không ngừng và liên tục, quá trình ấy không thể “trồng lại”, không thể “phục chế”, càng không thể trì hoãn được; nói cách khác, sự nuôi dưỡng và giáo dục trẻ chỉ đến một lần trong đời, sẽ không bao giờ lặp lại lần hai. Chúng ta thấy rất nhiều người khi nhỏ học hành bình thường, nhưng lại tạo dựng được cơ nghiệp từ lúc còn rất trẻ, trong khi có người là “thần đồng” khi nhỏ nhưng thành công tìm đến với họ lại rất muộn, mãi khi về già mới nổi danh; điều này để chứng tỏ thêm một điều: việc dựng nghiệp có thể bắt đầu vào bất cứ lúc nào, nhưng việc nuôi dạy trẻ thì phải bắt tay thực hiện ngay khi chúng cất tiếng khóc chào đời.

Tôi đã từng xem một câu chuyện như thế này trên tivi: Có một bà giáo rất giỏi, khi con gái của bà bị sốt cao thì bà vẫn miệt mài đứng lớp, kết quả là cô bé đã bị cơn sốt đó cướp đi sinh mạng, nhưng bà giáo lại cho rằng: “Bốn mươi học sinh cũng chính là bốn mươi đứa con. Vì những đứa con này mà tôi không bao giờ cảm thấy hối hận về những gì mình đã làm!”

Người mẹ này đã vì bài học dành cho bốn mươi đứa trẻ trên lớp mà đánh mất đi đứa con thân yêu của mình. Chúng ta khâm phục tinh thần làm việc của bà, vị trí trên bục giảng đúng là để dành cho bà; nhưng bảo vệ con cũng là thiên chức của một người mẹ, khi tính mạng của con bị đe dọa, khi tinh thần của con bị tổn hại thì có nghĩa là người mẹ đã không làm tròn bổn phận của mình.

Cũng có một số bà mẹ trẻ cho rằng, mình dồn hết tâm sức cho sự nghiệp thì sẽ mang lại cho trẻ một cuộc sống vật chất no ấm, họ không tiếc tiền đầu tư cho trẻ, đem đến cho chúng một cuộc sống thoải mái, thậm chí là xa hoa. Nhưng điều đứa con cần không phải tiền bạc mà lại là sự yêu thương chăm sóc chu đáo của cha mẹ.

Cậu bé Trung Dũng ba tuổi có một cuộc sống vô cùng đầy đủ; cậu có hẳn một phòng riêng đủ tiện nghi, đồ chơi nhiều không đếm xuể, trên giá sách bày vô số những đĩa nhạc và truyện. Nhưng Trung Dũng lại rất hay nổi cáu. Ngày nào trước khi đi làm, mẹ cũng mắng mỏ cậu không tiếc lời. Mẹ đi làm từ sáng sớm và trở về nhà khi tối mịt, thậm chí có những hôm cậu ngủ say mẹ mới trở về.

Mẹ Trung Dũng cũng cảm thấy áy náy, nhưng chị thật sự rất bận, không có thời gian chăm sóc con. Bố Trung Dũng một năm có khoảng tám tháng phải đi công tác xa nhà, cũng may là cô bảo mẫu tính tình cẩn thận, chăm sóc từng bữa ăn giấc ngủ chu đáo nên Trung Dũng càng lớn càng khỏe mạnh. Nhưng dù lớn thế nào thì cậu bé vẫn tỏ ra nhút nhát trong mọi chuyện, điều này khiến cho mẹ Trung Dũng không yên lòng.

Tính cách trẻ có liên quan chặt chẽ đến tình cảm của cha mẹ, như mối tương quan giữa mặt trời, không khí và nước vậy. Trẻ có thể không có quần áo hàng hiệu, xe điều khiển từ xa, siêu nhân Ultra hay chuột máy, nhưng không thể thiếu được sự đồng hành của cha mẹ trong những cuộc chơi, điều này có nghĩa là cha mẹ nên dành thời gian bên trẻ nhiều hơn, chăm sóc và yêu thương trẻ nhiều hơn.

Hơn nữa, sự nghiệp và con cái không phải là hai trạng thái đối lập nhau, chỉ cần cha mẹ khéo léo sắp xếp một chút là có thể giải quyết được.

Ai cũng biết Dương Lan là một phụ nữ rất thành đạt trong sự nghiệp, chị cũng là người may mắn khi được làm mẹ của hai đứa con kháu khỉnh – một gái và một trai. Mặc dù công việc vô cùng bận rộn, nhưng sau khi sinh con, chị vẫn dành thời gian cho con bú sữa mẹ; khi con còn nhỏ, chị luôn ở bên cạnh con. “Mặc dù có chút vất vả, nhưng bù lại mình luôn cảm thấy hạnh phúc.” Dương Lan tâm sự như vậy.

Khi con lớn, do công việc đòi hỏi phải đi công tác nước ngoài liên tục nên Dương Lan không thể đưa đón con đi học thường xuyên, trong lớp học dương cầm của cô con gái lớn thì chị là một trong những phụ huynh có số lần đi công tác nhiều nhất, có tháng chị phải làm việc ở năm quốc gia khác nhau.

Một lần trong cuộc phỏng vấn, có nhà báo hỏi chị: “Chị bận trăm công nghìn việc như vậy thì thời gian đâu để dạy dỗ con cái?”

Chị liền trả lời: “Mỗi khi giải quyết xong công việc, trở về nhà tôi lại có cảm giác vô cùng áy náy nên đã dành hết thời gian của mình cho con. Tôi có một nguyên tắc đó là mình còn sức thì sẽ còn làm việc, khi tiếp xúc với con, tôi luôn nói chuyện với chúng một cách chuyên tâm và đầy nhiệt huyết, chăm chú nghe và giải đáp những điều chúng hỏi, cả tâm hồn và thể xác của tôi đều hòa vào cùng thế giới của chúng.”

Có thể thấy, rất nhiều ông bố bà mẹ có sự nghiệp thành công nhưng vẫn nuôi dạy con rất xuất sắc, họ đã tìm ra những phương pháp dạy con phù hợp với điều kiện của mình, toàn tâm toàn ý hoàn thành nhiệm vụ của một bậc cha mẹ.

Triết gia người Pháp Jean-Jacques Rousseau từng nói: Một con hổ còn biết rằng, sau khi sinh con sẽ phải nuôi con mình trong vòng một năm, chúng không bao giờ bỏ rơi con mình. Điều này cũng có nghĩa đã là cha mẹ thì không có lí do nào để thoái thác trách nhiệm dưỡng dục con cái.”

Trên thực tế, chỉ cần luôn nghĩ đến con thì cha mẹ dù bận rộn đến đâu cũng có thể sắp xếp được thời gian để chăm sóc con. Khi trẻ được ở cùng với cha mẹ thì chúng sẽ có cảm giác an toàn, tâm trạng thoải mái và tinh thần lạc quan thật sự, điều này sẽ khiến cha mẹ cảm thấy sự hi sinh của mình là hoàn toàn xứng đáng.

Dành thời gian tiếp xúc và lắng nghe trẻ, cha mẹ sẽ hiểu được những điều trẻ thích. Một đứa trẻ ba tháng tuổi đã bắt đầu cảm nhận được những biểu hiện về tình cảm, ngữ khí hay ngôn ngữ cử chỉ của cha mẹ; nếu trẻ luôn có một tinh thần vui vẻ thì đó sẽ là sự kích thích rất tốt cho trí não; nếu trẻ được thỏa mãn tâm lí, được ôm ấp vuốt ve thường xuyên thì dễ có được một tâm thái lành mạnh, rất có lợi cho sự phát triển sau này.

Một điều chúng tôi thành thật muốn khuyên nhủ các bậc cha mẹ là: Con cái quan trọng hơn sự nghiệp rất nhiều! Bạn có thể có hàng núi công việc cần phải giải quyết ngay lập tức hay có một loạt kế hoạch để phát triển bản thân, thì những việc này vẫn có thể gác sang một bên để dành thời gian cho trẻ trước. Cha mẹ quan tâm, khẳng định vị trí của trẻ, chia sẻ niềm vui nỗi buồn với trẻ sẽ giúp trẻ phát huy được tiềm năng của bản thân.

Lời khuyên của chuyên gia

10 phương pháp giáo dục trẻ cha mẹ cần quan tâm:

Để có được phương pháp giáo dục trẻ tốt nhất, thì cha mẹ cần nắm được những vấn đề sau:

1. Xã hội là chỉnh thể của sự hợp tác, việc học tập đối với con người có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

2. Tiền đề của giáo dục trẻ là thấu hiểu trẻ, mà tiền đề của thấu hiểu trẻ chính là tôn trọng trẻ.

3. Mỗi trẻ sẽ có những phương thức học tập khác nhau, một số trẻ hợp với việc học chuyên tâm tại lớp, một số trẻ hợp với việc học xen lẫn các hoạt động ngoại khóa.

4. Mỗi trẻ đều có quyền được sống, được phát triển, được nâng niu bảo vệ, được có gia đình, được tham gia đời sống văn hóa xã hội và vui chơi...

5. Cuộc sống của trẻ ngày nay khác nhiều so với trước kia, chỉ khi thừa nhận sự khác biệt, mới có thể giáo dục trẻ được tốt.

6. Trên đời này không có đứa trẻ nào sinh ra đã hư hỏng, vì thế muốn trẻ thành công thì cần có những phương pháp dạy dỗ tốt ngay khi trẻ còn nhỏ.

7. Việc bồi dưỡng nhân cách cho trẻ quan trọng hơn thành tích trẻ đạt được.

8. Học tập cùng trẻ sẽ giúp cha mẹ và trẻ cùng tiến bộ.

9. Có yêu thương thì cha mẹ mới giáo dục con cái, nhưng tình thương khác nhau sẽ đem đến cho con cái bạn những vận mệnh khác nhau.

10. Học tập suốt đời chính là tờ giấy thông hành trong thế kỷ XXI, vì con mà cha mẹ hãy học tập không ngừng nghỉ.

3. TÌNH YÊU THƯƠNG LÀ ÁNH SÁNG SOI ĐƯỜNG CHO SINH MỆNH TRẺ

“Tình thương là người thầy tốt nhất, nó vượt xa tất cả những gì gọi là trách nhiệm.”

Einstein (Mĩ)

Tình yêu là một nhu cầu tất yếu của con người. Trẻ vừa chào đời đã cần sự yêu thương, nhu cầu này được nhen nhóm từ khi chúng còn nằm trong bụng mẹ. Một đứa trẻ mới sinh ra rất cần sự quan tâm và sự âu yếm vuốt ve của cha mẹ. Mọi sự dạy dỗ chăm sóc tỉ mỉ của cha mẹ đều được trẻ cảm nhận. Hơn nữa, không phải khi trẻ lớn lên thì nhu cầu được yêu thương sẽ ít đi mà vẫn cần trong suốt cuộc đời sau này.

Ở Mĩ, một giáo sư dạy môn xã hội học từng kêu gọi sinh viên của mình đến khu dân cư nghèo của thành phố Baltimore để tiến hành cuộc điều tra về hoàn cảnh sống và trưởng thành của 200 thanh niên ở đó, đồng thời làm một phóng sự về tương lai của họ. Kết luận của sinh viên sau cuộc điều tra đều là “Những thanh niên này không có cơ hội để thay đổi”.

25 năm sau, một vị giáo sư khác tình cờ phát hiện ra nghiên cứu này, ông kêu gọi sinh viên của mình làm một cuộc hậu điều tra để xem những thanh niên ngày ấy bây giờ ra sao. Kết quả ngoài 20 người chuyển đi nơi khác và đã chết, thì có tới 176 người trong số 180 người còn lại đều trở thành những nhân vật tài giỏi, họ là những luật sư, bác sĩ hay doanh nhân.

Vị giáo sư hết sức ngạc nhiên, liền quyết định đi sâu nghiên cứu vấn đề này. Ông đã đến thăm những thanh niên được phỏng vấn năm đó và hỏi họ cùng một câu: “Bí quyết để bạn trở thành một người thành công như bây giờ là gì?” Không ai bảo ai, câu trả lời của họ đều là: “Bởi vì tôi đã gặp được một bà giáo tốt”.

Điều đáng mừng là bà giáo đó vẫn còn sống, mặc dù tuổi cao sức yếu nhưng vẫn rất tỉnh táo sáng suốt. Sau khi tìm được bà thì câu hỏi mà vị giáo sư dành cho bà chính là: “Bà có bí quyết gì để khiến những đứa trẻ nghèo khổ ấy có được sự thay đổi xuất chúng như vậy?”

Bà giáo trả lời: “Thực ra không có bí quyết gì, chỉ bởi tôi yêu lũ trẻ mà thôi.”

Nếu cha mẹ biết rằng: tương lai của một đứa trẻ là tia nắng ban mai của thế giới, là niềm hi vọng cho gia đình, thì cha mẹ không có lí do gì để không yêu thương, bảo vệ và dạy dỗ trẻ ngay từ lúc chúng còn nhỏ.

Xét cho cùng thì giáo dục gia đình chính là sự giáo dục của tình yêu thương. William Gedefabo - nhà giáo dục học, chuyên gia nghiên cứu các vấn đề trẻ nhỏ của Mĩ từng nói: “Tình yêu chính là toàn bộ sức mạnh thúc đẩy trẻ tiến lên phía trước, bí quyết để giáo dục trẻ là tình yêu, đó là con đường ngắn nhất để dạy dỗ một đứa trẻ nên người. Rất nhiều phụ huynh sau khi không thể dạy dỗ được trẻ thì đều cho rằng chúng là đồ bỏ đi, vậy là họ từ bỏ sự kiên nhẫn của mình, buông xuôi mọi chuyện, kết quả là đưa con cái họ đến bến bờ tội lỗi.”

Để yêu thương trẻ một cách đúng đắn, cha mẹ cần chú ý tới các vấn đề dưới đây:

�➊ Luôn để trẻ cảm nhận được tình yêu thương của cha mẹ

Nhà giáo dục Liên Xô cũ Sukhomlynsky từng nói: “Nếu yêu con, cha mẹ sẽ biết được chân lí của giáo dục chính là tình yêu, mà chân lí của tình yêu chính là sự quan tâm, chăm sóc, khích lệ và giúp đỡ...” Bởi vậy, điều cha mẹ cần làm là phải dùng toàn bộ tình yêu của mình “tưới đẫm” tâm hồn trẻ.

Việc cha mẹ yêu con như thế nào sẽ tác động đến những hành vi và thành tích học tập của trẻ. Cần phải khiến trẻ tin rằng tình yêu cha mẹ dành cho trẻ chỉ có một lí do duy nhất: Trẻ là con của cha mẹ; tình yêu mà trẻ được hưởng từ cha mẹ đều là vô tư, trong sáng và không chút toan tính. Có như vậy thì trẻ mới trân trọng tình yêu của cha mẹ, mới cảm nhận được việc cha mẹ thương yêu trẻ là bởi giá trị của chính trẻ, trẻ xứng đáng nhận được sự quan tâm chăm sóc ấy. Những đứa trẻ luôn có niềm tin mãnh liệt với tình yêu thương của cha mẹ sẽ không bao giờ sợ thất bại, sẽ đủ dũng khí để đối chọi với mọi khó khăn trong cuộc đời.

Nhu cầu được yêu thương của trẻ là rất lớn, bởi vậy cha mẹ nên thể hiện tình cảm với trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Câu nói “Cha (mẹ) yêu con” luôn luôn khiến trẻ thích thú; những cái ôm hôn, vuốt ve thường xuyên sẽ khiến trẻ cảm nhận được tình yêu của cha mẹ. Bởi vậy, điều cha mẹ cần làm chính là học cách biểu lộ tình yêu với trẻ. Có một bà mẹ muốn con gái hai tuổi hiểu rằng mình rất yêu con, nhưng lại không biết làm cách nào để bày tỏ. Sau khi được một chuyên gia giáo dục tư vấn, bà mẹ này đã quyết định học cách biểu hiện tình cảm. Cô ôm con bất cứ khi nào có thể, thường xuyên chơi và trò chuyện cùng con. Sau một thời gian, cô nhận thấy khoảng cách giữa hai mẹ con được thu hẹp lại, con gái cũng trở nên hoạt bát dễ thương hơn.

�➋ Yêu trẻ thế nào mới là đúng

Rất nhiều cha mẹ hiểu sai nghĩa của từ “yêu” dành cho trẻ, chẳng hạn một số cha mẹ lí giải “Yêu cho roi cho vọt” nên đã áp dụng phương pháp dạy con độc đoán gia trưởng, hà khắc, họ không quan tâm đến cảm giác của con, từ đó khiến không khí gia đình trở nên bí bách, trẻ bị kìm hãm tư duy, không phát triển được tiềm năng của mình. Cách làm này không phải là “yêu” mà là bó buộc trẻ, khiến trẻ mất đi sự hứng thú với cuộc sống, thậm chí còn có những hành động phản kháng kịch liệt.

Cũng có một số cha mẹ chỉ “yêu” chứ không hề dạy bảo con, họ yêu con một cách vô điều kiện, không lí trí và nuông chiều quá mức, đến mức “chúng thích thứ gì đáp ứng ngay thứ đó”. Hành động này không phải là “yêu” mà đơn thuần chỉ thỏa mãn ham muốn vật chất nhất thời của trẻ.

Tình yêu đích thực phải là sự quan tâm, giúp đỡ, hướng dẫn trẻ trên mọi phương diện, để khiến trẻ cảm nhận được sự ấm áp của tình mẫu tử, những điều này tiền bạc dù có nhiều đến mấy cũng khó có thể thay thế được. William Gedefabo - nhà giáo dục học người Mĩ từng nói: “Điều quan trọng nhất trong việc dạy dỗ con cái là đặt chúng vào vị trí bình đẳng với cha mẹ.”

Vấn đề cốt lõi của sự yêu trẻ là phải tôn trọng chúng. Có nghĩa cha mẹ không được bắt ép trẻ phải tuân thủ vô điều kiện những gì mình muốn, mà phải xem xét những nguyện vọng chính đáng của trẻ, thấu hiểu tâm tư tình cảm của trẻ, cho trẻ hiểu về đạo lí, như vậy mới khiến trẻ tâm phục khẩu phục.

Cha mẹ nên coi trẻ là một người tự lập để nói chuyện với trẻ một cách bình đẳng, tôn trọng những quyết định và cách làm của trẻ. Để trẻ phát triển trong một môi trường như vậy, trẻ sẽ hình thành được nhân cách và phẩm chất tốt đẹp.

�➌ Dạy trẻ cách bày tỏ tình yêu

Trong cuộc sống, nếu cha mẹ không dạy trẻ cách bày tỏ tình yêu mà chỉ nghĩ cách bày tỏ tình yêu của mình thì tình yêu đó sẽ không đầy đủ. Các chuyên gia cho rằng, yêu là một dạng năng lực đặc biệt, trẻ biết yêu thương sẽ khiến chúng trở nên kiên cường và lương thiện hơn, nhưng trẻ mới sinh ra chưa thể biết yêu thương, vì thế chúng cần sự dẫn dắt chỉ bảo của cha mẹ.

Trong cuộc sống, cha mẹ nên tích cực chủ động giúp đỡ người khác, hành vi này là tấm gương tốt để bồi dưỡng tình yêu thương ở trẻ, khiến trẻ hiểu được yêu thương người khác là như thế nào. Nếu con bạn thân thiện, biết giúp đỡ ai đó thì điều cha mẹ nên làm là tán thành và cổ vũ chúng.

Khi con bạn đề nghị chia một thứ gì đó của mình cho cha mẹ hay tặng cha mẹ một món quà thì đó chính là một hành động yêu thương, cha mẹ không nên từ chối, hãy vui vẻ đón nhận thành ý của trẻ, đồng thời bày tỏ thái độ vui mừng hạnh phúc. Thực tế thì trẻ luôn muốn thông qua hành động chủ động “cho đi” để thể hiện sức mạnh của bản thân; nếu bị từ chối, trẻ sẽ cho rằng cha mẹ thật sự không cần những thứ đó và sau này sẽ không có tư tưởng chia sẻ nữa.

Cha mẹ cũng có thể tích cực nhờ cậy trẻ giúp đỡ (chẳng hạn như nhờ trẻ giúp việc nhà), như vậy sẽ nuôi dưỡng lòng yêu thương và hình thành tinh thần trách nhiệm ở trẻ. Sau khi nhận được sự giúp đỡ, cha mẹ cần cảm ơn sự cố gắng của trẻ, giúp trẻ tự tin vào bản thân để từ đó không ngừng nỗ lực.

Lời khuyên của chuyên gia

Bày tỏ tình yêu với trẻ như thế nào

Cha mẹ yêu trẻ chỉ bởi lí do trẻ là con mình, ngoài ra không có bất kì lí do nào khác. Bởi thế, tình yêu mà cha mẹ dành cho trẻ là vô điều kiện. Tuy vậy, khi bày tỏ tình yêu với trẻ, cha mẹ cũng cần chú ý một số điểm sau:

(1) Tôn trọng trẻ như một cá thể độc lập

Tình yêu được xây dựng trên nền tảng của sự bình đẳng, không có bình đẳng sẽ không có tình yêu. Thế nên cha mẹ cần đối xử với trẻ như những người có địa vị ngang hàng với mình, tôn trọng suy nghĩ và cảm nhận của trẻ, không ép trẻ làm những việc trẻ không thích.

(2) Bày tỏ tình yêu bằng lời nói

Nếu cha mẹ không nói yêu trẻ thì trẻ sẽ không cảm nhận được tình yêu của cha mẹ. Cần thường xuyên nói những câu như “Cha, mẹ yêu con…”, để khiến trẻ tin rằng mình đang được yêu thương.

(3) Bày tỏ tình yêu bằng ánh mắt

Ánh mắt có thể phản ánh được thế giới nội tâm của con người. Cha dùng ánh mắt âu yếm dịu dàng nhìn trẻ, như vậy trẻ sẽ thấy được cha mẹ yêu chúng nhiều đến thế nào.

(4) Lắng nghe và thấu hiểu tâm tư của trẻ

Trong quá trình phát triển, có lúc trẻ sẽ gặp phải những khó khăn và trở ngại. Trẻ mong muốn có người lí giải giúp mình những điều này, và đó là nguyên nhân khiến trẻ luôn có nhu cầu được người khác lắng nghe. Mục đích của việc lắng nghe trẻ nói không phải để xem trẻ nói đúng hay sai mà là để thể hiện sự ủng hộ và hiểu trẻ. Thông qua việc lắng nghe, cha mẹ có thể bày tỏ tình yêu với trẻ, khiến trẻ cảm thấy mình không bị lạc lõng trong thế giới này.

(5) Bày tỏ tình yêu bằng hành động

Cha mẹ nên có những hành động yêu thương trẻ như ôm, hôn, vỗ về, vuốt tóc, mát-xa cơ thể v.v...

(6) Bày tỏ tình yêu bằng cách viết thư hay “viết giấy nhắn”

Một số cha mẹ khi đối diện với con cái thì rất ngại nói ra tình cảm của mình, vậy thì cách đơn giản và hiệu quả nhất là viết những lời đó ra một tờ giấy nhỏ. Có thể viết “Mẹ yêu con” hay “Bố yêu con”. Cách làm này mang lại cho trẻ một bằng chứng của tình yêu, khiến trẻ tự tin rằng mình đang được yêu thương.

(7) Bày tỏ tình yêu bằng cách viết tin nhắn trên điện thoại hay e-mail

Khi trẻ nhận được một tin nhắn bày tỏ tình yêu thương qua điện thoại, hoặc đọc được tin nhắn tương tự thế trong hòm thư điện tử của mình thì hẳn chúng sẽ vô cùng cảm động.

(8) Bày tỏ tình yêu bằng quà tặng

Vào những dịp sinh nhật trẻ, ngày lễ hay những dịp đặc biệt nào đó, nếu cha mẹ tặng trẻ một món quà kỉ niệm thì trẻ sẽ cảm thấy bản thân mình được nâng niu trân trọng.

(9) Bày tỏ tình yêu thông qua máy ghi âm hay máy ghi hình

Cha mẹ dùng máy ghi âm ghi âm lại lời nói của mình, hoặc dùng máy ảnh để chụp lại những khoảnh khắc bạn âu yếm yếm trẻ, trẻ sau khi nghe và xem lại những điều này sẽ thấy vô cùng xúc động.

4. CHA MẸ CẦN CÓ NHỮNG CHUẨN MỰC TRONG NGÔN NGỮ VÀ HÀNH VI CỦA MÌNH

“Muốn dạy học trò của mình trở thành người như thế nào thì bản thân trước tiên phải trở thành người như thế ấy.”

Nikolay Gavrilovich Chernyshevski (Nga)

Lời nói và việc làm của cha mẹ là tấm gương để trẻ học theo; một nhân cách hoàn thiện, một phẩm chất tốt đẹp, một thói quen lành mạnh hay một tư tưởng tích cực ở trẻ đều có xuất phát điểm từ cha mẹ. Một nhà tâm lí học người Mĩ trong nghiên cứu của mình đã đưa ra một luận điểm: Điều được ghi lại chủ yếu trong não trẻ em chính là sự phản ánh “Ý thức về cha mẹ”. Như vậy có nghĩa là mọi nhất cử nhất động của cha mẹ, bao gồm hành vi, ý thức, nhân sinh quan, thế giới quan,... đều khiến trẻ học tập theo.

Trẻ em rất thông minh nhưng cũng rất nhạy cảm. Trong giáo dục gia đình, rất nhiều cha mẹ đã mắc phải sai lầm là lời nói và hành động không nhất quán, điều này làm cho hiệu quả giáo dục bị hạn chế. Chẳng hạn cha mẹ luôn nói với con rằng đánh bạc là không tốt, không được đánh nhưng bản thân mình lại thường xuyên đánh bạc; hoặc cha mẹ thì ngồi xem tivi 3 - 4 tiếng đồng hồ liền, nhưng lại nhốt con mình ở trong phòng, bắt chúng làm bài tập thật chăm chỉ, đọc sách thật miệt mài; hoặc cha mẹ dặn con là chỉ nên qua đường khi có tín hiệu của người đi bộ, nhưng khi có việc bận thì bất chấp đèn xanh đèn đỏ, sẵn sàng băng lên, trẻ khi thấy cha mẹ làm như vậy chắc chắn sẽ bắt chước theo, khi đó sẽ không có gì đảm bảo được sự an toàn của chúng… Tất cả những hành vi “ngôn hành bất nhất” như trên của cha mẹ đều được coi là phản giáo dục. Nhà giáo dục người Nga Makarenko từng nói: “Bạn đừng nên cho rằng chỉ khi nói chuyện với trẻ thì bạn mới thể hiện được những điều cần dạy chúng. Cách bạn nói chuyện và bình luận về người khác, cách bạn vui vẻ và buồn rầu, cách bạn đối xử với bạn bè và người lớn tuổi, cách bạn cười nói và giao tiếp… tất cả những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến con cái bạn.”

Phu nhân Lê-nin - bà Krupskaya từng nói: “Đối với cha mẹ thì giáo dục gia đình trước hết phải là tự rèn luyện bản thân mình.” Gia đình là nền tảng giáo dục cơ bản nhất của mỗi đứa trẻ, nhất cử nhất động của cha mẹ đều được trẻ bắt chước theo. Vì thế những thói quen đầu đời của trẻ đều học được từ cha mẹ. Do vậy cha mẹ phải có những chuẩn mực trong hành vi của mình để trẻ học được những điều tốt nhất.

Bé Bông đang đi trên đường cùng mẹ thì gặp chú Lưu hàng xóm. Chú Lưu rất nhiệt tình chào hỏi cô bé, nhưng cô bé lại tỏ ra thờ ơ và nói năng thiếu lịch sự. Về đến nhà, mẹ gọi cô bé lại trò chuyện, nghiêm khắc nói rằng: “Con gái, mẹ thấy khi nói chuyện với chú Lưu, con chẳng biết dùng lời hay ý đẹp gì cả. Mẹ nhắc con bao nhiêu lần mà con không nhớ sao?”

Bé Bông cãi lại: “Mẹ không được mắng con, khi nào mẹ cũng nhắc con phải tôn trọng người lớn, nhưng chưa bao giờ con thấy mẹ tôn trọng bà ngoại cả! Con nhớ hết!” Nghe bé Bông nói, mẹ đỏ mặt lên vì ngượng.

Một nhà giáo dục nổi tiếng từng nói thế này: “Tấm gương của cha mẹ có sức mạnh vô cùng lớn. Khi tôi còn nhỏ, tính tình cha mẹ rất ôn hòa, họ chưa một lần mắng con. Suy đi tính lại tôi cũng không thể nào tìm ra những điều không tốt từ họ. Ngày nay có nhiều ông bố bà mẹ xem con mình như những “tiểu hoàng đế”, “tiểu công chúa”, nhưng động một tí là mắng mỏ không tiếc lời. Không lâu sau thì chính con cái họ lại học theo tính tình khó chịu đó, trẻ chỉ biết học đạo lí qua những hành vi của cha mẹ, chứ không phải qua những lời mà cha mẹ dạy chúng.

Cha mẹ dạy dỗ con cái những điều tốt đẹp nhưng bản thân lại không thực hiện những điều đó thì việc dạy dỗ sẽ trở nên vô nghĩa. Ngược lại, nếu lời nói và hành động của cha mẹ đồng nhất với nhau thì con cái sau khi nghe quen tai, nhìn quen mắt sẽ thay đổi dần dần, điều đó cũng có nghĩa là cha mẹ đã chiếm được sự tin cậy và tôn kính của trẻ. Ví như cha mẹ muốn con mình chuyên tâm học hành thì hãy thường xuyên đọc sách, trẻ nhìn thấy vậy chắc chắn sẽ học tập rất chăm chỉ; còn nếu như cha mẹ hay pha trà, mua áo ấm, quan tâm chăm sóc ông bà thì trẻ sẽ có những hành động như vậy với người lớn tuổi.

Một nhà giáo dục trẻ nhỏ uy tín, thông qua một quá trình dài nghiên cứu đã đưa ra kết luận như thế này: “Trong những ảnh hưởng của cha mẹ đến con cái thì hành động quan trọng hơn lời nói. Nhiều gia đình dạy bảo con rất nhiều nhưng khi thực hiện thì không được bao nhiêu, điều này khiến cha mẹ khó có thể trở thành tấm gương tốt để trẻ học tập.”

Thắng rất coi trọng việc giáo dục con, anh luôn đặt cho cậu con trai đầu lòng Việt Anh những quy định hà khắc, chẳng hạn như học xong không được đi chơi, cấm tuyệt đối xem tivi… Nếu vi phạm, nhẹ thì bị mắng, nặng thì bị đánh đòn. Áp dụng giáo dục hà khắc như vậy nhưng con trai anh vẫn không tiến bộ được bao nhiêu. Thì ra, Thắng cả ngày ngồi lì trên chiếu bạc để theo đuổi “sự nghiệp bài bạc”, bản thân không tự rèn luyện để con học theo, chỉ biết dạy con bằng sự “quản thúc”, “đánh đòn”, những điều này khiến con trai bề ngoài có vẻ như nghe lời nhưng kết quả thì lại ngược lại.

Một lần, Thắng trở về nhà sau vài ngày đi đánh bạc thì phát hiện ra Việt Anh đang chơi tú lơ khơ ăn tiền với mấy đứa trẻ hàng xóm. Thắng vô cùng tức giận, liền đánh cho cậu bé một trận. Việt Anh vừa khóc vừa hét to: “Con làm xong bài tập rồi! Tại sao bố được chơi suốt ngày mà con lại không được chơi?” Câu nói của con trai khiến người cha sững sờ.

Mọi ngôn ngữ hành động của cha mẹ, sau khi trẻ nhìn thấy sẽ khắc cốt ghi tâm và cố làm theo dù đó là tốt hay xấu. Sự tác động này được hình thành từ trong vô thức, nhưng lại trực tiếp, sâu sắc và lâu dài. Bởi vậy trước mặt con, cha mẹ không nên coi nhẹ ngôn ngữ và hành động, dù là nhỏ nhất.

Có câu: “Muốn người khác làm những việc đúng đắn thì bản thân mình phải làm những việc đúng đắn trước”, điều này rất phù hợp trong giáo dục gia đình. Trong cuộc sống hàng ngày, nếu cha mẹ nghiêm khắc với chính bản thân mình thì sẽ có tác động tích cực đến trẻ. Ví như muốn con cái sống thương yêu đoàn kết, giúp đỡ bạn bè thì cha mẹ nên dành sự quan tâm cho bạn bè và hàng xóm láng giềng, cần thường xuyên qua lại thăm hỏi họ, bỏ qua những mâu thuẫn nhỏ nhặt tầm thường, duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

Cha mẹ cần hiểu rằng, ngôn ngữ và hành động hôm nay của bạn chính là những thứ mà con bạn sở hữu vào ngày mai, do đó hãy dùng những lời hay ý đẹp và hành vi chuẩn mực, để khiến trẻ tràn đầy lòng tin vào cha mẹ. Đó là phương pháp giáo dục đem lại hiệu quả cao nhất.

Lời khuyên của chuyên gia

Bảy cách nói cha mẹ nên tránh

(1) Cách nói quá nghiêm khắc

Điển hình là câu: “Con không nên làm như vậy!”

Cha mẹ có thể phê bình và đóng góp ý kiến cho trẻ nhưng không được cứng nhắc theo một khuôn mẫu. Lúc phê bình nên nắm bắt thời cơ, tránh không làm tổn thương đến lòng tự trọng của trẻ. Cách tốt nhất là không phê bình trẻ ngay lúc đó mà để sự việc qua đi rồi mới bình tĩnh nói chuyện với trẻ, cùng trẻ tìm ra cách giải quyết tốt nhất.

(2) Cách nói đầy kiêu ngạo

Điển hình là câu: “Đây là bài tập con làm à?” hay “Chữ con viết như gà bới ấy!”

Cách nói khích có tác dụng rất tốt với người lớn nhưng lại phản tác dụng đối với trẻ. Trẻ còn nhỏ nên không bao giờ hiểu được cách nói châm chọc đầy hàm ý của người lớn, vì thế rất dễ nảy sinh sự hiểu nhầm, từ đó xuất hiện cảm giác bất an và lâu dần sẽ rơi vào tình trạng bế tắc.

(3) Hay nói những câu phủ nhận

Điển hình là câu: “Con không nói đùa chứ?”

Khi trẻ nói lên suy nghĩ của mình mà bị người lớn phủ nhận nhiều lần, thì chúng sẽ hình thành suy nghĩ: Cảm nhận của mình là không đúng. Vậy là chúng bắt đầu che giấu mọi suy nghĩ của mình.

(4) Cách nói khuếch đại, phô trương

Điển hình là câu: “Đây là bức tranh đẹp nhất mà cha (mẹ) từng thấy.”

Lời tán dương cần phải thực tế, những lời nói quá sẽ khiến trẻ nảy sinh tính tự phụ, sau này khi bước vào một xã hội đầy phức tạp rất dễ vấp phải những trở ngại lớn. Hơn nữa, nếu sau này trẻ phát hiện ra những lời khen của cha mẹ là khuếch đại, phô trương thì chúng sẽ nảy sinh sự ngờ vực với cha mẹ, thậm chí sẽ không bao giờ tin những lời khen của người khác dành cho mình.

(5) Những câu nói công kích người khác

Điển hình là câu: “Này, con bị điên rồi à!”

Trẻ rất xem trọng lời đánh giá của cha mẹ về mình, mọi lời đánh giá không tốt đều khiến trẻ bị tổn thương nghiêm trọng.

(6) Những lời đe dọa

Điển hình là câu: “Cẩn thận không tự mình rước vạ vào thân đấy!”

Những lời đe dọa sẽ khiến trẻ e dè, sợ hãi; có thể dẫn đến sự thiếu tự tin vào bản thân.

(7) Kiểu nói thờ ơ, không quan tâm

Điển hình là câu: “Đợi chút!”

Trẻ luôn muốn nhanh chóng khoe với cha mẹ những điều chúng mới học được hay một phần thưởng gì đó, chúng khát khao có được những lời khen và sự tán thưởng của cha mẹ. Có nhiều ông bố bà mẹ bận công việc nên hay đối phó bằng một câu nói bâng quơ “Con đợi chút”, “Về nhà rồi cha (mẹ) xem”. Kiểu thờ ơ đó khiến trẻ cảm thấy thất vọng, mất đi sự hứng thú và lòng tin, thậm chí là bắt đầu nghi ngờ tình yêu mà cha mẹ dành cho chúng.

5. HỌC LÀM NGƯỜI LÀ ĐIỀU CƠ BẢN CỦA GIÁO DỤC GIA ĐÌNH

“Trách nhiệm của cha mẹ là học những đạo lí làm người.”

Đào Hành Tri

Cha mẹ luôn coi trọng việc dạy trẻ kiến thức, nhưng chỉ thế thôi vẫn chưa đủ, điều quan trọng là phải dạy trẻ “làm người”. Nếu cha mẹ làm tốt công việc “dạy làm người” thì nhiệt huyết trong trẻ sẽ ngày một nhiều lên, năng lực học tập cũng từ đó mà bộc phát, trẻ chắc chắn sẽ trở thành một người tài năng. Còn nếu không thể dạy trẻ “làm người” được, thì mọi sự giáo dục trẻ sẽ trở nên vô ích.

Một hôm, mẹ đưa cậu bé Duy sáu tuổi tới trường thì nhìn thấy một cậu bé lớn xô ngã một cậu bé nhỏ tuổi hơn, đứa trẻ đứng cạnh thấy vậy liền “đánh hôi” cậu bé bị ngã một cái rồi bỏ chạy. Có một anh thanh niên chạy tới đỡ cậu bé bị ngã dậy và an ủi, bảo cậu bé không được khóc mà phải làm một đứa trẻ dũng cảm.

Thấy cảnh đó, bà mẹ không bỏ lỡ thời cơ liền hỏi Duy rằng: “Con thấy ai đúng ai sai?” Cậu bé cho rằng người thanh niên đỡ cậu bé bị đánh kia đã làm đúng. Mẹ nghe xong thì cảm thấy rất vui, cười và nói với con: “Mẹ hi vọng con sẽ học theo cậu thanh niên tốt bụng kia, giúp người gặp nạn chứ không phải nhân lúc người khác gặp nạn thì thừa cơ hãm hại họ.”

Cổ nhân có câu: “Muốn làm được nghiệp lớn thì trước tiên phải học cách làm người”. Giáo dục con cũng vậy, việc đầu tiên nên làm là “dạy làm người”, sau đó mới “dạy làm việc”, đó là nguyên tắc cơ bản trong quá trình giáo dục trẻ. Đáng tiếc là trong cuộc sống hiện nay, có rất nhiều cha mẹ khi nuôi dạy trẻ thường làm những điều ngược lại. Họ cho con đi học vẽ, học nhạc, học đàn, học toán từ rất sớm; dãi nắng dầm mưa vất vả vô cùng, khổ cho con, khổ cho cha mẹ; ấy vậy mà con họ ở trường vẫn là học sinh cá biệt. Chỉ coi trọng việc dạy kiến thức và kĩ năng mà xem nhẹ việc dạy làm người khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh ngộ cùng quẫn.

Một trường đại học tổ chức xét tuyển sinh viên đi du học, giáo sư trong quá trình phỏng vấn những sinh viên có thành tích thi cử xuất sắc luôn có một đoạn hội thoại như thế này:

Giáo sư: “Em học tốt như vậy để làm gì?”

Sinh viên: “Dạ để kiếm tiền”

Giáo sư: “Em kiếm tiền để làm gì?”

Sinh viên: “Dạ để đi du lịch vòng quanh thế giới.”

Giáo sư: “Ngoài chuyện du lịch em còn muốn làm gì không?”

Sinh viên: “Em còn muốn mua nhà.”

Giáo sư: “Mua nhà để làm gì?”

Sinh viên: “Để có một cuộc sống độc lập tự do…”

Sau đoạn hội thoại ngắn này thì hội đồng đánh giá đã từ chối thẳng thừng những sinh viên ấy. Họ cho rằng không thể để những tư liệu giảng dạy quý báu của họ trở thành công cốc khi rơi vào tay những người chỉ có sự ích kỉ hèn mọn cá nhân, không vì lợi ích xã hội, không biết đến sự đền ơn đáp nghĩa.

Song có một sinh viên nữ tham gia cuộc phỏng vấn, mặc dù thành tích không cao nhưng vì cô có những tố chất và quan niệm nhân sinh rất giá trị nên trường đã quyết định trao học bổng cho cô. Giáo sư chuyên phỏng vấn đưa ra lí do chấp nhận là vì cô biết cho đi một cách vô tư không tính toán. Vị giáo sư này cũng để ý thấy, khi cuộc phỏng vấn kết thúc, mọi người đã rời khỏi khu vực tiếp đón thì nữ sinh đó vẫn ở lại sau cùng, cô thấy bàn ghế bị xô đẩy rất lộn xộn bèn âm thầm sắp xếp lại cho ngay ngắn.

Mục đích của giáo dục không chỉ dạy kiến thức cho con người, mà còn phải khiến họ trở thành người có giá trị trong xã hội. Đây là trách nhiệm của gia đình với xã hội, cũng là trách nhiệm cha mẹ dành cho con cái! Nhiều cha mẹ hao tâm tổn sức nuôi con khôn lớn chỉ mong con sau này trở thành thạc sĩ, tiến sĩ, làm rạng danh cha mẹ, nhưng khi con kết hôn thì gia đình con lại không hạnh phúc, cuộc sống không vui vẻ, như vậy các bậc cha mẹ liệu có hài lòng không? Do đó, ngoài việc dạy con kiến thức thì điều quan trọng là phải dạy con đạo lí “làm người”, có như vậy thì thành công, hạnh phúc và vui vẻ mới tìm đến con cái chúng ta.

Có nhiều phụ huynh cho rằng con họ hiện giờ vẫn còn nhỏ, nên nhiệm vụ cần làm trước tiên là học tập, đạo lí “làm người” đến sau này dạy cũng chưa muộn. Đó là một quan niệm hết sức sai lầm. Nếu trẻ từ nhỏ đã không biết cách "làm người" thì lớn lên sẽ không phân biệt được phải trái, cũng không biết đến các chuẩn mực đạo đức và hành vi. Rồi đến một ngày, những quan niệm lệch lạc đó sẽ ăn sâu vào tâm thức trẻ, cuộc sống gặp phải sự thất bại là không tránh khỏi.

Một lần, Minh Ngọc cùng mẹ kế đi mua đồ thì thấy đồ được bày la liệt ở chợ mà không ai trông coi, cô bé liền lấy trộm một thứ. Lúc đó mẹ kế không phát hiện ra, nhưng về tới nhà, mẹ kế mới biết trong tay cô là một món đồ chưa được trả tiền, bà tỏ ra rất vui mừng, âu yếm đầy khích lệ.

Sau này mỗi lần ra ngoài cùng với mẹ kế, hễ tiện tay là cô lại ăn cắp một thứ gì đó. Về sau Minh Ngọc trở thành một người có tật hay ăn cắp vặt, bất kể là của ai, của bạn bè hay khi đi dạo phố, chỉ cần có cơ hội là cô sẽ làm. Cô “tiện tay lấy trộm” không do dự dù chỉ một chút.

Có lần, Minh Ngọc đang ăn cắp đồ của một bạn thì bị phát hiện, các bạn liền mang chuyện này thưa với thầy giáo. Ngoài việc phê bình Minh Ngọc, thầy giáo còn mời phụ huynh Minh Ngọc tới trường để nói chuyện. Mẹ kế của cô bé cảm thấy rất bối rối, lúc ấy mới nhận ra rằng ngay từ đầu không nên cổ vũ con làm những chuyện như thế.

Phẩm chất đạo đức là giấy thông hành để một người hòa nhập với xã hội. Sự nghiệp của trẻ có thành hay không, hôn nhân có hạnh phúc hay không đều phụ thuộc vào hai từ “đạo đức”. Do vậy cha mẹ cần đặc biệt coi trọng điều này.

Dạy trẻ làm người ngay từ khi còn nhỏ là điều cần thiết nhất trong giáo dục, cũng là nhân tố cơ bản để trẻ có một tương lai tươi sáng. Một người có đạo đức tốt thì tự bản thân họ sẽ có những động lực và mục tiêu phấn đấu riêng, cuộc sống sẽ trở nên phong phú và nhiều ý nghĩa hơn. Do đó, đạo lí dạy con “làm người” phải là nhiệm vụ quan trọng nhất của các bậc cha mẹ.

Lời khuyên của chuyên gia

Dạy con những nguyên tắc làm người

G. Kingsley Ward là một doanh nhân thành công và rất nổi tiếng ở Canada, ông không để lại cho con một chút tài sản nào, thứ duy nhất ông để lại cho con là những kinh nghiệm thành công mà bản thân đúc kết trong “nguyên tắc nhân sinh”.

Trong cuốn sách “Letters of a Businessman to his son” (tạm dịch: Những bức thư của một người là doanh nhân gửi con trai), G. Kingsley Ward đã dùng bốn mươi năm kinh nghiệm của mình để đúc kết nên nội dung cuốn sách, ông coi đó là tài sản quý giá nhất mà con ông nhận được. Trong cuốn sách này ông đã viết:

“Cha để lại cho các con những nguyên tắc nhân sinh của bản thân mình, hi vọng các con có thể cảm nhận điều đó cùng cha:

Nguyên tắc 1: Thái độ lạc quan,

Nguyên tắc 2: Lập mục tiêu cho bản thân,

Nguyên tắc 3: Kiên trì bền bỉ,

Nguyên tắc 4: Thái độ nghiêm túc, thành thật,

Nguyên tắc 5: Xây dựng một đội ngũ của riêng mình,

Nguyên tắc 6: Nhanh chóng đưa ra quyết định,

Nguyên tắc 7: Sống tới già, học tới già,

Nguyên tắc 8: Coi trọng sức khỏe,

Nguyên tắc 9: Ngoài sức khỏe, gia đình là tài sản quan trọng nhất.

6. CHA MẸ ĐÔI LÚC CŨNG NÊN “LƯỜI” MỘT CHÚT

“Tài sản tốt nhất chúng ta nên để lại cho con cháu là buông tay để chúng tự mình đối chọi với cuộc đời, tự bước bằng đôi chân của chúng.”

Duncan (Mĩ)

Thanh Hoa có một người mẹ “lười”. Từ khi cô bé bắt đầu tập đi, mẹ đã rất “lười” đỡ khi cô bé ngã, luôn luôn để cô bé tự đứng dậy; đến khi cô bé có thể tự mình dùng thìa xúc cơm thì mẹ cô bé lại rất “lười” bón cho con ăn; khi đi học thì mẹ lại “lười” đưa con đi học, để con tự mình tới trường; khi nghỉ học thì mẹ cũng “lười” quản con, để cô bé tự sắp xếp việc học tập, nghỉ ngơi, giải trí.

Lí do chính của sự “lười” này là mẹ muốn rèn cho Hoa đức tính siêng năng và bản lĩnh, hàng xóm xung quanh đều rất khâm phục bà mẹ “lười” đã nuôi con thành một người tài giỏi và rất hiểu chuyện.

Sau khi có con, cha mẹ luôn nhận hết phần vất vả về mình, luôn có tâm lí mình thà vất vả hơn một chút chứ nhất định không để cho con vất vả. Nhưng cha mẹ quá chăm chỉ không hẳn là có lợi cho trẻ, bởi thường xuyên giúp trẻ giải quyết tất cả mọi việc sẽ khiến trẻ coi sự giúp đỡ của cha mẹ là điều đương nhiên, vì vậy sẽ xuất hiện tâm lí ỷ lại, lười biếng, mất đi khả năng rèn luyện bản thân.

Ngược lại, nếu cha mẹ trong quá trình dạy trẻ mà “lười” một chút thì bản thân sẽ không vất vả nhiều, lại có thể giúp trẻ có cơ hội rèn luyện. Tất nhiên “lười” ở đây không có nghĩa là cha mẹ mặc kệ không thèm quản thúc trẻ, mà những việc trẻ làm được thì cha mẹ cũng nên tự buông tay. Trẻ có thể làm được gì thì hãy để chúng tự làm cái đó, điều này không những tốt cho thói quen và sự chuyên cần của trẻ mà còn giúp trẻ động não và có khả năng lo liệu công việc. Làm cha mẹ “lười”, buông tay cho trẻ tự phát triển, đó là một phương pháp dạy con thông minh.

Minh Quân vừa chào đời lập tức trở thành “bảo bối” của cả gia đình. Ông bà nội, ông bà ngoại cả ngày vây quanh Minh Quân. Đến giờ Minh Quân uống sữa thì bà nội lấy sữa bột, ông nội lấy bình sữa, ông ngoại rót nước, bà ngoại đi lấy khăn mặt… Mọi người bận rộn không khác gì chăm sóc một “hoàng tử”.

Khi Minh Quân lên hai thì việc gì cậu bé cũng muốn tự làm, ông bà nội dù rất vui nhưng lúc nào cũng nói: “Cục cưng của ông bà còn bé lắm! Để ông bà làm cho!” Nhiều lần như vậy, ham muốn được làm việc của cậu bé bị dập tắt. Cha mẹ Minh Quân nhiều lần đề nghị ông bà không nên chiều cháu như vậy, nhưng bị ông bà phải đối kịch liệt.

Tết đến, khi ông bà trở về quê thì cha mẹ Minh Quân bắt đầu thực hiện kế hoạch “lười” của mình.

Minh Quân muốn ăn bánh, cậu bé nũng nịu đòi mẹ lấy hộ. Mẹ liền nói: “Con tự lấy đi, mẹ đang mệt”. Lúc đầu Minh Quân không chịu, nhưng vì mẹ kiên quyết không làm, dù thế nào cũng không chịu thỏa hiệp, nên đành phải tự đi lấy bánh.

Cha mẹ đưa Minh Quân đi dạo về, ai cũng mệt, họ nằm xuống giường nghỉ ngơi và nói với cậu rằng: “Cha mẹ đều mệt quá, để cha mẹ nghỉ một lúc, nếu con không mệt thì xuống phòng khách xem tivi nhé!” Minh Quân cảm thấy không vui nhưng vì thấy cha mẹ đều nhắm mắt ngủ say nên lặng lẽ rời khỏi phòng. Cha mẹ thấy vậy liền nhẹ nhàng ngồi dậy đi theo Minh Quân, thấy cậu bé mở tủ lạnh, lấy sữa chua ăn, rồi bật tivi, một mình ngồi xem trên ghế sô-pha.

Nhờ có sự “lười” của cha mẹ mà tết đó Minh Quân đã học được cách mặc và cởi quần áo, ăn cơm bằng đũa, tự thu dọn đồ chơi. Khi ông bà ăn tết xong quay trở lại, thấy cậu bé biết tự “phục vụ” bản thân thì rất vui mừng. Đôi lúc theo thói quen cũ họ lại muốn làm thay cháu, song cậu bé thường nói câu này để từ chối: “Cục cưng của ông bà giờ đã lớn rồi, đã có thể tự làm được mọi việc”.

Cha mẹ cũng hết sức vui mừng, bởi sự “lười” của họ đã khiến cho con trai trở thành biết yêu lao động.

Một số chuyên gia giáo dục cho rằng: “Cha mẹ chăm chỉ thì con sẽ lười, cha mẹ lười thì con sẽ chăm chỉ”. Câu nói đó xem ra cũng rất có lí. Đem cách dạy con của những “ông bố bà mẹ chăm chỉ” so sánh với những “ông bố bà mẹ lười” một chút thì có thể thấy cách dạy của cha mẹ “lười” đã tạo ra những đứa trẻ xuất sắc.

�➊ Cha mẹ “lười” một chút có lợi cho việc dạy trẻ tự gánh vác công việc

Cha mẹ “lười” thì con cái sẽ bắt buộc phải tự làm những công việc hàng ngày, khả năng tự lo liệu công việc nhờ vậy được nâng cao. Ví dụ như khi con gặp phải một vấn đề khó khăn nào đó thì cha mẹ “lười” sẽ không giúp trẻ giải quyết, chỉ nói những lời để cổ vũ như: “Con hãy suy nghĩ cho kĩ, mẹ biết là con sẽ làm được!” Trẻ nghe được những lời động viên đó sẽ tự tin hơn rất nhiều, bắt đầu động não, sau đó tự mình giải quyết. Khi đó cha mẹ “lười” nên tán dương nhiều hơn: “Cục cưng của mẹ giỏi quá, nghĩ còn nhanh hơn cả mẹ nữa!” Nghe những lời đó hẳn trẻ sẽ rất vui.

�➋ Cha mẹ “lười” một chút có lợi cho việc dạy trẻ tính hiếu thảo

Một người mẹ “lười” muốn uống trà liền nói với con rằng: “Con yêu, rót cho mẹ một cốc trà nhé!” Con rót nước xong, người mẹ “lười” liền tán thưởng con: “Con giỏi quá, từ nhỏ đã biết hiếu thảo với mẹ rồi!” Như vậy vô tình bạn đã “gieo mầm” hiếu thảo trong lòng trẻ.

�➌ Cha mẹ “lười” một chút có lợi cho việc dạy trẻ tính tự tin

Một số bà mẹ làm việc luôn chân luôn tay để giúp con, nhưng miệng lại không ngớt ca thán: “Lớn thế này rồi mà cái gì cũng không biết làm…” hay: “Hồi mẹ lớn bằng con, ngoài chuyện học rất giỏi mẹ còn làm được bao nhiêu việc khác…” Mẹ làm xong việc thì con cũng bị phê phán đến mức tinh thần trở nên ủ dột. Nhưng những bà mẹ “lười” thì sẽ không như thế, trước khi trẻ làm một việc gì, họ sẽ nói câu: “Con yêu của mẹ có thể làm được!” Trẻ làm xong thì mẹ còn tán dương rằng: “Con còn giỏi hơn mẹ hồi bé!” Như vậy sự tự tin của trẻ sẽ ngày một tăng thêm, từ đó chúng luôn vui vẻ để nỗ lực và có dũng khí làm mọi chuyện.

�➍ Cha mẹ “lười” một chút có lợi trong việc bồi dưỡng con có một tâm thái tốt

Cha mẹ “lười” một chút, không nhất thiết phải thức khuya dậy sớm làm việc vất vả, như vậy bản thân sẽ không phải quá mệt mỏi mà lại có thời gian riêng cho mình, sống một cách thanh thản, tâm hồn sẽ tự khắc thấy thảnh thơi thoải mái, những điều này rất có lợi cho việc dạy con có một tâm thái tốt. Hơn nữa, cha mẹ “lười” hiếm khi mắng mỏ con, cũng ít khi đay nghiến con mà luôn dành sự cổ vũ, tiếp sức cho con; trẻ rất thích được như vậy, nên quan hệ cha mẹ và con cái vì vậy mà trở nên hòa thuận.

Lời khuyên của chuyên gia

Phương pháp “lười” của những cha mẹ “lười”

Cách giáo dục con theo phương pháp “lười” là xu thế mà nhiều bậc phụ huynh muốn hướng tới, thế nhưng “lười” cũng phải đúng cách, không được vì cái trước mắt mà quên đi lợi ích lâu dài.

(1) Thân “lười” nhưng tâm không “lười”

Cha mẹ “lười” không hoàn toàn được hưởng sự nhàn hạ, bởi cha mẹ “lười” rất vất vả trong tâm. Khi mới bắt đầu “lười”, cha mẹ thậm chí còn cảm thấy mệt hơn. Ví như lúc mới cho con ngủ riêng, nửa đêm mẹ lại phải dậy nhiều lần để đắp chăn cho con; khi con mới dùng thìa để tự xúc cơm ăn, nhìn vào đâu cũng vương vãi cơm và thức ăn, con ăn xong cha mẹ phải vất vả lau dọn; con tập giặt tất, giặt găng tay, khi chúng giặt không sạch thì cha mẹ lại phải giặt lại lần nữa; con tự tắm, chúng làm cho phòng tắm trở nên lộn xộn, hơn thế còn tắm nửa ngày vẫn chưa xong, chẳng thà để cha mẹ làm hộ lại vừa nhanh vừa tiết kiệm sức lực hơn... Nhưng dù kết quả trẻ làm có tệ đến thế nào, thì cha mẹ "lười" không bao giờ tỏ vẻ nôn nóng sốt ruột trách mắng trẻ, họ khéo léo nhắc nhở và vài lần sau đó, trẻ làm việc sẽ tốt hơn.

(2) Bày tỏ tình yêu dành cho trẻ

Cha mẹ “lười” một chút sẽ tạo cho trẻ cơ hội tự khẳng định bản thân. Khi mới bắt đầu, có thể trẻ chưa thích ứng được, cảm thấy buồn tủi vì bị cha mẹ “bắt” làm, không yêu chúng. Khi đó cha mẹ phải thường xuyên bày tỏ tình yêu với trẻ để làm xoay chuyển cách nghĩ lệch lạc đó.

(3) Tăng sự tin tưởng, giảm sự trách móc

Trẻ còn ít tuổi, làm sai là điều không tránh khỏi, cha mẹ không nên dùng những nguyên tắc của người lớn để quản thúc chúng. Hãy tin rằng trẻ có những phương án giải quyết của riêng mình. Thường xuyên khuyến khích động viên trẻ, giảm thiểu sự trách móc trẻ, trẻ sẽ có thêm sự tự tin và cảm thấy vui vẻ.

7. CHA MẸ LÀ NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN CỦA TRẺ

“Mỗi ngày nên dùng ba việc để xem xét lại bản thân”

Trích “Luận ngữ”

Có người nói rằng: trẻ có vấn đề thì nguyên nhân đầu tiên chính là do cha mẹ có vấn đề, nhưng tôi tin đa số cha mẹ đều không tán thành quan điểm này. Họ cho rằng vì sự phát triển của con mà họ đã cho đi tất cả, như thế không có gì là sai. Họ phản bác một cách hùng hồn rằng: “Bạn nói như vậy, lẽ nào lại là lỗi của tôi? Lẽ nào tôi dạy con không tốt? Là do tôi để con lên mạng cả ngày? Tôi bắt con chăm chú nghe giảng mà chúng không chịu? Tôi bắt chúng chăm chỉ làm bài tập nhưng chúng lại suốt ngày xem tivi… Thật là bực mình! Lẽ nào là tôi lại bắt chúng làm những chuyện vớ vẩn đó?"

Nhiều cha mẹ luôn tin chắc một điều: “Cha mẹ lúc nào cũng đúng, chỉ có trẻ là sai, thiên chức của cha mẹ là dùng những đạo lí mà mình cho là đúng để dạy dỗ trẻ.” Vì thế, bất giác họ dạy trẻ theo cái gọi là “sự chính xác” của bản thân, trong khi "sự chính xác" ấy không phải lúc nào cũng đúng.

Trẻ mới được sinh ra, tâm hồn chẳng khác nào một tờ giấy trắng, chúng chưa hề bị tiêm nhiễm những quan niệm hay thói hư tật xấu. Nhưng khi được vài tuổi thì bị nhiễm hàng ngàn thói quen xấu, tất cả đều do hoàn cảnh tác động. Hoàn cảnh là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của trẻ, trẻ nhìn thấy mọi sự xung quanh diễn ra như thế nào sẽ bắt chước như thế ấy. Nếu quanh trẻ là những tấm gương tốt thì trẻ sẽ học được điều tốt; còn ngược lại thì trẻ sẽ chỉ học toàn điều xấu mà thôi.

Do đó, trong quá trình trưởng thành của trẻ, nếu cha mẹ không tạo cho trẻ một môi trường phát triển tốt nhất, không dạy bảo trẻ cặn kẽ tỉ mỉ, thì sẽ khiến trẻ hình thành nên những quan niệm sai lầm và những hành vi xấu.

Cha mẹ là người thầy đầu tiên của trẻ, gia đình là môi trường quan trọng nhất để hình thành nhân cách trẻ, do đó trong giáo dục trẻ, cha mẹ là người có vai trò quan trọng nhất. Nếu phẩm chất đạo đức của trẻ có vấn đề thì hoàn toàn do lỗi của cha mẹ.

Đọc đến đây sẽ có nhiều cha mẹ không tin điều này, họ cho rằng việc con cái họ học những điều không hay một phần là do chúng, không thể đổ tất cả trách nhiệm cho cha mẹ được! Ở đây chúng tôi muốn nhấn mạnh một điều rằng, cha mẹ là những người trưởng thành, đều biết quy luật đúng sai, đồng thời là người có trách nhiệm nuôi nấng và dẫn dắt trẻ, như vậy sẽ là người đóng vai trò quyết định đối với tương lai của trẻ. Vì thế nếu phẩm chất đạo đức của trẻ không tốt thì cha mẹ phải là người gánh vác trách nhiệm đầu tiên.

Tất nhiên, không có bậc cha mẹ nào muốn dạy con mình những điều xấu, nhưng nhiều cha mẹ trong quá trình giáo dục trẻ đã vô tình phạm lỗi, chẳng hạn như phương pháp dạy dỗ không đúng, cách dạy cũng không chuẩn mực… Kết quả là khiến bản thân trẻ nảy sinh những vấn đề tiêu cực. Nhiều cha mẹ chưa từng học những lí luận giáo dục đúng đắn mà chỉ dựa vào kinh nghiệm và cảm giác của bản thân để dạy dỗ trẻ. Trong quá trình giáo dục trẻ, đôi khi cảm giác mách bảo cha mẹ làm đúng chuyện này nhưng lại sai với chuyện kia, điều đáng tiếc là rất nhiều cha mẹ không hiểu được những hành vi của mình đang gây ảnh hưởng gì đến trẻ, do đó không có sự sửa đổi kịp thời.

Để thành công thì cha mẹ nhất định phải có phương pháp giáo dục đúng đắn. Trẻ có vấn đề thì nhất định giáo dục của cha mẹ cũng có vấn đề. Cũng như việc nấu cơm không chín, nguyên nhân không phải do gạo mà là do cách nấu không đúng. Khi trẻ vừa chào đời, chúng chưa hề có những quan niệm về xấu - tốt, tất cả những quan niệm đều là do chúng học được sau này. Nếu cha mẹ nhìn thấy những hành vi của trẻ là không tốt, không đáp ứng được đúng kì vọng của cha mẹ, thì nguyên nhân là cha mẹ chưa tìm được phương pháp dạy trẻ đúng đắn. Do vậy, cha mẹ phải thay đổi phương pháp dạy con của mình, có thể thông qua sách vở hay sự tư vấn của chuyên gia để tìm ra được phương pháp hay hơn. Một khi bạn đã nắm trong tay cách làm đúng đắn, thì nhất định trẻ sẽ phát triển theo hướng mà bạn kì vọng.

Không ai là chưa từng phạm lỗi, cha mẹ trong quá trình giáo dục con cũng vậy. Nếu cha mẹ dùng những cách không đúng để dạy con, nhưng lại không kịp thời nhận ra và sửa chữa thì sẽ bước vào con đường sai lệch ngày càng nhiều hơn, đợi đến khi nhận ra sai lầm thì đã quá muộn, có thể cuộc đời con bạn đã trở thành một tấm bi kịch, muốn quay lại cũng không còn cơ hội nữa. Triết gia người Pháp Jean-Jacques Rousseau đã nói một câu rất đúng thế này: “Cha mẹ bỏ nhiều sức lực nhưng dạy con sai cách, thì cũng coi như là không dạy.” Đây có thể coi là một câu kinh điển về giáo dục trẻ mà các bậc cha mẹ cần ghi nhớ!

Lời khuyên của chuyên gia

Những điều cần ghi nhớ trong quá trình phát triển của trẻ

Dạy con là một hành trình dài, điều cha mẹ cần quan tâm không chỉ là kết quả của sự giáo dục mà còn là diễn biến của quá trình giáo dục đó. “Nhật kí trưởng thành của trẻ” là một công cụ rất tốt, có thể giúp cha mẹ phát hiện được điểm sáng trong con người trẻ, kịp thời cổ vũ động viên trẻ, đồng thời cũng tìm ra những điểm chưa được để sửa chữa dẫn dắt trẻ.

Nội dung "Nhật kí trưởng thành của trẻ” chủ yếu ghi lại quá trình trưởng thành của trẻ và sự đánh giá của cha mẹ, bao gồm những nội dung sau:

1. Biểu hiện của trẻ, bao gồm cả hai mặt là tốt và chưa tốt.

2. Cha mẹ cùng trẻ tổng kết và rút kinh nghiệm những chuyện đã xảy ra.

3. Trẻ đạt được những thành tích gì.

4. Những phẩm chất đáng quý của trẻ là gì.