Đón nhận thất bại như một người bạn

10. ĐÚC KẾT NHỮNG LỢI ÍCH TÍCH CỰC TỪ NHỮNG TRẢI NGHIỆM TIÊU CỰC

Thất bại là khi bạn vấp ngã, nhưng không thu được bài học kinh nghiệm nào.

— Elbert Hubband

Hai nghệ sĩ David Bayles và Ted Orland kể về thầy giáo mỹ thuật và cuộc thử nghiệm hệ thống chấm điểm dành cho 2 nhóm sinh viên của ông. Đó là một câu chuyện về những lợi ích của thất bại.

Ngày khai giảng, giáo viên dạy làm gốm thông báo sẽ chia lớp thành 2 nhóm. Nhóm phía bên trái xưởng gốm được đánh giá dựa trên tiêu chí “số lượng” sản phẩm làm ra và nhóm phía bên phải dựa vào tiêu chí “chất lượng”. Phương pháp của thầy rất đơn giản: trong ngày lên lớp cuối cùng, ông sẽ mang theo một chiếc cân và cân thành quả của nhóm “số lượng”: các sản phẩm nặng 22 kg sẽ đạt điểm A, khoảng 18 kg đạt điểm B, v.v... Tuy nhiên, đối với nhóm sinh viên được đánh giá dựa trên “chất lượng”, họ chỉ cần tạo ra một sản phẩm hoàn hảo để có được điểm A. Đến ngày đánh giá, một việc bất ngờ đã xảy ra: những sản phẩm có chất lượng tốt nhất lại thuộc về nhóm được chấm điểm dựa trên số lượng. Dường như trong khi nhóm “số lượng” bận rộn với việc sản xuất sản phẩm và học hỏi từ những sai sót của bản thân, thì nhóm “chất lượng” lại ngồi và nghiên cứu về sự hoàn hảo. Cuối cùng, họ đã phô trương những học thuyết và một đống đất sét vô hồn nhiều hơn là thể hiện những nỗ lực của mình.

Cho dù mục tiêu của bạn thuộc lĩnh vực nào, cách duy nhất để bạn có thể tiến về phía trước là thất bại sớm, thất bại thường xuyên và tiến lên từ thất bại.

THỰC HIỆN MỘT HÀNH TRÌNH

Tôi dạy kỹ năng lãnh đạo cho hàng nghìn người mỗi năm tại rất nhiều hội nghị. Và một trong những điều tôi lo lắng nhất là sẽ có ai đó trở về sau khi tham gia sự kiện và không có gì thay đổi trong cuộc sống của họ. Họ thích thú tham gia hội thảo nhưng lại không thể áp dụng bất kỳ ý tưởng nào được đưa ra. Tôi luôn nói với mọi người, “Chúng ta đánh giá quá cao sự kiện và đánh giá quá thấp quá trình. Mọi ước mơ trở thành hiện thực đều bắt nguồn từ sự cống hiến cho cả một quá trình.”

Con người thường có xu hướng tiến tới sự trì trệ. Đó là lý do khiến việc phát triển bản thân gặp trở ngại. Nhưng đó cũng là lý do những khó khăn lại nằm ở tâm điểm của mọi thành công. Quá trình đạt được thành công đều trải qua những thất bại lặp đi lặp lại và liên tục cố gắng để leo lên được vị trí cao hơn. Hầu hết mọi người sẽ miễn cưỡng chấp nhận rằng mình cần phải vượt qua khó khăn để đạt được thành công. Họ sẽ công nhận họ phải trải qua những biến cố để tạo nên sự tiến bộ. Nhưng tôi tin rằng thành công chỉ tới khi bạn tiến được một bước xa hơn trong suy nghĩ. Để đạt được giấc mơ, bạn cần đón nhận thử thách và coi thất bại như một phần tất yếu của cuộc sống. Nếu không thất bại, bạn sẽ không thực sự tiến lên phía trước.

NHỮNG ÍCH LỢI CỦA KHÓ KHĂN

Nhà tâm lý học, Tiến sỹ Joyce Brothers khẳng định: “Người khao khát thành công phải học cách nhìn nhận thất bại là điều có ích, như một phần tất yếu trên con đường tới vinh quang.” Hãy chấp nhận khó khăn và kiên nhẫn vượt qua nó.

1. Khó khăn tạo nên sức bật

Không có gì trong cuộc sống tạo nên sức bật lớn như khó khăn và thất bại. Một nghiên cứu của tạp chí Time vào giữa những năm 1980 đã mô tả sự hồi phục khó tin của một nhóm người mất việc 3 lần vì nhà máy đóng cửa. Các bác sĩ tâm lý cho rằng họ sẽ chán nản, nhưng ngược lại, họ lạc quan một cách đáng kinh ngạc. Khó khăn đã thực sự tạo nên lợi thế. Vì họ đã từng mất việc và tìm kiếm được công việc khác ít nhất 2 lần nên họ có khả năng làm chủ khó khăn tốt hơn những người chỉ làm cho một công ty và rơi vào tình trạng thất nghiệp.

2. Khó khăn tạo nên sự trưởng thành

Khó khăn có thể khiến bạn tốt hơn nếu bạn không thất
vọng vì nó, bởi nó thúc đẩy sự trưởng thành. Nhà soạn kịch người Mỹ, William Saroyan, đã nói, “Những người giỏi được trải nghiệm thông qua thất bại. Bạn biết đấy, chúng ta thu được rất ít kiến thức từ thành công.” Thế giới luôn luôn xoay vần, sự chín chắn và linh hoạt ngày càng trở nên quan trọng. Những phẩm chất này có được bằng cách vượt qua các khó khăn. Giáo sư John Kotter thuộc trường Kinh doanh Harvard cho rằng, “Tôi hình dung một ban chấp hành 20 năm trước đang thảo luận về một ứng viên cho vị trí công việc cao: ‘Anh ta gặp thất bại lớn khi 32 tuổi!’ Những người khác sẽ nói: ‘Đó là một dấu hiệu xấu!’, Tôi lại tưởng tượng đến một ban chấp hành tương tự của hiện tại, đang cân nhắc một ứng cử viên và nói: ‘Điều tôi lo lắng là anh ta chưa bao giờ thất bại!’” Những vấn đề mà chúng ta phải đối mặt và vượt qua giúp chúng ta chuẩn bị tinh thần trước những khó khăn sắp tới.

3. Thất bại giúp bạn vượt qua những ranh giới của kết quả đã đạt được

Lloyd Ogilvie kể câu chuyện về một người bạn thời thơ ấu của mình, một diễn viên xiếc. Anh bạn này đã miêu tả về cách thức học đu xà như sau:

Khi biết tấm lưới ở dưới sẽ giữ bạn, bạn sẽ không lo lắng về chuyện trượt ngã. Điều đó có nghĩa là bạn có thể tập trung vào việc tập đu xà, chứ không phải là việc ngã, bởi trước đây bạn đã ngã rất nhiều lần. Điều đó khiến bạn tin rằng khung đỡ đủ khỏe và chắc chắn để đỡ bạn. Kết quả của việc ngã và được đỡ bởi tấm lưới là một sự tự tin kỳ lạ và sự táo bạo trong đu xà. Bạn ngã ít hơn. Mỗi lần ngã là một lần giúp bạn dám mạo hiểm hơn.

Cho tới khi một người học được từ kinh nghiệm rằng anh ta có thể sống sót qua những khó khăn, anh ta lưỡng lự để không vấp phải những lỗi quen thuộc vì không suy nghĩ kỹ, vượt qua ranh giới của những kết quả đã được định hình hay thách thức chính mình để bộc lộ hết giới hạn tự nhiên của bản thân. Thất bại khiến con người nhìn nhận lại bản thân.

4. Khó khăn tạo ra những cơ hội lớn hơn

Tôi tin rằng việc loại bỏ vấn đề sẽ làm giới hạn khả năng của chúng ta. Mọi chủ doanh nghiệp mà tôi từng gặp có rất nhiều câu chuyện về những khó khăn gặp phải và những điều không may mắn. Những trở ngại này lại mở ra cánh cửa dẫn tới một cơ hội lớn hơn. Ví dụ, năm 1978, Bernie Marcus, con trai của một thợ mộc nghèo người Nga tại Newark, New Jersey, đã bị sa thải khỏi Handy Dan, một nhà bán lẻ phần cứng. Điều đó đã thúc đẩy Marcus cộng tác với Arthur Blank để gây dựng sự nghiệp riêng của mình. Năm 1979, họ mở cửa hàng đầu tiên tại Atlanta, Georgia. Cửa hàng có tên The Home Depot. Ngày nay, The Home Depot đã có trên 760 cửa hàng với hơn 157.000 lao động, mở rộng giao dịch toàn cầu, và mỗi năm doanh số bán hàng đạt tới 30 tỷ đô-la. Tôi chắc chắn Bernie Marcus không vui vẻ gì khi bị sa thải khỏi Handy Dan, nhưng nếu anh ta không bị sa thải thì liệu anh ta có đạt được thành công như ngày hôm nay?

5. Khó khăn thúc đẩy sáng tạo

Khả năng đổi mới là cốt lõi của sự sáng tạo – một yếu tố không thể thiếu trong thành công. Giáo sư trường Đại học Houston, Jack Matson nhận ra điều đó và phát triển thành một khóa học mà sinh viên của ông gọi là “Thất bại 101”. Trong khóa học đó, Matson giao cho các sinh viên xây dựng mẫu sản phẩm chưa từng được bán. Mục tiêu của ông là để sinh viên cân bằng khó khăn với sáng kiến vì thất bại thực sự. Theo cách đó, họ sẽ tự do thử nghiệm những ý tưởng mới. “Họ học cách để làm lại và sẵn sàng để thử thêm lần nữa,” Matson nói. Nếu muốn thành công, bạn phải học cách điều chỉnh phương thức thực hiện của bạn và cố gắng thêm lần nữa. Khó khăn giúp bạn phát triển được khả năng đó.

6. Khó khăn đem tới những lợi ích không ngờ

Người bình thường gây ra một sai lầm và lập tức nghĩ rằng đó là thất bại. Nhưng những câu chuyện thú vị nhất về thành công có thể tìm thấy từ lợi ích không ngờ của sai lầm. Ví dụ, hầu hết mọi người đều quen thuộc với câu chuyện của Edison và chiếc máy hát: Ông đã phát minh ra nó trong khi đang cố gắng để sáng tạo thứ gì đó hoàn toàn khác. Hay xà phòng Ivory có thể nổi vì nó để trong máy trộn quá lâu và có rất nhiều không khí tràn vào? Hay giấy ăn Scott ra đời khi một chiếc máy sản xuất giấy vệ sinh ép quá nhiều lớp giấy với nhau?

Horace Walpole từng nói: “Trong khoa học, sai lầm luôn đi trước chân lý.” Điều đó đã xảy ra với nhà hóa học Christian Friedrich Schönbein. Một ngày nọ, anh làm việc trong nhà bếp − nơi mà vợ anh nghiêm cấm anh bước chân vào – làm thí nghiệm với axit sulfuric và axit nitric. Khi anh vô tình làm tràn hỗn hợp ra mặt bàn bếp, anh đã nghĩ rằng mình sẽ gặp rắc rối lớn nếu vợ anh phát hiện ra. Anh vội vàng vớ lấy tạp dề bằng vải cotton, lau chỗ bẩn và hơ cái tạp dề lên lửa cho khô.

Bất ngờ, có một tiếng nổ lớn. Nguyên nhân do cenlulozo trong cotton đã bị nitrơ hóa. Vô tình, Schönbein đã sáng chế ra nitrocellulose − chất cháy không khói được gọi là thuốc súng. Anh đã bán sáng chế này và thu được rất nhiều tiền.

Trong khoa học, sai lầm luôn đi trước chân lý

7. Khó khăn tạo động lực

Nhiều năm trước, Bear Bryant dẫn dắt Crimson Tide, đội bóng chày của trường Đại học Alabama. Khi chỉ còn 2 phút cuối hiệp 4, đội này đã dẫn trước 6 điểm, Bryant đưa tiền vệ vào sân với chỉ dẫn chơi cầm chừng cho đến khi hết giờ.

Khi vào sân, cầu thủ tiền vệ nói, “Huấn luyện viên muốn chúng ta chơi cầm chừng, nhưng đó là những gì đội bạn đang mong đợi. Hãy dành cho họ một sự ngạc nhiên.” Và anh ta gọi đó là một trận đấu đẹp.

Khi cầu thủ này quay lại và ném bóng, hậu vệ cánh, người vô địch chạy nước rút, đón bóng và chạy tới phía cuối sân, hy vọng ghi điểm. Cầu thủ tiền vệ, vốn dĩ không được biết tới là một runner⁹ tốt, chạy theo ngay sau hậu vệ và cản phá từ phía sau ở khu vực 5m. Nỗ lực của anh đã cứu cả trận đấu.

Khi trận đấu kết thúc, vị huấn luyện viên đội bạn tiến tới Bear Bryant và nói, “Tiền vệ của ông không phải là runner xuất sắc, nhưng có chuyện gì xảy ra với anh ta vậy? Anh ta khiến cầu thủ có tốc độ tốt hơn của chúng tôi tụt lại phía sau!”

Bryant trả lời, “Cầu thủ của anh chạy vì 6 điểm. Còn tiền vệ của tôi chạy vì cuộc sống của anh ta.”

Không có gì tạo nhiều động lực cho con người như khó khăn. Vận động viên lặn Olympic Pat McCormick đã thảo luận về quan điểm này, “Tôi nghĩ rằng thất bại là một trong những động lực lớn nhất. Sau thất bại của bản thân năm 1948, tôi biết tôi có thể thực sự thi đấu tốt như thế nào. Thất bại đó đã khiến tôi tập trung cao độ vào việc luyện tập và đạt được các mục tiêu của mình.” Sau đó, McCormick đã giành 2 huy chương vàng Olympics tại Helsinki năm 1952 và 2 huy chương khác tại Melbourne 4 năm sau đó.

Nếu có thể gượng dậy sau những hoàn cảnh khó khăn, bạn sẽ khám phá ra những lợi ích tích cực từ chúng. Điều đó gần như là một chân lý. Bạn phải sẵn sàng đối diện với những khó khăn mà mình phải trải qua bằng một tâm thế thoải mái và cởi mở.

Nếu bạn liên tục gặp thất bại trong sự nghiệp, hãy nghĩ tới sự chín chắn đang được tích tụ bên trong mình. Bill Vaughan cho rằng, “Trong trò chơi cuộc đời, bạn càng gặp thất bại sớm, chúng càng giúp bạn yên tâm hơn trước áp lực của việc không được phép thất bại.”

CÒN ĐIỀU GÌ TỒI TỆ HƠN THẾ?

Một trong số những câu chuyện kỳ lạ nhất về chiến thắng khó khăn và đạt được thành công là về Joseph, một người Do Thái. Anh là người con thứ 7 trong 12 người con của một gia đình Trung Đông làm nghề buôn bán thú nuôi. Khi là một thiếu niên, Joseph thường xa lánh những người anh em của mình. Đầu tiên, anh là một trong số những người con được cha yêu quý nhất. Thứ hai, anh thường mách với cha bất cứ lúc nào các anh chăm sóc đàn cừu không tốt. Và thứ ba, anh mắc sai lầm khi nói với các anh mình rằng một ngày nào đó anh sẽ được quản lý họ. Một trong số những người anh của Joseph đã muốn giết anh, nhưng người anh cả, Reuben, đã ngăn họ làm điều đó. Vì vậy, khi Reuben không có mặt ở đó, những người anh khác đã bán Joseph làm nô lệ.

Cuối cùng, Joseph làm việc ở Ai Cập trong ngôi nhà của đội trưởng đội bảo vệ, một người đàn ông tên là Potiphar. Nhờ những kỹ năng lãnh đạo và quản trị, Joseph nhanh chóng nâng cao uy tín, và không bao lâu, anh đã quản lý tất cả công việc trong gia đình. Anh đã làm những điều tốt nhất trong hoàn cảnh tồi tệ nhất. Nhưng sau đó, mọi thứ trở nên tồi tệ. Vợ của chủ nhà cố gắng quyến rũ anh. Khi anh từ chối, cô ta đã vu khống anh xâm hại và báo với Potiphar bắt Joseph vào tù.

TỪ NÔ LỆ THÀNH TÙ NHÂN

Vào thời điểm đó, Joseph thực sự rơi vào hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Bị cách ly khỏi gia đình, sống ở một vùng đất xa lạ, anh trở thành một nô lệ và còn bị cầm tù. Nhưng một lần nữa, anh đã cố gắng hết mình trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Không lâu sau, người quản ngục để Joseph quản lý những tù nhân khác và các hoạt động hằng ngày của nhà tù.

Joseph gặp một người bạn tù, một người bưng bê, từng là viên chức ở tòa án Pharaoh. Và Joseph giúp anh ta được thả tự do bằng cách giải đáp giấc mơ của con người. Khi thấy ông ta có vẻ hàm ơn mình, Joseph đã đưa ra lời đề nghị khi ông ta quay lại.

“Khi mọi thứ tốt đẹp với ông, mong ông không quên tôi và dành cho tôi một ân huệ: hãy đề cập vấn đề của tôi với tòa Pharaoh và đề nghị thả tôi. Tôi đã bị ép buộc ra khỏi vùng đất của người Do Thái và thậm chí, tôi còn bị vào tù oan.”

Joseph đã hy vọng và chờ đợi ngày người đó trở lại từ phiên tòa mang tin anh được tha tội. Nhưng hai năm trôi qua, người đàn ông đó cũng chỉ nhớ tới anh vì Pharaoh muốn có ai đó giải đáp được giấc mơ.

CUỐI CÙNG CŨNG ĐƯỢC TƯỞNG THƯỞNG

Joseph đã giải mã được các giấc mơ của Pharaoh. Và bởi anh đó đã thể hiện được sự thông thái của mình, Pharaoh đã để Joseph quản lý cả một vương quốc. Nhờ khả năng lãnh đạo của Joseph, việc lên kế hoạch và hệ thống lưu trữ lương thực khi nạn đói hoành hành tại Trung Đông đã có hiệu quả khi 7 năm sau đó, hàng nghìn người đã thoát khỏi nạn đói, bao gồm cả chính gia đình của Joseph. Khi các anh trai tới Ai Cập để tránh nạn đói − 20 năm sau khi Joseph bị bán làm nô lệ − họ đã nhận ra em trai mình không chỉ còn sống, mà còn là người có quyền lực thứ hai tại vương quốc hùng mạnh nhất thế giới.

Joseph không bao giờ từ bỏ hy vọng và lý tưởng. Anh không những không hận thù những người anh trai mình mà còn nói với các anh sau khi cha họ qua đời rằng, “Các anh có ý định hại tôi, nhưng Chúa đã có dụng ý tốt khi để những điều này xảy ra, để cứu sống rất nhiều người khác.” Anh đã tìm thấy những lợi ích tích cực trong trải nghiệm của bản thân. Và nếu Joseph có thể làm được thì chúng ta cũng có thể.

Bước thứ 10 để Tiến lên từ thất bại:

Tìm ra lợi ích trong mỗi trải nghiệm tồi tệ

Đó là khả năng nắm lấy thời gian để phát triển và cố gắng trau dồi bản thân. Bạn có thể bắt đầu bằng cách nghĩ về trở ngại lớn nhất mà bạn đã gặp trước đây và liệt kê những hệ quả tích cực đã xảy ra hoặc có thể xảy ra. Hãy thực hiện ngay từ bây giờ:

Trở ngại lớn:

Lợi ích xuất hiện:

Lợi ích có thể xuất hiện:

Khi bạn học được cách vượt qua một sự kiện trong quá khứ, bước tiếp theo là học cách làm như khi bạn gặp khó khăn. Trong tuần tới, khi bạn gặp phải vấn đề, trở ngại, hay thất bại, hãy dành chút thời gian vào cuối ngày để tóm lược lại những điều tốt đẹp có thể tới từ việc đó. Và cố gắng duy trì tư duy tích cực khi tiến về phía trước, như vậy bạn mới có thể luôn mở lòng để đón nhận lợi ích của thất bại.

Các bước để tiến lên từ thất bại:

1. Xác định điểm khác biệt lớn nhất giữa người bình thường và người thành công

2. Học định nghĩa mới về thất bại

3. Bứt mình ra khỏi thất bại

4. Hãy hành động và giảm nỗi sợ hãi trong bạn

5. Thay đổi cách phản ứng khi thất bại bằng việc nhận lấy trách nhiệm

6. Đừng để thất bại do ngoại cảnh ảnh hưởng đến bạn

7. Nói tạm biệt với ngày hôm qua

8. Thay đổi chính mình và thế giới sẽ thay đổi theo

9. Vượt qua bản thân và bắt đầu cho đi chính mình

10. Tìm kiếm lợi ích trong mỗi trải nghiệm tồi tệ