Nguyễn Thu Hiền

www.dtv-ebook.com

Chương 1

Trên bầu trời mây bay lảng đảng làm xao nhãng một vừng trăng, ánh sáng không còn lung linh huyền ảo, mà lờ mờ rải xuống thế gian, soi bóng một mẫu người tầm thước lúc ẩn, lúc hiện dưới tàng cây chậm bước và đang men theo ven bờ như muốn tìm về cội nguồn con nước. Vẻ mặt luôn trầm tư, chất chứa khôn xiết nỗi băn khoăn về sự thế đảo điên dân tình lầm than oán thán. Phút chốc, ánh mắt lại cuốn theo từng cuộn sóng nhấp nhô để lòng muốn biết về dòng sông tiếp nước từ sông Ba đổ xuống thượng nguồn, tỏa ra thành ba chi bốn nhánh, phân chia ban phát dòng nước mát cho khoảng trời rộng mênh mông, nuôi dưỡng những cánh đồng trù phú, rồi qui tụ lại đổ ra cửa hạ lưu cảng Thị Nại. Cảng ấy là giao điểm của những con tàu vượt trùng dương vào cửa sông, ngược dòng chảy tìm lên thượng nguồn, trao đổi hàng hóa giữa hai miền xuôi ngược.

Trên ngưỡng cửa thượng nguồn, dòng sông uốn khúc theo thể núi tạo thành thủ long sơn khổng lồ, buông mình lượn theo dòng chảy đổ về biển Đông. Thủ long sơn ấy có những cái vòi vĩ đại trải dài ra tận Hoà Nghĩa, phăng vào Phú Yên, rồi dựng ngược lên miền cao nguyên mênh mông trang trải. Tạo thành thế đứng vững chải cho bao đấng anh hùng tụ nghĩa, mà vẫn chưa thấy sinh sôi nảy nở để gửi gắm một niềm tin. Chợt nghe, tiếng kêu thất thanh đồng loạt vang lên từ phía bến đò:“Ối, làng nước ơi! Có kẻ cướp thuyền, giết người! Ai ơi, cứu người, cứu tôi với”....

Thuận đà, đôi chân phóng thẳng chừng vài chặng đường, thấy con tàu hiện ra phía trước, tư duy liền xác định: Kẻ cướp nom theo đến khúc vắng thì ra tay và đang duy chuyển hàng hóa ở ngoài khơi ư? Nhanh như cắt, người đàn ông cởi áo khoác quần dài vứt lên cành cây, chuồi xuống nước lẹ làng lách mình trong đêm vắng không để lại tiếng động đã lặn dài đến tận nơi, bám lấy mạn thuyền phi thân nhảy phóc lên tàu. Mới hay, tàu chuyến của một thương gia quen thuộc nghĩa tình từ lâu, bị kẻ cướp đánh tan những tay đô bảo vệ đường dài, bắt đàn bà con gái trói gô nhét giẻ vào miệng hết la được. Chỉ còn nghe tiếng lịch kịch, lụi đụi di chuyển hàng hóa từ thuyền lớn qua những chiếc ghe con, chưa kịp nhổ neo, nổi máu anh hùng, người đàn ông quát lớn: “Kẻ nào dời hàng đi sẽ chết với ta!”. Nói đoạn, toán thân phi nhanh vào đối thủ, tay không thủ đá đỡ gạt, chưa xuất chiêu nào đã đoạt một thanh gươm, thừa thế tấn công tả xông hữu đột. Hễ túm cổ được tên nào, thì quăng luôn xuống dòng chảy.

Từ trên đỉnh cao của bậc chỉ huy, tên đầu đảng thấy có người liều mình lao vào giữa vòng vây cản trở kế hoạch đang tiến hành, thì nhảy xồ tới, sằng sặc cười ngạo mạng: “Nhà ngươi hết muốn sống nữa hay sao, mà dám mạo hiểm hả?”.

Người đàn ông chẳng nói năng chi quyết trừng trị phường bạo tặc, trương mũi giáo nhắm thẳng yết hầu phóng tới. Đối phương cũng chẳng khiêm nhường, gạt qua một bên, phản công trở lại. Thế là hai con sư tử tranh hùng với nhau, mọi thứ trên tàu đều tan tiêu đổ nát. Đôi bên giao tranh quyết liệt chừng mươi hiệp thì một cánh tay lặc lìa, gươm quăng xuống nước, máu tươi tuôn ròng. Thừa thắng, người đơn thương độc mã phóng đến gần chạm mặt dùng ngón tay bấm thần điểm huyệt, làm cho đối phương cứ đứng trơ như trời trồng.

Chưa có lệnh, bọn lâu la chẳng dám chuyển hàng tranh nhau đi tìm, thấy chủ tướng đã khiếm khuyết một cánh tay không thủ được thương đao, mà vẫn hiên ngang ngạo mạng trước đối phương còn trương mũi giáo lăm lăm đứng đó. Bọn họ không dám tiến đến gần, dang xa quây xung quanh đợi lệnh chỉ huy của mình, nhưng lại nghe một giọng nói khác đĩnh đạc phát ra:

-Kìa là những anh hùng quả cảm không sợ thương đao, có sức khỏe hơn người, thiếu chi việc làm lương thiện dễ kiếm ra tiền, mà đi cướp bóc của dân? Ỷ mạnh hiếp yếu, tước đoạt trên mồ hôi nước mắt của người khác chẳng may chết đi, dẫu nước sông này có chảy hoài cũng không rửa hết nhục! Ỷ tài cậy thế, cố tình gieo đau thương tan tóc dân lành thì không cần có mặt ở trên đời!

Dứt lời, người gồng lại, đưa một cánh tay lực lưỡng xốc tới nhấc bổng tên đầu đảng, quăng xuống dòng cho nước cuốn trôi; tay kia vẫn thủ mũi giáo bất động. Bọn họ hớt hải đảo mắt hỏi nhau, rồi tập trung tia nhìn tiễn Chủ tướng xuôi theo dòng nước chảy, chứ không dám mở lời luyến tiếc để nghe người đàn ông nói tiếp:

-Đã là con nhà nghề thì phải yêu nghề, các ngươi hầu hết đều có chút võ thuật, hãy theo ta rèn luyện cho tinh thông. Sau này, một trong mỗi các ngươi đều phải chọn chủ đúng đắn góp phần làm xoay chuyển càn khôn, đem lại no cơm áo ấm cho mọi người trong đó có mình sẽ ý nghĩa xiết bao?

-Dạ! Chúng con xin tuân lệnh sư phụ!

Nghe cả bọn đồng thanh hưởng ứng tức là phép mình hữu nghiệm, người đàn ông tập trung ánh mắt vào tên đứng gần trông đen đủi khác thường trong thiên hạ, tư duy liền vấn đáp: Hễ ngươi dị tướng ắt là tài cao? Đúng vậy! Nếu được ta hướng đạo tất phải làm điều ích nước lợi dân, nhưng không thể vội vàng, cứ để bọn họ trăn trở âm thầm, rồi tự nguyện tìm thấy học đạo sẽ có ý nghĩa hơn nhiều. Thoáng chút phân vân, dù không đoạt thanh gươm từ tay ấy, ông vẫn trả lại kèm theo lời xã giao:

-Tốt lắm! Này, nhà ngươi tên chi?

Người được điểm mặt hỏi tên, lễ phép đưa hai tay nhận thanh gươm kèm theo lời đáp:

-Dạ! Chu Dị, tên của con.

Ánh mắt người đàn ông trở nên long lanh, tiếp dòng tư duy xác nhận:

-Ừ! Người đúng như cái tên, thì việc làm tất cũng đặc biệt khác thường. Ngay từ bây giờ, ngươi sẽ là con chim đầu đàn gương mẫu trên mọi lĩnh vực, hướng dẫn đồng bọn thực hiện điều ta đã dạy nghe?

-Dạ! - Chu Dị đáp.

Người đàn ông gật đầu tỏ vẻ hài lòng đảo mắt nhìn quanh, thấy thương chủ đã lấy lại tự nhiên thư thả ngồi trên mui tàu quan sát bảo vệ hàng hóa, thì vẫy tay chào nhảy đùng xuống sông bơi thẳng vào bờ.

Những ánh mắt nhìn theo tỏ rõ sự luyến tiếc một quân sư tài trí tuyệt vời, mà chưa được tỏ tường. Trong mỗi người dường như cũng đang sám hối lương tâm lặng lẽ ghi nhớ lời dụ dạy, phút chốc lại lao xao bàn tán xôn xao không biết thầy ở đâu, tên chi thì tìm bằng cách nào? Chu Dị quả quyết, thuyết luôn một mạch:

-Ở trên đời này có núi cao, khe sâu nào bước chân người không tới? Chắc chắn là thầy ở hai bên bờ sông này, nên võ thuật mới siêu quần đến thế và dễ dàng phản công ta kịp lúc. Thầy của mình đã từng kể với môn đệ rằng: “Nam -Bắc bờ sông Côn có nhiều lò luyện võ vô địch. Phái Nam bờ sông, chịu ảnh hưởng một võ sư là môn đồ của Nam Thiếu Lâm võ thuật từ Trung Hoa du nhập sang, trình độ đạt đến cấp Trung đẳng: tinh luyện nội lực dẻo dai, có sức khỏe vô địch. Phái Bắc bờ sông này, cũng chịu ảnh hưởng một võ sư Tàu là môn đồ của Nam Thiếu Lâm võ thuật, trình độ đạt đến cấp Thượng thừa: “Kế, thế nan phân”. Ông thầy này hẳn đã tiếp thu hai trường phái ấy, nên mới có được cái phong thái cương, nhu khi cần thiết: “lực hợp tòng kế”. Chẳng những thế mà còn có quá trình tinh luyện thâm niên, dồi dào kinh nghiệm mới nghiên cứu thành công “thuật điểm huyệt”, làm cho các mạch máu trên cơ thể của đối phương ngưng hoạt động. Quả là tài danh có một không hai trong thiên hạ! Thực tế nghề nghiệp cho thấy, người thầy phải siêu quần mới có môn đệ giỏi, chứ chẳng ai không học mà hiểu biết bao giờ?

Nghe tới đâu, những mái đầu đều gục gặc tới đó, tỏ vẻ nhất trí, cả bọn đồng thanh đáp:

-Chúng ta cùng quyết tâm tìm thầy học đạo, chứ không thể bỏ dở cơ hội nghìn năm có một này!

Chu Dị chẳng những yêu nghề, giàu lý lẽ mà hiểu biết cũng xác thực, định hướng tiếp:

-Hơn một vòng trăng nữa, đến mười tám -tháng giêng là ngày giỗ Tổ của các môn phái Võ Lâm và cũng là ngày hội đầu xuân của các môn đồ cùng thi thố tài năng để phân chia đẳng cấp. Ta về chuẩn bị chu đáo, dâng sính lễ ra mắt ông Tổ môn phái theo thầy thụ giáo.

Cả thảy lại đồng thanh đáp lời “nhất trí”. Một tên mau miệng xả ga:

-Giờ chúng ta là rắn không đầu, ai lo phận nấy, hẹn ngày trẩy hội đầu xuân sẽ gặp lại nhau!

Chu Dị có cảm tưởng như chưa giải hết nỗi băn khoăn trong mỗi con người cũng khó bề hội ngộ, liền nhận phần trách nhiệm:

-Nếu bằng lòng theo thầy thụ giáo, thì ta là cái đầu chứ?

-Đúng vậy! Chúng em xin tuân lệnh sư ca!- Cả bọn đồng thanh đáp.

Chu Dị cảm thấy mình được chuyện, niềm hưng phấn mỗi lúc càng dâng cao, nghiêm sắc mặt mệnh lệnh cho cả thảy rời khỏi thuyền chuyến, đua nhau xuống những chiếc ghe con, thuận mái chèo cho nó xuôi theo dòng nước hướng về biển Đông đồng loạt lướt sóng.

***

Giữa đêm nghe báo động có cướp thuyền chuyến, từng đám trai làng ồ ạc kéo ra bờ sông đông nghẹt, gặp quan biện Kiên Thành, một thanh niên vạm vỡ, võ nghệ cao cường ngăn lại không cho đoàn người vượt sóng ra khơi, đứng trên bờ đợi lệnh. Người dưới nước vừa bước lên bờ, anh biện khẩn khoản đến gần chấp tay vái chào sư phụ. Người đàn ông vẫn điềm đạm với tay lên cành cây, lấy quần áo khô vác lên vai chậm bước hỏi:

-Con đến lâu chưa?

-Dạ thưa, lâu rồi! Con vừa đến nơi đã nghe người đi trước kể lại: Chỉ một võ sư đơn phương độc mã, dám lao vào giữa vòng vây cứu nguy cho thương chủ. Biết ngay là thầy Cao Hiến, con ngăn bọn con trai làng lại không cho xuống sông, lên tàu khi chưa có lệnh thầy.

-Ừ! Khi làn sóng người đổ ra bờ sông đứng im trông rất nề nếp và đang tập trung theo dõi cách xử trí ở trên tàu, ta biết ngay là có môn đệ của mình hướng dẫn thì quả không sai. Thực ra, cả khối người ấy lên tàu đầy hàng hóa và đang trong cơn phiến loạn, làm sao biết được lòng ai tốt xấu khi thấy của người ta?

Cùng với lời giải đáp, Cao Hiến để mắt dõi ra khơi, thấy năm chiếc ghe con, mỗi chiếc mang theo chừng năm bảy người đã kết thành bè, vội vã xuôi theo dòng nước chảy; thấy chủ tớ ở trên tàu cũng đang thu dọn chiến trường, thầy nắm tay trò khẽ giục:

-Ta về thôi! Trả lại yên tĩnh cho bến nhập hàng.

Anh biện nhanh nhẹn tiến đến gần đám đông, giao trách nhiệm của mình cho người khác, lệnh đám trai làng giữ trật tự quay về nhà, không được gây ồn ào náo động trong đêm vắng.

Trở lại thấy thầy vẫn vác quần áo khô, mình trần, thả những bước chân chắc nịch trên con đường về, anh ái mộ lẽo đẽo đi theo tâm tình muốn biết:

-Chúng con, cả thảy đều đã ngon giấc, chợt nghe trương tuần thúc kẻng báo động có cướp thuyền trên bến sông, bật dậy chạy bán sống bán chết mà vẫn chậm bước tới sau. Còn Thầy đang giữa đêm làm gì ở đó, mà kịp lúc ra tay nghĩa hiệp?

Thoáng lựa chọn trong tư duy, vẻ mặt trở nên buồn hiu, Cao Hiến đáp lung khởi:

-Chuyện đài không thể có đôi lời trong chốc lát!

Nghe thế lòng muốn hiểu về thấy mỗi lúc càng căng đầy trong lồng ngực mà chưa biết mở đầu bằng điều chi, anh biện âm thầm lặng lẽ, bước theo. Để sự yên tĩnh lắng sâu trong tư duy của người ôm hoài bão lớn lao đi vào miền đất mới, hy vọng là sẽ định hướng bước đi lịch sử trong đám môn đệ của mình.

Sự thực, Cao Hiến đã dồn hết niềm tin vào một nhân vật trẻ khỏe, linh hoạt, giao tế rộng rãi này. Tuy học hành không chuyên thâm chu đáo nhưng tư chất rất thông minh, khó bề trộn lẫn trong đám môn đệ của mình. Những tưởng đó sẽ là dòng chảy luân lưu từ ta truyền lại, tiếp sức cho ước mơ này trở thành hiện thật. Nào hay tới tuổi trưởng thành, người thanh niên ấy chẳng những sớm đeo mang gánh nặng vợ con, mà còn nhận thêm cái chức biện lại xoàng xỉnh ở trong làng, không chủ tâm đến việc phát triển khoa cử tài năng hiểu biết hạn hẹp, thì lấy đâu ra khát vọng tiềm tàng vươn lên. Ông lo sợ, cậu biện cũng sẽ tiếp tục dẫm lên con đường mòn mà bao kẻ phàm phu tục tử khác đã đi qua.

Thời gian chẳng ngừng trôi, sự sống luôn vận động phát triển theo nhiều chiều hướng khác nhau, nhưng không đánh mất đi tính hệ thống của nó. Người thanh niên đó vẫn thể hiện bản lĩnh tự tin, tâm hồn phóng khoáng, có ý thức vươn lên từ

chính bản thân tìm kế mưu sinh theo chiều hướng mới, chứ không chịu gò bó trong phạm vi bé nhỏ ở địa phương. Biết phát huy truyền thống gia đình nông- thương, mở rộng giao lưu bằng con đường trao đổi hàng hóa gắn liền với chợ Trường Trầu của bản xứ. Chẳng những thế, người thanh niên ấy còn là giao điểm trao đổi hàng hóa giữa hai miền xuôi ngược, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển và không quên khắc ghi dấu ấn tinh hoa văn hóa của dân tộc qua nhiều triều đại nhuộm răng ăn trầu.

Khác với các loại trầu ở vùng núi thấp, hay trầu cây người ta trồng ở đồng bằng miền xuôi, trầu nguồn là do thổ nhưỡng thượng nguồn cung cấp. Nó là loại trầu thơm ngon thượng hạng, dành cho hàng vương giả, thượng lưu thưởng thức và giao tế. Người thanh niên ấy chẳng những nhạy bén với thời cuộc, trao đổi trầu nguồn dễ kiếm ra tiền, mà còn có bản lĩnh, đạo đức khi nhận chức biện lại.

Ở địa phương lúc bấy giờ, bọn hào lý lợi dụng quyền thế hà hiếp kẻ yếu, đục khoét dân lành bằng đủ mọi cách. Còn mọi hoạt động của cậu biện này không chỉ tề gia, trị gian, mà còn đem lại no cơm ấm áo cho dân làng. Cậu đã từng tổ chức và cầm đầu đám lực điền, trai tráng: truy quét phường gian tham lẩn trốn, cướp bóc của dàn; tích cực chống tham nhũng trong hàng ngũ quan lại ở hương thôn; vận động nhân dân tiếp tục khai hoang lên miền triền núi trồng trọt, chăn nuôi; khai quét những con kênh đưa nước đến tận cánh đồng xa...

Đó là những việc làm đáng quý, góp phần tháo gỡ khó khăn cho dân làng, nhưng chưa phải đã phù hợp với yêu cầu xã hội đương thời. Trong lòng ông khát khao về một thủ lĩnh anh minh, có khả năng chọc trời khuấy nước làm xoay chuyển càn khôn, chứ không thể gói mình trong phạm vi nhỏ hẹp như thế. Và ông đã xác định trách nhiệm nặng nề của mình là phải đào tạo thế hệ nối tiếp có nhiều tài năng góp sức, thì mới mong tháo gỡ nỗi băn khoăn này…

Chưa dứt lòng tư duy đã về đến tư gia mà cậu biện vẫn không rẽ bước, hẳn là muốn ngưỡng mộ ta ư? Cao Hiến nhanh nhẹn vào trong chốc lát đã y phục chỉnh tề quay ra. Người ông trở nên linh hoạt, để mắt vào bình rượu do thư đồng chu đáo, nụ cười tươi liền nở trên môi:

-Nào! Mời cậu biện, ta cùng lai rai cho ấm lòng!

- Mời thầy giải mỏi nghỉ ngơi, con xin phép về!

-Vội chi? Cứ ngồi đi! Chẳng phải là con rất muốn nghe lời giải đáp về câu hỏi của mình còn bỏ dở ư?

Anh biện đáp vội:

-Thưa có! Nhưng giờ này thầy đã mệt, cần được nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe, con không thể…

Giọng của ông trở nên trầm lắng, chậm rãi từng tiếng:

-Hiện tại tuy có mệt, nhưng không bằng một nỗi lòng cứ ôm ấp mãi, nặng tựa đá đeo, mà chưa hề san sẻ cho ai!

Điều muốn biết đã có cơ may thổ lộ rồi ư? Ánh mắt anh biện trở nên ngời sáng long lanh, vừa đứng lên xin phép đã vội ngồi lại, nâng cốc mời thầy để được nghe. Thoáng lựa chọn trong tư duy, Cao Hiến không muốn để lộ tông tích của mình nên chỉ kể:

-Bảy năm về trước cũng trên con nước này, ta vừa đặt chân lên bờ hạ lưu đã phải đánh bật mấy tên cướp bảo vệ hàng hóa cho thương gia đó. Lúc ấy, thuyền buôn và băng cướp đều chưa qui mô như hôm nay, nhưng ta vẫn được thương chủ hiếu khách đường xa đưa về tư gia hậu đải tử tế và đã trở thành đôi bạn thân giao. Ta quyết định chọn vùng đất cũ, đãi người mới này mai danh ẩn tích, mở trường dạy học để thực hiện chí nguyện. Gần đây, tình hình xã hội vô cùng rối ren, có thể nói: “Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan”. À quên, chừa ông quan thanh liêm này ra, chứ không thể quơ đũa cả nắm được.

Ông cười khà khà, ngừng giây lát nói tiếp:

Ta cũng từng khuyên ông bạn không nên phô trương buôn bán lớn. Thời buổi này, có tiền tính mạng chưa chắc đã chu toàn, nói chi đến hàng hóa, nhưng nghề nào nghiệp nấy đâu dễ chuyển lay. Đêm nay nghe thuyền chuyến về sao trong lòng nóng nảy nằm ngồi không yên, ta trở dậy lần bước đi dạo dưới trăng mờ. Nào ngờ, sự cố diễn ra đúng lúc, để lòng không phụ với người bạn thân.

Thầy dừng nói, mời trò dùng nước. Anh biện vâng lời nâng cốc để mắt dò xét vẻ mặt rất nhiều ẩn khuất, mà chỉ hé mở có thế thôi ư? Câu hỏi băn khoăn không ngừng muốn biết lại vọt ra:

-Điều đó, con có nghe! Còn lý do vì sao một phụ tử văn võ toàn tài, từ Đàng Ngoài vào đây mai danh ẩn tích, hầu như cả môn đệ chưa hề được biết thưa thầy?

Cao Hiến cười cởi mở hỏi lớn:

-Ta nghiêm khắc lắm hả?

-Dạ! Nhưng cũng rất thâm tình hòa hợp như phụ tử một nhà. Song môn đệ không thể nào quên lời dạy của thầy: Khi giao tế phải biết người tùy chuyện. Nếu gặp kẻ xấu thì tìm cách gợi mở giúp đỡ họ trở thành công dân chân chính với đại đồng, còn những bậc hiền triết đức độ tài năng hơn người, thì khiêm tốn học hỏi và trông chờ vào sự tự nguyện của bề trên, tất sẽ được ban ân đúng mức!

Nét mặt người nghe cứ rạng dần theo lời tâm sự vừa dừng, thì ông kêu lên:

-Khá lắm! Không hổ danh là môn đệ của ta!

Thoáng chút linh hoạt, vẻ mặt của vị quân sư lại sa sầm theo dòng hồi tưởng:

“Ta xuất thân trong gia đình đại quý tộc, cha ông đều là quan cận thần triều Lê. Thuở nhỏ, ta rất mê đọc sách thánh hiền, tìm hiểu lịch sử nước nhà qua nhiều triều đại và rất đỗi tự hào về dòng dõi nhà Lê của mình. Lê Lợi xuất thân từ một phú nông, trở thành Thủ lĩnh nghĩa quân Lam Sơn cử binh luồn rừng lội suối, bẻ từng ngọn rau rừng đào khoai chuối để ăn cũng quyết đánh tan giặc Minh xâm lược, dựng nên Nhà nước thanh bình thịnh trị, cha truyền con nối. Dưới triều Hồng Đức- Lê Thánh Tông- vua quan xướng họa, trên dưới thuận hòa, nhân dân an cư lạc nghiệp.

Quảnh chốc, lịch sử lại sang trang. Vào những năm hai mươi của thế kỷ XVI, gian thần là Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê. Nguyễn Kim một trung thần hết lòng Phò Lê, diệt Mạc và đã gây nên nạn cắt cứ Nam- Bắc triều. Nguyễn Kim mất đi, con- rể của ông tranh quyền đoạt vị, chia thành hai nhà Trịnh- Nguyễn phân ranh ở Đàng Trong và Đàng Ngoài.

Trịnh- Nguyễn đã bao phen đem quân đi thôn tính lẫn nhau, gây nên cảnh nhồi da xáo thịt. Biết bao sinh linh giống nòi Hồng Lạc phải gục ngã dưới làn gươm phi nghĩa, làng quê tiêu điều xơ xác, ruộng đồng hoang phí, nhân dân loạn lạc chui rút vào tận hang cùng xóm vắng khóc than oán hờn.

Đã thế, bọn quan lại còn thừa cơ hội vơ vét của dân, ăn chơi xa xỉ. Trong từng nội các lại nghi kỵ dèm pha mưu sát lẫn nhau, các bậc trung thần tài ba lỗi lạc đều bị hảm hại. Song thân của ta cũng vì thế mà sớm ra người thiên cổ, anh em ly tan, gia đình đổ nát!

Riêng ta phải rày đây mai đó, từ thời niên thiếu cho đến khi bóng ngả về chiều, cuộc khởi nghĩa nào ta cũng dừng chân, mà vẫn chưa tìm ra minh chủ có khả năng thống nhất giang san kinh bang tế thế để đầu quân, góp phần lập lại kỷ cương phép nước. Ước mơ làm tướng tài đã tiêu ma ở Đàng Ngoài, thay vào đó là khát khao làm quân sư hiến kế lại trổi dậy ở trong lòng, ta đã khước từ mọi ràng buộc ở trên đời này, ôm hoài bão lớn lao đi vào miền đất mới, mở trường dạy học gửi gắm niềm tin vào thế hệ nối tiếp”…

Mạch lòng đang tuôn chảy, bỗng Cao Hiến đứng lên, hai tay chấp lại như đang thi lễ với người trước mặt để gửi gắm một niềm tin:

-Mong rằng học trò không phụ niềm mơ ước của thầy, thì còn bao nhiêu kinh nghiệm ở trên đời, già này cũng nguyện hiến dâng tất cả cho người kế tục!

Học trò hoảng hốt đứng lên, dù không dám ngộ nhận chí nguyện kia muốn trao lại cho mình, nhưng trong lúc lúng túng, lời tâm huyết cũng sẵn sàng đợi lệnh:

-Xin thầy có điều chi dạy bảo...dù phải tan xương nát thịt, con cũng nguyện làm vui lòng người!

Mái đầu gật mạnh theo ý nghĩ, nếu ước mơ trở thành sự thật thì chuyện dài dần sẽ tính, Cao Hiến khuyên:

-Học trò không nên thờ ơ với thời cuộc nữa, mà phải là con chim đầu đàn của đồng môn khóa này tạo thành một khối vững chắc, chờ cơ hội phò đời giúp nước.

Nhìn mái đầu khẻ gật không bất thuận ý, thầy hài lòng định hướng tiếp:

-Mỗi đồng môn Khóa này là một viên gạch hồng đặt xuống đầu tiên làm nền tảng, những khóa học tiếp theo sẽ kế tục người đi trước phát huy truyền thống của trường Cao Sơn.

Thoáng hiểu nỗi niềm của thầy đang băn khoăn về vấn đề quốc gia đại sự, thì không thể một ai làm được, mà cần phải huy động sự đồng tâm hiệp lực của nhiều tài năng thì mới mong xoay chuyển tình huống. Hình tượng cậu em trai lại tái hiện trong tư duy, chưa biết tâm sự thế nào cho có hiệu quả khi thầy đã mệt cần được nghỉ ngơi, anh biện đứng lên xin phép về và hứa mai sớm sẽ đến hầu chuyện tiếp.

***

Về tới nhà, anh biện ngả lưng xuống phản gỗ nằm im, để cho con óc nhớ lại từng hành động cử chỉ và lời nói của Cao sư phụ. Tất cả đã qui tụ vào một nguyện ước quá lớn lao. Nhưng cơ bản là thầy muốn truyền lại cho thế hệ nối tiếp này ư? Có lẽ duyên trời đã định nên thầy trò mới gặp nhau đây. Nếu là cơ hội nghìn năm có một, lẽ nào ta lại thờ ơ không tranh thủ? Trong lòng nôn nao bao ý nghĩ chưa định hướng, suốt đêm không tài nào chợp mắt mong trời mau sáng anh trở dậy sửa soạn ra đi.

Nỗi ưu tư cứ canh cánh mãi bên lòng mà chỉ hé mở, chứ chưa có đủ niềm tin để gửi gắm cũng khó bề ru giấc ngủ ngon theo đêm dài tĩnh mịch, Cao Hiến trở dậy sớm, ngồi bên tách trà nhâm nhi, suy nghĩ và đã bắt gặp một tâm hồn gần như đồng điệu, tinh mơ lại đến với nhau. Thầy vui vẻ tiếp trà vào cốc mời trò cùng lai rai tâm sự và lắng nghe, cậu biện kể về mình:

-Nguồn gốc gia đình con cũng từ Đàng Ngoài, ông bà theo chúa Nguyễn vào Đàng Trong khai khẩn vùng đất mới. Đến đời cha mẹ gặp nhau sinh đứa con đầu lòng đặt tên Hồ Trầu này, mà vẫn còn nay đây mai đó hăàng chục năm. Khi họ chọn vùng đất gần thượng nguồn sông Côn trù phú dựng nghiệp và có được cuộc sống ổn định mới dám sinh con thứ hai, thứ ba là Hồ Thơm và Hồ Lễ. Ba năm trước cha mất, gần đây mẹ cũng qua đời. Hồ Lễ còn nhỏ được Hòa thượng Linh Sơn cũng là chỗ thân giao với cha mẹ cưu mang, đưa về chùa huấn đạo. Hồ Thơm trước đây, những ngày nghỉ học đã chăn trâu giỏi và phụ giúp được nhiều công việc trong gia đình. Bây giờ, nếu con nghĩ đến đại nghiệp thì chẳng thể không có tay chân bộ hạ là anh em hỗ trợ? Con định xin thầy cho Hồ Thơm vào học khóa tiếp theo?

Thoáng hiểu hơn mười năm sau cậu biện mới có em, Cao Hiến lắc đầu cho biết:

-Đứa bé chừng một con giáp tuổi, chưa đủ sức linh động với cổn đao, nhấc sao nổi những quả tạ của trường ta? Và nữa là văn hóa cũng phải tuân theo phép dạy của Chu Tử thời Nam Tống, học hết bậc Tiểu học có kiến thức cơ bản, vào đây mới tiếp thu được: Tứ Thư, Ngũ Kinh và Chư Sử. Đó là những bộ

kinh điển Nho giáo và lịch sử Trung Hoa qua các triều đại. Điều quan trọng nữa là khâu chuyên cần: sáng học văn, chiều học võ, mà còn phải luyện tập liên tục vào mỗi tối và sớm tinh mơ. Một đứa bé liệu có đảm nổi chăng?

Sợ Hồ Thơm không được vào học khóa tiếp theo thì tìm đâu ra cánh tay đắc lực cho mình, Hồ Trầu nhiệt tình kể tả về một cậu bé đã có trí tuệ và thể xác vượt quá tuổi thơ cho thầy yên lòng:

-Ở trường làng lâu nay dạy rề rà không làm cho cậu em phải chuyên cần, tuy chưa học hết chương trình sơ cấp, nhưng hiểu biết vượt trội, thể xác cũng vậy! Mới ngần ấy tuổi, mà vừng trán đã mở rộng như một thanh niên lớn chậm, đổi giọng trẻ thơ, phát ra tiếng nói sang sảng nghe rất hào hùng. Đi chăn trâu, cậu cầm đầu cả bọn mục đồng và cùng luyện tập thành thạo côn quyền, tuyệt kiếm anh dạy. Sau mỗi lần luyện tập, cả thảy thường nhảy xuống Hầm Hô, thượng nguồn sông Côn tắm. Chiều nào về, cả bọn cũng hội nhau bàn tán xôn xao về đoạn sông ấy có ma cứ bám theo Hồ Thơm mãi. Nghe miết, con cũng lo và đã nhiều lần đến đó tận mắt trông thấy. Mỗi lần Thơm ra khơi có hai rồng nước nổi lên kém hai bên, khi cậu bé vào bờ thì rồng nước cũng tan trong nước. Cùng lúc, những cậu du mục khác bơi lội dậy cả dòng sông, mà không thấy hiện tượng ấy diễn ra. Chưa biết hư thực thế nào, con cũng đã từng khuyên em đừng tắm ở đấy nữa. Nhưng cậu bé bản lĩnh, cứ quyến luyến mãi với dòng nước mát từ trong núi đá chảy ra trong veo và khẳng định: “Ngày nào không tắm ở đấy chẳng những nhớ, mà bần thần ngứa ngáy khó chịu lắm! Ngược lại, tinh thần sảng khoái, xương cốt giãn nở như thế này chẳng phải là em đã hấp thụ dòng nước qúi hiếm đó!

Ngồi nghe câu chuyện lạ mà có thực ư? Cao Hiến hỏi rõ ngày tháng năm sinh của Hồ Thơm, ngầm so sánh với Nguyễn Phúc Thuần cũng ngần ấy tuổi vừa đăng ngôi chúa Nguyễn hẳn đã ngồi nhầm chỗ rồi! Nếu không phải thế thì sao chân mạng Đế vương lại chiếu chỉ vào Hồ Thơm? Sự thực quả là như vậy, thì tôi trung chẳng thế không phò ấu chúa! Chưa kể, trách nhiệm đào luyện nhân tài cứu nguy cho sơn hà xã tắc hiện đang canh cánh ở trong lòng, thì không thể thờ ơ trước bất kỳ hiện tượng nào có khả năng thống nhất đất nước. Tiếp dòng suy nghĩ, Cao Hiến nhã ý nhận Hồ Thơm vào học khóa tiếp theo.

Hồ Trầu thở nhẹ, vội đứng lên xin phép thầy về đưa em đến ghi danh, rồi lẹ bước. Cao Hiến cũng đứng lên, tiễn cái nhìn theo thái độ khẩn trương cần thiết mà nghe lòng nôn nao, đi điểm tâm buổi sáng, y phục chỉnh tề chuẩn bị tiếp khách.

Chẳng mất nhiều thời gian, chiếc áo đoạn cũ kỹ quan biện thường mặc hầu chuyện với thầy mỗi ngày đã bay biến, thay vào đó là hai thanh niên lực lưỡng đồng phục vải Chàm nâu pha sợi đỏ, kiểu may lai Kinh: ống tay rộng dài quá khuỷu, áo vạc hò cổ kín thắt khuy dài xuống một đường bên hông, vạc áo trước dáng vào hai khuôn ngực vạm vỡ cùng sóng bước đi vào sân trường. Thoáng nhìn cả hai cũng có những đường nét hao hao giống, nhưng khi đến gần phân tích kỹ thì mỗi người một vẻ. Hai anh em chênh nhau một con giáp, nhưng chỉ hơn kém nửa cái đầu. Người anh là một thanh niên đang độ cường tráng trông sắc sảo, nhanh nhẹn hoạt bát. Còn cậu em như một quả dưa lớn vội, khuôn mặt còn đầy múp mơn mởn măng tơ đã phản phất hào khí mãnh liệt, trông rất linh hoạt mà không đánh mất vẻ đằm thắm lắng sâu trong tư duy. Lời người anh kể tả về cậu em lại hiển hiện ra phía trước để so sánh với người trước mặt, quả không sai! Và sẽ là nhân vật đa năng trong tương lai là đây ư? Đang phân tích con người từ thực tế mà cứ ngỡ trong mơ, cả hai tiến tới đứng trước mặt chấp tay vái chào sư phụ. Cao Hiến giật thột, vội đứng lên, đưa tay xã giao: “Xin mời ... ngồi” .

Hôm nay, thầy tiếp trò hơi cầu kỳ khác lạ, nhưng tình cảm đã quen thuộc, Hồ Trầu vẫn tự nhiên cầm tay em cùng ngồi vào ghế đợi chờ. Cao Hiến lục trong bộ nhớ của mình ra thành câu chuyện kể:

“Những ngày đầu vừa dừng chân trên quê hương này, được nhà họ Phan một thương gia tên tuổi nhất vùng giúp đỡ, ta có điều kiện giao du nhiền quan lại ở địa phương. Ngược lại, quan huyện cũng ngưỡng mộ một danh nhân văn võ toàn tài, cho kiệu đến rước về phủ đàm đạo, ý cũng muốn nhà hiền triết này hiến kế giúp quan mưu đồ nghiệp lớn. Nhưng ta chỉ có một chí nguyện là được làm thầy với những tâm hồn trong sáng, nên đã khéo léo chối từ và được quan huyện đồng tình ủng hộ.

Lúc ra đi nhẽ ra, ta phải khiêm tốn không ngồi kiệu, nhưng làm thế sẽ phụ lòng tốt của quan. Khi đi qua đầu làng Kiên Thành, nghe lính ở bên ngoài quát nạt:

-Tránh đường cho kiệu quan đi!

Tiếng trẻ thơ đáp lại cũng không kém phần dõng dạt:

-Thưa ông, xưa nay có ai bảo thành lũy mà tránh được xe bao giờ?

Lại một tiếng chát theo lời quát nạt:

-Chơi giữa đường cản trở lối đi, ông đập chết bây giờ!

Tiếng trẻ thơ cũng không ngừng gặng lại:

Vẫn còn lối đi kia kìa! -và quyết không tránh.

Nghe căng thẳng không thể ngồi yên, ta cho dừng lại, vén màn bước xuống, thấy hai bé trai độ chừng bốn- năm tuổi. Một đứá len lét nép vào trong vệ đường...(Giọng Cao Hiến lấp lửng để tư duy thầm so sánh với Hồ Thơm bây giờ, rồi nói tiếp): Còn một cậu bé thôi giăng tay, cứ xoa mông đít...Có lẽ vừa bị đánh bị dọa dẫm quát nạt mà không thối lui, vẫn giương đôi mắt sáng long lanh nhìn chằm chằm vào xe kiệu như đang cầu cứu. Ta hiểu ý, xoa nhẹ mái đầu tóc sữa mềm mại uốn quăn. để mắt quan sát cái thành vuông vức nằm trên nền cát trắng, do đôi tay khéo léo của trẻ thơ xây đắp thành hai bờ lũy song song, mở cửa tiền, cửa hậu cho cây thọc ngang qua làm cổng canh gác. Giữa thành có cột kỳ đài vươn cao, cắm cờ lá. Sau kỳ đài, đắp thành những ô vuông có lẽ là khu nhà ở của tướng soái? Nhìn chung chẳng những khéo tay, mà còn tinh thông lý lẽ, kiên gian bảo vệ thành quả của mình xây, thật hiếm thấy ở những đứa trẻ khác. Trong lòng ngẫm nghi: tương lai đó sẽ là một vị tướng soái kiệt xuất, thì ngay từ bây giờ ta chẳng thể không tuân lệnh “vị tướng nhí” nên đã yêu cầu quân sĩ nhấc kiệu qua khởi hành đi tiếp”.

Ngừng câu chuyện kể để tiếp một người đàn ông từ ngoài đi vào, vội cầm tay Cao Hiến giòn giã kêu lên:

-Này là con nhà Hồ Phúc ở Kiên Thành ư? Từ bấy đến nay, mình gặp hoài mà vẫn cứ bất ngờ.

Mắt gắn vào Hồ Thơm, lần tay nhẩm tính:

-Được mấy năm rồi nhỉ? Có lần, tôi đến nhà Hồ Phúc, trước sau vắng vẻ, chỉ có cậu bé lên ba này lấy đâu ra đất dẻo nặn chén bát, bàn ghế...phơi thẳng hàng trông ngộ nghĩnh đáng yêu làm sao. Tôi la cà thử hỏi chủ nhà để tính sổ nợ, không ngờ bé biết nói, hỏi xem cha mẹ mình nợ là bao nhiêu? Nhân có cái sổ trên tay, tôi mở ra tỏ vào những con số đọc rõ to, hỏi xem cháu biết cộng không? Bé giương mắt sáng quắt đáp mạnh: «Biết!».Tôi không bất ngờ nghĩ là bé tếu táo thôi, liền nói: «Biết thì tính đi, chú sẽ xóa nợ cho cha mẹ cháu ngay!». Đang cầm miếng đất dẻo đã được nhồi ép thẳng góc, bé đặt xuống đất, yêu cầu lăn tay để làm tin. Nghe càng tếu hơn, tôi nhấn cả bàn tay mình in đậm năm ngón để lắng nghe bé nhẩm tính: «Hai mươi quan hai, cộng với ba mươi quan tư, cộng với bốn mươi quan ba là vị chi chín mươi quan chín». Tôi nghi ngờ hỏi thêm vài phép tính nữa. Nói chung, từ hàng đơn vị đến hàng chục, bé tính hai phép cộng và trừ rành rẽ khi chưa biết đọc, chưa biết viết: Quả là thần đồng!

Ngừng giây lát, ông Phan nói tiếp:

-Hơn tháng sau quay trở lại gặp vợ chồng Hồ Phúc, tôi vừa đề cập đến chuyện tiền bạc, bé nghe được chạy đến đứng trước mặt tôi phản bác lại: «Nợ của cha mẹ cháu xóa hết rồi mà?». Nói vội, bé chạy đi lấy miếng đất đã khô cứng còn in đậm một bàn tay, giơ ra trước mặt tôi: «Nhân chứng là chú đã ký vào đây này!». Trước một đứa bé thông minh, lập luận chặt chẽ, khó giải thích sao cho gọn lẽ, tôi ngơ ngác đôi chút đành thú nhận là mình đã nhầm lẫn vì quên xóa sổ.

Trong lúc nghe kể, người anh giải thích với em là nợ chú mua bán với cha mẹ mình. Khi thanh toán hết, chú tặng em chiếc áo chống lạnh màu vàng. Ngừng giây lát, ông Phan nhẩm tính:

-Chừng năm bảy năm trở lại đây, mà từ một cậu bé nên ba đã trở thành thanh niên khôi ngô tuấn tú, hẳn là anh hùng Phù Đổng thứ hai của dân tộc đó! Bây giờ, hai anh em đi tìm thầy học đạo à? Ồ tuyệt quá!

Nói vội, ông Phan quay sang chuyện nhà:

-Hôm nay cúng Thủy Thần, Hà Bá trên sông, khao mừng bà con chòm xóm khi thuyền chuyến vượt qua cơn đại họa, ân nhân phải tưởng đầu tiên là người bạn khắc cốt ghi xương này. Tiện thể, mời hai anh em đến chung vui với Phan gia nhé!

Cao Hiến nhanh nhẹn nhận lời:

-Được! Anh Phan cứ về lo chuyện nhà. Độ chừng nửa canh giờ nữa, thầy trò tôi sẽ đến.

Tiễn bạn ra về, ánh mắt Cao Hiến cứ tập trung vào Hồ Thơm, bao viễn cảnh lại lần lượt quây nhanh trang trí nhớ. Từ vị Tướng soái kiệt xuất, đến thần đồng Phù Đỗng mang trong người chân mạng Đế vương. Tất cả mọi tinh hoa đều hội tụ vào một nhân vật có khả năng đảm nhận sức mệnh lịch sử là đây ư? Càng nhìn càng hiển hiện chất phi phàm thông minh vượt trội, ông bồi hồi xúc động thầm khẳng định theo sự cảm nhận của mình: Đúng là vị cứu tinh của dân tộc rồi! Nỗi khát khao mong chờ, giờ đã kết thành tràng hoa rực rỡ ở trong lòng, nhưng từ đây đến đó còn quá xa cũng khó đo lường những đổi thay trắc ẩn trong tình đời. Trách nhiệm của ta ở hiện tại là phải đào tạo, bồi dưỡng và bảo vệ danh nhân lịch sử thì quyết không để điều bất lợï đến với Hồ Thơm. Cắt dòng tư duy, Cao Hiến quay lại nhiệm vụ nhận học trò mới vào khóa tiếp theo, trao đổi tự nhiên:

-Vừa rồi, anh cả có nhã ý gửi em vào khóa học tiếp theo. Nghe còn ít tuổi, thầy cũng lo là không hoàn thành nhiệm vụ học tập, nhưng thực tế cũng có thể chấp nhận. Giờ đi học là xa rời bè bạn đang chơi thân, con có buồn không? Hãy động viên các bạn cùng đăng ký theo học cho vui nhé!

Trong óc thoáng tái hiện những trò chơi gặp gỡ bè bạn vui vẻ, Thơm phấn khởi đáp nhanh:

-Thưa Thầy! Từ lâu, bạn bè đã từng tôn con là ca ca trong đội quân du mục. Giờ được thầy quan tâm dạy bảo tất cả, thì con đi đâu chắc chắn các bạn cũng theo đó!

Trông Thơm to xác, nhưng nói chuyện vẫn vô tư hồn nhiên kiểu con nít trông đáng yêu làm sao, Cao Hiến muốn được nghe tiếp, liền hỏi:

-Con đã chiến thắng bè bạn những trận đấu nào, thử kể lại cho thầy và anh tham khảo xem có đúng là khả năng vượt trội không?

Thơm đáp luôn cả chân tay điệu bộ:

-Trận đấu nào con cũng là số một! Lúc bơi lội chỉ trong chớp nhoáng con đã vượt ra xa, vào bờ chúng nhấc con lên khiêng chạy vòng quanh và tôn là ca ca. Khi đô vật từ đứa bé đến đứa lớn, con đều bật lăn kềnh xiểng niểng phải giơ tay đầu hàng. Thi chạy đua, bật xa, nhảy cao, đẩy gậy và các trò chơi khác con đều vượt trội, không móng nào sánh kịp! Còn nữa là uốn cầu…

Thấy Thơm vừa nói vừa vươn vai diễn dĩu thân hình trông rất mềm mại, Cao Hiến hài lòng cười vui vẻ, cắt ngang:

-Thôi được! Con hãy gọi hết các bạn đến trường này rèn luyện toàn diện, thầy sẽ làm trọng tài cho công bằng nhé!

Thoáng đăm chiêu ánh mắt, Thơm đặt ngón tay tỏ lên miệng lựa chọn trong tư duy: nhiều đứa tối dạ dễ sợ mà học hành được chi? Chưa biết Thơm nghĩ gì, Cao Hiến đang vui vội trấn an:

-Đừng lo! Thầy sẽ linh động giảng giải sao cho mỗi lứa tuổi đều tiếp thu được. Thơm sẽ là con chim đầu đàn dìu dắt các bạn cùng vươn lên hội nhập vào thế giới đàn anh, tất phải nhanh chóng trưởng thành thôi!

Cắt dòng tư duy, Thơm đáp mạnh:

-Con xin cản tạ ơn thầy!

Ánh mắt không rời Hồ Thơm, trông ngây ngô lẫn trong sự khôn ngoan hiểu biết không chê vào đâu được, Cao Hiến quay sang cậu biện gật mạnh mái đầu, đứng lên giục:

-Thầy trò ta cùng đi ăn mừng buổi tao ngộ hôm nay vậy!

***

Tất cả đang chờ nhân vật chính đến có hai đệ tử theo sau, chủ nhà vừa trông thấy đã vội bước ra sân đón tiếp nồng hậu, mời thầy trò ngồi vào bàn tròn với những người cao tuổi, rồi giới thiệu: “Thầy Cao Hiến là người bạn cố tri với Phan gia và cũng là ân nhân đã cứu nguy thuyền chuyến đêm qua thoát khỏi cơn đại họa”.

Cả tiệc rượu đón tiếp thượng khách và chúc mừng Phan gia một tràng pháo tay vang động, rồi cùng nâng cốc mời phải cạn. Trong bàn tròn, có một đôi mắt cứ tập trung vào ba thế hệ nối tiếp, lòng ngẫm nghĩ: Đó chẳng phải là dòng chảy luân lưu truyền thống anh hùng kiên trung mẫu mực, mà chưa gặp vận ư? Nghiềm nghiệm trong chốc lát, ông cụ mở lời:

-Thời buổi, nội chiến diễn ra hằng ngày mà sinh được những hoàng nam như thế, chẳng phải là ân đức của giang sơn gấm vóc đã ban cho nhà họ Hồ ư?

Nghe nhận xét chẳng những trí tuệ, mà còn ẩn chứa cả hoài bão lớn lao, Cao Hiến liền tập trung tia nhín vào ông cụ tuổi ngoại bảy mươi, ánh mắt đã nhạt nhòa theo râu tóc mà không vô tư với thời cuộc, thì bắt chuyện:

-Xin lỗi cụ tên gì, ở đâu và được mấy hoàng nhi như thế?

Mở nụ cười xã giao ẩn lẫn trong sự tự hào, ông cụ chậm rãi đáp:

-Tôi họ Bùi, tên Công, nhà ở Phú Xuân cũng gần đây. Không may mắn như thầy muốn biết, ngần này tuổi mà chỉ có mỗi chút gái, lại chấp nhận cảnh đời gà trống nuôi con cũng bởi một chí nguyện chưa tròn…

Quả là âm điệu của người tri kỷ trước thời cuộc, Cao Hiến vội vàng muốn biết:

-Vậy ư? Cô bé ấy tên gì, được bao nhiêu tuổi?

Vẻ mặt Bùi Công trở nên cởi mở pha chút hóm hỉnh, giới thiệu về đứa con yêu của mình:

-Bùi Thị Xuân, cái tên đẹp như thế mà nó cứ cự nự miết, cha đặt tên con kỳ, cái gì mà thị thị thấy ghê. Trông con trai tính lắm thầy ạ! Cho nên ở nhà thường gọi nó là Anh Xuân, được mười bốn tuổi tròn, thông minh xinh xắn mà chẳng nhường nam nhi. Thuở nhỏ, nó rất mê chơi trò cung kiếm. Lớn lên, được cha dạy cho vài miếng võ hộ thân thì thích chí lắm, nó luyện tập miệt mài.

Cô bé ấy lớn lên ắt không đơn giản như những nữ nhi thường tình khác, ý rất muốn tận dụng hết mọi lực lượng tiến bộ vào khóa học này, tích tiểu thành đa thì mới mong mưu đồ nghiệp lớn, Cao Hiến cười tán dương, phân tích:

-“Xuân” cái tên mang màu sắc tươi thẳm trẻ trung, dồi dào sức sống, nhưng chỉ gọi có một tiếng nghe cộc lốc. “Anh Xuân” chẳng những đẹp mà còn tài hoa kiên dũng, cô bé thích hẳn là đáng mặt anh thư rồi đó! Bậc làm cha mẹ phải biết phát huy năng khiếu con cái sao cho phù hợp với sở trường của nó, tất sẽ ích nước lợi nhà cho mai sau. Không nhất thiết là con trai, lịch sử nước ta chẳng phải là đã có hai Bà Trưng khởi nghĩa Mê Linh, tiên chinh giành quyền tự chủ dưới thời Bắc thuộc ư? Tuy thế cô, hai Bà phải đền nợ nước, song danh tiếng ấy vẫn nghìn thu không mờ!

Đúng ý, Bùi Công khẩn khoản gởi con:

-Nếu thầy không chê thân phận nữ nhi thường tình, thì lão xin cho con gái mình thụ giáo!

Cao Hiến đang vui trong lòng, giải thích tiếp:

-Phụ nữ bây giờ, họ không chịu khép mình trong khuôn khổ khuê phòng nữa rồi. Anh Xuân tuy ít tuổi, nhưng luyện dần cũng sẽ phù hợp với trào lưu chung: trai An Thái, gái Phú Xuân đang trên đà thi thố tài năng chứ có nhường nhau đâu? Đúng đấy! Ông cụ nên khuyên con gái mình, vận động thêm một số bạn yêu thích võ thuật nữa đến trường tôi đăng ký theo học cho vui!

Nghe con gái mình có điều kiện rèn luyện kiếm cung cùng bè bạn của nó đông vui nhộn nhịp, Bùi Công bồi hồi xúc động đáp:

-Cảm tạ ơn thầy đã quan tâm, tôi hứa sẽ dạy con gái mình ngoan ngoãn học tập chuyên cần, tuân thủ theo qui củ của học đường.

Cắt dòng tâm sự, họ nâng cốc khiêm tốn mời nhau và cùng ăn uống có chừng mực theo kiểu cách của từng người, chứ không xả ga chúc cạn như lớp trẻ ở các bàn trong tiệc đang giòn vang…

Tan tiệc rượu, bạn bè ngồi lại lai rai trà nước giao hữu vui vẻ trong nhiều câu chuyện tâm tình hòa hợp. Cao Hiến đang nôn nao trong lòng, khẩn khoản đứng lên giục trò cáo từ, quay trở về trường bàn nót một số công việc còn dang dở.

Gần đến ngày tựu trường, những con thuyền xuôi ngược đón đưa học trò từ các miền xa xôi, ngắm hướng hai cây gạo trên bờ bắc sông Côn cao chót vót vượt lên trên lũy làng um tùm uốn lượn theo ven bờ. Họ cho thuyền cập bến leo lên bến đò, gặp hai dãy lêu tranh cất song song dưới bóng râm mát của hai cây gạo mọc lên trên một vùng đất tương đối rộng và bằng phẳng, đó là chợ Trường Trầu. Nơi nhóm họp của những thương gia đưa hàng từ thượng nguồn xuống biển và ngược lại, những mặt hàng của biển đưa lên nguồn bằng hai tuyến giao thương đường thủy và đường bộ. Thương gia dù đi thuyền hay ngựa thồ cũng đều dừng trạm trên bến chợ qua đêm, nghỉ ngơi trao đổi hàng hóa. Nhờ thế, người dân ở gần chợ ngày càng trở nên phồn vinh. Chung quanh chợ, hằng loạt hiệu buôn mọc lên, cạnh tranh những mặt hàng tương đối cố định như: trầu cau vôi rễ, thuốc nam, thuốc bắc, hàng sản xuất nông nghiệp, hàng tạp hóa, thịt rừng, cá nuối, tiện ăn, nhà nghỉ…

Đi hết chợ, rẽ vào trong xóm vắng chẳng bao xa gặp trường Cao Sơn, một ngôi trường gỗ tranh vách thoáng, nằm giữa khu vườn không rộng lắm, mặt tiền hướng lên dải Trường Sơn có khoảng cách chừng năm bảy dặm đường. Sau trường dựng lên dãy nhà ở tập thể, dành cho học trò từ các miền xa xôi đến lưu trú, tự túc ăn uống. Bên phải là nhà ở và văn phòng làm việc của thầy, có hai thư đồng thuộc học trò khóa cũ tình nguyện ở lại giúp việc. Khánh Tâm phụ trách văn phòng, Hữu Phước lo toan cơ sở vật chất và chu đáo trong từng bữa ăn giấc ngủ cho thầy.

Sân luyện võ nằm bên trái của trường, chung quanh sân trồng đủ các loại cây cho hoa quả dài ngày. Trước mặt tiền củatrường, nhiều hoa kiểng đang vươn lên với sắc hồng rực rỡ, đón đưa từng lượt người đi về. Cha mẹ dắt con, người thân dẫn cháu, từng đôi bạn đã có ý thức chọn nghề rủ nhau cùng đi đến trường. Những ông quan lớn nhỏ gần xa, nghe danh thầy giáo Hiến văn võ toàn tài ái mộ đưa con đến ký gửi. Bùi Công cũng khập khiễng tiễn con, Anh Xuân kéo theo một số bạn nữ đến ra mắt, lắng nghe thầy dạy bảo và cùng ghi danh theo học đông vui nhộn nhịp.

Cả khối người tập trung vào một khu sinh hoạt văn hóa và võ thuật, tuy không rộng lắm nhưng đều ý thức học thuộc nội qui, bảo vệ thành quả của mình xây, không đánh mất một ngọn cây cành lá. Không ồn ào náo nhiệt, để cho chim chóc đi về cắn trái xây tổ trên cành cao, tạo thành khoảng trời riêng biệt: có nhiều âm vang, nhưng lắng động và rất nên thơ.

Tuyển sinh vào khóa mới rất đa dạng, có cả nam lẫn nữ tuổi đời từ mười mấy đến ngoại đôi mươi. Lúc đầu, Khánh Tâm định sắp xếp thành hai khối phân đôi lứa tuổi. Mỗi khối học cách nhật, một ngày nghỉ tự thực hành. Và cứ như thế, thầy sẽ đứng lớp liên tục không có ngày nghỉ, khó đảm bảo sức khỏe để phục vụ lâu dài, anh bèn sáp nhập làm một. Cứ hai ngày học chính khóa, một ngày tự luyện theo tổ nhóm, phù hợp từng đối tượng dễ bề trao đổi học hỏi lẫn nhau.

Có thể nói đây là khóa học đặc biệt, Cao Hiến dày công nghiên cứu ra chương trình dạy sao cho phù hợp với yêu cầu của lịch sử đã và đang định hình trong tư duy của mình. Tuyệt nhiên không phụ thuộc hoàn toàn vào phép học của Chu Tử, mà linh động ra phương pháp dạy sao cho phù hợp với lớp học đa hệ, chênh nhau về trình độ tuổi tác vẫn tiếp thu được.