kho tin2

Sự mất mát con người là mất mát lớn nhất

Tìm hiểu qua bạn bè nó, chúng tôi mới biết rằng nó tham gia một cuộc đua xe đường dài, leo dốc với một đám thanh niên khác. Thế thì cũng chưa có gì là nghiêm trọng lắm. Tôi an ủi vợ tôi như vậy. Một vài năm nữa khi nó lớn chắc sẽ thay đổi. Nhưng không lẽ đua xe mà lại khiến con tôi thay đổi nhiều như thế. Tôi không hiểu nổi.

Tôi phải cầm lòng để viết cho báo những dòng chữ này. Mọi bất hạnh diễn ra như một cơn ác mộng mà tôi không thể rũ bỏ được.

Tôi lấy vợ sớm, cả hai chúng tôi đều có việc làm ổn định tại thành phố. Cuộc sống có thể nói là sung túc hơn so với khá nhiều người xung quanh. Đằng nội đằng ngoại tôi hiếm con, hiếm cháu cho nên tất cả đều kỳ vọng vào vợ chồng tôi. Nhiều lần cả mẹ đẻ lẫn mẹ vợ tôi cùng nhau đi chùa để cầu phúc xin cho vợ chồng tôi sinh quý tử. Cuối cùng sau ba năm vợ tôi cũng sinh được một đứa con trai. Và chúng tôi lập cả một chương trình nuôi dạy quý tử của mình. Ai mách về cách dạy dỗ con như thế nào là cô ấy về thực hiện ngay. Mỗi ngày một cách. Tôi cũng chăm sóc con theo cách riêng của mình. Mỗi ngày, tôi mua một thứ đồ chơi mới. Nó chơi một lúc, chán lại tháo tung ra. Cả phòng ngủ của nó giống như một cái kho chứa toàn đồ chơi. Vì chuyện đồ chơi mà chúng tôi cũng thỉnh thoảng cãi cọ nhau vì tôi tiêu quá nhiều tiền vào việc đó. Con tôi cứ lớn lên trong sự chăm bẵm như vậy. Cho đến khi nó lên mười tuổi thì chúng tôi không còn kiểm soát được nó nữa.

Một lần vợ tôi mắng mỏ nó điều gì đó, nó trừng mắt lên nói hỗn. Cô ấy vô cùng ngạc nhiên vì từ trước đến nay nó chưa từng dám cãi mẹ nửa lời. Vì chuyện này mà cô ấy khóc suốt một tuần. Tôi gọi nó lại, bắt xin lỗi mẹ. Nó lầm lì không nói gì. Từ lúc ấy tôi hiểu rằng chúng tôi không hiểu gì về nó cả. Tôi an ủi vợ và động viên cô ấy quan sát đến những thay đổi tâm lý của con. Thế nhưng sau khi quan sát được ba ngày, vợ tôi còn chút nữa thì ngất. Đứa con nhỏ của tôi đã cùng đám bạn phì phèo thuốc lá trên miệng. Làm sao thế nhỉ, tôi có hút thuốc bao giờ đâu. Vợ tôi lôi con về, vừa khóc vừa đánh cho nó một trận. Nó không nói gì, chỉ lấy tay che đầu. Khuôn mặt vênh lên thách thức tất cả.

Tôi muốn tìm hiểu xem con mình đang nghĩ gì. Cả buổi tối tôi đưa nó đi chơi, nó không nói một câu gì. Tôi cho nó ăn kem, ăn soài... tất cả những gì nó thích nhất. Nó vẫn ăn nhưng không tỏ thái độ. Chỉ trước khi đi ngủ nó mới bảo, bố mẹ chẳng hiểu gì con cả. Tôi sững người. Đứa trẻ mười tuổi mà nói với cha mẹ câu ấy thì điều gì đang diễn ra. Tôi không biết hút thuốc lá, lại nghe nói rằng hút thuốc có hại lắm. Nhưng con tôi đã hút. Tôi phải làm thế nào bây giờ, điều gì đang xảy ra trong đầu nó?

Đêm đã khuya, vợ tôi khóc một hồi lâu, mệt quá đã thiếp đi. Tôi lặng lẽ mở cửa đi ra ngoài. Đêm tháng mười gió đã se lạnh. Đầu phố vẫn còn một quán nước nhỏ. Thế là tôi lững thững đi về phía ấy. Cô chủ quán mời một chén trà nóng rồi theo thói quen cô nhìn tôi hỏi: “Anh có hút thuốc không?”. Tôi xua tay từ chối. Nhưng đột nhiên cái ham muốn được biết cái cảm giác “hút thuốc” đang chế ngự con mình như thế nào. Tôi rút lấy một điếu thuốc và hút một hơi dài. Tôi ho sặc sụa vì hơi thuốc ấy. Tôi hút liền ba điếu. Chỉ thấy trong miệng đắng ngắt, tái tê, chẳng có gì ngon ngọt cả.

Vợ tôi quyết định nghỉ việc để ở nhà trông con, đưa con đến trường. Cô ấy quyết định thực hiện kỷ luật sắt với con. Cô không cho nó ngủ riêng nữa mà phải ngủ trên một cái giường nhỏ kê riêng trong phòng ngủ của chúng tôi. Buổi sáng con học trong lớp thì mẹ ngồi ở cổng trường. Tiếng trống tan vừa đánh là cô ấy đứng chặn ngay ở cổng trường để đón con về. Nhờ thế mà trong vài năm sau đó, con tôi bình thường trở lại không gây ra điều gì khiến chúng tôi lo lắng. Tuy nhiên, nó không cởi mở với cha mẹ lắm. Để lấy lòng con, tôi ra sức mua cho nó mọi thứ nó yêu cầu dù những thứ nó thích bây giờ đắt gấp cả trăm lần những món đồ chơi ngày trước. Sau hai năm quản lý con, vợ tôi lại đi làm lại.

Cho đến khi nó mười sáu tuổi thì mọi việc bắt đầu có nguy cơ không kiểm soát nổi. Đầu tiên nó đòi mua một cái xe máy. Vợ tôi nhất định không chịu vì sợ tai nạn giao thông xảy ra thì nó đứng lên giữa bữa cơm trưa và tuyên bố: Nếu không có xe máy thì nó không về ăn tối với cha mẹ được vì trường học ở xa. Đúng là cũng hơi xa vì trường cách nhà tôi một con phố dài ba trăm mét. Vợ tôi lồng lộn lên. Cô ấy quát mắng om xòm. Nhưng nó cứ trơ trơ ra rồi bỏ lên phòng. Hôm sau, khi đã hết chương trình thời sự buổi tối, nó vẫn chưa về. Vợ tôi liên tục phải hâm nóng lại thức ăn vì tưởng hai ba phút nữa là con về. Tôi đã lao ra trường mấy lần nhưng ở đó chẳng còn bóng người nào cả.

Mười một giờ đêm nó mới về, tóc tai rũ rượi. Vợ tôi vừa giận vừa thương lao vào tát con, khóc lóc ầm ĩ. Nó đứng im, không khóc, không van xin. Hỏi đi đâu bây giờ mới về cũng không nói.

Cuối cùng thì chúng tôi cũng phải mua cho nó một cái xe máy. Đi được một tuần, nó về bảo phải đổi xe khác vì cái xe này cổ rồi. Tôi điên lắm, quyết định phải dạy con vào nề nếp. Nhưng ngay thời điểm đó tôi lại phải đi công tác xa nhà. Mọi chuyện đều do vợ tôi quyết định. Vợ tôi hay khóc, hay nổi giận nhưng rất sợ con. Sau ba ngày, yêu cầu của nó được đáp ứng.

Và từ tối đó, hôm nào vợ cũng gọi điện khóc với tôi vì cho đến mười một giờ con vẫn chưa về. Một buổi sáng, thấy mặt con đầy vết xước, vợ tôi mới hoảng hồn lên. Nó bảo do ngã xe. Nói xong nó lẳng lặng dắt xe đi. Vợ tôi giằng lấy chìa khóa. Nó mặc mẹ đứng đó, vẫy xe ôm đi học.

Hai hôm sau, công an khu vực tìm đến nhà tôi. Hóa ra con tôi tham gia đua xe với một đám thanh niên. Tôi phải thu ngắn chuyến công tác lại. Nhưng cho đến lúc ấy thì tôi cảm thấy dường như hoàn toàn bất lực với con. Vợ tôi đã nhờ đến cả một anh cảnh sát khu vực đến răn đe nhưng vẫn không thành. Nó vẫn đi thâu đêm và sáng ra tôi nhìn hộp số xe máy thấy tăng thêm gần trăm km. Tức là nó vẫn đua xe. Tôi khùng lên không cho nó đi học nữa mà bắt nhốt ở nhà. Nó cũng giở trò nhất định không ăn uống gì cả. Bao nhiêu đồ ăn mẹ nó mang vào, nó đều không đụng tới. Vợ tôi sợ con đói lả đi nên đã giấu tôi thả nó ra. Thế là nó mang xe đi luôn. Ba ngày sau nó mới mò về. Quần áo tả tơi, mặt mũi tóp lại. Nó ăn uống nhồm nhoàm mặc cho mẹ nó khóc lóc hỏi han. Ăn xong, nó nằm ngủ ngay tại phòng khách.

Trong một lần ra ngoại thành, tôi đi xe máy chầm chậm. Tôi chỉ đi với tốc độ 30 km một giờ thôi. Bỗng nhiên một đám thanh niên đi xe máy rú ga đánh võng trước mặt tôi. Chắc là chúng đua xe đây. Tự nhiên máu trong người tôi sôi lên. Con tôi mà bị trò đua xe này thay đổi ư? Không thể. Dường như tôi muốn tìm hiểu sao trò đua xe này lại khiến con tôi lao vào như thiêu thân vậy. Tôi rú ga, lượn một đường trước xe của đám thanh niên nọ. Thế là nháo nhác hết lên. Tiếng còi xe inh ỏi. Mấy người đi xe đạp rạp hết vào vệ đường. Tôi tăng ga với tốc độ rất cao. Đám thanh niên cũng tìm cách vượt lên. Đua độ 1 km, tôi táp vào ven đường và dừng lại. Chẳng có cảm giác gì đặc biệt cả. Tôi bỗng hoảng sợ vì nếu thế thì chắc chắn con tôi đang giấu tôi những chuyện khác chứ không phải là chuyện đua xe. Tôi kể cho vợ nghe. Cô ấy không tin.

Nhờ một người bạn mách cho, chúng tôi quyết định đến văn phòng vệ sĩ để thuê người theo dõi con mình. Nhưng bọn trẻ bây giờ quả là tinh khôn. Dường như nó biết được điều ấy nên suốt ngày ở lỳ trong nhà, kêu ốm, nghỉ học. Nhưng khi bác sĩ đến khám bệnh thì nó nhất định không cho đụng vào người. Bác sĩ không nói gì chỉ yêu cầu vợ tôi mang cho ông ta xem những thức ăn còn lại của nó, rồi xem những bộ quần áo mới thay ra, kiểm tra cả cái cốc uống nước nữa.

Tôi không hiểu gì, còn vợ tôi thì đã chảy nước mắt vì nghĩ rằng con tôi chắc mắc phải một thứ dịch bệnh nào đó. Bác sĩ vẫn kiểm tra qua những thứ yêu cầu và cuối cùng, lời tuyên án cũng đến. Ông ấy khẳng định rằng con trai tôi đã dùng ma túy. Tôi khựng người, mất hồn. Vợ tôi quỵ hẳn xuống. Thế là ông bác sĩ phải cấp cứu vợ tôi. Thằng con tôi nhân cơ hội đó trốn khỏi nhà luôn.

Tỉnh dậy, việc đầu tiên vợ tôi làm không phải tìm con mà là nhào vào tôi khóc nức nở. Cô ấy sợ tôi lại thử dùng ma túy như tôi đã thử hút thuốc lá, thử đua xe để tìm hiểu con. Như sực tỉnh, vợ tôi chạy đến chiếc tủ cất giữ tiền bạc của gia đình và vội vã mở nó ra. Bao nhiêu vàng, đôla, cùng những gói tiền loại năm trăm ngàn đã biến mất. Cô ấy rũ tung đống quần áo của con lên và “keng” một cái, một chiếc chìa khóa rơi ra. Lập cập, run rẩy, cô ấy tra chiếc chìa khóa vào tủ. Chiếc chìa khóa vừa khít. Tiền dành dụm được chúng tôi vừa rút ở ngân hàng về để đi mua đất đã trở thành mây khói. Vợ tôi không còn khóc nổi nữa. Tôi ôm lấy vợ và bảo việc quan trọng là bây giờ phải tìm được con về và cai nghiện cho nó.

Một tuần sau, nỗi bất hạnh đổ ập xuống đầu chúng tôi. Đứa con “quý tử” của tôi đã bị đâm chết trong một vụ đánh lộn. Tôi không thể kể được nỗi đau đớn mà chúng tôi phải gánh chịu khi đó. Vợ tôi kiệt sức nằm bẹp... Cô ấy cứ nằm thế cả tháng. Tôi sợ vợ tôi sẽ có những ý nghĩ tuyệt vọng nên buộc cô ấy phải trở dậy. Hai đứa chúng tôi lặng lẽ đưa nhau ra phố, mua vé vào nhà hát xem kịch,... Bây giờ tôi mới thấm thía câu nói của một nhân vật trong vở kịch của nhà văn Hữu Ước rằng: “Sự mất mát con người là mất mát lớn nhất”. Đấy là nỗi bất hạnh của cuộc đời tôi..

Lời Tòa soạn:

Chúng tôi xin chia buồn cùng với vợ chồng anh. Anh quả thật rất yêu con, và sẵn sàng tìm mọi cách để hiểu tâm tư, tình cảm của con mình. Tuy nhiên phương pháp đó có thể đã không đúng. Nếu như anh không nuông chiều con, ngay từ đầu, anh cứng rắn với nó, cho nó vào khuôn phép nhất định. Hơn nữa, chúng ta những bậc làm cha làm mẹ không chỉ có nhiệm vụ là "tìm hiểu" con cái mà còn có nhiệm vụ cao cả hơn là phải hướng con cái đến những lối sống tốt đẹp. Câu chuyện của anh cũng chính là bài học nhức nhối của nhiều gia đình hiện nay.

Có ba người phụ nữ cùng đau khổ vì tôi

Hiện tại tôi đang là cán bộ ở một ngành thuộc quân đội. Câu chuyện mà tôi sắp kể ra đây là một sự trùng lặp ngẫu nhiên, quả thật là đặc biệt hiếm có để mà khi gặp lại tôi thấy quá ư ngỡ ngàng.

Kính thưa Tòa soạn!

Vào những năm đầu 80, đơn vị tôi đóng quân ở vùng địa đầu của Tổ quốc, sát biên giới. Ngày đó tôi là một cậu lính trẻ quê ở Hưng Yên. Là người lính nên tôi đi suốt, chỉ thỉnh thoảng mới được về nhà thăm bố mẹ, xong lại vội vã ra đi. Lần nào về cũng vậy bố mẹ tôi giục lấy vợ, để có con cho các cụ mừng. Một phần thương bố mẹ già cả, nên tôi nghe theo sự sắp đặt của gia đình lấy một cô gái ở cùng thôn, cô gái này khỏe mạnh, hiền lành. Chúng tôi nào có thì giờ để tìm hiểu nhau, chỉ những phút giây ngắn ngủi gặp gỡ, và kí ức về tuổi thơ còn bé, chúng tôi ở gần nhà nhau.

Đám cưới được một tuần, tôi phải về đơn vị. Lúc chia tay, vợ tôi cứ bịn rịn khóc. Trong ba lô của những cậu lính trẻ lúc bấy giờ đều có ảnh người yêu hoặc vợ, chiếc khăn tay có thêu hình con chim bồ câu và những quyển nhật ký... tôi thì không. Phải nói rằng tôi không yêu, tình cảm thì không thể bắt buộc được, chưa bao giờ yêu cô ấy. Việc lấy vợ là nghĩa vụ của tôi đối với gia đình.

Trong lúc đóng quân ở bản, bộ đội cũng hay vào nhà dân chơi, tôi gặp Mén, một cô gái dân tộc nhưng biết nói tiếng Kinh thành thạo. Tôi yêu Mén, Mén cũng yêu tôi, nhưng chúng tôi chỉ dám nhìn nhau, thông điệp tình yêu của chúng tôi trao nhau bằng ánh mắt. Vì kỷ luật quân đội khắt khe, vì rằng tôi là một người đã có vợ.

Tình yêu có tiếng nói riêng của nó. Tuy tôi chẳng hề nói gì nhưng Mén biết được tình cảm của tôi. Tôi cũng đau khổ lắm vì hoàn cảnh lúc đó không được phép để cho tôi có thể yêu, và yêu đúng theo cách hiểu của từ này. Và tôi biết rằng nếu tôi yêu Mén, tôi sẽ làm khổ em, vì chẳng thể làm gì cho em được.

Rồi một hôm, trời tối sầm lại, những hạt mưa đầu tiên bắt đầu dội xuống, mưa như trút nước, gió rít lên bẻ gãy răng rắc cái cành cây. Không kìm được sự nhớ nhung dầy vò trong tâm can, tôi chạy đến nhà em. Cả nhà đi vắng, em ngồi một mình bên khung cửi.

Trông thấy tôi, em chạy ra, lúc này người tôi đang ướt sũng vì nước mưa. Em áp mặt vào ngực tôi, hai tâm hồn đồng điệu trước không gian quá ư lạnh lẽo, cảm giác cô đơn ập đến, cả hai cùng thấy xót xa. Tôi ghì chặt em trong tay như sợ rằng chỉ lỏng ra một chút thôi em sẽ tan vào hư vô. Lúc đó lòng tôi là khát khao tột bậc, từng đợt sóng lòng trào lên, cố nén xuống nó càng cồn cào dữ dội, em mềm người đi trong vòng tay tôi. Lúc đó đầu óc tôi mê muội, không biết là mình đã làm những gì nữa, đã đấu tranh, đã giằng xé rồi cũng vô ích... Chỉ đến khi em ngồi dậy và bật khóc, tôi đã hiểu ra mình làm một điều thật tồi tệ, đã ăn cắp điều quý giá nhất của người con gái mà tôi yêu.

Đơn vị biết được mối quan hệ của chúng tôi, tôi bị kỷ luật, em nhận hết tội về mình. Tôi bị điều động đi nơi khác ở Tây Nguyên. Chắc rằng chúng tôi chẳng bao giờ có thể gặp nhau được nữa. Em khóc như mưa, thương em lắm nhưng tôi chẳng thể biết làm gì. Nhiều năm sau đấy hình ảnh của em luôn hiện ra trong tôi, kí ức về em sẽ đẹp mãi theo dấu chân tôi hành quân, tôi mang theo tấm hình của em. Lúc nào và ở đâu tôi cũng vẫn nhớ về em. Sau này tôi được tin ngay sau khi tôi đi được ba tháng em đã lấy chồng. Buồn bã, tôi giận mình, giận em, tôi không tin vào tình cảm của em nữa. Vì nghĩ rằng con người ta không thể quên mọi cái nhanh đến thế.

Cùng với thời gian, giờ tôi đã dần trưởng thành và được về làm việc ở Hà Nội. Cuộc hôn nhân không tình yêu nhưng vẫn tồn tại một gia đình. Vợ tôi sau khi lên thành phố thì tư duy, lối sống thay đổi dù luôn cảm thấy mình không hạnh phúc trong đời sống gia đình. Cũng vì gặp may trong việc đầu tư bất động sản mà nay tôi cũng có một ngôi biệt thự sang trọng ở vùng ven thành phố. Tôi có hai con trai, cháu lớn vừa đi du học. Cháu nhỏ học năm thứ nhất ở một trường đại học tại Hà Nội.

Một ngày gần đây, tôi và một số người bạn đi ăn đặc sản nhà hàng. Có năm cô gái trạc tuổi con tôi đi ra, son phấn lòe loẹt, váy áo ngắn ngủn... Người ta gọi những cô gái này là gái nhà hàng, hay cave gì đó. Một cô đến bên tôi ngồi, thoạt trông cô bé là tôi đã nhớ ngay đến Mén, cô bé này có ánh mắt khuôn mặt, đặc biệt là cái miệng, nụ cười. Cứ như là phiên bản của Mén. Tôi hỏi chuyện cô gái, thì biết bố mẹ cô là người dân tộc, đúng vùng đất ấy, cái nơi mà tôi đã đóng quân. Tôi hỏi về Mén, cô bé nói đó là mẹ cháu

Tôi đau xót, nhưng để xác minh sự thật ngay buổi chiều hôm sau tôi hẹn gặp cháu ở một chỗ khác và mang ảnh Mén ra. Cô bé nhìn tấm ảnh giật mình rồi hỏi tôi sao lại có ảnh của mẹ cháu. Tôi hỏi mẹ cháu bây giờ ra sao? Bố cháu thế nào? Cháu nói: "Bố cháu ốm chết cách đây đã nhiều năm. Mẹ cháu đau yếu luôn, và còn ba đứa em vẫn đang ở quê". Tôi cho cháu một ít tiền để cháu không phải đi làm những việc nhơ nhớp nữa. Hứa xin cho cháu một công việc làm lương thiện.

Ngay sau đó tôi tìm cách cùng cháu về thăm Mén, thật sững sờ, Mén ngày trước trẻ trung, xinh đẹp là vậy nay đã già và tàn tạ quá, với những vết nhăn của năm tháng cơ cực, nỗi khổ đè trên đôi vai gầy yếu mong manh. Mén nhìn tôi xúc động khóc, nhưng nước mắt bây giờ không như nước mắt hồi cách đây hơn hai mươi năm về trước. Hai hàng nước mắt rỉ ra từ đôi mắt đùng đục khô cạn. Mén cho tôi biết một tin, cô bé đưa tôi về đây chính là con gái tôi.

Chính cái đêm mưa hôm đó, Mén đã có mang, khi tôi đi ba tháng sau Mén phải lấy chồng ngay, vì ngày đấy không chồng mà chửa thì khổ nhục lắm. Chồng Mén yêu thương Mén nên không lộ chuyện với một ai, ngay cả con gái tôi cũng không hề biết gì. Tôi thương Mén quá! Nhưng hơn hai mươi năm trời qua tôi đã chẳng biết rằng ở nơi đây lại có một đứa con của tôi, một người phụ nữ ngóng đợi tôi. Con tôi lâm vào tình trạng này cũng là bất đắc dĩ, vì từ khi chồng Mén chết, Mén đau yếu, cháu phải nuôi ba em nhỏ, mà trình độ văn hoá chưa hết lớp mười. Cho đến nay, thời gian đã trôi đi gần hai năm nhưng tôi vẫn chưa dám nhận cháu là con.

Tôi sợ vì nhiều lẽ, con gái tôi có chấp nhận một người bố mà đã không thèm đoái hoài gì đến con mình hai mươi năm không? Những gì xảy với cháu cứ như lưỡi dao cùn cứa vào tim tôi. Hóa ra tôi đã làm khổ không chỉ một người phụ nữ mà là ba: Vợ tôi, Mén và con gái tôi. Nghĩ đến cảnh con gái tôi đã có những năm tháng cơ cực, đắng cay tủi hổ của công việc tiếp viên nhà hàng thì tôi không sao ngăn nổi nước mắt.

Tôi đã bù lại cho cháu bằng cách thuê cho cháu một căn hộ nhỏ đầy đủ tiện nghi và cho cháu đi học nghề. Cháu rất cảm động với sự giúp đỡ của tôi vì chỉ nghĩ rằng tôi là bạn thân hồi xưa với mẹ cháu. Còn nữa, cơ quan tôi sẽ nghĩ như thế nào về tôi? Về đứa con không rõ lai lịch... mà tôi thì đang là một cán bộ lãnh đạo? Rồi về gia đình tôi, vợ con tôi liệu có chấp nhận câu chuyện này hay không. Anh em chúng nó có coi nhau như ruột thịt được không khi mà môi trường sống, trình độ văn hóa, khác xa nhau là thế.

Hai năm nay tôi luôn kín đáo gửi số tiền ít ỏi về giúp đỡ Mén. Và hằng tháng trợ cấp tiền nuôi con gái ăn học coi như tình nghĩa và trách nhiệm của người cha muộn mằn. Tôi vẫn chưa đủ can đảm để nói gì cho ai biết sự thật này cả. Xin các anh, các chị làm báo cho tôi một lời khuyên. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Ký tên

Thư của ANTG cuối tháng: Có lẽ chúng ta không khó thống nhất quan điểm với nhau: Sự thật bao giờ cũng cần được tôn trọng. Nhưng chúng tôi cũng hiểu được rằng, nói ra một sự thật như thế với những người thân của mình thực khó làm sao. Các thành viên còn lại của gia đình anh sẽ không cảm thấy dễ chịu khi biết câu chuyện này có liên quan trực tiếp tới họ. Rồi còn những rắc rối ở cơ quan nữa. Sự lựa chọn cuối cùng dù sao vẫn chỉ phụ thuộc vào anh: Nếu tiếp tục im lặng tức là tiếp tục sống với một mặc cảm tội lỗi dày vò. Còn nếu ta muốn nhìn thẳng vào lương tâm mình mà tự nhủ: Dù sao ta cũng đã sửa chữa được một lầm lẫn to lớn mà ta đã vô tình mắc phải thời trẻ, thì anh cần một cách ứng xử khác hơn là im lặng.

Ban Biên Tập ANTG Cuối Tháng

Bức thư của người đàn bà tội nghiệp

40 năm qua tôi đã sống với một mối tình mà khi kể ra chắc rất nhiều người khó có thể tin được. Khi mọi chuyện có phần nào đó đã lắng đọng trong tâm hồn, tôi mới kể lại được câu chuyện này cho các bạn nghe.

Năm tôi tròn 21 tuổi tôi mới bắt đầu để ý đến đàn ông. Mà người đàn ông tôi để ý lại là một người đã có vợ và ba con. Anh ấy hơn tôi đúng 20 tuổi. Nói để ý cũng không phải mà phải nói là tôi đã “chết đứng” khi gặp người đàn ông đó. Hồi ấy tôi làm việc ở một xí nghiệp xây dựng. Tôi yêu anh ấy một cách điên dại. Cả ngày tôi chỉ tìm cách để được đến gần anh, nghe anh nói hoặc là để anh chú ý đến tôi. Nhưng ngược lại anh không hề để ý đến. Những ngày ấy, đêm nào tôi cũng mơ đến anh. Mơ được làm vợ anh, được bên anh suốt đời.

Đến một ngày, tôi biết tôi không thể sống thiếu anh ấy được nữa. Tôi viết thư cho anh và khắc khoải chờ mong nhưng anh không hồi âm lại. Tôi lại tiếp tục viết thư. Lúc đầu tôi gửi thư cho anh qua đưbưu điện bị lạc, tôi viết và nhét vào tay anh những lúc có thể.

Sau đó, anh gặp tôi và xin tôi đừng viết thư cho anh nữa, anh đã có gia đình. Nhưng tôi vẫn cứ viết, cứ gửi. Thế là nhìn thấy tôi từ xa là anh ấy tìm cách tránh mặt. Nhưng tôi không thể chịu được nếu không viết thư cho anh và càng không chịu được nếu viết mà không gửi cho anh ấy. Thế là cuối cùng tôi mang thẳng thư đến nhà anh ấy và nhét qua cửa sổ phòng làm việc của anh.

Và điều gì đến sẽ đến. Vợ anh phát hiện ra những lá thư tình của tôi nên đã đến tìm tôi. Tôi nói với chị ấy là tôi yêu anh và tôi không thể làm cách nào khác được. Chị ấy không kìm được bình tĩnh đã viết đơn báo cáo ban giám đốc xí nghiệp kèm theo một số lá thư tôi viết cho anh. Ban giám đốc đã cho họp để kiểm thảo anh về quan hệ của chúng tôi. Anh đã mang tất cả những bức thư tôi viết cho anh để ban giám đốc xí nghiệp xem và đề nghị có biện pháp ngăn chặn những hành động của tôi để anh làm việc và để bảo đảm hạnh phúc cho gia đình anh. Ban giám đốc xí nghiệp đã gặp tôi, yêu cầu tôi phải chấm dứt viết thư cho anh.

Tôi đã khóc và hứa với ban giám đốc xí nghiệp. Nhưng càng im lặng tôi càng thấy yêu anh và càng không chịu nổi. Thế là tôi lại viết thư gửi anh. Thấy tôi không dừng việc viết thư như đã hứa, nhiều người trong xí nghiệp xì xào tôi bị bệnh tâm thần. Ban giám đốc đã cử người đưa tôi đi khám. Nhưng các bác sĩ bệnh viện tâm thần nói tôi không hề bị tâm thần.

Biết không thể ngăn cản được tình yêu của tôi, anh đã quyết định chuyển đến công tác ở một xí nghiệp khác cách xa xí nghiệp của tôi gần 50 cây số. Lúc đó tôi nghĩ, anh ấy chuyển đi xa sẽ tốt hơn. Tôi sẽ dần nguôi ngoai. Nhưng mọi việc chẳng có gì thay đổi. Sau khi anh chuyển đi xa, tôi hầu như không ngủ được, lúc nào cũng nhớ tới anh. Tôi lại viết thư cho anh nhiều hơn, dài hơn. Tuy tôi biết anh chẳng yêu tôi nhưng ngày nào tôi cũng đợi thư của anh. Thế mà cuối cùng tôi cũng nhận được thư của anh.

Đấy là lá thư duy nhất trong đời anh viết cho tôi, chỉ vẻn vẹn mấy dòng và chẳng thèm ký tên: “Tôi van cô. Cô hãy tha cho tôi. Cô đừng viết cho tôi nữa”. Nhưng tôi đã khóc vì hạnh phúc khi nhận được lá thư đó và đêm nào tôi cũng mang ra đọc. Cứ đọc xong tôi lại viết cho anh một lá thư bốn, năm trang vở học trò.

Anh chuyển đến xí nghiệp mới được một năm thì tôi tìm cách xin chuyển đến một cơ quan gần nơi anh ở. Rồi một buổi tối tôi tìm đến nhà anh ấy. Vợ anh hoảng hốt khi nhìn thấy tôi. Chị ấy đã đuổi tôi ra khỏi nhà. Tôi lại khóc và nói với vợ anh: “Chị ơi, em không hề có ý phá hạnh phúc của chị. Nhưng em yêu anh ấy. Em chẳng dám xin chị điều gì quá đáng. Em chỉ xin chị thỉnh thoảng cho em đến nhà thăm anh chị một tí thôi”. Nghe tôi nói vậy, chị ấy cũng khóc nhưng không nói gìờng bưu điện tuy chúng tôi cùng ở một xí nghiệp. Sợ thư gửi bằng Sau đó chừng một tuần, tôi đến nhà thăm anh ấy. Anh nhìn tôi không nói gì và bỏ đi. Vợ anh pha chè mời tôi và bảo sao tôi không yêu một người nào đó để xây dựng gia đình, con gái có thì. Buổi tối đó, tôi đã tâm sự hết lòng tôi với chị. Lúc chào chị ra về tôi thấy chị nhìn tôi với đôi mắt hoàn toàn khác những lần trước đó.

Sau lần đó, anh đối xử với tôi nhẹ nhàng hơn. Một chiều anh đạp xe đến cơ quan tôi để gặp tôi. Tôi luống cuống pha trà còn anh cứ ngồi lặng im hút thuốc. Cuối cùng anh ấy hỏi tôi: “Lương cần gì ở tôi? Sao Lương lại cứ làm khổ mình như thế?”. Tôi khóc và bảo anh ấy tôi chẳng cần gì chỉ cần được yêu anh. Tôi muốn có một đứa con với anh. Khi có con tôi sẽ rời xa anh và không bao giờ để anh phải bận tâm tới tôi nữa. Anh ấy không đồng ý và tức giận bỏ đi.

Tôi vô cùng đau khổ. Mấy ngày sau tôi cáo ốm nằm nhà và khóc. Rồi tôi lại ngồi viết thư cho anh. Tôi nhớ lần ấy tôi viết hơn 100 lá thư cho anh nhưng kiên quyết không gửi và đêm nào tôi cũng mang những lá thư đó ra để đọc lại. Đến một ngày như không thể chịu đựng được nữa, tôi mang hơn 100 lá thư đó đến để trước mặt anh và bỏ về.

Cuối năm đó anh lại chuyển đến một xí nghiệp khác cách cơ quan tôi gần 20 cây số. Tôi buồn lắm. Cứ hai ngày tôi lại đạp xe đến nơi ở mới của anh để được nhìn thấy anh. Lần ấy thấy tôi, anh trợn mắt quát đầy tức giận: “Đồ điên!”. Đêm ấy tôi nằm không ngủ được và cứ tự hỏi có lẽ mình điên thật sao? Hôm sau tôi tự đến bệnh viện tâm thần để kiểm tra thêm lần nữa. Các bác sĩ khám cho tôi, rồi ngạc nhiên hỏi vì sao tôi lại nghĩ mình điên. Tôi nói với họ rằng, tôi không nghĩ tôi điên nhưng người ta cứ bảo tôi điên. Nghe vậy mọi người cười phá lên. Tôi cũng cười mà giàn giụa nước mắt. Sau lần tự đi khám bệnh ở bệnh viện tâm thần về, tôi vẫn đạp xe đến nhà anh và đứng từ xa nhìn, chỉ để nhìn thấy anh rồi mới đạp xe về.

Mấy năm sau tôi xin nghỉ hưu và mua một ngôi nhà nhỏ gần nhà anh. Lúc đó anh cũng đã về hưu. Hình như cho đến lúc này chị vợ anh ấy cũng hiểu được tình yêu đơn phương của tôi nên không để ý gì nữa. Đôi ba ngày chị ấy đến nhà tôi chơi và có mời tôi đến nhà anh chị. Tôi cũng đi lại nhà anh ấy như một đứa em. Có ngày tôi ở lại đó ăn cơm cùng vợ chồng anh. Cả ba chúng tôi như đã quên đi những gì trước đó. Có lẽ vì cả ba chúng tôi đã già và đã hiểu cuộc đời hơn nên đã biết thông cảm và chia sẻ với nhau. Những ngày tháng đó với tôi là những ngày hạnh phúc.

Một lần anh ấy bị ốm nặng, vợ anh và tôi cùng lo lắng, chăm sóc cho anh. Một buổi tối anh ấy ngồi dậy và nói chuyện với chúng tôi. Trước khi nhờ chúng tôi đỡ anh nằm xuống, anh cười và nói: “Giá như thời phong kiến thì tôi xin phép nhà tôi cưới cô Lương”. Tôi cầm lấy bàn tay gầy và lạnh của anh mà nước mắt đầm đìa. Với tôi, câu nói đó của anh cũng chính là lời cầu hôn rồi. Tôi không ngờ rằng, đó là câu nói tình cảm đầu tiên và cũng là cuối cùng anh ấy dành cho tôi. Đêm đó anh ấy trút hơi thở cuối cùng.

Sau khi làm tang cho anh xong. Chúng tôi có dọn dẹp những vật dụng của anh và thấy một bao tải nhỏ để trên gác xép trong bếp. Mở ra thì đó là những lá thư của tôi viết cho anh ấy nhưng không đủ. Chỉ còn lại 1.543 lá. Tôi có ghi nhớ trong một cuốn sổ số thư viết và gửi cho anh ấy là 5.776 lá. Chắc 4.233 lá thư kia anh ấy đã đốt hoặc vứt đi. Số thư còn lại là những lá thư tôi viết và gửi sau này.

Kính thưa tòa soạn

Những gì trong lá thư này là không phải do tôi viết. Tôi kể lại cho một người khác viết lại cho tôi. Tôi là một người đàn bà được học hành ít nên chẳng biết viết thế nào. Người viết thư này giúp tôi chính là con gái anh ấy. Cháu hiện là giáo viên trường THPT huyện

*****

Tôi sống giữa đau khổ và hạnh phúc

Chuyện tôi kể cho toà báo là chuyện tôi mới biết được cách đây vài năm. Câu chuyện này làm tôi hạnh phúc thì ít mà đau khổ thì nhiều. Đời tôi đã bất hạnh nhưng lại làm cho người khác phải bất hạnh vì tôi.

Kính thưa tòa soạn!

Tôi là công nhân xây dựng. Trong một tai nạn lao động cách đây 20 năm, tôi bị chấn thương cột sống và nằm liệt giường. Khi tôi bị tai nạn, vợ tôi còn quá trẻ. Lúc ấy vợ tôi mới hai mươi sáu tuổi.

Chúng tôi mới có một đứa con trai hơn hai tuổi. Suốt năm năm đầu tiên, vợ tôi đã tìm mọi cách chữa chạy cho tôi. Khi các bác sĩ nói cho vợ chồng tôi biết là không có cách nào chữa cho tôi được nữa, vợ tôi chỉ biết ôm tôi khóc. Nhưng sau đó, cô ấy vẫn tìm mọi cách chữa chạy cho tôi. Ngoài việc lo thuốc men cho tôi, cô ấy thường xuyên đi chùa cúng lễ mong tôi khỏi bệnh.

Hết năm này qua năm khác, tôi chỉ biết nằm bất động trên giường. Mọi sinh hoạt của tôi đều ở trên chiếc giường ấy. Hàng ngày vợ tôi vẫn phải đi làm lo kiếm sống cho gia đình và nuôi con, thời gian còn lại cô ấy chăm sóc tôi. Ai đến thăm tôi cũng mừng vì tôi có được một người vợ chung thủy đảm đang như vậy.

Nhưng họ càng khen vợ tôi thì tôi càng tự thấy đau khổ. Vợ tôi còn trẻ quá, cô ấy là một phụ nữ xinh xắn và hiền thảo. Vì bệnh tật của tôi mà cô ấy phải chịu bất hạnh. Tôi có nói đến chuyện ly hôn. Nhưng lúc nào cô ấy cũng bỏ chạy xuống bếp để khóc. Tôi suy nghĩ nhiều năm và quyết định giải phóng cho cô ấy. Tôi thấy tôi không có quyền bắt cô ấy phải chịu đựng nỗi bất hạnh của người khác. Trong căn phòng tôi nằm có chiếc giường của vợ tôi. Tôi đã nhiều lần khuyên cô ấy hãy vào phòng ngủ với con. Nhưng cô ấy không nghe. Tôi biết nhiều đêm vợ tôi không ngủ được. Tôi hiểu được phần nào nỗi vật vã, đau khổ của vợ tôi. Cô ấy còn trẻ. Cô ấy được quyền yêu thương và hưởng thụ tình cảm buồng the trong quan hệ vợ chồng.

Có lần, cô ấy cầm tờ giấy xin ly hôn mà tôi đã nhờ một người bạn viết hộ đưa cho cô ấy và xin cô ấy hãy ký vào đó. Cô ấy chỉ cúi đầu im lặng rất lâu rồi bật khóc. Tôi hiểu có trăm điều giày vò trong lòng cô ấy. Tôi nói với cô ấy nếu cô ấy không đồng ý ly hôn thì tôi sẽ uống thuốc ngủ tự tử. Từ ngày ấy, cô ấy thường xuyên lục lọi đồ đạc và cả quà cáp bạn bè cho tôi. Cô ấy sợ tôi tích trữ thuốc ngủ để làm liều.

Một lần cô ấy bảo tôi: "Anh phải sống để con nó nhờ anh. Khi nào nó lớn biết suy nghĩ thì anh làm gì em cũng không dám ngăn anh". Đã có những lần tôi tìm cách chết nhưng không được. Một lần, tôi quyết định chết bằng cách tuyệt thực. Nhưng khi nghe con trai tôi cầm tay tôi khóc và gọi tôi. Con tôi nhỏ quá. Tôi không đủ can đảm để xa con tôi vĩnh viễn. Nhưng cứ nhìn thấy vợ tôi lặng lẽ lau rửa cho tôi thì tôi lại thấy lòng đau như dao cắt.

Đến một ngày, vợ tôi đã vào viện để cắt buồng trứng. Chuyện này mãi bao nhiêu năm sau tôi mới được một người bạn vợ tôi kể lại. Người bạn ấy kể chuyện đó cho tôi và nói : Ch. nó cũng là đàn bà con gái, nó cũng như mọi con người, chuyện sinh hoạt chăn gối là lẽ tự nhiên. Nó làm vậy để y học có thể giúp nó quên đi chuyện đó. Nghe vậy, tôi khóc rống lên. Sao cô ấy lại phải khổ sở như vậy. Tôi tự hỏi tại sao tôi lại cứ tồn tại như một vật vô tri vô giác như thế. Tại sao tôi lại mang nỗi bất hạnh đến cho một người phụ nữ như vợ tôi.

Tôi và gia đình tôi hiểu quá rõ lòng tốt của vợ tôi. Bố mẹ tôi cũng đã từng nói chuyện với vợ tôi nhiều lần để khuyên vợ tôi đi lấy người khác. Bố mẹ tôi là người cũ nhưng cũng hiểu nghĩa chung thủy vợ chồng là như thế nào. Nhưng lần nào cũng vậy, cô ấy chỉ biết khóc mà thôi. Tôi nói rất nhiều với tất cả sự mang ơn của tôi với vợ tôi, với tất cả sự chân thành của tôi để cô ấy hiểu thực đúng lòng tôi là tôi rất tôn trọng vợ tôi chứ tôi không có ý gì khác. Lần ấy, vợ tôi gục đầu vào ngực tôi khóc mãi. Tôi hiểu tiếng khóc ấy. Tôi cũng khóc. Tôi khóc thương cho tôi và thương cho cô ấy.

Sau khi cắt buồng trứng được vài năm thì vợ tôi quyết định ăn chay. Người vợ tôi gầy đi và da dẻ không còn được trắng hồng như trước nữa. Tôi quyết liệt phản đối chuyện ăn chay của vợ tôi, nhưng cô ấy bảo rồi em sẽ quen và em tuy gầy nhưng thấy khỏe và nhẹ nhõm hơn, em sẽ ít mắc bệnh vì béo hơn. Vợ tôi nói vậy cốt chỉ để tôi an lòng.

Có một năm liền vợ tôi thường xuyên sắc thuốc uống. Tôi hỏi vợ tôi có bệnh gì thì cô ấy trả lời là bị bệnh thận. Tôi lo cho cô ấy. Tôi bảo cô ấy vì ăn chay mà thiếu chất sinh ra bệnh. Nhưng mãi sau này, cũng do một người bạn vợ tôi kể lại, tôi mới biết là cô ấy uống thuốc diệt dục. Trong suốt mười mấy năm qua, vợ tôi đã tìm mọi cách để quên đi mình là một người đàn bà trẻ.

Tôi gọi vợ tôi vào phòng. Tôi gào lên như một thằng điên. Tôi nói với cô ấy rằng tôi không cần sự chung thủy ấy. Thực tế, sự chung thủy ấy chỉ làm tôi thấy đau khổ thêm mà thôi. Tôi nói với mọi người là tôi có tội đã làm cho cô ấy phải trở thành một người phụ nữ như thế. Nhưng vợ tôi nói với tôi là em tự nguyện, không ai bắt em phải làm thế. Em có quyền ly hôn và làm lại cuộc đời. Nhưng em đã tự nguyện. Duyên trời đã se vợ chồng mình lại với nhau. Rồi vợ tôi lau nước mắt nói đùa với tôi là ông giời se chặt quá nên vợ chồng mình chẳng thể rời nhau ra được dù cuộc sống của hai vợ chồng có thế nào đi chăng nữa.

Khi tôi viết lá thư này cho toà báo là lúc vợ chồng tôi sắp được làm ông bà nội rồi. Chúng tôi vừa mới tổ chức cho con trai chúng tôi được gần một tháng. Dù rằng chúng tôi sắp nên ông nên bà nhưng chuyện về vợ tôi vẫn giày vò tôi ngày ngày. Tôi vẫn nói với vợ tôi là tôi mang ơn cô ấy nhưng tôi không chấp nhận sự chung thủy ấy. Tôi là một người chồng, tôi là người trong cuộc nên tôi hiểu được điều ấy. Tôi tìm cách giải phóng cho vợ tôi kể cả việc tìm đến cái chết, nhưng tôi đều không làm được. Cuộc sống vợ chồng là chuyện chẳng thể nào biết trước. Có lúc muốn bỏ nhau lại chẳng bỏ được. Có lúc không muốn bỏ nhau nhưng vẫn phải chia ly. Dù sao thì tôi cũng đã làm khổ cô ấy. Dù cô ấy chẳng bao giờ nghĩ thế.

Trong suốt hai mươi năm nay, tôi luôn luôn sống giữa đau khổ và hạnh phúc. Tôi hạnh phúc vì có một người bạn như vợ tôi. Nhưng tôi đau khổ vì tôi mà người phụ nữ là vợ tôi phải hy sinh bản thân mình đến như vậy.

Kính thư: P.Đ.H

Thư của Báo ANTGCT: Kính gửi ông P.Đ.H!

Đọc xong lá thư của ông, những người làm báo ANTGCT im lặng rất lâu. Mỗi người chúng tôi đều có một ý nghĩ riêng về câu chuyện ông kể. Câu chuyện ông kể thật giản dị nhưng nếu chúng ta ngồi im lặng và hình dung thì chúng ta thấy câu chuyện ấy lớn lao đến như thế nào. Việc vợ ông nguyện sống suốt đời với người chồng tàn tật như ông là một tấm gương ít ỏi thời nay. Nhưng nếu bà có xây dựng hạnh phúc với một người đàn ông khác thì đức hạnh của bà cũng không vì thế mà bị ai trách móc. Chúng tôi hiểu rằng: nếu bà đi bước nữa thì lòng ông sẽ thanh thản hơn là việc bà nguyện ở lại với ông. Việc bà đi bước nữa trong tình cảnh bệnh tật của ông được luật pháp và xã hội chấp nhận. Chính vì thế mà các cụ thân sinh ra ông và chính bản thân ông đã nhiều lần chân thành khuyên vợ ông hãy đi bước nữa. Vì lúc ấy bà còn trẻ, hạnh phúc của bà phải được bảo vệ và tôn trọng. Bà là một con người như muôn vàn con người do tạo hoá sinh ra. Bà không phải là một bà thánh. Nhưng bà đã chọn cho mình một con đường. Con đường ấy là con đường khó khăn nhất trong những con đường đặt ra trước mắt bà. Chính câu chuyện của bà đã làm nên những ý nghĩa thật sâu sắc của cuộc sống. Phải thừa nhận rằng: Bà đã hy sinh quá lớn. Sự hy sinh của bà vừa rất con người vừa rất thần thánh. Tôi chắc là không ít người khi đọc câu chuyện này sẽ đặt câu hỏi: Tại sao bà phải hy sinh đến như thế? Ai bắt bà phải hy sinh như thế? Không ai bắt bà cả. Tình thương trong trái tim bà đã lớn hơn tất cả những quyền lợi và hạnh phúc của cá nhân bà. Năm tháng đã trôi qua, nhưng ông vẫn dày vò mãi về câu chuyện đó chứng tỏ ông là người có suy nghĩ rất sâu sắc và rất nhân bản. Trong câu chuyện này cả ông và bà đều đã đúng. Chúng tôi xin gửi tới ông bà sự chia sẻ và lòng kính trọng.

Ban Biên Tập ANTG Cuối Tháng

***

Mẹ em đã bị "chôn sống" trong ngôi nhà của mình

Đêm đó mẹ em đã uống thuốc tự tử nhưng không thành. Sau lần ấy bố em nói thẳng: “Nếu cô tự tử, tôi sẽ trả hai đứa con về nhà mẹ cô. Nếu cô thương chúng nó thì sống mà nuôi chúng nó”. Mẹ em hiểu bố em nói như vậy và sẽ làm như vậy. Từ ngày đó, mẹ em không bao giờ có ý định tự tử nữa.

Kính thưa Tòa soạn!

Em xin phép được giấu tên em và tên những người liên quan trong lá thư này. Tất nhiên khi lá thư này được in lên báo, thì chắc nhiều người trong gia đình, họ hàng và những người ở cơ quan bố mẹ em đều biết câu chuyện này nói về ai và ai viết câu chuyện đó.

Cách đây không lâu, em có viết một lá thư gửi cho bố em đang ở trong tù và đặt câu hỏi mà em đã từng hỏi mẹ em: “Tại sao bố mẹ không chia tay nhau?”. Có thể em còn trẻ nên không hiểu hết lẽ đời. Mẹ đã chôn vùi cả tuổi xuân của mẹ trong ngôi nhà này.

Em sinh ra và lớn lên trong một gia đình mà em rất tự hào. Bố em là một cán bộ có quyền chức, luôn có người đến thăm bố em, nhờ vả việc này việc nọ và biếu xén quà cáp. Ai nhìn vào cũng đều nghĩ mẹ em là một người hạnh phúc. Trước đây em cũng nghĩ như vậy. Nhưng sự thật lại không như vậy. Vì là người có quyền chức, bố em được mời tiệc tùng suốt ngày có nhiều đêm không về. Đến một ngày, em nghe lời bàn tán bóng gió rằng bố em đã có một người đàn bà khác. Lúc đầu em không tin. Nhưng một hôm em nhận được một lá thư nặc danh gửi cho em. Trong thư nói bố em đang chung sống và đã có con với người đàn bà này. Người viết thư còn cho em biết cả địa chỉ. Đọc lá thư đó, em rất thất vọng và đau khổ.

Như vậy chuyện bố em có người đàn bà khác là thật. Em tìm đến theo địa chỉ và đã nhìn thấy bố em đến đó. Bố em xuống xe từ đầu phố và đi bộ vào ngôi nhà này. Sau này em biết bố em đã mua ngôi nhà cho người đàn bà trẻ ấy. Cuối cùng, em gặp bố và yêu cầu nói ra sự thật. Bố đã tát em và nói không được phép thọc mũi vào những chuyện người lớn.

Một ngày, khi lấy hết can đảm, em đã nói với mẹ chuyện em nhìn thấy. Em nghĩ mẹ em có thể ngất đi vì đau đớn. Nhưng thật sự kinh ngạc khi thấy mẹ em nghe xong chỉ ngồi lặng đi giây lát rồi mỉm cười cay đắng và nói: “ Mẹ biết tất cả những chuyện đó. Nhưng mẹ khổng thể làm gì khác được”. Em gào lên: “Sao mẹ biết mà mẹ không ngăn cản”. Mẹ im lặng không nói gì.

Sau này khi đã trưởng thành và đã có gia đình riêng, mẹ em đã kể cho em nghe tất cả những gì về bố. Mẹ em thực sự đã sống như một người tù khổ sai trong chính gia đình mình. Khi có mặt mẹ và hai chị em, bố em vẫn bình thản cười nói với mẹ. Nhưng khi các con vắng mặt thì bố đối xử với mẹ em như một người nô lệ. Bố em để cả ảnh và thư từ của người đàn bà trẻ kia trong phòng ngủ mà không cần ý tứ. Có lần, bố em đã đưa người đàn bà kia về nhà khi chúng em về quê ngoại trong dịp nghỉ hè. Đêm ấy, bố bắt mẹ sang ngủ ở phòng của em và để phòng bố mẹ cho người đàn bà kia ngủ. Nỗi đau đã đến tột cùng. Đêm đó mẹ em đã uống thuốc tự tử nhưng không thành.

Mẹ em nói, lúc đầu không biết vì sao bố em có nhiều tiền như vậy. Chỉ khi bố bị bắt thì mẹ em mới hiểu hết ngọn ngành. Tuy có nhiều tiền, nhưng bố chỉ đưa tiền cho mẹ chi tiêu từng tuần và thường hay kiểm tra việc chi tiêu. Thi thoảng bố em mở tủ mang một đống tiền ra ngồi đếm, rồi sau đó mang đi đâu không biết. Có thể mang tiền cho người đàn bà trẻ kia. Có thể mang tiền gửi vào tài khoản riêng của mình. Cũng có thể bố em mang tiền cho một người nào đó như những người khác đã mang tiền đến cho bố em. Nhưng tồi tệ hơn là khi không có mặt các con, bố đã chửi rủa mẹ như chửi rủa một con chó. Em đã khóc và hỏi mẹ sao không chia tay với bố. Mẹ em chỉ im lặng. Em cũng không hiểu vì sao mẹ em lại có thể chịu đựng được cuộc sống như vậy?

Thế rồi trồng cây gì thì được quả ấy. Bố em bị cơ quan pháp luật bắt vì tội tham nhũng và tiếp tay cho những kẻ xã hội đen. Từ ngày bố em bị bắt vào tù, những người trước kia ngày đêm vây quanh bố không còn thấy đâu nữa. Cho đến giờ, bố em đã ở trong tù được năm năm nhưng chưa hề có một người nào từng nhờ vả, nịnh nọt trước đây vào thăm. Kể cả người đàn bà đó. Chỉ có một người duy nhất hằng tuần vẫn lặng lẽ chuẩn bị tất cả những gì có thể để vào thăm. Đó là mẹ em. Cứ đến tối ngày thứ bảy là mẹ lại ngồi gói ghém cẩn thận từng thứ và xếp vào một chiếc túi to để sáng chủ nhật đi xe sớm lên trại giam thăm bố. Thường đến tối mịt mẹ mới trở về. Lần nào về mẹ cũng vào buồng nằm im lặng chẳng ăn uống gì cho tới khuya mới dậy và cũng chỉ nói một câu: “Bố khỏe. Bố hỏi thăm các con”

Cho đến bây giờ đã có gia đình riêng, nhưng em chưa bao giờ hiểu được vì đâu mẹ em lại có thể sống và hành động được như thế. Bố đã phản bội mẹ và tồi tệ hơn là bố đã hành hạ tinh thần mẹ hơn hai mươi năm qua. Bố chưa bao giờ coi mẹ là một người vợ, một người bạn mà chỉ coi mẹ như một con ở, như một người nô lệ của riêng mình. Mẹ có quyền chia tay. Nhưng mẹ đã không làm thế. Mẹ em đã tồn tại với một cuộc sống thật kinh khủng như vậy hơn hai mươi năm. Làm sao mẹ lại có thể sống im lặng và nhẫn nhục như thế. Không ít lần, bà ngoại và chúng em khuyên mẹ hãy chia tay với bố. Ngay cả đến lúc này, khi chúng em đã trưởng thành, đã đủ khả năng tự lập, nhưng mẹ vẫn nói: “Bà ngoại và các con đều đúng. Nhưng mẹ không thể làm như vậy”. Hơn hai mươi năm qua, em thấy mẹ em hoàn toàn là một người bị chôn sống trong chính ngôi nhà của mình. Em chẳng thể nào hiểu được mẹ em và có lẽ chẳng bao giờ hiểu được và tin được trên đời này lại có một người sống được như vậy.

Kính thư

Thư của ANTGCT: Chúng tôi đã đọc lá thư của em, có người cũng đã biết về trường hợp đi tù của bố em, nhưng chuyện về mẹ em thì chúng tôi bây giờ mới biết và chúng tôi cũng kinh ngạc không kém gì em.

Câu hỏi của chúng tôi cũng giống của em là làm thế nào mà một người phụ nữ có học hành, nết na và duyên dáng lại sống được một cuộc sống như vậy. Nếu mẹ em sống ở một thời đại phong kiến xa xưa thì có thể dễ hiểu một chút. Nhưng mẹ em đang sống ở thời hiện đại khi phụ nữ được bình đẳng với nam giới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Để lấy bất kỳ chỉ một lý do nào đó không thôi thì chúng ta cũng không thể nào giải thích được trường hợp mẹ em. Việc mẹ em sống được như vậy cho đến tận bây giờ bởi rất nhiều lý do hợp lại: Đó là lòng vị tha đến không tưởng, đó là tình yêu thương đối với các con vô bờ, đó là sự chịu đựng phi thường, đó là sự chấp nhận đến không thể chấp nhận, đó là sự nhẫn nhục đến không còn nhẫn nhục nữa v.v... Nhưng trong tất cả những điều kia lại còn một cái gì đó như một sự bí ẩn. Nhiều lúc chúng tôi cứ nghĩ lan man về mẹ em như là một người có thể hóa giải mọi điều của cuộc sống này: nhẫn nhục không còn là nhẫn nhục, nhu nhược không còn là nhu nhược, thù hận không còn là thù hận, đau khổ không còn là đau khổ... Phải chăng phải như thế thì một con người bằng da bằng thịt mới có thể đi qua được một cuộc đời như vậy. Chúng tôi khâm phục mẹ em, nhưng chúng tôi cũng trách mẹ em đã không tranh đấu cho cuộc sống của riêng mình. Sự hy sinh như thế có cần thiết không? Nhưng thế nào thì câu trả lời chính xác nhất về những gì chúng tôi và em không hiểu được chỉ thuộc về mẹ em. Chúng tôi chỉ xin cầu chúc những điều tốt đẹp đến với một người mẹ như vậy.

Ban Biên Tập ANTG Cuối Tháng

***

“Anh ấy đã cưới một linh hồn”

Tôi là một cựu chiến binh của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trong hơn ba mươi năm phục vụ trong quân đội, tôi đã chứng kiến biết bao mất mát hy sinh, bao chiến công oanh liệt của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tôi cũng chứng kiến bao nhiêu chuyện không thể nào quên trong cuộc đời người lính của mình. Nhưng câu chuyện ấn tượng nhất và khó tin nhất là chuyện cưới vợ của một người đồng đội của tôi.

Kính gửi Tòa soạn!

Tôi và anh H. cùng một đơn vị. Chúng tôi cùng lên đường vào chiến trường miền Nam năm 1964. Chính trong những ngày tháng gian khổ ở đường mòn Hồ Chí Minh, anh H. đã yêu một nữ quân y. Chị ấy tên là P. Hình như họ sinh ra để cho nhau. Bởi thế mà chỉ trong lần gặp đầu tiên, họ đã say đắm nhau. Tôi nhớ lần ấy chúng tôi chỉ nghỉ chân gần Trạm Quân y nơi P. làm việc có một ngày một đêm. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy mà mối tình của hai người sau này trở thành một câu chuyện. Hai người đã hẹn ước nên vợ nên chồng khi chiến tranh kết thúc. Lời hứa hẹn của hai người lúc đó còn cao hơn cả lời tuyên thệ của những người lính trước khi bước vào trận đánh.

Sau này vào sâu trong chiến trường, anh H. vẫn tâm sự với tôi về lời hẹn ước đấy. Lúc đầu tôi cũng nghĩ đó là lời nói của một tâm hồn lãng mạn. Nhưng sau này, tôi hiểu ra đó là lời hẹn ước máu thịt mà không gì có thể phá vỡ ngoài cái chết. Trong chiến tranh có biết bao điều không thể lường trước được. Từ buổi gặp nhau gần trạm quân y trong một cánh rừng Trường Sơn, anh H. và chị P. không bao giờ gặp nhau nữa.

Năm 1973, anh H. trở về quê hương. Anh bị mất một chân trong một trận đánh gần hồ Dầu Tiếng ở Tây Ninh. Anh giải ngũ và chuyển vào làm việc trong một nông trường ở Ninh Bình. Năm 1975, chiến tranh kết thúc. Anh H. bắt đầu tìm cách hỏi thăm tin tức chị P.

Sau hòa bình, tôi đến nông trường thăm anh H. Anh H. lại nói với tôi về đám cưới của hai người. Nhưng đã hơn mười năm, hai người không có tin tức của nhau. Sau ngày hòa bình, anh H. đã tìm đến Ban quân sự tỉnh Quảng Bình quê chị, để hỏi thăm tin tức. Không may là anh không biết cụ thể xã, huyện của chị P. Những người ở Ban quân sự đã giúp anh tìm ra người có tên họ như của chị P. Anh H. đã tìm đến tận quê quán người đó. Nhưng họ tên thì đúng mà người thì không đúng. Anh H. không hề nản chí.

Mỗi khi có điều kiện anh lại đến những nơi có thể hỏi thăm tin tức chị P. Việc tìm kiếm tin tức về chị P. kéo dài trong nhiều năm. Thấy câu chuyện có vẻ như là chuyện trong mơ, tôi khuyên anh P. nên lập gia đình. Tôi nói với anh, có thể P. không phải tên thực của cô gái đó. Nhưng anh H. gạt ngay ý nghĩ đó của tôi ra. Anh H. bảo chỉ người trong cuộc mới biết tình cảm của họ với nhau như thế nào.

Mấy năm sau, có dịp công tác tại nông trường anh H., tôi nói thẳng với anh H. ý nghĩ của tôi về chuyện tình yêu của anh và chị P. Có thể chị P. nghĩ đến chuyện sống chết của người lính thật mong manh mà nhận lời đợi chờ anh như một sự động viên. Chuyện hẹn hò như vậy không phải là chuyện đặc biệt gì trong thời chiến tranh với hàng vạn cuộc gặp gỡ của những người lính còn trẻ. Những lời hẹn ước như thế nơi mặt trận không phải là

sự giàng buộc.

Anh H. vẫn cứ tiếp tục hỏi thăm tin tức và chờ đợi. Hòa bình đã bảy tám năm rồi. Nhiều lúc anh nghĩ chị đã hy sinh. Nếu chị P. còn sống và còn yêu anh thì chị đã đi tìm anh. Cuối cùng anh H. cũng xây dựng gia đình với một nữ công nhân nông trường. Hai vợ chồng anh sống rất hạnh phúc.

Một lần, anh H. cùng các cựu chiến binh thực hiện một chuyến đi về đường mòn Hồ Chí Minh. Họ đã đến một nghĩa trang liệt sĩ, nơi chôn cất thi hài của nhiều người lính Trường Sơn. Anh H. đã thấy ngôi mộ một chiến sĩ trùng tên và quê quán mà chị P. đã nhắn gửi lại anh. Trong anh ngọn lửa hy vọng lại bừng cháy. Anh tức tốc trở lại Quảng Bình. Anh tìm đến đúng địa chỉ được ghi trên bia mộ. Khi bước vào nhà, anh bàng hoàng nhận ra tấm ảnh trên ban thờ chính là chị P.

Lúc này anh mới biết, chị P. đã hy sinh sau khi họ chia tay nhau được bảy tháng. Chính vì thế mà anh H. đã chờ đợi mãi nhưng không thấy chị P. trở về. Anh H. vô cùng đau khổ.

Anh trở về và kể cho vợ anh câu chuyện của anh và chị P. Vợ anh cảm động và càng quý trọng chồng mình. Chị nói với anh có thể lập một ban thờ nhỏ để thờ chị P. Anh H. không đồng ý. Nhưng đến một ngày anh đã nói với vợ một ý định kỳ lạ. Anh muốn làm lễ cưới với chị P. Anh nói với vợ rằng, lúc còn bên nhau họ đã hứa hẹn nên vợ nên chồng khi chiến tranh kết thúc, anh muốn hoàn thành nguyện ước năm xưa.

Nghe ý định của chồng, người vợ đã khóc. Chị hiểu và tôn trọng tình cảm thiêng liêng của những người lính và lòng thủy chung của chồng. Sau một vài ngày suy nghĩ, chị đồng ý để anh H. làm lễ cưới với chị P. Anh H. viết thư cho tôi nói về đám cưới đó và nhờ tôi giúp đỡ. Đọc thư xong tôi bàng hoàng. Tôi chẳng bao giờ nghĩ rằng mối tình của một thời gian ngắn ngủi lại là một mối tình sâu sắc đến như vậy.

Khi tôi đến, anh H. vừa đi Quảng Bình về. Anh đã đến gặp gia đình chị P. để kể lại câu chuyện của hai người và xin gia đình họ hàng chị P. cho phép anh được cưới chị P. Cả gia đình chị P. đã khóc và cảm động trước tấm chân tình của anh H. và họ đã đồng ý.

Tôi trở thành phù rể cho anh H. Chúng tôi đã đến nghĩa trang liệt sĩ nơi mà chị P. đang yên nghỉ để đón dâu. Đến đúng ngôi mộ, anh mở chiếc balô lấy ra rất nhiều hàng mã gồm quần áo cưới, gương lược, đôi dép... Anh H. đặt tất cả mọi thứ lên mộ cùng với bức truyền thần chị P. và thắp hương. Anh chắp tay rì rầm nói chuyện với chị P. trong làn nước mắt. Sau khi hương tàn, anh đốt vàng mã rồi ôm một bó hoa lay-ơn đến trước bức truyền thần chị P. và nói: “Anh đến đón em đây”. Rồi anh ôm bức truyền thần chị P. cùng bó hoa rời nghĩa trang liệt sĩ. Anh đã cưới một linh hồn

Buổi chiều chúng tôi về đến nhà anh. Vợ anh đã chuẩn bị một mâm cơm thịnh soạn. Anh H đặt bức truyền thần chị P cạnh mâm cơm trước một chiếc bát và đôi đũa đã được người vợ chuẩn bị trước. Sau bữa cơm ấy, vợ anh dọn dẹp và xin phép đưa hai đứa con nhỏ về bên nhà ngoại. Lúc đó, tôi đã hiểu ra mọi chuyện. Tôi thầm cảm phục chị, một người phụ nữ nhân hậu và cao thượng.

Anh H. ôm bức chân dung vào buồng. Trên giường có hai chiếc gối mới tinh. Tôi sửng sốt đến lạnh người và không thể tin nổi khi còn được biết chính vợ anh chuẩn bị một cái giường cưới như thế cho đêm tân hôn của chồng. Người tôi run lên bần bật và tôi òa khóc. Tôi thấy tôi chưa bao giờ hiểu được tình yêu cũng như tấm lòng nhân ái của con người lại có thể mạnh mẽ và thẳm sâu đến như vậy. Đêm ấy, anh H. đặt bức truyền thần chị P. lên chiếc gối có thêu đôi chim hòa bình bên cạnh anh.

Cả đêm ấy, tôi không sao ngủ được. Quả thực lúc đầu tôi nghĩ anh H. bị thương và sống nhiều với bom đạn trong chiến tranh nên bị ảnh hưởng thần kinh. Nhưng sau này thì tôi đã hiểu con người anh cũng như vợ anh, một nữ công nhân một nông trường mà sao có trái tim và tấm lòng nhân hậu đến như vậy.

Sáng hôm sau tỉnh dậy, anh H. bảo tôi trông nhà để anh đạp xe sang nhà ngoại đón vợ và các con về. Bức truyền thần chị P. đã được anh gói lại và cất vào trong tủ. Anh nói với tôi: “Bây giờ tôi không còn giày vò và đau khổ nữa. Tôi có thể bắt đầu cuộc sống thanh thản với vợ con mình”

***

Hai người đàn ông trong cuộc đời một người đàn bà

Khi tôi ngồi viết lá thư này là lúc lòng tôi đã thanh thản đi nhiều so với 5 năm trước. Bây giờ tôi thấy mình hạnh phúc. Nhưng tôi vẫn mang một nỗi giày vò. Mặc dù những người thân của tôi, đặc biệt những người trong gia đình chồng tôi đã an ủi, chia sẻ và động viên tôi suốt bao nhiêu năm cho đến tận bây giờ.

Những ngày ở Đức, tôi đem lòng yêu một người đàn ông và đã mang thai. Anh ta đã hứa sẽ đưa tôi về nước và tổ chức lễ cưới. Cái thai ngày một lớn còn anh ta thì luôn tìm mọi lí do khi tôi hỏi về việc đám cưới. Thật sự, ngày ấy tôi không hề nghi ngờ gì về anh ta cả. Nhưng một hôm tôi không thấy anh ta đến chỗ tôi. Tôi lo lắng sợ có chuyện gì đó xảy ra nên đến chỗ anh ta ở. Những người ở đấy nói anh ta đã chuyển đến một thành phố khác. Một người bạn của anh ta đã cho tôi địa chỉ nơi anh ta đang ở. Tôi quyết định lấy vé tàu đến thành phố đó để tìm anh ta. Tôi đã tìm thấy và phát hiện anh ta đang sống với một người đàn bà khác và hai người đã có một đứa con bốn tuổi. Tôi bàng hoàng đau khổ.

Và tôi đau đớn hơn khi anh ta không chấp nhận đứa con tôi đang mang trong bụng. Anh ta đã phũ phàng đuổi tôi ra khỏi nhà. Tôi suy sụp hoàn toàn. Sự đau đớn và tuyệt vọng đã ảnh hưởng đến đứa con trong bụng tôi. Tôi đã đẻ non. Đứa bé ra đời khi mới chỉ được hơn bảy tháng. Nếu không có sự giúp đỡ của bạn bè và các thấy thuốc người Đức thì có lẽ đứa bé sẽ chẳng thể thành người.

Sau khi sinh con, tôi viết thư cho anh ta nhiều lần với mong muốn anh ta hãy nghĩ lại và nhận đứa con máu thịt của mình. Nhưng anh ta đã phũ phàng chối bỏ giọt máu đó. Không những thế, anh ta còn vu khống tôi nhiều chuyện. Khi tôi nhận ra rằng anh ta không có lương tâm của một con người, tôi quyết định ôm con trở về Việt Nam.

Trở về nước, tôi xin việc làm ở một xí nghiệp tại Hải Phòng, quê hương tôi. Cuộc sống của hai mẹ con tôi rất khó khăn vì đồng lương quá ít ỏi. Vì tương lai của con mình, tôi dẹp bỏ sự tự trọng để lại viết thư cho anh ta. Sau nhiều lá thư của tôi, anh ta viết thư trả lời với chỉ vỏn vẹn một câu: “Muốn mấy đồng bạc thì tôi gửi cho, đừng viết những câu đạo đức giả nữa”. Với lương tâm tồi tệ của anh ta như thế, tôi quyết định vĩnh viễn quên anh ta và coi anh ta đã chết. Cũng trong thời gian đó, tôi gặp và quen N - một người đàn ông hiền lành từ một tỉnh khác làm việc ở Hải Phòng.

Anh kém tôi một tuổi và chưa có gia đình. Rồi chúng tôi yêu nhau. Tôi đã cố trốn chạy tình yêu ấy, nhưng không được. Việc có con như trường hợp của tôi đã gây nhiều dị nghị trong làng xóm và xí nghiệp thời gian đầu. Tôi đã kể cho N. nghe về người đàn ông tồi tệ ấy để mong N. quên tôi. Nhưng N. càng yêu thương tôi hơn. N. đặt vấn đề đi tới hôn nhân với tôi. Tôi đã chối từ. Tôi nói với anh tôi cũng yêu anh và đau khổ vì anh. Nhưng nếu tôi đồng ý lấy anh có thể chúng tôi chỉ thêm đau khổ về sau.

Chính vì lý do đó mà tôi đã xa lánh anh suốt cả một năm trời. Nhưng mặc dù tôi đối xử với anh vô cùng lạnh nhạt và nhiều khi có vẻ phũ phàng thì anh lại càng chân thành và tha thiết với tôi. Anh yêu tôi và giúp đỡ, an ủi mẹ con tôi một cách lặng lẽ. Nhưng có lẽ số trời đã định. Cuối cùng tôi không thể dối lòng mình.

Chúng tôi tổ chức lễ cưới thật giản dị. Đặc biệt gia đình nhà anh hoàn toàn không có mặc cảm gì khi tôi đã có một đứa con ngoài giá thú. Một năm sau ngày cưới, chúng tôi có một cháu trai. Chồng tôi yêu cả ba chúng tôi. Anh đối với đứa con riêng của tôi như cha đẻ của nó. Có lẽ không ai hạnh phúc hơn tôi. Bao đau đớn, phụ bạc mà tôi phải gánh chịu trước kia giờ như được anh bù đắp.

Cuộc đời tôi tưởng chẳng bao giờ phải khổ đau thêm nữa. Nhưng một chuyện khó tin đã xảy ra đối với gia đình bé nhỏ của chúng tôi. Người đàn ông từ Đức trở về sau bao nhiêu năm biệt tích. Anh chị có biết người đàn ông đó là ai không? Đó chính là em ruột chồng tôi.

Hồi chuẩn bị cưới, anh cũng có lần nói đến người em ruột đi xuất khẩu lao động ở Liên Xô cũ mà nhiều năm chẳng có tin tức gì. Tôi cũng là người xuất khẩu lao động, tôi biết

có rất nhiều người đi xuất khẩu lao động ở Liên Xô cũ sau đó đi sang một nước khác. Nhiều người trong số họ xa tổ quốc cả hơn chục năm không về vì không có tiền hoặc không liên lạc vì một lý do gì đó. Khi nhận được tin người em từ nước ngoài về sau hơn mười năm xa cách, chồng tôi liền đưa cả gia đình về quê luôn.

Khi chúng tôi vừa bước vào ngôi nhà ở quê thì người đối mặt đầu tiên chính là em chồng tôi. Cả hai chúng tôi giật mình kinh hãi. Không còn nghi ngờ gì nữa, trước mặt tôi chính là người đàn ông bội bạc và tàn nhẫn ấy. Tôi kêu lên và đổ gục xuống ngất đi. Khi tỉnh dậy, tôi đã sụp lạy bố mẹ chồng và chồng tôi.

Tôi không hề biết người đàn ông kia là em ruột chồng tôi, nhưng tôi vẫn thấy tôi là người có tội. Tại sao trời lại đày đọa tôi như thế. Tất cả hạnh phúc mà tôi có được quá đau đớn, quá cực nhọc đã tan biến trong khoảnh khắc. Điều kinh hoàng hơn là tôi có con với cả hai anh em ruột. Tôi trở nên điên dại. Sau khi biết chuyện cũ của tôi và người đàn ông ấy, gia đình chồng tôi như có tang.

Chồng tôi như người mất hồn. Anh lên cơn sốt và mê sảng. Tôi không thể ở lại ngôi nhà ấy thêm một ngày. Tôi bỏ cả hai đứa con chạy trốn về Hải Phòng. Tôi mua thuốc ngủ và uống. Tôi không muốn sống. Tôi kinh hãi khi phải nhìn thấy chồng tôi. Tôi biết rằng tôi đã giết chết anh ấy. Nhưng trời không cho tôi chết. Hàng xóm đã phát hiện ra tôi và đưa tôi đến bệnh viện. Khi tôi tỉnh lại, tôi nhận ra chồng và các con tôi đang ngồi bên cạnh. Tôi không thể nào tin vào tai mình khi nghe anh ấy nói rằng nếu tôi chết thì anh ấy và các con biết sống thế nào.

Ra viện, tôi sống trong tâm thần bất ổn. Tôi thường giật tỉnh giữa đêm và khóc như điên dại. Tôi thương chồng tôi vô hạn và vẫn không quên từ bỏ ý định quyên sinh. Một đêm, khi chồng con tôi đã ngủ say, tôi lấy dây thắt thòng lọng và treo cổ tự vẫn. Nhưng dây đứt. Tôi rơi xuống nền nhà. Chồng tôi thức giấc và đã tìm mọi cách hô hấp nhân tạo và cứu sống tôi. Tôi tỉnh lại, quỳ sụp vái chồng tôi và khóc xin anh ấy hãy để cho tôi chết.

Chồng tôi đầm đìa nước mắt ôm tôi và an ủi. Rồi mẹ chồng tôi từ quê lên thăm. Bà đã an ủi và động viên tôi. Bà nói tôi không có tội gì và khuyên tôi hãy quên chuyện cũ và phải sống mà trông nom chồng con. Người đàn ông bội bạc và tàn nhẫn đã trở lại Đức. Trước khi đi, anh ta lên thành phố và gặp chồng tôi ở quán càphê nói lời xin lỗi anh trai mình.

Sau nhiều năm trôi qua, tinh thần tôi đã dần dần hồi phục. Tôi có thể sống được là bởi chính tình yêu da diết và chân thành của chồng, và bởi chính lòng cảm thông và hiểu biết của gia đình chồng tôi, nhất là mẹ chồng tôi đã dành cho tôi. Nếu không thì chắc chắn tôi đã tìm mọi cách để kết thúc cuộc sống quá đau đớn của mình.

Tôi đã gặp trên đời một người đàn ông thật vô lương tâm, nhưng tôi cũng lại gặp bao nhiêu người nhân hậu đến nhường nào như chồng tôi, mẹ chồng tôi và những người khác. Nhiều lúc tôi cứ nghĩ chồng tôi là thần phật hiện hình mới có thể thương yêu tôi và có tấm lòng bao dung, rộng lượng được như thế.

Nhưng hình như hạnh phúc của cuộc đời này thật ngắn ngủi. Chồng tôi bị tai nạn giao thông và mất ngay sau khi đưa vào bệnh viện. Với nỗi đau đớn ấy, tôi đã hóa điên một thời gian dài. Nay bệnh tình của tôi đã khá ổn định. Các con tôi cũng đã biết thương mẹ. Nhưng cũng thật lạ là hơn bao giờ hết, tôi thấy lòng mình thật thanh thản. Tôi có cảm giác chồng tôi vẫn còn sống. Cứ mỗi tuần tôi lại mang quần áo của anh ra giặt giũ, phơi phóng. Tôi mang giày của anh ra phố đánh xi. Buổi sáng tôi vẫn pha trà mời anh và trò chuyện với anh. Đến bữa cơm, tôi vẫn xới cơm cho anh ăn và gắp thức ăn cho anh. Tôi hoàn toàn thấy anh luôn đang ở bên cạnh vợ con. Tôi nói với các con tôi khi nào chúng lớn tôi sẽ kể câu chuyện về những người cha của chúng.

Duy chỉ có một điều mà cho đến bây giờ tôi không biết phải làm thế nào. Đó là việc xưng hô của hai đứa con tôi. Đứa con lớn của tôi là con người em còn đứa thứ hai lại là con người anh ruột. Qua lá thư này, tôi muốn Báo ANTG Cuối Tháng và bạn đọc nào đó quan tâm đến câu chuyện của tôi giúp tôi một lời khuyên. Tôi xin chân thành cám ơn. Chúc Báo càng ngày càng trở thành nơi tin cậy cho bạn đọc.

Ký tên

Thư của ANTG Cuối Tháng: Thưa chị, chúng tôi đã có thư riêng cho chị rồi. Như trong thư chúng tôi đã viết, một vài năm nữa cả hai cháu của chị đã lớn và có thể nghe câu chuyện về những người cha của chúng như chị viết. Việc xưng hô, theo chúng tôi thì đứa con lớn bắt buộc phải gọi đứa con nhỏ của chị là anh. Vì dù thế nào đi nữa thì người đàn ông vô lương tâm kia cũng là em ruột của chồng chị. Các cháu lớn lên sẽ hiểu. Tất nhiên việc thay đổi đó đối với chúng là một cú sốc tình cảm. Nhưng chị và gia đình chị không thể nào giấu đi sự thật ấy. Chúng tôi tin, với nhân cách và sự hiểu biết của chị và gia đình chồng chị, các cháu sẽ hiểu đúng câu chuyện và sẽ trở thành những người tốt. Một lần nữa, chúng tôi chân thành cám ơn sự tin tưởng của chị nơi chúng tôi. Chúng tôi cầu chúc những điều tốt đẹp nhất đến với chị và các con chị.

***

"Anh tôi còn nợ mẹ 99 roi"

Tôi thấy người anh rung lên. Tôi đứng nhìn và cũng khóc theo. Sau đó, anh cởi bộ quần áo lính giấu vào một cái bị cói. Anh ở nhà với mẹ tôi đến đêm hôm sau thì lại trốn đi. Năm ấy, anh tròn 20 tuổi. Bà không ngờ rằng phải hơn bốn mươi năm sau, mới gặp lại đứa con tội lỗi của mình.

Kính gửi các anh các chị trong Tòa soạn Báo ANTG Cuối tháng,

Tôi tên là Phạm Thế Khang. Năm nay tôi vừa bước sang tuổi 70. Tôi là một bạn đọc không bỏ sót số báo ANTG Cuối tháng nào kể từ khi báo ra đời đến nay. Mục đầu tiên tôi đọc khi mở tờ báo ra là mục nói về những chuyện khó tin có thật. Hôm nay tôi mạnh dạn viết thư cho Tòa soạn kể về câu chuyện của chính anh ruột tôi. Anh tôi tên là Phạm Thế An. Tôi không biết đây có phải là chuyện khó tin đối với Tòa soạn và bạn đọc không, nhưng đối với tôi thì đúng là một câu chuyện khó tin.

Mẹ tôi sinh được ba người con trai và hai người con gái. Năm mẹ tôi bốn mươi tuổi thì cha tôi mất. Mẹ đã ở vậy và nuôi chúng tôi khôn lớn thành người. Thuở bé, mấy anh em trai chúng tôi hay nghịch ngợm làm phiền lòng mẹ. Mỗi lần anh em chúng tôi có lỗi không nghe lời, mẹ đều bắt nằm sấp trên giường, tay cầm chiếc roi và hỏi: “Tội này đáng đánh mấy roi hở?”. Lúc nào cũng vậy, anh em chúng tôi cũng vừa mếu máo vừa trả lời: “Đáng đánh ba roi ạ”. Mẹ tôi bảo: “Hôm nay mẹ chỉ đánh một roi. Còn hai roi mẹ cho nợ. Nếu lần sau còn mắc lỗi, mẹ sẽ đánh nốt”. Nói xong, cầm roi đánh vào mông chúng tôi một roi. Mặc dù bị đánh rất nhẹ, nhưng lúc nào chúng tôi cũng òa khóc nức nở rất lâu. Riêng anh An là người bị đánh đòn nhiều nhất vì anh là đứa bé hiếu động và nghịch ngợm nhất trong mấy anh em.

Một lần, anh An rủ mấy đứa bạn đang đêm lấy bùi nhùi đốt cây rơm của một hàng xóm. Mẹ tôi biết chuyện buồn lắm. Mẹ bắt anh nằm sấp trên giường và hỏi: “An, tội này đáng đánh mấy roi?”. Anh An thưa: “Ba roi ạ”. Mẹ tôi đánh một roi và bảo: “Hôm nay mẹ chỉ đánh một roi. Mẹ cho nợ hai roi. Nếu còn làm thế, mẹ sẽ đánh”.

Nhưng lần nào mẹ cũng chỉ đánh chúng tôi một roi còn thì cho chúng tôi nợ. Tôi cũng không nhớ trong cuộc đời, chúng tôi đã nợ mẹ bao nhiêu roi nữa. Tuổi thơ với chúng tôi là những sự dạy bảo nghiêm khắc nhưng đầy bao dung của mẹ.

Chúng tôi dần lớn lên theo năm tháng, một chuyện đau lòng đã xảy ra trong gia đình chúng tôi. Anh An bỏ nhà ra thị xã làm ăn mà không thấy trở về. Mẹ buồn lắm và thường sai tôi ra thị xã hỏi thăm tin tức, nhưng tôi cũng chẳng có được tin tức gì về anh.

5 năm sau ngày bỏ nhà đi, anh An đột ngột xuất hiện. Anh đã đăng lính cho Pháp. Khi nhìn thấy anh An xuất hiện với bộ quân phục lính Pháp, mẹ tôi bàng hoàng. Bà đánh rơi cái tích nước vối vừa mang từ dưới bếp lên. Chiếc tích vỡ tan tành. Bà ngồi bệt xuống hiên nhà và khóc. Vừa khóc vừa kêu lên: “An ơi, mày làm nhục nhã cả gia đình này rồi”. Anh An vội chạy đến ôm lấy mẹ và nói: “Con có lỗi đã bỏ nhà đi, con xin lỗi Mủ”. Bà

ngồi khóc như thế rất lâu, rồi đứng dậy bước đến rút chiếc roi vẫn gài dưới mái gianh nghiêm giọng nói: “Nằm lên giường cho mẹ hỏi tội”. Anh An nhìn mẹ lưỡng lự. Đã lâu lắm rồi, bà không bắt chúng tôi nằm lên giường để hỏi tội và đánh roi nữa. Có lẽ vì thế mà anh lưỡng lự. “Nằm lên, còn đứng đấy được à?”. Anh đành bước đến bên giường và nằm lên. “An, tội bỏ nhà đi không nói gì với mẹ đáng mấy roi ?”. “Ba roi ạ”. Mẹ tôi giơ roi quất anh An một cái, rồi nói: “Mẹ đánh một roi cho nhớ. Lần sau tái phạm, mẹ sẽ đánh nốt hai roi”. Nghe nói vậy, anh An đáp “dạ” và định ngồi dậy thì bà cầm chiếc roi gõ gõ vào đầu anh nói tiếp: “Nằm xuống, đã hết tội đâu mà đứng dậy”. Mẹ nghiêm mặt hỏi: “An…”. Nói đến đó, giọng bà nghẹn lại. Tôi chưa bao giờ thấy bà như thế. “An, tội đi lính cho Pháp đáng đánh mấy roi?”. Nghe thế, anh An vội xoay người nhìn lại. Bà quát: “Nằm sấp mặt xuống và trả lời, tội đi lính cho Pháp đáng đánh mấy roi?”. Anh An nằm úp mặt xuống giường không nói được câu nào. "Nói". Tôi nghe thấy giọng mẹ lạc hẳn đi. Anh An vội đáp: “Ba roi ạ”. Mẹ tôi lại quát: “Hỗn, tội tầy trời như thế mà mày bảo ba roi à? Mấy roi hở An?”. Anh nói như khóc: “Dạ, 100 roi ạ”. Anh vừa dứt lời thì mẹ tôi như qụy xuống và khóc. Bà hờ cha tôi và nói có tội với ông vì đã không nuôi dạy được con để con ấy đi theo giặc.

Mãi lâu sau mới từ từ đứng dậy và nói: “Hôm nay mẹ chỉ đánh con một roi để con nhớ tội tầy trời này của con mà hối cải. Mẹ cho con nợ. Nếu con không từ bỏ làm lính cho giặc Pháp thì mẹ không tha một roi nào”. Rồi đánh anh An một roi. Khi bà gài chiếc roi lại dưới mái gianh, anh tôi vẫn nằm sấp mặt xuống giường. Tôi thấy người anh rung lên. Tôi đứng nhìn và cũng khóc theo. Sau đó, anh cởi bộ quần áo lính giấu vào một cái bị cói. Anh ở nhà với mẹ tôi đến đêm hôm sau thì lại trốn đi. Năm ấy, anh tròn 20 tuổi. Bà không ngờ rằng phải hơn bốn mươi năm sau, mới gặp lại đứa con tội lỗi của mình.

Bốn anh em tôi sau đó đều tham gia cách mạng. Bà rất vui. Nhưng hễ khi anh em tôi tề tựu đông đủ bên bà thì lại khóc nhớ đến anh An. Bà luôn trăn trở với cảm giác là mình có lỗi đã không dạy bảo được anh. Mặc dù theo lính Pháp nhưng bà vẫn thương anh, vẫn luôn ngóng chờ tin tức của đứa con lầm lạc. Trong thâm tâm anh em tôi, tất cả đều nghĩ anh đã mất trong chiến tranh.

Ngôi nhà của chúng tôi ở quê đã được xây dựng lại khang trang. Mẹ tôi vẫn ở trong ngôi nhà ấy chứ không theo chúng tôi ra thành phố. Bà muốn ở đó để đợi anh An về. Trong tâm trí bà, anh An đang tìm đường về nhà và còn vì anh ấy còn nợ 99 roi nữa nên bà vẫn giữ lại chiếc roi. Bây giờ nhà không có mái gianh, bà để roi dưới chiếu trên chiếc giường đang nằm. Lúc đó tôi nghĩ bà đã lẫn vì tuổi già và vì thương nhớ con quá.

Một lần tôi cho cả gia đình về nghỉ hè ở quê, các con tôi nhìn thấy và hỏi chuyện về chiếc roi đó. Ngày ấy, chúng chỉ nghe vậy chứ tôi biết chúng chưa thể hiểu hết câu chuyện về chiếc roi.

Anh An đã trở về thật. Anh theo người Pháp vào Nam. Sau đó anh tìm cách trốn lính, đổi tên họ và trở thành một ông giáo. Năm 1975, nghe chính quyền Sài Gòn tuyên truyền về những gì sẽ xảy ra khi Cộng sản vào thành phố, anh sợ quá lên tàu vượt biên và định cư ở Mỹ. Có những hôm nhớ mẹ, nhớ quê hương da diết muốn viết thư về cho gia đình nhưng lại không dám viết. Anh hổ thẹn với mẹ, với quê hương, tự coi như mình đã chết, để bà đỡ đau lòng hơn. Nhưng càng già, anh tôi càng đau khổ và ân hận vì đã không nghe lời dạy năm xưa mà bỏ nhà đi theo giặc. Và cuối cùng anh quyết định trở về quê hương sau mấy chục năm xa cách.

Khi nhìn thấy mẹ, anh chỉ kêu được hai tiếng “Mẹ ơi!” rồi đổ gục vào lòng bà và khóc nức nở. Lúc đó, mắt mẹ tôi đã mờ nhưng không thể nào quên được đứa con tha hương của mình. Bà đã nhận ra: “Sao con bỏ nhà đi lâu thế, hở An” giọng mẹ nghẹ ngào. Anh càng khóc to hơn như một đứa trẻ và xin tha thứ. Anh rất muốn về từ lâu, lâu lắm rồi để trả nợ roi cho mẹ và anh nghĩ còn bị phạt thêm nhiều roi nữa. Nghe vậy, mẹ tôi cười trong làn nước mắt đã cạn khô và bảo: “Còn nợ mẹ 99 roi. Nhưng mẹ lại cho con nợ. Nếu con mắc lỗi lần nữa, mẹ sẽ đánh đủ không tha một roi”. Nói xong bà cười, nụ cười rạng rỡ hơn bao giờ hết.

Một năm sau ngày gặp lại đứa con trở về, bà qua đời. Từ ngày mẹ mất, anh An thường xuyên về thăm quê hương. Đến năm 70 tuổi thì anh về hẳn và sống ở trong ngôi nhà tuổi thơ của chúng tôi.

Ba năm sau thì anh mất. Trước khi mất, anh dặn đi dặn lại chúng tôi là khi anh mất thì bỏ chiếc roi vào áo quan để anh mang xuống suối vàng cho mẹ, vì anh vẫn còn nợ 99 roi. Chúng tôi đã thực hiện mong ước cuối đời của anh. Nhưng tôi biết, mẹ tôi sẽ chẳng bao giờ đánh anh cả 100 roi. Mẹ chỉ đánh chúng tôi một roi để nhớ lỗi mà tu sửa cái đức khi sống trên cõi đời này.

Phạm Thế Khang

Thư của Báo ANTGCT:

Kính thư ông Phạm Thế Khang,

Chúng tôi chẳng còn nghi ngờ gì nữa về câu chuyện ông viết thư kể cho chúng tôi. Nhưng câu chuyện ấy có lẽ đang trở thành câu chuyện khó tin với nhiều người trong thời đại này. Chúng ta đang đánh mất đi quá nhiều những điều thiêng liêng trong đời sống hiện đại. Đấy chính là nỗi đau lòng của các bậc cha mẹ. Tình thương yêu bao la, lòng nhân ái thẳm sâu và kỷ cương nghiêm minh của người mẹ luôn luôn là con đường duy nhất cho những đứa con lầm lạc trở về đúng ngôi nhà chân chính của cuộc đời mình. Khi đọc xong câu chuyện của ông chúng tôi đã không kìm được những giọt nước mắt.

Thật buồn thay khi những “chiếc roi” của nhân ái và nghiêm minh trong xã hội chúng ta ngày một ít đi. Thay vào đó là một sự giáo dục hết sức sai lầm của không ít các bậc cha mẹ. Hậu quả của sự giáo dục đó chúng ta đã và đang được chứng kiến thông qua các phương tiện thông tin đại chúng ngày nay. Chúng tôi hy vọng chiếc roi trong câu chuyện của ông sẽ quất xuống nhiều người đang sống hiện nay ít nhất là một lần. Chúng tôi vô cùng cảm ơn về câu chuyện ông đã kể cho chúng tôi và bạn đọc ANTGCT. Chúng tôi xin được thắp một nén hương trong tâm khảm để dâng lên một người mẹ nhân từ và vĩ đại của chúng ta và một nén hương cắm trên mộ ông Phạm Thế An, một người con lầm lạc nay đã trở về.

Kính thư

***

Người phụ nữ đó là mẹ tôi

Quê ngoại của tôi ở Thanh Hóa, còn quê nội thì cho đến bây giờ tôi cũng không biết. Tôi chỉ biết tôi lớn lên ở một nông trường trung du nơi mẹ tôi làm việc tại đó cho đến cuối đời. Những năm tháng thời chiến tranh, đất nước vô cùng khó khăn, mẹ tần tảo nuôi tôi ăn học.

Kính thưa Tòa soạn,

Câu chuyện về mẹ tôi mà tôi đã biết cách đây 20 năm nhưng bây giờ tôi mới kể. Xin Tòa soạn cho phép tôi được giấu tên. Không phải vì tôi sợ hãi điều gì mà tôi chỉ thấy không cần phải đưa tên những người có liên quan trong câu chuyện này. Tôi thiết nghĩ, khi đọc xong lá thư này Tòa soạn và bạn đọc sẽ thông cảm với tôi.

Hiện nay tôi là một thạc sĩ khoa học có uy tín trong nghề và trong cuộc sống. Những gì tôi thành đạt ngày hôm nay là do công nuôi dưỡng và dạy dỗ của mẹ tôi. Mẹ tôi đã qua đời cách đây năm năm. Nhưng đêm nào tôi cũng thắp một nén nhang trên bàn thờ mẹ và ngồi suy ngẫm về cuộc đời của mẹ tôi và của chính tôi.

Cho đến bây giờ, tôi cũng không biết tôi sinh ra ở đâu và bố đẻ tôi là ai. Trước khi mẹ tôi mất nhiều năm, tôi đã nhiều lần hỏi mẹ tôi về bố đẻ tôi. Nhưng mẹ tôi chỉ khóc và nói là mẹ tôi không biết. Ngày ấy, tôi nghĩ có lẽ vì thù hận bố tôi ghê lắm mà cương quyết không cho tôi nhận bố. Tôi tin như vậy vì trong cuộc đời tôi cũng đã nghe những câu chuyện tương tự. Có những người hận thù người mình yêu hay chồng mình mà nói với con bố của nó đã chết và không cho bố con gặp nhau. Nhưng suốt cuộc đời sống với tôi, tôi luôn luôn nhận thấy mẹ tôi không có biểu hiện gì về sự thù hận của mẹ tôi đối với bố tôi. Tôi biết có một điều gì đó uẩn khúc trong lòng mẹ tôi mà không nói được ra.

Quê ngoại của tôi ở Thanh Hóa, còn quê nội thì cho đến bây giờ tôi cũng không biết. Tôi

chỉ biết tôi lớn lên ở một nông trường trung du nơi mẹ tôi làm việc tại đó cho đến cuối đời. Những năm tháng thời chiến tranh, đất nước vô cùng khó khăn, mẹ tần tảo nuôi tôi ăn học. Tôi học rất giỏi và rất ngoan nên mọi người rất kính trọng mẹ tôi. Nhưng mẹ tôi được kính trọng hơn vì tấm lòng của mẹ tôi đối với mọi người. Mẹ là một người có thể coi mọi con người sống gần mẹ tôi như ruột thịt. Ai thiếu thốn khó khăn, ai đau ốm bệnh tật, ai buồn khổ... mẹ tôi đều giúp đỡ. Mẹ tôi là một người phụ nữ nhân ái và gương mẫu. Mẹ tôi là niềm tin yêu của tất cả mọi người. Chỉ có một điều làm mọi người băn khoăn. Đó là mẹ tôi đã sống một mình để nuôi tôi từ năm mẹ tôi mới chỉ 24 tuổi. Mẹ tôi là một người phụ nữ nhan sắc. Sự hy sinh vì mọi người và tính tình ít nói làm mẹ tôi càng thêm đẹp. Có bao nhiều người đàn ông đã đem lòng yêu thương mẹ tôi chân thành nhưng mẹ tôi đều chối từ.

Hồi đó, mẹ con tôi ở trong một căn hộ tập thể chật hẹp của nông trường làm bằng tranh tre, nên câu chuyện giữa mẹ tôi và những người đàn ông yêu mẹ tôi, tôi đều nghe được dù không muốn. Với người nào cũng vậy, mẹ tôi đều nói không xứng đáng với tình yêu thương của người ấy. Sau này lớn lên, tôi thường xuyên tự hỏi tại sao mẹ tôi lại nói là mẹ tôi không xứng đáng. Mẹ tôi có nhan sắc, mẹ tôi là một người có tấm lòng nhân ái, mẹ tôi là một người biết sống vì người khác. Vậy tại sao mẹ tôi lại nói mẹ tôi không xứng đáng? Hay là vì mẹ tôi đã có một đời chồng? Nhưng lý do đó không thuyết phục được tôi. Vì những người đàn ông đến với mẹ tôi với một tình yêu chân thành. Họ để lại trong ký ức tôi một hình ảnh đẹp.

Năm 26 tuổi thì tôi lấy vợ. Tôi quyết định nói chuyện với mẹ về bố đẻ của tôi. Tôi xin mẹ dù thù hận bố tôi đến đâu thì cũng cho tôi được báo tin ngày tôi lấy vợ để sau này tôi khỏi phải ân hận vì bất hiếu. Đêm ấy mẹ tôi khóc rất lâu. Chưa bao giờ tôi thấy mẹ tôi khóc đau đớn và tội nghiệp đến như vậy. Rồi mẹ tôi lau nước mắt nói với tôi là mẹ xin lỗi. Mẹ tôi hứa sẽ nói với tôi vào một ngày náo đó. Vì gần đến ngày vui và vì tôi không thể chịu đựng được khi nhìn mẹ tôi khóc như thế, tôi không hỏi mẹ tôi nữa. Nhưng tôi hiểu có một điều không bình thường về người bố đẻ của tôi.

Thế rồi tôi cũng không hỏi mẹ tôi nhiều như trước về bố đẻ tôi. Nhưng đến một ngày mẹ tôi gọi tôi đến và kể cho tôi nghe về bố đẻ của mình. Đó là những ngày mẹ tôi đau ốm. Hình như mẹ tôi đã biết trước mình sẽ ra đi vĩnh viễn. Mẹ tôi nhìn tôi đầm đìa nước mắt và bảo : “Mẹ không còn sống với con được lâu nữa. Mẹ đã hứa nói cho con biết bố đẻ con là ai. Mẹ không thể ra đi mà không nói với con. Nhưng mẹ mong con nghe xong câu chuyện này con hãy tha thứ cho mẹ. Mẹ xin con hãy tha thứ cho mẹ để mẹ có thể nhắm mắt được”. Lúc đó, mẹ tôi run rẩy nhắc đi nhắc lại câu “xin con hãy tha thứ cho mẹ”. Tôi cầm tay mẹ tôi, khóc và nói : “Con xin mẹ đừng nói như vậy, con đau lòng lắm”.

Mẹ tôi đã kể cho tôi nghe về bố đẻ của tôi. Tôi bàng hoàng. Tôi không bàng hoàng về bố đẻ tôi mà tôi bàng hoàng về mẹ tôi. Cho đến lúc đó, tôi mới hiểu vì sao mẹ tôi không nói cho tôi nghe bố đẻ tôi là ai. Vì mẹ tôi cũng không biết và không thể nhớ được bố đẻ của tôi là ai nữa. Bố đẻ của tôi là một khách làng chơi. Ông chỉ đi qua cuộc đời mẹ tôi trong một khoảnh khắc, khi mẹ tôi còn quá thơ dại. Sự thật thì một khoảnh khắc tôi biết đó là ê chề và đau đớn, gặm nhấm và hành hạ mẹ tôi cả một đời người.

Khi mẹ tôi mang thai, những người bạn "đặc biệt" của mẹ tôi khuyên hãy phá thai. Nhưng mẹ tôi không làm việc ấy. Khi mang thai tôi được 5 tháng, mẹ tôi quyết định bỏ thành phố lên miền đất trung du này. Đêm đêm, mẹ tôi thề nguyền với cái thai rằng không bao giờ trở lại chốn phố phường mà mẹ tôi đã từng tủi nhục. Mẹ tôi xin được vào làm nấu cơm ở một nông trường trung du. Tôi được sinh ra ở đó. Từ đó, con người mẹ tôi hoàn toàn thay đổi. Mẹ tôi làm tất cả những gì có thể cho tôi và cho những người sống xunh quanh.

Kính thưa Tòa soạn,

Tôi đã ba lần viết lá thư như thế này nhưng tôi lại đốt đi. Tôi giày vò tự hỏi: Một người con thế nào nếu viết thư kể cho người khác nghe câu chuyện về mẹ mình như thế. Nhưng dù thế nào, tôi cũng thấy tự hào về mẹ tôi. Bởi mẹ tôi đã đi qua được lỗi lầm của đời mình. Tôi hiểu vì sao mẹ tôi đã khóc trong đau khổ khi phải nói với những người đàn ông yêu mẹ tôi một cách chân thành là mẹ tôi không xứng đáng. Tôi tự hào vì mẹ tôi đã không một lúc nào không dạy tôi hãy nhân ái và giúp đỡ con người và mẹ tôi là tấm gương của lòng nhân ái và yêu thương con người như vậy. Tôi tự hào vì mẹ tôi đã không che giấu lỗi lầm của mình.Tôi hiểu mẹ tôi như thế, nhưng tôi vẫn cảm thấy có gì đó bất hiếu. Xin Tòa soạn hãy cho tôi một lời khuyên

***

Tôi vị tha hay nhu nhược?

Thế là tôi quyết bảo vệ ông ấy đến cùng. Ai bảo chồng tôi có con riêng tôi đều gạt phắt. Ai xui tôi đi kiện, tôi bảo rỗi hơi. Tổ chức đến nhà nắm tình hình, tôi bảo rằng gia đình tôi yên ấm, hạnh phúc, tôi không có gì phàn nàn về ông ấy cả. Chuyện người, chuyện đời thế gian cười 3 tháng chứ ai cười 3 năm.

Kính thưa các anh chị ở tòa soạn Báo An ninh thế giới cuối tháng!

Tôi không nghĩ rằng sẽ có lúc phải kể câu chuyện đau lòng này ra, câu chuyện mà suốt bấy nhiêu năm tôi hằng chôn sâu cất kín trong lòng, tôi đã tự hỏi mình rất nhiều lần rằng tôi là một người đàn bà vị tha hay nhu nhược. Có thể, mãi mãi tôi giữ chặt nó cho riêng mình nếu như không có cái ngày mà con gái đầu lòng của tôi đã về sau khi mừng tuổi mẹ đầu năm đã quỳ xuống trước mặt tôi khóc ròng và hận tôi làm cho anh chị em nó phải chịu điều nhục nhã. Lòng người mẹ một đời vì chồng vì con như tôi đã đau như bị dao cắt. Trong sự bối rối đến cùng cực, tôi chỉ còn biết viết thư cho các anh chị trong tòa soạn, những mong nhận được một lời khuyên sáng suốt, chân tình để giúp tôi thoát khỏi sự khủng hoảng này.

Câu chuyện xảy ra cách đây đã gần 40 năm, và thực ra, nó chưa bao giờ kết thúc. Lúc đó, chồng tôi đang là cán bộ Đoàn xã, còn tôi đang ở cữ sinh đứa con gái đầu lòng. Cuộc hôn nhân của tôi khiến cho bao trai gái trong làng phải thầm ghen tị vì tôi lọt vào mắt xanh của anh Bí thư đoàn xã hiền lành, đẹp trai, năng nổ.

Nhà tôi ở sát một con kênh đào chạy qua. Sáng sáng, các bà các cô trong làng đều ra bến nước để giặt giũ và đó cũng là nơi để cả làng nói chuyện trên trời dưới bể. Và chuyện chồng tôi có tình nhân cũng bắt đầu nghe được từ đây. Người đó chẳng phải ai xa lạ chính là cô Yến ở xóm bên. Tôi nghe ngóng, dò hỏi và bao đêm khóc thầm, gối đẫm nước mắt cho đến ngày cô Yến sinh nở. Cả làng trên xóm dưới xôn xao, tiếng đồn ngày càng dữ, không chỉ tôi đứng ngồi không yên mà chồng tôi cũng không giấu được nỗi lo lắng sợ mất cái chức đang có và cũng rơi luôn cả chức đội trưởng sản xuất mà chồng tôi đang phấn đấu.

Hàng xóm và gia đình bên ngoại nhất quyết bắt tôi đến gặp cô Yến làm cho ra chuyện. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, tức thì tức thật nhưng sợ làm to chuyện chồng tôi xấu hổ, mà không chừng chồng tôi sẽ đến ở với cô Yến thì vợ sẽ mất chồng, con sẽ mất bố. Với lại ở nông thôn quê tôi, quan niệm hãy còn nặng nề: “Có chồng mới gọi bằng bà/ Không chồng thì gọi là da lợn lòi”. Nghĩ sao làm vậy, tôi quyết giành giật lại chồng tôi. Ngày Yến sinh con trai, tôi gạt nước mắt gắng gượng gánh một gánh gạo đầy và 5 cân nếp tới nhà Yến. Tôi van xin cô ấy hãy buông tha chồng tôi, bởi dù sao tôi cũng đang là vợ của anh ấy. Giờ đây cô đã có một đứa con là giọt máu của anh ấy để an ủi. Nếu cô thương tôi và vẫn còn yêu anh ấy thì hãy đừng khai nhận với mọi người đây là con của anh Hiếu chồng tôi.

Mọi chuyện rồi cũng êm xuôi. Tôi vẫn một mực chiều chuộng chồng tôi như chưa có chuyện gì xảy ra. Chúng tôi có thêm 4 cháu trai nữa. Năm 1968, giặc Mỹ đánh phá ra miền Bắc dữ dội. Chúng thả bom và pháo kích từ biển vào. Quê tôi, cả làng nhà ai cũng đào hầm trú ẩn. Dân quân cũng đào sẵn các hầm cá nhân ở hai bên đường đi, nếu giặc Mỹ ném bom, người đi đường còn có chỗ mà tránh. Và trớ trêu thay, trong một trận bom, chồng tôi lại có với cô Lành góa chồng một đứa con trai nữa trong lần nhảy hầm tránh bom cùng chị ta. Nuốt hận vào trong, gạt nước mắt một lần nữa, tôi lại gồng gánh gạo nếp xôi gà đến biếu và nói khéo với cô Lành để cô im lặng không khai đứa trẻ trong bụng là của ai.

Tất nhiên, cô Lành cũng như cô Yến đều chiều theo ý nguyện của tôi mà cắn răng mang tiếng chửa hoang chứ nhất quyết không khai cha của những đứa trẻ. Họ nói với tôi cảnh góa bụa quá sớm, chỉ xin chồng tôi một đứa con sớm tối vui vầy chứ không có ý định cướp chồng tôi và hứa cắt đứt quan hệ với chồng tôi. Tội nghiệp thân tôi, cứ nghĩ đến những ngày ấy là nước mắt tôi lại ứa ra. Gia đình tôi giữ được yên ấm thì búa rìu dư luận lại bổ xuống đầu tôi. Người làng nói xa nói gần, có người nói thẳng vào mặt tôi là tôi có mắt giả mù, có tai giả điếc. Họ còn hát vè bóng gió chuyện của tôi: “Đói lòng ăn nắm lá sung/ Chồng một thì lấy chồng chung thì đừng”. Họ bảo tôi nhu nhược, mắc bùa mê thuốc lú của chồng tôi. Thú thực, lòng dạ có đau đớn ghen tuông, song tôi vẫn còn yêu chồng tôi quá nhiều và luôn có một niềm tin không dễ gì lay chuyển được là chồng tôi vẫn yêu tôi, yêu các con. Bây giờ chồng tôi đã là Bí thư đảng ủy xã, tôi không thể nào hắt đổ bát cơm các con đang ăn, cũng như xô đổ cái ghế anh ấy đang ngồi.

Tôi sống êm đềm với chồng tôi cùng lũ con lúc này đã ngót nghét 10 đứa cả trai lẫn gái. Ngày đi làm đồng, tối về nhận nan của hợp tác xã đan lát thêm, nhằm kiếm công đổi thóc ăn cho gia đình đỡ túng thiếu. Thế rồi, một lần nữa chồng tôi đã làm tôi quị ngã vì thói trăng hoa của mình.

Sáng hôm ấy, khi cùng các con lên nhận nan ở đội sản xuất, ông đội trưởng không muốn cho tôi nhận cứ chần chừ bảo hết nan rồi. Chờ mãi đến trưa tôi đi thẳng lên văn phòng hợp tác xã thì nghe được tiếng ông đội trưởng nói nhỏ với mấy người ngồi bên: “Ông Hiếu lại ăn nằm với cô Lê kế toán hợp tác xã có chửa rồi. Vợ ông ấy đó, có lẽ bà ấy bị câm hay chập mạch mới chịu được ông chồng sa đọa như thế. Đừng chia nan cho nhà bà ấy nữa, để vợ chồng đói rách, sinh ra cắn nhau, cho ông Hiếu lo làm ăn không bụng dạ nào mà nghĩ đến đàn bà nữa”. Tôi choáng váng, suýt ngất xỉu giữa sân hợp tác trong cái nắng chang chang trưa tháng 6. Thất thểu lê chân về đến nhà, tôi gọi đàn con ra và ôm lấy chúng khóc òa lên. Lần đầu tiên sau chục năm chịu nhịn, tôi đã khóc như mưa như gió, tức tưởi nói với các con: “Chuyến này cả nhà chết đói các con ơi, hàng xóm thì chê cười mẹ ngu muội, dốt nát. Họ hàng khinh rẻ xa lánh, hợp tác thì không chia nan cho nữa, biết lấy gì để sống đây các con ơi”. Tôi vừa khóc vừa gào vì tất cả những uất ức nén chịu trong suốt 20 năm trời giờ đây vỡ òa ra. Tôi không có gì mà mất, cũng chẳng còn gì để giữ nữa. Ông ấy nằm trên nhà lẳng lặng chứng kiến tất cả mà không nói năng gì. Suốt 3 ngày liền ông cứ nằm không ăn, không uống. Các con tôi đưa cơm vào, ông ấy bảo: “Ai cũng chê cười, khinh rẻ, chỉ còn có vợ con là chỗ dựa duy nhất mà cũng nói bóng nói gió thì ông còn ăn, còn sống làm gì nữa”. Ông ấy thanh minh chỉ vì thương mấy người phụ nữ kia thiếu thốn tình cảm, không nơi nương tựa lúc tuổi già nên đã làm từ thiện giúp đỡ cho họ có đứa con thôi.

Nghe ông phân trần, lòng người đàn bà còn nặng tình với chồng cũng phần nào nhẹ nhõm. Xét cho cùng tôi thấy chồng tôi cũng xuất phát từ ý tốt, từ lòng cao thượng. Thế là tôi quyết bảo vệ ông ấy đến cùng. Ai bảo chồng tôi có con riêng tôi đều gạt phắt. Ai xui tôi đi kiện, tôi bảo rỗi hơi. Tổ chức đến nhà nắm tình hình, tôi bảo rằng gia đình tôi yên ấm, hạnh phúc, tôi không có gì phàn nàn về ông ấy cả. Chuyện người, chuyện đời thế gian cười 3 tháng chứ ai cười 3 năm.

Giờ các con tôi đã lớn, cháu chắt nội ngoại hai bên đã 12 đứa. Hai người phụ nữ là cô Yến và cô Lành đều đã mất cả, hai đứa con của họ đều dắt díu nhau về gặp rồi xin lỗi tôi thay cho mẹ nó và xin nhận bố, nhận anh em. Tôi vui lòng cho họp các con lại, nói với chúng: Đây là 2 người anh em cùng cha khác mẹ với các con. Chúng thiếu thốn tình cảm từ thơ bé, các con nên bù đắp cho cả hai anh em về tình cảm lẫn vật chất. Các con tôi ngoan ngoãn vâng lời. Chúng không hề hé răng chỉ trích bố hay ghét bỏ hai người anh em ruột thịt. Riêng thằng bé con cô Lê nó kiên quyết không chịu nhận bố vì nó bảo nó không có một người bố như thế, đẻ con ra mà không dám nhận con. Nó đã đưa mẹ nó vào Nam để đoạn tuyệt với quá khứ, xóm giềng.

Tôi năm nay đã 65 tuổi rồi, tôi mãn nguyện với những gì mình đã hy sinh chịu đựng vì các con và trên hết là vì chồng tôi. Hạnh phúc đã đến ngày hái quả, con cháu dâu rể đề huề, một sân hòe quế bốn bề ấm êm. Ấy vậy mà tết Ất Dậu năm nay, các con tôi về tề tựu đông đủ. Ăn tết xong, con gái đầu lòng của tôi đã quỳ xuống trước mặt tôi và òa lên nức nở. Cháu nói rằng: “Mẹ ơi! Mẹ làm hư bố. Mẹ nhu nhược quá, mẹ đã để bố con theo hết người này đến người khác, có đứa con rơi này, đến đứa con vãi khác. Mẹ làm thế là bôi gio trát trấu vào mặt chúng con... Chúng con không cất mặt lên được để mà nhìn thiên hạ”. Tôi khẽ khàng: “Chuyện gì mà con lại oán trách bố mẹ vậy. Chuyện cũ qua lâu, năm mới nhắc lại làm gì”. Con tôi càng nức nở: Hôm qua, chồng con bảo: “Bố mày tốt đẹp lắm đấy à. Có tới 3 đứa con rơi, không biết chừng cha nào con nấy thì nói gì được ai. Ôi mẹ ơi, con chết nhục vì bố mẹ đấy. Tại mẹ quá nuông chiều bố, nếu ngay từ đầu mẹ làm to chuyện, kiên quyết ngăn cản bố thì làm chi có chuyện như hôm nay”.

Các anh chị ơi! Suốt 40 năm, tôi cắn răng chịu đựng là vì chồng và các con, là vì nỗi đau mình tôi gánh chịu. Nhưng khi nỗi đau ấy hành hạ sang cả con gái tôi, để nó oán trách tôi thì tôi không thể chịu đựng được. Tôi rất hiểu tâm trạng của con và càng thương con. Con tôi nói đúng hay sai? Tôi đã sai trong suốt chừng ấy năm hay chồng tôi sai? Tôi là người đàn bà cao thượng, có lòng vị tha, hay tôi nhu nhược đớn hèn? Suốt 40 năm, tôi chưa bao giờ gục ngã vì đau đớn, nhưng trước những lời kết tội của con gái tôi, tôi đã sụp đổ. Tôi buồn, tôi ốm từ tết đến giờ mới gượng dậy nổi để viết bức thư này gửi tới các anh chị trong trong tòa soạn, nhằm tâm sự với báo cho vơi bớt nỗi buồn. Xin các anh chị ở tòa soạn báo hãy cho tôi một lời khuyên.

Quỳnh Lưu tết Ất Dậu

***

Chúng tôi đã "giết chết" một người bạn

Vất vả lắm chúng tôi mới biết thông tin về S: Sau khi bị nhà trường gửi công văn đến địa phương thông báo về đạo đức của mình, S đã phải chịu quá nhiều tai tiếng và những ánh mắt khinh bỉ của hàng xóm. S đã xin đi khai hoang ở một huyện miền núi.

Kính gửi các anh, các chị Báo ANTG Cuối tháng!

Năm nay tôi đã gần bảy mươi tuổi. Cái tuổi mà con cháu đã có thể chúc thọ được rồi. Tôi đã chứng kiến biết bao câu chuyện cuộc đời. Nhưng có một câu chuyện mà tôi không thể nào quên được. Tôi viết lá thư này gửi các anh, các chị trong Tòa báo để kể lại câu chuyện mà tôi là một người liên quan đến câu chuyện đó. Hy vọng, câu chuyện

của tôi nếu được in lên sẽ nói với bạn đọc gần xa một điều gì đó về cuộc đời này.

Câu chuyện xảy ra vào năm cuối cùng trong đời sinh viên của tôi, ở ký túc xá mà tôi ở lúc đó. Một hôm, chúng tôi đi tập quân sự. Duy chỉ có một người trong phòng kêu ốm và ở lại. Người đó là S, quê ở Thanh Hóa. Buổi chiều trở về, tôi sắp xếp lại đồ đạc cá nhân và hoảng hốt nhận ra một chỉ vàng của tôi không cánh mà bay. Đó là chỉ vàng mà cha mẹ cho để mua xe đạp đi làm sau khi tôi ra trường. Ngay lúc đó, tôi nhìn S đang nằm quay mặt vào tường và hoàn toàn tin rằng S đã lấy cắp chỉ vàng của tôi. Tôi đề nghị mọi người trong phòng cho tôi khám tư trang của họ. Cuộc khám xét không thành công.

Nhưng qua phân tích của chúng tôi và qua thái độ hoang mang của S, chúng tôi đều tin S đã giả ốm ở nhà để lấy cắp chỉ vàng của tôi. Chúng tôi đã báo cáo sự việc với nhà trường. Bảo vệ nhà trường cho biết, buổi sáng chúng tôi đi tập quân sự thì S có ra khỏi trường khoảng một giờ đồng hồ. Mặc dù S cả quyết không hề lấy cắp chỉ vàng ấy, nhưng chúng tôi và nhà trường đã tiến hành nhiều cuộc họp để chất vấn và khẳng định thủ phạm vụ trộm đó là S.

Một tuần sau, chúng tôi phát hiện S mang một tải mì sợi ra ga tàu mang về quê. Chúng tôi túm lại hỏi S lấy tiền đâu mà mua mì sợi. S không nói gì mà ôm mặt khóc. Năm đó, nhà trường đã không xét tốt nghiệp cho S mặc dù học lực của S rất khá, với lý do đã có hành vi đạo đức xấu và không trung thực với tội lỗi của mình. Chúng tôi hồ hởi nhận bằng tốt nghiệp và quyết định phân công công tác. Chỉ có S không được nhận bằng tốt nghiệp và tạm thời không được phân công công tác. Đồng thời nhà trường có công văn gửi về địa phương S sinh sống đề nghị địa phương theo dõi và giáo dục S. Khi nào địa phương chứng nhận S đã hối cải và tiến bộ thì nhà trường sẽ xem xét giải quyết trường hợp của S.

Thời gian cứ thế trôi đi. Một số bạn bè học cùng chúng tôi vẫn có liên lạc với nhau. Duy chỉ có S là không ai biết rõ ràng ở đâu và làm gì. Nhà trường cho biết, S cũng không quay lại trường để xin cấp bằng và phân công công tác.

Ngày tháng trôi qua, tôi chẳng còn nhớ tới chỉ vàng bị lấy cắp năm xưa. Trong đám bạn bè tôi, có những người rất thành đạt. Đặc biệt H đã trở thành một người rất giàu có bằng năng lực và sức lao động của chính anh. Anh là một người được xã hội biết đến.

Một hôm, sau ngày tôi vừa nghỉ hưu, có một thanh niên mang đến nhà tôi một lá thư và một cái hộp giấy nhỏ. Anh thanh niên nói là một người nhờ chuyển, nhưng lại nói là không nhớ tên người đó. Tôi băn khoăn và hồi hộp mở thư ra. Lá thư chỉ vẻn vẹn mấy dòng: "Anh P thân mến, tôi xin được gửi trả lại anh chỉ vàng mà tôi đã lấy của anh cách đây mấy chục năm. Tôi sẽ đến gặp anh để xin anh thứ tội. Kính". Đọc thư xong, tôi thực sự bàng hoàng. Lá thư không ký tên. Tôi không còn nhận được chữ đó là của ai viết nữa. Tôi đoán đó là thư của S. Tôi mở chiếc hộp giấy nhỏ và nhận ra trong đó có một chỉ vàng. Đó là một chỉ vàng mới. Không hiểu tại sao lúc đó nước mắt tôi chảy ra giàn giụa. Lúc này tôi mới thực sự nghĩ đến S với một nỗi xót thương. Ngày ấy, S là sinh viên nghèo nhất trong lớp. Bố S mất sớm. Mẹ S phải tần tảo nuôi năm anh chị em S ăn học. Có lẽ vì thế mà trong một phút không làm chủ được mình, S đã trở thành một kẻ ăn cắp.

Nếu lúc đó, chúng tôi có được sự xót thương như bây giờ thì có lẽ chúng tôi không đẩy S vào tình cảnh như ngày ấy.

Sau khi nhận được lá thư và chỉ vàng, tôi hầu như mất ăn, mất ngủ. Có một nỗi ân hận cứ xâm chiếm lòng tôi. Ngày ngày tôi đợi S đến tìm. Tôi sẽ nói với S là tôi tha thứ tất cả và tôi cũng xin lỗi S vì lòng tôi thiếu sự thông cảm và thiếu vị tha.

Một buổi sáng có tiếng chuông cửa. Tôi vội chạy ra mở cửa. Người xuất hiện trước tôi không phải là S mà là H. Tôi reo lên: "Ối, hôm nay sao rồng lại đến nhà tôm thế này". Khác với những lần gặp gỡ trước kia, hôm đó gương mặt H trầm tư khác thường. Tôi kéo H vào nhà và nói ngay: "Mình vừa nhận được thư thằng S. Cậu có biết nó viết gì không? Nó hứa trả lại tôi chỉ vàng và nói sẽ đến gặp tôi để xin lỗi". Khi tôi nói xong, H bước đến bên tôi và nói: "Anh P, anh không nhận ra chữ viết của tôi ư. Tôi chính là người viết lá thư đó. Tôi chính là người đã ăn cắp chỉ vàng của anh". Nói xong, H như đổ vào tôi và khóc rống lên. Tôi vô cùng bàng hoàng và không tin đó là sự thật. Khóc xong, H đã kể cho tôi nghe tất cả sự thật. Vì cũng muốn mua một chiếc xe đạp sau khi tốt nghiệp đi làm, H đã tìm cách lấy trộm chỉ vàng. Và suốt thời gian qua, H rất ăn năn và luôn tìm kiếm S để chuộc lỗi. Thế rồi chúng tôi quyết định về quê S mặc dù biết S không còn sinh sống ở quê đã lâu.

Nghe vậy, chúng tôi lại tức tốc lên đường tìm đến nơi S đang sinh sống. Ở đó S sống cùng vợ con trong một ngôi nhà gỗ đẹp dưới chân một dãy đồi. S trồng trọt và mở một trang trại chăn bò lớn. Trông anh già hơn tuổi nhưng khỏe mạnh và đôi mắt nhân ái vô cùng. Cả ba chúng tôi ôm lấy nhau mà khóc.

Tôi và H quyết định ngủ lại một đêm với S. H xin S cho H được kể sự thật cho vợ con S nghe để họ thanh thản và hãnh diện về chồng, về cha mình và H muốn được tạ lỗi với vợ con S. Nhưng S gạt đi và nói: "Chưa bao giờ họ tin tôi là kẻ ăn cắp". Trước khi chia tay nhau, H cầm tay S khóc và nói: "Mình có tội với cậu. Cậu đã tha tội cho mình. Nhưng mình muốn được trả một phần nhỏ cái nợ lớn mà đời mình đã mang nợ với cậu. Hãy nói mình phải trả nợ cậu như thế nào". S mỉm cười và nói: "Ông đã trả hết nợ rồi". Khi tôi và H còn chưa hiểu ý thì S nói: "Việc ông nói ra sự thật về tội lỗi của ông là ông đã trả hết nợ rồi. Đừng nghĩ gì về chuyện cũ nữa. Mà thực ra, ông nợ chính ông nhiều hơn là ông nợ tôi. Nợ người dễ trả hơn nợ chính mình". Cho đến lúc đó, tôi mới thực sự hiểu con người S. Tôi hiểu ra một điều gì đó thật xúc động, thật sâu sắc về cuộc đời này. Hóa ra, có những tâm hồn lớn lao và cao thượng lại nằm trong những con người khốn khó và giản dị như thế.

Cũng trong cái đêm thức với S tại ngôi nhà gỗ của anh, chúng tôi mới biết những ngày đi học, khi nghỉ học, S vẫn đi quay mì sợi thuê để mua mì sợi cứu đói cho gia đình. Chúng tôi đã không hiểu được bạn bè mình. Chúng tôi đã làm cho một con người như S nếu không có nghị lực, không có lòng tin có thể dễ dàng rơi vào tuyệt vọng.

Thưa các anh, các chị, câu chuyện tôi kể cho các anh, các chị chỉ có vậy. Nhưng với tôi đó là một bài học về con người và về cuộc đời. Kính chúc các anh, các chị trong Tòa báo mạnh khỏe, an khang và thịnh vượng.

***

"Xin mọi người tha tội cho tôi

Đêm ấy, khi đứa bé vừa cất tiếng khóc chào đời thì có một người đàn bà xuất hiện. Vì đêm tối và vì người đàn bà ấy trùm khăn kín nên tôi không thể nhìn rõ mặt. Người đàn bà đã đón lấy đứa bé và cắt rốn, rồi quấn tã lót cho cháu.

Kính thưa các anh, các chị trong Toà soạn!

Năm nay tôi vừa tròn 68 tuổi. Tôi sống một mình trong một ngôi nhà nhỏ, đơn sơ ở ngoại thành. Cuộc đời tôi có lẽ chỉ có mươi ngày hạnh phúc. Còn tất cả những ngày tháng còn lại tôi sống trong cô đơn và dằn vặt. Tôi chưa một ngày được làm vợ nhưng đã có một ngày được làm mẹ. Nhưng ngày được làm mẹ của tôi lại là một ngày tủi nhục, đau đớn và tội lỗi. Đó là ngày tôi sinh ra đứa con trai duy nhất và cũng là ngày tôi đã đi bán đứa con của mình. Ngày ấy cách đây đúng 48 năm.

Hồi ấy, tôi đang là công nhân của một xí nghiệp gia công sản xuất nhựa. Trên một chuyến xe, tôi đã quen một người đàn ông. Sau này, tôi đã yêu và mang thai với người đàn ông đó. Khi có thai, tôi vừa hạnh phúc vừa lo sợ. Tôi đã nói về cái thai trong bụng tôi và mong được làm vợ anh. Người đàn ông đó đã nói với tôi là về quê báo cáo với gia đình việc tổ chức hôn lễ cho chúng tôi.

Ngày hôm sau, người đàn ông ấy lên đường về quê. Tôi hạnh phúc vô bờ. Tôi đưa hết số tiền dành dụm được trong mấy năm cho người đàn ông ấy để lo việc hôn lễ của chúng tôi.

Nhưng rồi từ ngày ấy, người đàn ông đó đã không trở lại. Lúc đầu, tôi lo sợ anh ấy bị ốm đau. Sau đấy tôi lại nghĩ hay anh ta đã gặp chuyện chẳng lành. Tôi tìm đến cơ quan của anh ấy. Đến nơi, tôi mới biết rằng không có người đàn ông nào có cái tên như anh ta đã nói với tôi.

Lúc này, tôi mới thực sự bối rối và hoảng sợ. Cơ quan đó đã bố trí cho tôi nhận dạng những người đàn ông trong cơ quan. Nhưng tôi đã không tìm được một người nào như thế.

Tôi hoang mang thật sự. Cái thai trong bụng tôi đã lớn. Tôi không dám làm gì với cái thai và càng không biết phải làm gì khi đứa bé ra đời. Suốt thời gian đó cho tới khi sinh nở,

tôi sống trong sợ hãi và đau đớn.

Rồi cũng đến cái đêm tôi đau đẻ, tôi không dám đến bệnh viện. Tôi đã ra bờ sông thành phố và sinh con. Lúc đó, tôi vừa mong đứa bé ra đời "mẹ tròn con vuông" lại vừa mong đứa bé ấy chết đi. Chính vì ý nghĩ độc ác ấy của tôi mà tôi bị trời đầy phải sống đau khổ, cô độc suốt đời.

Sau khi quấn tã lót cho đứa bé xong, người đàn bà đó hỏi tôi: "Cô định vứt đứa bé đi à?". Tôi không biết trả lời thế nào mà chỉ khóc. Người đàn bà đó lại hỏi: "Tôi biết cô không định nuôi đứa bé, cô hãy cho tôi, đừng bỏ nó ở đây mà phải tội". Nghe vậy, tôi bò đến và ôm lấy chân người đàn bà đó, vừa khóc vừa nói: "Xin bà thương lấy đứa bé mà nuôi dạy nó lên người. Tôi có tội với trời đất, với con tôi. Nhưng tôi không thể nuôi nó được”. Người đàn bà không nói gì. Chị lấy một nắm cơm và thức ăn khô đưa cho tôi. Sau đó, chị lấy trong túi ra một gói giấy nhỏ đặt xuống trước tôi và bế đứa bé đi. Tôi nằm úp mặt xuống đất mà khóc rồi thiếp đi vì quá yếu và quá đau khổ. Khi tỉnh dậy, tôi ăn ngấu nghiến hết nắm cơm. Sau đó, tôi mở gói giấy ra và thấy trong đó là tiền. Lúc đó, tôi ngửa mặt lên trời mà kêu lên: "Con có tội, con đã bán giọt máu của con, xin trời phật trừng phạt con".

Có lẽ do trời phật trừng phạt mà tôi phải sống trong những cơn ác mộng và cô độc. Tôi nghĩ đến tội bỏ con của tôi và tôi không bao giờ dám nghĩ đến hạnh phúc của riêng tôi. Suốt đời tôi nguyền rủa bản thân mình. Hầu như đêm nào tôi cũng nghĩ đến đứa bé và khóc thầm. Biết bao nhiêu lần tôi định đi tìm con nhưng tôi không biết tìm nó ở đâu. Tôi không biết ai đã đón con tôi đi trong cái đêm ấy.

Lúc đầu tôi nghĩ đó là một người qua đường. Nhưng những năm sau này khi tôi trấn tĩnh lại, tôi tự đặt câu hỏi vì sao người đàn bà che mặt trong đêm tối ấy lại mang cơm cho tôi và bọc sẵn ít tiền cho tôi. Tôi đã giấu những người cùng xí nghiệp cái mang của tôi. Phải chăng có ai đó đã biết tôi có mang và biết được ý định bỏ rơi đứa con của tôi mà chuẩn bị đón đứa bé. Nhưng tôi không đủ can đảm và không biết phải nói với những người ở quanh tôi như thế nào. Tôi cũng không nhận thấy bất cứ ai trong xí nghiệp có thái độ gì khác với tôi. Thời gian cứ thế âm thầm trôi đi cho tới khi tôi nghỉ hưu theo chế độ.

Sau khi nghỉ hưu, tôi càng ốm đau hơn. Tôi sống một mình trong ngôi nhà nhỏ như một bóng ma. Bây giờ có lẽ tôi đã hết nước mắt để khóc về đứa con bị bỏ rơi từ mấy chục năm trước. Tôi sống vô cùng vất vả vì những lúc đau ốm không có người thân.

Rồi một hôm, có một người phụ nữ trạc tuổi tôi cùng với một người đàn ông trẻ đến nhà tôi. Người phụ nữ ấy đến trước tôi hỏi tôi có nhận ra bà ấy là ai không? Tôi nhìn người phụ nữ một lúc và nhận ra đó là chị Cúc cùng xí nghiệp với tôi một thời gian. Ngay lúc đó, chị Cúc hỏi tôi có thấy người đàn ông trẻ có gì quen không? Ngay khi người đàn ông trẻ bước vào nhà, tôi đã giật mình vì thấy anh ta rất giống người đàn ông phụ bạc năm xưa. Sau câu hỏi của chị Cúc, tôi chợt hiểu tất cả và gục đầu xuống khóc. Tôi không thể ngờ nó lại giống người bố bội bạc của nó như thế.

Chị Cúc kể cho tôi nghe vì sao chị biết tôi có mang và vì sao chị biết tôi có ý định bỏ rơi đứa trẻ. Nghe xong, tôi khóc rất lâu và nói với con tôi: "Mong cậu hãy tha tội cho tôi". Lòng tôi đau đớn không dám và không được quyền gọi người đàn ông trẻ đó là con.

Qua câu chuyện của chị Cúc, tôi biết được: Sau khi con tôi trưởng thành lấy vợ và sinh con thì chị Cúc mới quyết định nói với nó chuyện năm xưa và khuyên nó hãy đến nhận mẹ đẻ của mình.

Sau những ngày tháng bàng hoàng và đau khổ, con tôi đã nói với chị Cúc rằng nếu chị cứ tiếp tục khuyên nó đến gặp và nhận lại mẹ đẻ thì nó sẽ bỏ đi biệt tăm.

Nhưng chị Cúc đã kiên trì nói với nó về tình máu mủ, về sự tha thứ, về tình thương và ơn nghĩa đối với người mang nặng đẻ đau ra nó. Chị nói cho nó nghe về hoàn cảnh và tinh thần suy sụp của tôi lúc đó. Chị Cúc cứ kiên trì những điều như vậy suốt ba năm trời. Và rồi đến một ngày sự tha thứ và tình máu mủ đã thức dậy ở con tôi.Cháu đã khóc và nói: "Con ơn mẹ và con nghe lời mẹ".

Bây giờ thì tôi thanh thản hơn vì biết rằng giọt máu của tôi đã nên người, đã được một người nhân hậu nuôi dạy. Nhưng tôi giày vò hơn mỗi khi nhìn thấy con tôi. Khi con tôi đưa vợ con nó đến thăm tôi, tôi thực sự thấy xấu hổ và chẳng biết nói một câu gì. Một lần, chị Cúc nói với tôi: "Tôi đang động viên cháu về sống với cô". Nghe vậy, tôi đã chắp tay lạy chị Cúc, khóc và nói: "Tôi xin chị đừng bao giờ nói đến điều ấy. Nếu chị cứ nói như vậy tôi chết không nhắm mắt được. Tôi có tội quá lớn, chỉ có chị mới xứng đáng là mẹ cháu. Tôi chỉ dám xin một điều là khi tôi chết, chị cho phép con tôi chít khăn thờ tôi".

Thưa các anh, các chị, có bà mẹ nào trên đời tội lỗi như tôi không? Có người phụ nữ nào trên đời nhân hậu như chị Cúc không? Tôi đã già và sức khoẻ rất yếu. Tôi xin những người mẹ trẻ đã trót dại lầm lỡ như tôi hãy đừng nông nổi hành động như tôi, để rồi cả đời sống trong sự dày vò và ân hận. Hãy đừng hành động như tôi.

Người viết thư

Đ.T.H

***

Kẻ phản bội nhân ái

Những ngày cuối cùng em tôi rất mệt nhưng mỗi khi thấy anh đến thăm, nó rất hạnh phúc. Anh đến và ngồi bên nó, nắm bàn tay xanh xao, gầy gầy. Anh nói những gì đó tôi không nghe rõ mà chỉ thấy gương mặt em ngập tràn hạnh phúc.

Cuối cùng tôi đã lấy được người mình yêu. Khi yêu anh ấy, tôi mới hiểu tình yêu có sức mạnh như thế nào. Nhưng trước khi trở thành vợ anh ấy, tôi đã phải trải qua những đau đớn đến tận cùng. Tuy thời gian đã trôi qua, nhưng cứ nghĩ đến thời gian đó tôi vẫn chưa khỏi hết bàng hoàng, đau khổ và cả ân hận.

Khi anh ấy ra mắt gia đình tôi thì ai cũng thấy yêu quý anh ngay lập tức. Tôi hạnh phúc đến ngạt thở vì yêu anh. Tôi tin rằng, không một người con gái nào biết anh lại không rung động trước anh. Anh là một con người mà tôi thấy không lý giải nổi về sự quyến rũ của anh ấy. Con người anh luôn luôn tỏa ra một sức mạnh rất lạ.

Hồi đó, cứ đôi ba ngày anh lại đến nhà tôi. Chúng tôi uống trà, nói về những cuốn sách, về những bản nhạc, về những điều mà chúng tôi quan tâm. Trong lúc hạnh phúc ngây ngất ấy, tôi đâu biết rằng có một người con gái yêu anh có lẽ còn mạnh liệt hơn cả tôi. Người con gái đó chính là em gái tôi. Em gái tôi là một cô gái nhu mỳ và thường lặng lẽ. Một cô gái có đôi mắt to và sâu thẳm lạ thường. Mỗi khi ngồi trước em gái mình, tôi thường ngắm nhìn đôi mắt ấy. Tôi hãnh diện vì vẻ đẹp của đôi mắt ấy. Nhưng ngay đó, lòng tôi lại dâng lên một nỗi buồn thương vô hạn khi nghĩ đến tương lai của em. Em gái tôi bị bệnh tim rất nặng. Nó phải bỏ học và ở nhà. Gia đình tôi và cả em gái tôi đều biết rằng, em gái tôi luôn luôn đứng cận kề cái chết.

Cũng không rõ từ khi nào, tôi bắt đầu nhận ra sự khác thường của người yêu mình. Anh trầm ngâm hơn và đôi lúc đang nói chuyện với tôi mà đầu óc vẫn để đâu đó. Rồi mỗi khi anh đến nhà tôi, em gái tôi không giấu được tình cảm của mình nữa. Tôi đã nhận ra ánh mắt của em gái tôi dành cho anh.

Một lần, tôi nhìn thấy anh dúi vào tay em gái tôi một lá thư. Tôi hỏi anh ấy đã đưa gì cho em gái mình, anh vô cùng lúng túng và đã nói dối. Anh ấy không bao giờ có thái độ đó với tôi. Anh luôn luôn là người chân thành và rành mạch.

Khi đang yêu, người ta có thể có những hành động vô cùng ích kỷ và thiếu suy nghĩ. Chính vì vậy mà tôi không muốn anh đến nhà tôi nhiều nữa. Những lúc chỉ có hai chị em ở nhà, tôi thường nói bóng nói gió về mối quan hệ có nhiều điều không bình thường giữa anh và nó. Tôi thấy em tôi cũng lúng túng và lảng sang chuyện khác.

Tôi còn phát hiện ra có lúc tôi không có nhà, anh vẫn đến nhà tôi và ở lại chơi với em gái tôi. Một lần, tôi từ cơ quan về và bắt gặp em gái tôi đang úp mặt vào cánh tay anh ấy và khóc. Tôi vùng bỏ chạy. Anh tìm tôi. Mặt anh đau khổ. Tôi khóc lóc và nguyền rủa anh. Nhưng anh chỉ thở dài và nói: Hãy tha thứ cho anh, rồi em sẽ hiểu.

Làm sao tôi có thể tha thứ cho anh, khi mà anh đã làm tổn thương tôi, đã làm trái tim tôi rỉ máu. Tôi cũng không thể nào hiểu được tại sao anh lại yêu tôi, lại yêu cả em gái tôi. Tôi đau đớn, trái tim như bị bóp nghẹt. Tôi hận anh, tôi nói với anh rằng, anh là kẻ đểu cáng, anh đã lừa dối hai chị em tôi.

Khi ấy, đầu óc tôi mu muội và ích kỷ vô cùng, tôi cũng nói thẳng với em tôi về quan hệ của chúng tôi và khẳng định anh ấy là một gã Sở Khanh. Em gái tôi không nói gì mà chỉ khóc. Em khóc rất nhiều, mắt lúc nào cũng sưng. Nhiều lúc, tôi rất ân hận, tôi tự nguyền rủa mình vì đã gặp và yêu anh, để rồi xảy ra những điều khó xử như vậy. Tôi rất thương em gái, nhưng tôi cũng rất yêu anh. Anh là niềm kiêu hãnh của tôi đối với bạn bè, với người thân và với những người xung quanh, anh quan trọng đối với cuộc sống của tôi biết bao.

Rồi trong một lần, bởi quá yêu anh, bởi sợ hãi vì sẽ mất anh mà tôi đã nói với anh: "Sao anh lại yêu nó, anh có biết nó bị bệnh tim và không thể sống lâu được nữa". Anh ấy đã tát tôi rồi bỏ đi. Tôi bàng hoàng. Tôi chưa bị ai tát như thế. Cho đến mãi sau này, tôi không thể tin anh đã hành động như thế với tôi.

Gần một năm sau thì em tôi mất. Gia đình tôi đau đớn vô cùng mặc dù ai cũng biết điều gì sẽ xảy ra với em. Những ngày cuối cùng em tôi rất mệt nhưng mỗi khi thấy anh đến thăm, nó rất hạnh phúc. Anh đến và ngồi bên nó, nắm bàn tay xanh xao, gầy gầy. Anh nói những gì đó tôi không nghe rõ mà chỉ thấy gương mặt em ngập tràn hạnh phúc.

Cũng những ngày đó, em nói với tôi: "Em biết em không sống được lâu nữa đâu chị ạ. Nhưng em hạnh phúc". Tôi hiểu em tôi nói về điều gì. Và thế là, thói ích kỷ và ghen tuông trong tình yêu lại trỗi dậy. Tôi căm thù anh ấy và giận cả em tôi.

Một thời gian khá dài sau khi em gái tôi mất, anh hẹn nói chuyện với tôi. Lúc đấy con người tôi mẫu thuẫn vô cùng, tâm can bị giằng xé, dằn vặt. Thực lòng, tôi vừa muốn gặp anh ấy vừa muốn bỏ chạy. Nhưng cuối cùng tôi vẫn đến gặp anh.

Khi chúng tôi gặp nhau, cả hai không nói một lời nào. Trong sâu thẳm trái tim, tôi vẫn rất hận anh, nhưng vẫn còn yêu anh. Sau cùng anh cũng nói: "Anh không hề yêu Minh. Anh thương Minh quá. Anh biết Minh không thể kéo dài cuộc sống lâu hơn được". Tôi gào lên: "Anh không yêu nó sao anh lại làm như thế?". Anh nói: "Trong chuyện này, anh đã hy sinh vì một người khác". Tôi bĩu môi: "Anh nhân đạo quá nhỉ. Với lòng nhân đạo của anh, tôi xin anh từ nay đừng đến nhà tôi nữa". Nói xong, tôi bỏ đi.

Trở về nhà, tôi gặp mẹ ngay phòng khách. Ánh mắt của mẹ lúc đấy như nhìn thấu được tâm can, khiến tôi không kiềm chế được bản thân đã ôm chầm lấy mẹ tức tưởi khóc và kể cho mẹ nghe về chuyện của ba chúng tôi.

Nghe xong, mẹ tôi rất ngạc nhiên. Mẹ thắc mắc rằng sao anh ấy không nói gì với tôi. Đến lúc đó, mẹ tôi mới nói cho tôi biết sự thật về quan hệ giữa em gái tôi và anh ấy.

Em gái tôi đã thực sự yêu anh. Đấy là mối tình duy nhất của em gái tôi khi nó còn sống. Nhưng nó biết tôi và anh yêu nhau. Chính vì nỗi thất vọng và tình yêu quá mãnh liệt đó mà bệnh tình của nó thêm nặng. Em gái tôi đã tâm sự với mẹ tôi về tình yêu đơn phương của nó. Mẹ tôi vô cùng lo lắng. Bởi mẹ biết chuyện gì sẽ xảy ra, nếu như... Nhiều đêm, em tôi không ngủ, ngồi suốt đêm im lặng. Và mẹ là người mà chỉ có em gái tôi có thể khóc và tâm sự... Đôi lần, mẹ tôi phát hiện ra sự hoảng loạn của em gái tôi. Một điều kinh khủng mẹ tôi phát hiện, đó là em gái tôi có dấu hiệu định quyên sinh. Mẹ tôi muốn em gái tôi được sống hạnh phúc trong những năm tháng cuối đời. Trong nỗi sợ hãi và buồn đau, mẹ tôi đã tìm gặp anh ấy.

Mẹ tôi đã nói hết những gì về em gái tôi. Anh cũng nói là anh nhận được những lá thư của em gái tôi. Cuối cùng mẹ tôi cầu xin anh hãy làm điều gì đó giúp em gái tôi. Mẹ tôi còn khóc và nói rằng chuyện này sẽ làm anh khó xử nhưng mong anh hãy vì một người bệnh nặng mà hãy tìm cách để cả hai chị em tôi đều ít bị tổn thương. Mẹ tin anh làm được điều đó. Chính thế mà mẹ tôi phải đến tìm anh.

Từ lúc đến cho đến khi mẹ tôi về, anh không nói một điều gì. Suốt một tháng sau đó, anh không đến nhà tôi. Rồi sau đó, anh trở lại nhà tôi và câu chuyện đã xảy ra.

Anh đã làm hài lòng mẹ tôi và "hạnh phúc" cho em tôi. Nhưng có lẽ khát vọng của một con người sắp từ giã cõi đời mới là lý do để anh ấy quyết định hành động của mình. Mặc dù anh biết có thể sẽ bị mất tôi và anh chỉ mang lại một tình yêu giả dối cho em gái tôi mà thôi.

Khi tôi đã hiểu được mọi chuyện, tôi đã xin anh tha thứ. Anh nói với tôi: "Anh không xin em tha thứ điều ấy. Anh muốn em tha thứ cho anh một điều mà cả em và mẹ em không biết. Khi Minh mất rồi, anh mới nhận thấy anh yêu Minh".

Anh khiến tôi rất ngạc nhiên nhưng chính vì thế tôi càng yêu anh, kính trọng anh hơn và tìm mọi cách để không mất anh. Hình như tình yêu của chúng tôi mạnh mẽ hơn và kỳ lạ hơn khi có một người thứ ba trong tình cảm của hai chúng tôi. Khi tôi sinh con gái đầu lòng, chúng tôi quyết định đặt tên cháu là Minh. Cả hai chúng tôi muốn em gái chúng tôi có mặt trong đời sống hạnh phúc của gia đình chúng tôi ở một phía nào đó

***

Một người cha vĩ đại

Cha tôi vốn là một người rất vui tính. Nhưng hôm đó, thái độ của ông rất lạ. Ông lặng lẽ gắp thức ăn và giục chúng tôi ăn. Chúng tôi biết ông có việc gì hệ trọng lắm.

Kính thưa Tòa soạn.

Tôi thay mặt hai đứa em của tôi viết thư này gửi đến Tòa soạn để kể về người cha của chúng tôi. Chúng tôi vừa làm giỗ đầu cho ông. Chúng tôi thống nhất với nhau chỉ kể về người cha của mình sau khi giỗ đầu ông.

Trước kia, khi ông còn sống, ba anh em tôi đã ngỏ ý với cha cho phép chúng tôi viết câu chuyện về ông. Nhưng lần nào ông cũng gạt đi và nói: "Bố nuôi nấng và thương yêu anh em con không phải để các con hay ai đó viết một bài báo về bố. Điều bố mong ước lớn nhất là anh em con phải thương yêu đùm bọc nhau, nhất là sau khi bố mẹ không còn trên cõi đời này nữa".

Mẹ tôi sinh được ba anh em tôi: hai trai, một gái. Hiện nay, tất cả chúng tôi đã trưởng thành và đã có gia đình riêng. Tôi có thể tự hào rằng, anh em tôi đã biết sống cho nhau mặc dù cuộc sống của chúng tôi trước kia vô cùng khó khăn.

Tôi nhớ cách đây bảy năm, khi người em út của chúng tôi xây dựng gia đình riêng được một năm thì cha tôi làm một bữa cơm và gọi ba anh em chúng tôi đến. Cha tôi vốn là một người rất vui tính. Nhưng hôm đó, thái độ của ông rất lạ. Ông lặng lẽ gắp thức ăn và giục chúng tôi ăn. Chúng tôi biết ông có việc gì hệ trọng lắm.

Sau bữa cơm, ông bắt đầu câu chuyện. Ông hỏi chúng tôi lâu nay có nghe thiên hạ nói gì về gia đình mình không. Nhất là từ sau ngày mẹ chúng tôi qua đời. Chúng tôi thưa với ông là chúng tôi không nghe thấy điều gì cả. Ông im lặng rất lâu, sau đó cất tiếng hỏi: "Có bao giờ các con nghe ai đó nói bố không phải bố đẻ của các con không?". Khi nghe ông hỏi vậy, anh em chúng tôi hết sức ngạc nhiên. Hai đứa em tôi không hề biết gì về chuyện này. Nhưng tôi có nghe một người bạn nói rằng tôi không phải là con của ông. Ngày ấy, tôi đã hỏi mẹ tôi. Bà nhìn tôi ngỡ ngàng một lúc lâu rồi nói là không có chuyện như thế.

Rồi mẹ tôi mất sớm khi chưa đến năm mươi tuổi. Từ đó đến lúc này, bố tôi một mình nuôi dạy và lo chuyện nghề nghiệp cho đến dựng vợ gả chồng cho ba anh em tôi. Ba anh em tôi nói với ông đừng nghĩ gì về những lời đồn thổi không thiện chí của thiên hạ. Ông nhìn chúng tôi hết sức nghiêm nghị và nói: "Hôm nay là ngày quan trọng, bố cho gọi ba anh em đến đây để nói cho các con biết một điều vô cùng hệ trọng. Cả ba anh em con đều không phải do bố sinh ra".

Chưa bao giờ tôi lại gặp một câu chuyện bất ngờ đến như thế. Sau những phút bàng hoàng, cả ba anh em chúng tôi biết rằng điều ông nói hoàn toàn là sự thật. Lúc đó, anh em chúng tôi đều khóc. Ông cũng khóc. Ông nói, không biết việc ông giữ kín chuyện hệ trọng đó với chúng tôi cho tới ngày nay có tốt hay không: "Khi bố tin các con đã trưởng thành và có suy nghĩ chín chắn thì bố mới dám nói điều này cho các con biết. Dù thế nào

thì trước sau bố cũng phải nói cho các con. Các con có quyền phán xét bố. Nhưng bố rất hạnh phúc vì đã được sống cùng các con, đã nuôi dạy các con thành những người tốt cho xã hội".

Rồi sau đó, ông cho chúng tôi biết ai là cha đẻ của chúng tôi. Đến lúc này chúng tôi mới biết ba anh em chúng tôi là ba anh em cùng mẹ khác cha. Chúng tôi thực sự bàng hoàng khi biết ba anh em chúng tôi có những người cha khác nhau. Lúc đó, chúng tôi vừa thấy đau đớn vừa thấy xấu hổ. Sau đó chúng tôi hỏi ông tại sao mẹ chúng tôi lại làm như thế. Ông nói với chúng tôi đừng nghĩ khác về mẹ chúng tôi. Rồi ông kể cho chúng tôi nghe toàn bộ câu chuyện.

Cha chúng tôi không có khả năng sinh con. Ông đã nhiều lần khuyên mẹ chúng tôi xây dựng gia đình với người khác. Mẹ tôi kiên quyết phản đối ông. Nhưng khát khao có một đứa con đã thúc đẩy bố mẹ tôi nuôi một người con nuôi. Song đứa bé đã không sống được vì một căn bệnh hiểm nghèo. Sau đó mẹ tôi đi xem bói. Thầy bói nói mẹ tôi không thể có con nuôi, vì nuôi con nuôi nếu con không chết thì mẹ chết. Sợ quá, mẹ tôi không dám tìm xin con nuôi nữa.

Đến một ngày, mẹ tôi quyết định xin một người đàn ông quen biết một đứa con. Thế là tôi được sinh ra. Khi có thai, mẹ tôi sợ hãi vô cùng vì đã phản bội bố tôi. Mẹ đã khóc và nhận lỗi trước bố tôi. Ông bàng hoàng. Những ngày sau đó ông nói với mẹ tôi là ông đã nhiều lần khuyên mẹ tôi đi xây dựng gia đình với người đàn ông khác, nay mẹ tôi có con với người khác thì cũng là mong muốn của ông cho mẹ tôi. Bố tôi còn nói với mẹ tôi, nếu mẹ tôi còn muốn ở với ông thì ông sẽ che chở cho hai mẹ con.

Thực ra, mẹ tôi yêu và kính trọng bố tôi vô cùng. Mẹ tôi đã không ra đi và hết sức chăm sóc, chiều chuộng ông như để trả ơn một phần những gì bố tôi đã đối với mẹ tôi.

Mấy năm sau, mẹ tôi lại có thai với một người đàn ông khác. Mẹ tôi sợ quá và tự tử. Nhưng bố tôi phát hiện và cứu mẹ tôi. Ông đã tát mẹ tôi và gầm lên: "Cô định giết chết đứa bé trong bụng hay sao? Chẳng lẽ cô lại độc ác như thế hay sao?".

Lần có thai này mẹ tôi vô cùng xấu hổ. Mẹ tôi bỏ về nhà ngoại. Bố tôi tìm đến, đưa mẹ tôi về nhà và nói: "Tất cả là tại tôi. Chỉ có hai vợ chồng mình mới hiểu được điều đó. Em hãy ở lại đây đến khi nào em muốn". Lần mang thai thứ hai, mẹ tôi sinh đôi. Đó chính là hai đứa em tôi bây giờ. Bố tôi đã yêu thương và chăm sóc chúng tôi hết lòng.

Khi chúng tôi tới tuổi cắp sách đến trường thì người đàn ông là bố đẻ của hai em tôi đến gặp bố tôi để xin lỗi và xin mang hai em tôi về nuôi. Bố tôi nói không nỡ xa hai đứa trẻ vì đã gắn bó với chúng khi còn trong bụng, nhưng quan trọng hơn là mẹ tôi không cho đồng ý. Cuối cùng, người đàn ông là bố đẻ của hai em tôi đành phải chấp nhận để bố tôi nuôi dạy. Bố tôi cũng nói với người đàn ông kia là khi chúng lớn sẽ cho chúng biết về cha đẻ và ủng hộ chúng trở về với bố đẻ của mình.

Sau khi kể cho chúng tôi nghe toàn bộ sự thật, ông khuyên chúng tôi hãy đến với những người bố đẻ của mình. Cả ba anh em chúng tôi đều khóc khi nghe điều ấy.

Chúng tôi yêu ông, mang ơn ông và thương ông vô hạn. Hiểu ý chúng tôi, ông nói: "Các con đừng giày vò về việc này. Bố nuôi dạy các con vì bố yêu các con và bố cần các con chứ không phải để chiếm hữu các con. Nay các con đã lớn, các con đủ lý trí và tư cách để biết sự thật. Bây giờ các con đi đâu, làm gì và ở đâu bố cũng yên tâm. Các con là con ai không phải là quan trọng. Quan trọng nhất là các con sống như thế nào với con người và với xã hội". Sau đó, ông đưa địa chỉ của những người bố đẻ của chúng tôi.

Chúng tôi đã gặp những người bố đẻ của mình. Nhưng chúng tôi phải thú thực rằng: Chúng tôi không thể nào sống xa người bố đã nuôi dạy và yêu thương chúng tôi. Ông quả là một người bố vĩ đại. Vì ông mà chúng tôi biết sống có nhân có đức với mọi người.

Phạm Việt Thư

***

Ba tôi, niềm tin của tôi vào thế giới

Trong mất mát, ba lại càng dồn tất cả tình yêu thương của mình cho tôi. Tôi rong ruổi cùng ba khắp mọi nơi, kể cả khi ba đi hẹn hò với bạn gái. Khi được ai đó làm mai, ba thường nói với mọi người, tôi là điều kiện để ba tiến thêm bước xa hơn với một người phụ nữ.

Kính gửi Ban Biên tập ANTG Cuối tháng!

Đã đọc nhiều bài viết rất cảm động trên trang "Chuyện khó tin nhưng có thật" của tờ ANTG Cuối tháng, gần như lần nào tôi cũng rơi nước mắt, tôi quyết định gửi cho Quý báo bài viết về ba mẹ nuôi của tôi. Trên khuôn khổ của tờ báo, tôi xin được viết trước về ba nuôi bởi ba và mẹ là hai người cho tôi những dấu ấn riêng biệt trong cuộc đời của mình.

Thực ra, tôi định viết tự sự từ lâu để sau này cho các con tôi đọc, để chúng hiểu hơn về mẹ mình, để chúng biết thương yêu mọi người và sống có ích hơn. Và đây cũng chính là lòng biết ơn của tôi đối với ba nuôi và mẹ nuôi, những người đã có công nuôi tôi khôn lớn. Mặc dù thời gian đó chưa phải là dài nhưng cũng đủ giúp tôi có thêm tình yêu thương ấm áp, làm cho tuổi thơ của tôi được đẹp hơn, và nhờ đó tôi mới thấy cuộc sống ý nghĩa hơn. Đúng như vậy, trên những nẻo đường đời, có nhiều kẻ làm cha không tròn trách nhiệm, bỏ rơi con mình, nhưng cũng có rất nhiều người có tấm lòng nhân ái, đã có một tình thương vô bờ bến với những đứa trẻ không do mình sinh ra. Và một trong những con người nhân hậu ấy là ba nuôi của tôi!

Tôi sinh ra không được may mắn như những đứa trẻ bình thường khác. Tôi được ba mẹ nuôi đón về để gia đình có tiếng cười con trẻ, để được cảm nhận tình yêu của người cha, người mẹ như bao cặp vợ chồng khác khi biết chắc chắn rằng mình không thể có con. Lúc đó ba mẹ tôi cũng tương đối lớn tuổi rồi. Trong mắt mọi người, tôi như cô bé lọ lem

Ba mẹ đã dành tất cả những gì tốt nhất cho tôi. Thậm chí, có nhiều em bé cùng trang lứa đã nhìn tôi thèm thuồng bởi những gì tôi có, có thể chúng không mang giá trị vật chất nhưng ít có ba mẹ nào lại chăm chút đầu tư cho con nhiều như thế khi quỹ thời gian không cho phép. Đó là những chiếc gụ thật mịn màng, những chiếc đèn ông sao xinh xắn vào dịp Trung thu, những chiếc chong chóng đủ các loại hay những chiếc xe đẩy bằng ống bơ có que tre làm tay cầm kêu tanh tách... Tất cả vẫn còn đầy ắp trong ký ức của tôi.

Rồi vào năm 1975, khi tôi lên năm tuổi, miền Nam giải phóng. Từng đoàn, từng đoàn xe tăng chạy rần rần qua phố tôi ở, có các chú bộ đội ngồi trên nóc xe tăng rạng rỡ giơ tay vẫy chào. Mặc dù còn bé, nhưng được ba và cô giáo dạy nên tôi rất yêu quý và tự hào về các chú bộ đội. Tôi cùng mọi người dân ồ ra đường chào mừng, đón các chú bộ đội. Trong niềm vui ngày đất nước thống nhất, đêm đó ba mẹ tôi trầm tư, im lặng, ai cũng như muốn khóc. Mẹ nuôi tôi nhận được tin người chồng cũ đã hy sinh trong chiến trường B vẫn còn sống và ra Bắc tìm vợ. Ba để mẹ quyết định, và cuối cùng, với bản lĩnh của người đàn ông nhân hậu, ba nói: "Người có công với đất nước phải được hưởng hạnh phúc và được bù đắp xứng đáng". Từ đó, ba tôi trở thành "Gà trống" nuôi con. Trong mất mát, ba lại càng dồn tất cả tình yêu thương của mình cho tôi. Tôi rong ruổi cùng ba khắp mọi nơi, kể cả khi ba đi hẹn hò với bạn gái. Khi được ai đó làm mai, ba thường nói với mọi người, tôi là điều kiện để ba tiến thêm bước xa hơn với một người phụ nữ. Nếu họ yêu cầu ba trả tôi về với mẹ đẻ thì ba sẽ từ bỏ mối tình đó luôn. Tôi cũng không thể hiểu tại sao ba lại thương tôi đến vậy. Khi ba bị mổ dạ dày, không ai chăm sóc tôi, ba phải gửi tôi về bên ngoại của mẹ nuôi. Tôi được đưa đến thăm ba, lúc tỉnh mê, ba gọi ngay tên tôi. Ba thường tự hào về tôi với mọi người, ba khoe tôi như là báu vật. Bây giờ có gia đình, có con cái, tôi lại càng xúc động hơn với những gì ba đã dành cho tôi.

Có một lần, khi đang chơi đùa với bạn, tôi nghe mấy người lớn kể cho nhau về tôi, rằng tôi không phải con ba. Mặc dù còn rất nhỏ, khoảng năm tuổi nhưng nhạy cảm, tôi đã nức nở òa khóc và chạy về hỏi ba. Rất lo lắng, ba đã bịa ra một câu chuyện như thật để minh chứng tôi là do ba đẻ ra và từ đó có ai nói gì đi nữa tôi cũng không tin và nghĩ rằng chỉ có ba là người nói đúng.

Những kỷ niệm về tuổi thơ, mặc dù cách đây khoảng ba mươi năm nhưng những hình ảnh cùng ba vui đùa, tôi không bao giờ quên được. Ba đã cố gắng làm những con diều nhỏ cho tôi thả. Ba ráng với hái những chùm hoa dẻ trên cao mà tôi thích trên đường đi thăm cô ở một miền thôn quê, hay cách ba cặm cụi dạy tôi gói bánh chưng ngày Tết hoặc chăm sóc những cây thược dược như thế nào để hoa vừa kịp nở trong dịp Tết, hai cha con cùng đốt gốc cành đào, cùng trang trí bàn thờ ngày Tết... Mỗi lần bọc sách vở năm học mới cho con, tôi lại nhớ tới ba, có khi bật khóc. Tôi rất thích biển, vậy là khi nào có dịp thuận tiện, ba lại ráng chở tôi bằng xe đạp ra biển để tôi được nhặt vỏ sò, nghịch cát, mặc dù đường đi mất nhiều cây số. Tất cả như còn đây. Hãy cho phép tôi được cảm ơn ba thật nhiều. Nếu không có ba, tôi có thể cảm thụ được cái đẹp, cái tốt như ngày hôm nay không? Cuộc đời đầy chông gai, tôi thường tự hỏi không biết có phải nhờ ba mà đã hình thành một phần nào tính cách của tôi bây giờ?

Ba tôi đi bước nữa. Sự ác cảm về mẹ kế qua những câu chuyện cổ tích đã làm tôi luôn đối đầu với người mẹ mới. Khi mẹ nuôi về, tôi quyết định trốn đi cùng với mẹ nuôi mặc dù

rất thương ba. Hồi đó, tôi cảm thấy ba có lỗi vì không giữ lời hứa như đã nói với mẹ trước mặt tôi, rằng nếu được nuôi tôi, ba sẽ không bao giờ đi bước nữa. Tôi quá nhỏ để hiểu rằng ba cũng cần phải có hạnh phúc riêng. Vì lo sợ mất tôi, ba đã cầu cứu tới mẹ đẻ của tôi. Bởi tôi về với mẹ đẻ, ba còn có cơ hội được gặp tôi, nếu tôi vào Nam thì ba không được nhìn thấy tôi nữa... Rồi sau đó, những chiều tan học, tôi lại nhìn thấy ba ủ rũ đón chờ tôi. Ba năn nỉ tôi về với ba mà đến nay nhiều đêm nghĩ lại tôi vẫn còn cảm thấy đau xé lòng. Là cô bé có hoàn cảnh và cá tính, tôi không thể theo ba về, mặc dù nhiều khi tôi rất ước ao được trở về trong tình thương của ba. Không hiểu sao, hồi đó chỉ mới là một bé con mà tôi lại khôn đến thế. Và từ đó tôi xa ba mãi. Tôi không ở với ba, không được ba tiếp tục chăm sóc nhưng tôi luôn nghĩ về ba với những gì đẹp nhất. Nay ba tôi không còn nữa, tôi cũng đủ lớn khôn để hiểu cuộc đời hơn và càng thấy trân trọng những gì ba đã dành cho tôi.

Sống với ba chỉ được độ sáu năm, khoảng từ ba tuổi đến chín tuổi nhưng tất cả in sâu trong tôi vì ba cho tôi quá nhiều. Sau này ba nuôi thêm một bé trai và ba cũng dành tình thương tương tự cho em như đã dành cho tôi. Ba lại xây đắp cho em tôi hình ảnh chúng tôi là chị em ruột với nhau, được ba sinh ra. Ba vun đắp cho em ước mơ sau này lớn lên sẽ được vào Nam sống cùng chị vì ba đã quá già yếu. Khi ba mất, em nấc lên đau đớn qua điện thoại với tôi, mặc dù lúc đó em vẫn còn nhỏ. Tất cả chúng tôi, những đứa trẻ không do ba sinh ra nhưng đều được ba dành hết trái tim của người cha cho mình. Ngày hôm nay đây, tôi lại có thêm một sứ mệnh nữa, đó là viết lời cảm tạ với ba giùm em vì em không thể viết như tôi để mọi người cùng cảm nhận. Tai nạn giao thông đã cướp mất em rồi, ở tuổi mười tám cách đây không lâu. Một sự thật mà đến nay tôi vẫn chưa hết bàng hoàng và choáng váng...

Tôi buồn vì không được chính người cha đẻ của mình chăm sóc, nuôi dưỡng nhưng tôi thực sự cảm ơn ông trời đã cho tôi gặp ba. Tôi tự hào vì thế giới này có ba. Tôi không phụng dưỡng được ba vì điều kiện nhưng với lời tự bạch này, ở dưới suối vàng, ba sẽ vui vì có tôi luôn nghĩ về ba. Tôi cũng cảm ơn Quý báo đã giúp tôi có điều kiện để thổ lộ lòng mình, để nhiều người được biết về ba, mặc dù tôi không giới thiệu đích danh ba tôi vì lý do tế nhị.

Và qua bài viết này, tôi tin chắc rằng, khi đọc xong, nhiều người trong chúng ta sẽ thêm tin yêu cuộc sống và cảm thấy mình phải có trách nhiệm hơn với cuộc đời. Và biết đâu ở một phương trời nào đó, người cha đã sinh ra tôi sẽ đọc được những dòng chữ này, sẽ rất day dứt ân hận và phải tự hỏi lòng mình... Nhiều khi tôi rất buồn và mặc cảm vì số phận mình không được may mắn như những người bình thường khác. Nhưng sau đó, nghĩ về ba, tôi lại bình tâm và cảm thấy ấm áp, tôi lại lấy được thăng bằng vì thực sự xung quanh tôi còn có những tấm lòng nhân ái bao la và có những mảnh đời còn bất hạnh hơn tôi rất nhiều. Ít ra, nay tôi cũng có được cuộc sống mà nhiều người thầm mong

***

Chị là chị dâu tôi hay là thánh thần

Chúng tôi đều nghĩ rằng, chính vì chị đã mang căn bệnh chết người đến cho anh tôi nên chị phải làm tất cả trong im lặng, không một lời kêu ca như để chuộc tội. Nhưng rồi đến một ngày, anh tôi đã kể cho tôi nghe câu chuyện về anh.

Kính gửi Tòa soạn Báo ANTG Cuối tháng!

Hôm nay, tôi xin được viết lá thư này gửi đến Tòa soạn. Lời đầu thư, tôi kính chúc Báo ANTG Cuối tháng an khang thịnh vượng và mỗi ngày một hay hơn. Trong lá thư này, tôi xin được kể câu chuyện về một người phụ nữ mà cho đến bây giờ tôi không biết đấy là chị dâu tôi hay là thánh thần. Tôi nói vậy vì tất cả những gì tôi đã chứng kiến về người phụ nữ này ở ngay trong gia đình tôi gần mười năm.

Chỉ trước khi anh tôi mất chừng một tháng, anh mới kể cho tôi nghe câu chuyện này. Câu chuyện xảy ra đã lâu những tôi vẫn không thể nào quên từng chi tiết nhỏ anh kể cho tôi nghe. Anh tôi mất vì nhiễm căn bệnh thế kỷ. Khi biết anh tôi mắc căn bệnh đó, cả gia đình tôi bàng hoàng, đau đớn. Rồi không ai bảo ai, các thành viên trong gia đình tôi đều nghi chị dâu tôi là người đã truyền căn bệnh đó cho anh tôi. Những ngày tháng đó, một không khí thù hận đối với chị dâu tôi luôn luôn trùm lên gia đình tôi. Chúng tôi đã gặng hỏi, thậm chí truy ép anh tôi nhiều lần về chuyện đó. Nhưng lần nào anh cũng nổi giận và nói gia đình tôi không được phép nghi oan cho chị ấy. Anh tôi nói tất cả là do anh ấy và rất có lỗi với vợ và gia đình nhà vợ.

Không một ai trong gia đình chúng tôi tin chị dâu tôi trong sáng mà vẫn sẵn sàng làm vợ một người mắc căn bệnh thế kỷ. Vì trong mắt của gia đình, anh trai tôi là người con ngoan, người anh gương mẫu và còn là một công chức sáng giá thì làm sao dính vào căn bệnh đó được. Vả lại, những người mắc bệnh này tuổi thọ của họ không cao, bệnh dễ lây và điều quan trọng là khi người đời biết họ sẽ dè bỉu và xa lánh, một căn bệnh nói lên một lối sống sa đọa. Tất cả chúng tôi đều nghĩ, nếu không phải chị dâu tôi truyền căn bệnh cho anh thì sao chị dâu tôi phải chung sống và chăm sóc anh hết mực suốt gần mười năm cho đến ngày anh tôi ra đi.

Tuy gần mười năm sống trong gia đình tôi, chị dâu tôi hết lòng chăm sóc anh tôi và đối xử hết sức hiếu thảo đối với cha mẹ chồng nhưng chúng tôi vẫn mang trong lòng một mối hận vì nghĩ chị dâu tôi đã đưa anh tôi tới cái chết. Chúng tôi đều nghĩ rằng, chính vì chị đã mang căn bệnh chết người đến cho anh tôi nên chị phải làm tất cả trong im lặng, không một lời kêu ca như để chuộc lại một phần tội lỗi của mình. Nhưng rồi đến một ngày, anh tôi đã kể cho tôi nghe câu chuyện về anh.

Trước khi cưới khoảng hai tháng, anh tôi thấy vô cùng mệt mỏi và sút cân. Anh tôi đi khám và vô cùng kinh hoàng khi biết rằng anh có HIV. Sau một tuần, anh cố trấn tĩnh và đã nói hết sự thật với chị dâu tôi. Anh xin chị dâu tôi tha thứ và xin hủy bỏ đám cưới. Nghe tin ấy, chị dâu tôi đã suy sụp tưởng không thể đứng lên được nữa. Nhưng sau đó

một tháng, chị gặp anh tôi và nói: "Em muốn chúng ta tổ chức lễ cưới". Anh tôi kiên quyết chối từ. Anh nói lúc đó anh không hiểu vì sao chị lại có thể làm như thế. Nhưng chị dâu tôi đã khuyên giải anh và nói chị ấy không thể bỏ anh trong lúc này. Chị ấy nói vẫn yêu anh và càng thương anh hơn nhiều. Chị muốn ở bên anh tôi để động viên và giúp đỡ anh. Gia đình tôi không hề hay biết chuyện gì và náo nức chuẩn bị lễ cưới cho anh tôi. Chị đã về làm dâu nhà tôi lạ lùng như thế mà chính anh tôi cũng không dám tin đó là sự thật.

Sau khi trở thành vợ anh tôi, chị muốn được sống với anh như một người vợ thực sự. Tất nhiên, chị dâu tôi biết hai người không thể sinh con vì khi quan hệ sinh lý với người mắc căn bệnh này phải dùng phương tiện để ngăn ngừa sự truyền nhiễm bệnh. Tất cả những chuyện đó chị dâu tôi hoàn toàn chủ động. Nhưng anh tôi đã khước từ biết bao nhiêu lần trong gần mười năm chung sống. Chị dâu tôi đã an ủi, động viên và cả giải thích với anh tôi. Nhưng anh tôi đã khóc mang ơn chị và xin chị tha thứ. Có lần anh quỳ trước chị dâu tôi vái lạy và nói: "Em không phải là người, em là thánh thần. Chỉ có thánh thần mới đối xử như thế với anh. Anh xin em, anh lạy em. Kiếp kiếp anh mang ơn em". Anh tôi cũng là một người đàn ông như bao người đàn ông khác.

Trong hai, ba năm đầu của đời sống vợ chồng, nhiều lúc đòi hỏi sinh lý làm anh tôi không sao chịu được. Nhưng trước chị dâu tôi, càng ngày anh tôi càng mang ý nghĩ chị là vị thánh. Chính sự kính trọng đến thiêng liêng mà anh tôi không cho phép mình làm bất cứ điều gì khác.

Anh tôi không hiểu vì sao biết mình mắc căn bệnh hiểm nghèo và sẽ chết dù sớm hay muộn mà anh vẫn cưới chị. Anh tôi vô cùng đau khổ vì chuyện đó. Có phải anh là người ích kỷ chỉ biết đến mình không. Nhưng chị dâu tôi nói là đến với anh tự nguyện, chị yêu anh, hiểu anh. Chị biết lúc này anh đang rất cần có người thân yêu hiểu anh ở bên cạnh. Chính vì tình thương yêu vô bờ của chị đối với anh tôi mà anh không bao giờ nghĩ đến việc chăn gối với chị. Bởi anh hoàn toàn coi chị như một vị thánh và anh tôi chỉ còn sự kính trọng vô cùng thiêng liêng trước chị dâu tôi mà thôi. Gia đình tôi không hay biết gì về chuyện đó mà chỉ thấy anh tôi sống vui hơn và tự tin hơn. Anh thường nói với mẹ tôi là anh tôi có chết cũng không ân hận gì lắm, vì anh đang được sống những năm tháng có ý nghĩa thật sự.

Khi kể câu chuyện của anh chị cho tôi nghe, anh tôi đã hứa với chị dâu tôi không kể câu chuyện này cho ai. Nhưng anh tôi thấy phải kể cho tôi biết chị dâu tôi là một người như thế nào. Quả thực lúc đầu tôi hết sức bàng hoàng. Tôi không nghĩ trên đời này lại có những con người dám hy sinh cá nhân mình và có một tấm lòng nhân ái rộng lớn đến như vậy mặc dù chị dâu tôi cũng chỉ là một người phụ nữ bình thường như hàng triệu người phụ nữ khác trên thế giới.

Sau khi đoạn tang chồng, chị dâu tôi xin được trở về nhà mẹ đẻ. Lúc ấy gia đình tôi đã biết được chị hy sinh cho anh tôi như thế nào. Ngày chị dâu tôi rời gia đình tôi, cả nhà tôi khóc tiễn chị. Tôi đã quỳ xuống trước chị như anh tôi ngày nào và rập đầu lạy chị. Bản thân lòng tôi lúc đó cũng đã coi chị như Phật sống. Chỉ có một tấm lòng đầy Phật tính mới có thể sống nhân ái và dám hy sinh vì sự đau khổ của người khác như chị dâu tôi.

Kính thưa Tòa soạn!

Sau đó, chị dâu tôi có đi bước nữa tuy lúc đó chị đã 37 tuổi. Một người đàn ông đã thực sự thương yêu chị và bước qua mọi dị nghị, đồn đại để đến với chị. Thế rồi họ đã sinh được một đứa con trai kháu khỉnh. Gia đình nhỏ của chị đã sống thật hạnh phúc cho đến bây giờ. Tôi viết lá thư này và muốn được đăng trên báo không phải để thanh minh một điều gì đó cho chị mà để một lần nữa cúi lạy trước chị. Tôi cũng muốn mọi người biết câu chuyện này và hiểu rằng trong cuộc đời có những con người đã hy sinh vì người khác như vậy. Cho đến bây giờ, tôi vẫn nhiều lúc thẫn thờ và tự hỏi: Chị là chị dâu tôi hay là thánh thần.

Kính chúc Tòa soạn an khang thịnh vượng.

***

Những người mẹ của tôi

Ngày cải cát và đưa mẹ hai về nơi yên nghỉ của bố tôi cùng hai mẹ tôi, chúng tôi quyết định mở chiếc lọ bít nhựa thông mà đã chôn cùng với bà trong 3 năm qua. 3 chiếc lọ to nhỏ lồng vào nhau được thận trọng đập vỡ, bên trong là 2 tờ giấy khô nguyên, sạch sẽ.

Thưa Tòa soạn!

Cha tôi sinh năm Giáp Dần (1914), người đàn ông cứng rắn, quyết liệt và cơ mưu. Có lẽ đó là di truyền của mấy đời cụ, ông nội tôi danh giá, khoa bảng. Nó cũng là kết quả của sự kết hợp giữa Nho giáo khắt khe và Pháp học duy tân.

Dòng họ tôi vốn dĩ đã nổi tiếng với nghề thuốc Nam gia truyền. Nghề và những gì vinh hoa mang đến đủ cho gia đình chúng tôi tạo cho mình bản sắc riêng biệt trong cái mặt bằng chung bùn lấm quê mùa. Bố tôi là con trưởng, ông là người kế tục nghiệp thuốc tổ tông (hiện nay anh trưởng tôi vẫn đang làm nghề và vẫn được đánh giá cao về y thuật), 25 tuổi ông đã tốt nghiệp tú tài và toàn tâm cho nghề dạy học. Vốn là người được học hành tử tế nên quan niệm của bố tôi không đến nỗi lạc hậu. 33 tuổi, ông cưới mẹ già tôi, người vợ thua ông 12 tuổi, con một doctor được giáo dục tử tế. Đó là người mẹ mà anh chị em chúng tôi chỉ được biết qua di ảnh, nhưng theo mọi người trong họ tộc thì đó là người phụ nữ đoan trang và đức độ. 5 năm sau, chị gái tôi ra đời, bố tôi vì công việc kháng chiến phải xa nhà, mẹ già tôi bị hậu sản, mất năm bà 28 tuổi, khi đó chị gái tôi mới 1 tuổi rưỡi.

Đúng lúc này, gia đình tôi gặp hạn, nhà bị cháy cùng với toàn bộ tài sản. Một mình gà trống nuôi con, gánh vác gia đình tám miệng ăn. Đến tận giờ phút này, tôi vẫn không tưởng tượng được gia đình tôi đã sống như thế nào với hai cái sanh đồng, nồi đất và 12 cái bát mẻ trong sự miệt thị của người đời. Hai năm sau, bố tôi tục huyền với mẹ hai tôi, một phụ nữ học hết bình dân học vụ, ba đời trong sạch. Hai năm sau vẫn chưa có con, bố tôi lấy tiếp mẹ đẻ tôi, một người đàn bà lam lũ, đọc chưa thông, viết chưa thạo. Bố tôi, hai người vợ cùng chèo chống con thuyền tròn chục mạng sống để làm lại cuộc đời. Một điều kỳ lạ, bố tôi có hai bà vợ sống cùng và họ không bao giờ cãi vã nhau. Chị tôi đã lớn lên trong tình thương yêu của ông bà, bố, chú thím và đặc biệt là hai bà mẹ kế, họ đã coi chị như con ruột của mình.

46 tuổi, bố tôi có con trai đầu lòng, người sinh quý tử cho gia đình tôi không phải là mẹ hai mà là mẹ đẻ tôi. Không biết mẹ hai tôi có buồn không, nhưng bù lại bà đã gồng mình lên để kiếm sống không kể sự vất vả nào. Bà đã đổ cả mồ hôi và máu của mình chắt chiu cho tình yêu thương chồng, gia đình chồng, con chồng và cả kẻ "chia chăn gối" với mình.

Trời có mắt, một năm sau, mẹ hai tôi sinh anh trưởng tôi, phúc trùng lai, như là công bằng, là phần thưởng của hóa công. Gia đình tôi lại mua được nhà đất, cuộc sống của chúng tôi đang hồi sinh cùng niềm vui con cái và cả lòng vị tha. Ông nội tôi lại có cơ hội mang y thuật tài danh của mình để độ đời.

Những tưởng tai ách đã qua thì bất ngờ mẹ hai tôi bị tai nạn trong một lần đi rừng, anh trưởng tôi chưa đầy 2 tuổi. Khi người ta mang mẹ tôi về, gia đình đã mua sẵn cỗ áo quan. Còn nước còn tát, ông nội và bố tôi đã mang hết cả ngón nghề để vãn hồi sự sống của mẹ hai tôi. Và không ai có thể ngờ phép màu đã đến. Mẹ hai tôi tỉnh lại sau 2 tháng thoi thóp. Một năm bà lành bệnh nhưng sau 2 tháng lại mất một con mắt và mất lớn hơn là mẹ hai tôi đã vĩnh viễn không thể tiếp tục sinh nở.

Trong khi mẹ hai tôi ốm, mẹ đẻ tôi lại phải gồng mình lên với tai họa và mưu sinh. Cũng như mẹ hai tôi, mẹ đẻ tôi dành cho chị, hai anh tôi trọn vẹn tình yêu thương của mình. Với mẹ hai, mẹ đẻ tôi nâng giấc lo toan như mẹ, như chị em ruột thịt.

Họa hạn tựa như sóng dữ chực chờ giằng xé gia đình tôi, nhưng thành lũy của nền tảng giáo dục đặc biệt là lòng vị tha, nhân hậu, thủy chung, trong sáng đã chiến thắng. Trong đau khổ, hoạn nạn, hai người vợ của bố tôi từ cảnh "kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng" đã thấu hiểu yêu thương, gắn bó với nhau đến thế. Hơn chục năm sau, mẹ tôi sinh thêm ba anh em tôi, tất cả đều được lớn lên trong lời ru, cơm mớm, cơm đút của hai bà mẹ.

Rất nhanh chóng cùng với tài năng của ông nội, bố tôi, sự kiệm cần, chu đáo của hai mẹ tôi, gia đình chúng tôi lại trở nên khá giả, mọi thứ đủ đầy. Ông nội và bố tôi lại thỏa chí tang bồng với thú chơi đồ cổ, chim cá, bon sai...

Thưa các anh chị! Những gì tôi viết trên đây phần lớn là do được nghe kể lại, nhưng những gì xảy ra tiếp theo thì tôi và gia đình chỉ được biết khi cả bố, 3 bà mẹ của tôi đã cải cát và họ được ở bên nhau trong nghĩa trang nhỏ của gia đình.

Năm 1976 ông tôi mất, đó là người cuối cùng trong lớp người cũ. Bố tôi cũng đã già nhưng nghề thuốc của gia đình lại rất thịnh vượng. Nhưng có lẽ tai họa vẫn chưa buông tha chúng tôi và giờ đây mới thực là khốc liệt.

Năm 1982, mẹ tôi 51 tuổi, 51 tuổi bây giờ như các anh, các chị thấy vẫn váy áo, xe máy đi vù vù. Mẹ tôi đi chùa, chăm chỉ học kinh kệ. Bất ngờ mẹ tôi ốm, không ăn, nằm liệt giường và chỉ uống nước chè xanh. Lúc này các chị, anh tôi đều đã thành đạt và đã có chồng vợ. Bố tôi, chị dâu tôi (là bác sĩ) hết lòng thuốc thang. Một tuần, mười ngày, một tháng... tất cả đã tuyệt vọng. Mẹ tôi chỉ còn da bọc xương, chỉ uống nước chè xanh nấu nước mưa và chờ chết! Cả gia đình tôi đau đớn tuyệt vọng và suy sụp nhìn mẹ tôi đang tỉnh táo mà chết dần chết mòn, vô phương cứu chữa. 51 ngày sau mẹ tôi mất, trước khi chết một tuần, rất minh mẫn mẹ đẻ tôi gọi riêng bố và mẹ hai tôi trăng trối và đưa cho họ một chiếc lọ màu gắn đầy nhựa thông 2 lớp. Tôi mồ côi mẹ khi 13 tuổi. Cả gia đình tôi chống chếnh, bố tôi ốm liệt cả tháng trời, chúng tôi còn nhỏ dại, trứng nước. Tất cả mọi việc dồn hết lên vai mẹ hai tôi: đồng áng, cơm nước, lo toan việc nhà, chăm lo anh em tôi v.v... Bệnh tim của bố tôi đúng lúc này lại phát tác. Dường như đoán được vận mình, ông dành hết thảy tình yêu cho chúng tôi, mua đất, viết di chúc và truyền dạy y thuật cho anh trưởng tôi.

Cuối năm 1986, bố tôi mất vì bệnh tim. Trước phút lâm chung, ông cũng đã gọi riêng mẹ hai tôi dặn dò và trao gửi cho bà chiếc lọ bí mật mà trước khi chết mẹ đẻ tôi đã trao cho hai người. Cột buồm chính trên con thuyền gia đình tôi đã bị bão đời đánh gãy. Mẹ hai tôi đơn độc với đàn con thơ dại. Năm đó tôi 17 tuổi, em út tôi 13 tuổi.

Tôi vào học Đại học Tổng hợp, anh thứ 3 học Đại học Bưu chính viễn thông. Cơm áo, gạo tiền dồn cả lên đôi vai mẹ hai tôi. Chưa bao giờ bà nặng lời, than thân, trách phận trước mặt anh em chúng tôi. Tuần tuần, tháng tháng đều đặn anh em tôi vẫn nhận được sự chu cấp đầy đủ học phí, gạo tiền v.v... Chẳng giáo điều, cao siêu, bà thật giản dị khuyên răn chúng tôi: "Đời mẹ khổ bởi lẽ thất học, hãy nghĩ đến bố mẹ, cố gắng mà học hành. Đừng phụ công, phụ lòng của mẹ". Chỉ thế thôi với chúng tôi đã là quá đủ cho ý thức sống và học tập.

Anh ba tôi đi làm, tôi học năm cuối, em út tôi thi đỗ vào trường sỹ quan quân đội tại Nha Trang. Ngày tiễn em tôi, bên mâm cơm cúng gia tiên mẹ hai tôi đã khóc trong hạnh phúc. Khoản lệ phí bà cho em tôi đi học cũng là khoản tiền bán nốt chiếc dây xà tích, kỷ vật của bà ngoại cho mẹ khi đi lấy chồng.

Quả không thể tin được bởi chúng tôi những tưởng mình được ăn học bằng số tiền bố tôi để lại, nhưng không. Mẹ hai tôi đã làm việc cật lực, chăn lợn, nuôi gà bữa đói bữa no nhưng bà đã bán đi tất cả những gì là của riêng mình: hoa tai, vòng xuyến, cả mồ hôi và nước mắt của mẹ để anh em tôi khôn lớn. Bà công khai số tiền bố tôi để lại và dùng nó vào việc lo lắng cuộc sống tương lai của anh em chúng tôi. Thưa các anh, các chị! Có lẽ phúc lộc gia đình tôi hãy còn nên cùng với điều kiện chung của xã hội, anh em chúng tôi đã được học hành, có công ăn việc làm ổn định. Mẹ hai tôi đã được thảnh thơi khi tóc bạc, lưng đã còng!

Gia đình lớn của tôi giờ đã chia thành nhiều gia đình nhỏ, người ở quê, người đi xa lập

nghiệp, nhưng không riêng gì anh chị em chúng tôi mà tất cả những con dâu của bà, những người được đích danh mẹ hai tôi cưới hỏi đàng hoàng, đều không thể quên được ân đức của mẹ. Từ buổi đầu làm dâu, ý ăn, nết ở, từ sinh nở dạy dỗ con cái đến mua đất xây nhà, chúng tôi đều được mẹ chỉ dạy đến nơi đến chốn. Năm 2001, mẹ hai tôi về với tổ tiên trong sự đề huề của con cháu và họ mạc. Mẹ hai tôi dặn hãy chôn theo mình chiếc lọ bít nhựa thông, nó chỉ được mở ra khi cải cát cho bà, nếu cần thì có thể chôn theo bà vĩnh viễn. Chúng tôi đã làm theo di nguyện của mẹ.

Cuối năm 2004, chúng tôi cải cát cho mẹ và đưa bà về nơi yên nghỉ của bố tôi cùng hai mẹ tôi. Họ đã được sum vầy nơi hoàng tuyền sau tất cả những khổ đau, đày ải mà cuộc sống đã bắt họ phải trải qua cũng như những hạnh phúc, thành công của đời người tác hợp với trần thế.

Thưa các anh, các chị! Có lẽ giờ đây mọi chú ý đã được dồn đến bí mật, được giấu kín trong chiếc lọ kia, chiếc lọ đã có hành trình dương gian - âm phủ.

Tháng 4 vừa qua, giỗ mẹ đẻ tôi - người đã trao di vật cùng di nguyện bí mật, anh em tôi quyết định mở chiếc lọ đó ra. Không phải là 1 mà là 3 chiếc lọ to nhỏ được lồng và đổ kín nhựa thông. Thận trọng đập vỡ, trong lớp lọ cuối cùng vẫn còn 2 tờ giấy khô nguyên, sạch sẽ. Tất cả chúng tôi trào nước mắt trong khói hương và sâu thẳm thiêng liêng. Anh trưởng tôi run run lần giở từng tờ. Tờ thứ nhất: Kết quả xét nghiệm của Bệnh viện Da liễu Trung ương mang tên mẹ đẻ tôi, ký ngày... tháng 12 năm 1982 với kết luận: Mẹ tôi bị nhiễm khuẩn Asen (gây bệnh phong, bệnh hủi). Tất cả chúng tôi chết lặng! Tờ thứ hai: Thư của mẹ chúng tôi viết cho các con.

"Các con yêu quý của mẹ!

Mẹ bị hủi, căn bệnh bất khả chữa trị và bị người đời ruồng bỏ. Vì nghiệp tổ của gia đình và vì tương lai của các con mẹ chỉ có một con đường là tìm đến cái chết. Mẹ chỉ nói với bố và mẹ T (mẹ hai tôi) về bệnh tình của mình khi nào mẹ sắp chết. Hãy tha tội cho mẹ! Mẹ luôn phù hộ cho các con! Mẹ của các con!".

Trời ơi! Tất cả chúng tôi đã chết lặng, vỡ òa trong nức nở và nước mắt. Sự thật lại phũ phàng đến vậy sao? Bây giờ thì tôi đã hiểu tại sao bố tôi, mẹ hai tôi lại đau đớn đến thế khi mẹ tôi mất, vì sao cái chết của mẹ tôi đã đánh quỵ được một con người bản lĩnh và cứng rắn như bố tôi!

Thưa các anh, các chị! 23 năm sau, một thế hệ đã lớn lên, một bí mật được coi là tai họa đã được làm sáng tỏ. Quá bi thương! Một cái chết, một cách giải quyết bế tắc mà tỉnh táo đến lạnh lùng, tàn nhẫn. Một sự im lặng tuyệt đối để hy sinh, để dâng hiến với kỳ vọng vào tương lai tốt đẹp cho đại gia đình chúng tôi. Quá xót xa! Lẽ ra đừng vì cả những toan tính, vàng chìm, bạc nổi mà chúng tôi để bí mật này theo vào hư vô thì hay biết bao. Mọi việc cũng đã rồi, âu cũng là thiên định!

Thưa các anh, các chị! Chuyện của gia đình tôi lẽ ra phải vĩnh viễn chôn vùi, song lại được tiết lộ, lẽ ra chỉ được biết trong gia đình thì nay tôi lại viết thư kể với các anh, các

chị. Tôi cứ giày vò mãi với ý nghĩ viết hay không viết và tôi đã viết, đã đọc cho các anh chị em nghe để cùng tạ tội với người nơi chín suối. Tôi không có tham vọng biến chuyện gia đình mình thành "đặc sắc" vì tôi quan niệm đó là nhân sinh quan của con người trong những biến thiên bất khả kháng của cuộc đời và số phận. Nhưng hơn hết thảy là đức hy sinh đến tận cùng (cho dù vô cùng cực đoan) tình thương yêu, lòng tin và sự thủy chung như nhất. Như tôi đã từng nói từ đầu đó là bài học, là di vật "gia bảo" của gia đình chúng tôi. Vì vậy chúng tôi đã chấp nhận được sự thật đau lòng, đã không hủy đi mà cất kỹ cùng cuốn gia phả để trang trọng trên bàn thờ, trang trọng cùng di ảnh của cụ, ông bà, bố, các mẹ của tôi, trầm mặc trong khói hương, lung linh, ảo huyền như thật, như mộng vậy.

Trân trọng chúc sức khỏe các anh, các chị!

Kính thư
Lê Hoàng Nhật Bảo