II

Gia đình có bốn người: Margaret Lester, một quả phụ ba mươi sáu tuổi, Helen Lester, con gái, mười sáu tuổi và hai bà dì, bà Hannah, bà Hester, hai người đàn bà song sinh, độc thân, sáu mươi bảy tuổi. Ngày đêm, ba người đàn bà chỉ biết ngắm nghía, thán phục, tôn sùng thiếu nữ. Họ theo dõi trên gương mặt sự phát triển của trí tuệ, họ thích thú thưởng thức dung mạo tươi thắm như hoa xuân, say mê nghe nhạc điệu của tiếng nói, họ tri ân thiếu nữ nhờ sự hiện diện của nàng mà đời họ được vui vẻ, đẹp tươi. Lại lo sợ khi nghĩ đến cảnh cô đơn của họ trên trần thế nếu tia sáng mặt trời ấy một ngày nào tắt lịm.

Hai bà dì, bản chất tốt, dễ thương, nhưng về đạo lý thì rất cố chấp, họ noi theo những quy tắc xử thế rất nghiêm nhặt nên bề ngoài của họ, từ diện mạo, cử chỉ đến lời ăn, tiếng nói đều có vẻ nghiêm khắc nếu không nói là khó thương. Hai bà có quyền lực trong gia đình nên bà mẹ cũng như đức con gái đều vui vẻ tuân thủ những quy luật đạo lý và tôn giáo do hai bà đề ra. Tập quán xử thế của những người đàn bà này lâu rồi thành như một bản tính. Do đó, trong cảnh thiên đường yên tĩnh này không hề có cãi cọ, gây gổ, tranh chấp, rối ren.

Trong gia đình này, một lời nói dối không được dung túng. Lời nói của bốn người này bao giờ cũng phù hợp với chân lý tuyệt đối, dầu cho hậu quả thế nào cũng phải chấp nhận. Nhưng một hôm, trong một trường hợp bối rối, cô gái yêu của gia đình đã lỡ thốt ra một lời nói dối và ngay sau đó, khó lóc thú tội. Không có lời nào diễn tả được sự kinh ngạc của hai bà dì. Hình như trời đất sụp đổ tan hoang trước hai bà. Hai bà ngồi kề nhau, mặt mày tái xanh, không nói một lời, chăm chú nhìn kẻ thủ phạm đang quỳ trước mặt, gục đầu trên gối bà này rồi đến gối bà khác, khóc lóc, thờ than, van xin hai bà dung thứ, nhưng vẫn không được đáp ứng, lại kính cẩn hôn bàn tay nhăn nheo của hai bà và tức thì những bàn tay ấy rút đi, hình như chúng sợ chạm phải đôi môi dơ bẩn. Hai lần, dì Hester nói với giọng lạnh lùng - Cháu đã nói dối?

Và hai lần, dì Hannah cũng nói với giọng kinh ngạc:

— Cháu thú nhận, cháu dám thú nhận là cháu đã nói dối!

Đó là tất cả những gì hai bà có thể nói ra. Tình thế sẩy ra đột ngột, dị thường. Họ không hiểu nổi, họ không biết xử trí làm sao, họ bị tê liệt vì kinh ngạc.

Cuối cùng, hai bà dì quyết định con bé lầm lạc cần được dẫn tới mẹ nó, mẹ nó bị bệnh, nhưng cũng phải biết việc gì đã sẩy ra. Helen Lester van lơn, xin tha cho hình phạt này, đừng bắt mẹ nó chịu đau khổ vì phải nghe lời thú tội của nàng. Nhưng vô hiệu, theo hai bà, nhiệm vụ đòi hỏi sự hy sinh đó, nhiệm vụ là tối cao, tối thượng, không có lý do gì cho phép người ta trốn tránh nhiệm vụ, đối với nhiệm vụ không thể có một sự nhân nhượng nào.

Helen Lester lại van xin, nàng nói nàng chịu hoàn toàn trách nhiệm về hành vi tội lỗi của nàng, mẹ nàng không có can dự vào. Tại sao phải làm cho mẹ nàng đau khổ?

Nhưng hai bà dì vẫn cương quyết, lời van, tiếng khóc không làm cho họ xiêu lòng. Tinh thần công lý ngự trị trong tâm hồn hai bà. Một bà mẹ vô tội của một đứa con phạm pháp phải chịu đau khổ, nhục nhã, trừng phạt, như vậy mới hợp lẽ công bằng.

Vậy là ba người đàn bà cùng đi tới phòng của bệnh nhân.

Trong khi đó, ông thầy thuốc tiến lại nhà. Tuy nhiên ông còn ở xa. Đây là một ông thầy thuốc giỏi, có hảo tâm. Nhưng phải biết ông một năm để không ghét ông nữa, biết ông hai năm để tập dung thứ cho ông và bốn năm hay năm năm để quý mến ông. Tướng mạo ông bác sĩ cao lớn, vạm vỡ. Ông có đầu sư tử, mặt sư tử, một giọng nói cứng cỏi, đôi mắt khi thì như kẻ cướp, khi thì như đàn bà tuỳ theo tính khí mỗi lúc. Ông không có ý thức về nghi lễ bề ngoài và cũng không thiết giữ gìn nghi lễ. Về ngôn ngữ, cử chỉ, đi đứng đến lối xử thế, ông rất tự nhiên. Ông rất thành thực. Ông có những ý kiến rõ rệt về mọi vấn đề, những ý kiến ấy, ông có thể phát biểu thẳng thắn, không cần biết kẻ đối thoại có tán thành hay không. Những người ông yêu thì ông yêu rất mực, nhưng kẻ ông ghét thì ông không ngần ngại nói trắng trước mặt. Thời thanh xuân, ông từng là lính thuỷ và từ người ông toát ra không khí mặn mà của đại dương. Ông là một tín đồ Cơ đốc giáo, trung thực, tin tưởng, cả nước không có tín đồ nào tốt hơn ông, không có một người nào có một đức tin lành mạnh, vững vàng, trong sạch, không yếu đuối, sa ngã.

Những ai nhờ ông nhổ một cái răng, những người vì lý do này hay lý do khác, muốn vừa lòng ông, thường gọi ông là người Cơ đốc giáo. Mấy tiếng Cơ đốc giáo với giọng tôn kính, ông nghe êm tai như một điệu nhạc du dương và chữ C viết hoa đối với ông như một vật sáng rỡ có năng lực làm cho lòng người say mê, ông có thể trông thấy, dầu trong bóng tối khi được thốt ra từ miệng một người nào. Những điều ông tin tưởng, ông tin tưởng với lòng nhiệt thành và mỗi khi gặp cơ hội, ông sẵn sàng chiến đấu để bênh vực cho sự tin tưởng của ông. Ông có tinh thần trách nhiệm cao và những gì ông cho là nhiệm vụ, ông hết lòng chu toàn, dù cho dư luận có tán thành quan điểm của ông hay không. Thời niên thiếu, khi ông còn là thuỷ thủ, lời ăn tiếng nói của ông thường phóng túng, nhưng khi ông đã theo đạo, ông giữ đúng quy luật là chỉ thề thốt trong những trường hợp đặc biệt, khi nhiệm vụ đòi hỏi. trước kia, ông cũng là một bợm nghiện rượu, nhưng sau khi ông theo đạo thì ông thành một người tiết độ, là để làm gương tốt cho bọn trẻ. Ông uống rất ít, ông chỉ uống khi nào nhiệm vụ bắt buộc, một năm một hay hai lần, nhiều lắm là ba, bốn lần, không bao giờ năm lần.

Ông là người nhạy cảm, ông không có khả năng che giấu tình cảm và nếu có, ông cũng không cần làm việc này.

Có thể nói khí hậu, thời tiết trong lòng ông thế nào thì hiện ra trên mặt ông như thế. Khi một ánh sáng êm ả loé lên trong đôi mắt ông thì đó là một điềm lành. Khi ông bước vào phòng, hai mày chau lại, tức thì nhiệt độ sụt xuống mười độ bách phân. Ông là người rất được bạn bè quý mến, nhưng đôi khi ông cũng làm cho họ sợ sệt.

Ông yêu mến gia đình bà Linh Đan và mỗi người trong gia đình cũng yêu mến ông không kém. Ba người đàn bà lấy làm buồn về lối tín ngưỡng của ông, về phần ông thì ông thẳng thắn chế nhạo cách thức sùng đạo của họ. Nhưng dù sao, hai bên vẫn yêu quý nhau.

Ông lại gần nhà. Hai bà dì và cô gái đi vào phòng bệnh.