TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT CỦA MỖI CON NGƯỜI

“Mọi người đều có một điểm chung:

Họ hoàn toàn khác nhau.”

- Robert Zend

Người Mỹ thường tự hào rằng nước Mỹ có cư dân thuộc nhiều chủng tộc, tôn giáo và quốc tịch khác nhau. Có thể nhiều người nghĩ rằng đây là một môi trường khuyến khích mọi người tôn trọng sự khác biệt của nhau. Nhưng thực tế cho thấy, sống trong xã hội đa văn hóa đó, không ít người vẫn cảm thấy ngại ngùng khi biết mình khác biệt với người khác.

Đối với tôi, ngoài diện mạo bên ngoài như làn da bánh mật, mái tóc đen, phần lớn bản sắc dân tộc của tôi được thể hiện qua khẩu vị. Còn nhớ thời trung học, tôi thường ngượng ngùng trước vẻ ngạc nhiên của đám bạn cùng lớp khi trông thấy phần ăn trưa do mẹ tôi - vốn là một người Ý nhập cư - chuẩn bị cho tôi mang theo. Đó là một khoanh bánh mì Ý thật to nhét đầy thịt viên hoặc trứng chiên có lẫn tiêu và hành, đựng trong chiếc túi giấy màu nâu. Mỗi khi tôi mở chiếc túi giấy đẫm dầu ô-liu đó ra, mùi tỏi, mùi hành lan ra khắp phòng ăn, và thế nào cũng có đứa hỏi “Cái gì thế?”. Câu hỏi này khiến tôi ước ao phải chi đó là chiếc bánh xăng-uýt kẹp xúc xích hun khói, hay bánh mì trét mứt và bơ đậu phộng! Còn bây giờ, tôi xem trọng tất cả những món ăn dân tộc cầu kỳ đó, không phải chỉ vì sở thích, mà còn vì nó là tập tục văn hóa của gia đình tôi. Chẳng hạn như món mì Ý chúng tôi thường dùng lúc một giờ trưa chủ nhật có mùi hành tỏi phi thơm lừng bốc lên từ chảo dầu ô-liu đang sôi từ sáu giờ sáng, hay món đùi cừu nướng nóng hổi (chứ không phải gà tây) dùng trong các ngày lễ.

Thật nực cười khi chúng ta đòi hỏi mọi thứ chúng ta dùng phải đa dạng, từ thực phẩm chúng ta ăn cho đến loại hoa chúng ta trồng, hay những chiếc xe hơi chúng ta mua, còn khi đề cập đến con người thì chúng ta lại muốn mọi người phải giống nhau. Có quá vô lý chăng? Tất cả chúng ta đều được sinh ra và lớn lên với những đặc điểm riêng biệt, từ màu da, tập quán ăn uống, sở thích tính dục, đến tín ngưỡng và tính cách. Không ai có quyền loại bỏ người khác ra khỏi sự quan tâm của cộng đồng, khiến họ trở nên hoang mang hay tệ hại hơn nữa là sát hại họ chỉ vì họ khác biệt với mình. Trong một bài báo đăng trên tạp chí MORE, Vanessa Villiams - hoa hậu người Mỹ gốc Phi đầu tiên đoạt giải vào năm 1983 (trước đó các dân tộc thiểu số bị cấm tham gia cuộc thi này cho mãi đến thập niên 50), đã thổ lộ rằng khi tham dự cuộc thi hoa hậu, cô đã nhận được rất nhiều lá thư đe dọa, thù hằn của tổ chức Ku Klux Klan. Bên cạnh đó, những người trong cộng đồng của cô cũng không đồng ý việc cô tham gia cuộc thi và họ gọi cô là “phần tử ngoại lai”.

Đứng trên phương diện giáo dục, trẻ em rất dễ ảnh hưởng những thành kiến của cha mẹ và bạn bè, nhưng nếu được dạy bảo, chúng cũng dễ dàng nhận ra thành kiến là không đúng. Bạn hãy hình dung môi trường học đường sẽ tốt đẹp như thế nào nếu mọi trẻ em đều chấp nhận những điểm khác biệt của nhau. Hẳn sẽ không còn những vụ đánh nhau, không còn bắt nạt, và không em nào còn phải e ngại trước bạn bè.

Chúng ta thử đặt cách nhìn này ở một bình diện rộng hơn. Nếu chúng ta đề nghị những gia đình thuộc hai chiến tuyến khác nhau cùng sống chung trong một tuần lễ để tìm hiểu về nhau, trao đổi với nhau những tập tục văn hóa, thực phẩm và chia sẻ tâm sự cùng nhau… thì chuyện gì sẽ xảy ra? Có lẽ họ sẽ nhận ra họ có nhiều điểm tương đồng hơn những điều dị biệt, bởi vì ở họ có chung một mối dây liên kết: đó là bản chất người trong mỗi CON NGƯỜI.

Bạn có bao giờ nghe nói đến tượng Thánh Mẫu da đen dưới tên gọi Black Madonna chưa? Bà được hàng triệu người trên khắp thế giới sùng kính. Nguồn gốc của bà vẫn còn là một điều bí ẩn, tuy nhiên danh tiếng của bà hầu như lan truyền khắp mọi nơi. Một số người cho rằng bà là nữ thần tại thế thời cổ đại sau này được Cơ đốc giáo chuyển đổi thành hình tượng Đức Mẹ Maria với màu da trắng. Một dữ liệu khác lại cho rằng, bà nguyên là nữ thần Isis ở thời Ai Cập cổ đại, có mặt trên 300 năm trước triều đại đầu tiên của dân tộc này, sau này được chuyển hóa thành nữ thần Demeter của người Hy Lạp và nữ thần Ceres của người La Mã. Người ta gọi bà bằng nhiều tên khác nhau như nữ thần Venus, Kali, Diana, Mary Magdalene. Phải chăng các nữ thần này đều giống nhau và chỉ là một? Có thể đúng vậy. Bà là hiện thân của sự hòa hợp các chủng tộc, không một dân tộc nào có thể tuyên bố bà là của riêng họ vì bà thuộc về cả nhân loại.

Năm cách thể hiện thái độ tôn trọng sự khác biệt

Dành thời gian tìm hiểu giá trị các nền văn hóa khác nhau qua sách vở, tạp chí, phim tài liệu, các chuyến du lịch, các lớp học ngoại ngữ hay nấu ăn.
Khi gặp người khác lạ với cộng đồng của mình, hãy niềm nở chào đón họ, tìm hiểu về văn hóa của họ, nói chuyện cởi mở để họ hiểu biết thêm về nền văn hóa của mình.
Dạy con cái của bạn không nên đánh giá mọi người qua dáng vẻ bên ngoài.
Không nên chỉ căn cứ vào những thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng mà vội có thành kiến về một dân tộc hay quốc gia nào.
Thỉnh thoảng nên có kế hoạch đến một địa phương lân cận, dù chỉ dạo quanh một vòng nơi đó.