5.

Phát thanh và truyền hình

Giới thiệu

Mọi điều trình bày trong các phần trước của cuốn sách này được áp dụng cho cả phỏng vấn báo in và phát thanh/truyền hình. Trong chương này, chúng tôi sẽ đề cập đến những khó khăn riêng của phỏng vấn phát thanh/truyền hình.

Trước hết, bạn cần biết những người làm phát thanh, truyền hình có nhiều mối bận tâm hơn là chỉ là phỏng vấn bạn Một phóng viên báo in có thể thực hiện cuộc phỏng vấn với mặt sau của chiếc phong bì và chiếc bút chì mòn (mặc dù anh ta có thể thích dùng máy ghi âm kỹ thuật số và chỉ ghi tốc ký). Kết quả ghi chép có thể được đánh máy, dàn trang và in khá nhanh chóng. Nhưng phóng viên phát thanh/truyền hình phải cần tới các thiết bị công nghệ, kỹ thuật viên và các trang bị khác để ghi lại lời bạn nói và kết hợp chúng với nhau để phát sóng.

Phát thanh/truyền hình thường khiến nhà báo ám ảnh với hai thứ: sự đúng lúc của mọi thứ và chất lượng (cũng như chất lượng kỹ thuật) của băng ghi âm thanh/hình. Hãy nhớ rằng, đối với họ, những điều bạn nói trong cuộc phỏng vấn được ghi âm và có thể được phát sóng. Chúng không chỉ là tài liệu thô. Nếu bạn nhân số lượng thiết bị có thể trục trặc với số người phải làm nhiệm vụ từ lúc phỏng vấn đến khi phát sóng và sau đó chia kết quả cho thời gian phát sóng thực, bạn sẽ nhận được kết quả cho thấy tại sao các phóng viên phát thanh thường dành cả cuộc phỏng vấn để kiểm tra máy ghi âm của họ và tại sao các phóng viên truyền hình thường lo lắng về âm thanh và ánh sáng và vị trí của các micro hơn là chú ý đến những điều bạn nói.

Cuộc phỏng vấn của bạn có thể được tính chính xác đến từng giây. Nếu là chương trình phát trực tiếp, bạn không có một vài phút mà chỉ khoảng mười giây để nói gọn lại nếu bạn đang trả lời một câu hỏi. Nếu bạn nói quá giờ, bạn sẽ bị ngắt. Nếu bạn được ghi âm, đoạn trích dẫn được sử dụng có thể chỉ dài vài giây. Đối với phát thanh/truyền hình, bạn nên đưa ra điểm chính ngay từ đầu một cách ngắn gọn.

Cũng có khả năng bạn gặp phóng viên phát thanh/truyền hình chuyên nghiệp và giỏi giang, hiểu rõ những điều bạn nói. Cũng có khả năng chương trình được hoàn chỉnh một cách vội vã và người được cử tới phỏng vấn bạn không được cung cấp đủ thông tin, lại là phóng viên của chương trình thiên nhiên hoang dã và phải hoàn thành sáu cuộc phỏng vấn trong hai giờ.

Cũng có thể bạn gặp một phóng viên khiêm tốn, nhã nhặn, lịch sự và biết trân trọng thời gian của bạn. Cũng có thể bạn không gặp được phóng viên như thế. Bạn có thể hiểu được rằng một số phát thanh viên được thuê vì diện mạo hay giọng nói của họ chứ không phải vì hiểu biết thấu đáo của họ về công việc. Đừng bực bội với điều đó. Họ không có ý gì cả. Họ chỉ vội vã và dù sao thì mối quan tâm chính của bạn là thể hiện/nói tốt trong thành phẩm.

Quy tắc đầu tiên khi làm việc với phát thanh/truyền hình: bạn hãy bình tĩnh. Quy tắc thứ hai: bạn chịu trách nhiệm về phần đóng góp của mình ngay cả khi bạn không thể kiểm soát những thứ khác. Họ có thể không biết chính xác điều họ muốn và thậm chí có thể gây khó khăn cho việc trình bày của bạn, đặt những câu hỏi tối nghĩa, thay đổi trình tự của chương trình phát sóng trực tiếp vào phút cuối cùng, làm bắn phấn trang điểm vào mặt bạn khi bạn đang tập trung vào hơi thở và cố gắng thiền định để làm giảm căng thẳng.

Nhưng nếu bạn đã có sẵn đoạn trích dẫn hay và nếu bạn hiểu rằng thể hiện tốt và nói năng trôi chảy quan trọng hơn là tỏ ra miễn cưỡng trả lời một câu hỏi ngốc nghếch, bạn sẽ thấy làm việc với phát thanh/truyền hình dễ hơn bạn tưởng.

Trong chương này:

Chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn
Cảm giác hồi hộp
Ngồi đúng chỗ
Phỏng vấn trực tiếp, bán trực tiếp và phỏng vấn ghi âm
Thái độ gây hấn
Sự đơn giản
Mục tiêu của bạn trong cuộc phỏng vấn
Phóng viên truyền hình đến văn phòng của bạn
Bạn tới trường quay
Bạn được mời tới trường quay xa
Phóng viên phát thanh đến văn phòng của bạn
Bạn tới phòng thu âm
Các chương trình có điện thoại gọi tới và phỏng vấn qua điện thoại
Không biết nói gì
Và cuối cùng… cảm giác hụt hẫng sau cuộc phỏng vấn

Chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn

Điểm khác biệt cơ bản giữa phóng viên báo in và phát thanh/truyền hình là trong khi phóng viên báo in có xu hướng không thích bị trói buộc vào danh sách các câu hỏi cố định thì phóng viên phát thanh/truyền hình lại muốn bạn tập trung vào một góc độ hẹp ngay từ đầu. Phóng viên báo in có thể kết hợp mọi điều bạn nói dưới một góc độ sau khi phỏng vấn trong khi với phóng viên phát thanh/truyền hình, điều bạn nói sẽ được phát sóng. Vì vậy, những điều bạn nói phải chính xác.

Điều này có nghĩa là bạn sẽ trải qua quá trình thương lượng dài hơn trước cuộc phỏng vấn với người phụ trách phát thanh/truyền hình. Quá trình này có thể không xảy ra (đôi khi đơn giản vì thời gian không có nhiều) và khi quá trình này xảy ra, bạn có khả năng sẽ nói chuyện với người nghiên cứu hơn là người sẽ phỏng vấn bạn. (Trong các cuộc trao đổi trước cuộc phỏng vấn, nếu bạn tới trường quay, hãy hỏi rõ các chi tiết về thời gian, địa điểm và quan trọng nhất là người sẽ đón bạn ở ngoài - nội dung này sẽ được trình bày kỹ hơn ở dưới.)

Với cuộc phỏng vấn ghi lại, quá trình thương lượng có thể diễn ra trong chính cuộc phỏng vấn. (“Anh có thể nói lại điều đó không nhưng bỏ qua trò đùa về con voi ở trong phòng?”) Nhưng với phỏng vấn trực tiếp, bạn sẽ trao đổi với người nghiên cứu, sau đó là người lập kế hoạch chương trình, rồi những người sản xuất chương trình, tiếp đến là người dẫn bạn tới phòng đợi, kế tiếp là người phỏng vấn bạn… và bạn sẽ trả lời phỏng vấn. Phần trả lời phỏng vấn có thể chỉ kéo dài một phút.

Ba điều bạn cần biết về cuộc thương lượng trước phỏng vấn là:

Điều bạn nói và điều họ nói sẽ là cơ sở của cuộc phỏng vấn. Hãy lắng nghe. Nếu người nghiên cứu nói “Anh có thể nói về vụ cháy nhà máy lọc dầu ở Ucraina không?”, bạn có thể chắc chắn rằng bạn sẽ được hỏi về điều đó. Những người này thường tỏ ra vội vã khi họ không hề vội vã, thế nên mặc dù mọi việc diễn ra giống như thể bạn đang có một cuộc nói chuyện sơ bộ nhanh gọn nhưng thực ra bạn đang đồng ý với kế hoạch phỏng vấn chi tiết.
Bạn không nên tập các câu trả lời trước. Đừng “thể hiện” trong cuộc thương lượng trước phỏng vấn và đừng bao giờ rơi vào bẫy cố gắng nhắc lại những điều bạn đã tập nói trong cuộc phỏng vấn. Tự nhiên là hay nhất.
Các cuộc phỏng vấn thực tuân theo lôgíc của riêng chúng. Người phỏng vấn có thể bắt đầu với danh sách các câu hỏi hoặc không chú ý đến bản ghi chép hoặc anh ta có thể ấn tượng với điều gì đó bạn nói nên anh ta đi chệch chủ đề để bám vào đó. Đừng ngạc nhiên nếu bạn bị bất ngờ.

Nếu bạn không muốn bị hỏi lại, đừng yêu cầu phóng viên gửi trước danh sách các câu hỏi và nếu bạn yêu cầu gửi danh sách các câu hỏi trước, đừng ngạc nhiên nếu các câu hỏi bạn được hỏi trong cuộc phỏng vấn không giống với các câu có trong danh sách. Những người làm phát thanh/truyền hình luôn sẵn sàng cho những rắc rối hậu trường nhưng không dễ chấp nhận các giấy tờ và thủ tục hành chính.

Đối với phát thanh, bạn có thể mặc trang phục theo ý mình nhưng đừng mang các ghi chép đã chuẩn bị tới phòng thu. Đối với truyền hình, tốt nhất là bạn không nên mặc áo sơ mi, áo cánh màu xanh nhạt đến xanh đậm… vì đó là màu của màn hình sau bạn. Trên màn hình đó, họ sẽ chiếu phông đồ họa (nên rất có thể phần màu xanh của bạn sẽ trộn lẫn vào phông nền) và tránh mặc áo có hoa văn, đường sọc, ca rô rối rắm. Chúng có thể “nhảy múa” trên camera (công nghệ của họ càng mới thì những rắc rối trên càng khó xảy ra nhưng bạn cũng nên ghi nhớ). Trang phục màu xám phù hợp hơn trang phục màu đen. Và đừng mang ghi chép sẵn của bạn đến trường quay. Bạn sẽ không nói được tự nhiên nếu bạn cố đọc những ghi chép đặt trước mặt thay vì nói trực tiếp với người phỏng vấn.

Nếu bạn tới trường quay, hãy đến sớm. Bạn sẽ qua nhiều cổng kiểm tra an ninh và trong một đài truyền hình lớn, việc nhân viên lễ tân không tìm được tên bạn trên danh sách khách mời cũng là chuyện bình thường. Điều này có thể xảy ra vì người hẹn với bạn quên không nói với lễ tân rằng bạn sẽ đến. Bạn nên có tên và số máy lẻ của người bạn cần gặp.

Chú ý: Có thể có những phóng viên cao cấp làm việc trong chương trình không nhận ra tên của bạn – hãy nhớ mang theo tên và số máy lẻ của người liên hệ.

Bạn có thể đề nghị họ bố trí taxi đến đón bạn tới trường quay nhưng đừng tin tưởng rằng xe sẽ đến hoặc tài xế biết rõ địa chỉ hoặc đường đi. Hãy nhớ yêu cầu họ chuẩn bị taxi đưa bạn về văn phòng hoặc yêu cầu tài xế chờ bạn.

Trong khoảng thời gian nước rút trước khi cuộc phỏng vấn sắp diễn ra tại trường quay chứ không phải văn phòng của bạn, bạn có thể nhận được rất nhiều sự chăm sóc và quan tâm chu đáo. Đây là thời điểm tốt để dẹp đi những lo lắng nhỏ mọn (vì thông thường đây là lúc bạn cảm thấy căng thẳng: họ sẽ hỏi mình những câu hỏi nào, mình sẽ gọi người phỏng vấn bằng tên riêng chứ và làm sao anh ta biết tên mình?) và tất nhiên khoảng thời gian này được dành để bạn thư giãn cũng như tạo ấn tượng tốt với bạn. Vì vậy, bạn hãy cố gắng thư giãn. Nhưng đừng nói về cuộc phỏng vấn và đặc biệt là những điều bạn sắp nói. Người phỏng vấn có thể có giây lát để ra khỏi phòng quay chào bạn nhưng một lần nữa hãy nhớ đừng nói bất cứ điều gì mà bạn có thể sẽ nhắc lại trong lúc phỏng vấn.

Hãy tắt điện thoại di động và bất kỳ thiết bị nào khác có thể phát ra những âm thanh không đúng lúc.

Cảm giác hồi hộp

Không có gì nhiều để nói về điều này. Cảm giác hồi hộp là tốt xét trên phương diện nó tạo cho bạn động lực và chuẩn bị cho bạn tinh thần sẵn sàng. Nếu bạn không hồi hộp, bạn sẽ không có năng lượng để thực hiện một cuộc phỏng vấn hấp dẫn và sinh động.

Bạn có thể quá lo lắng. Nếu điều đó xảy ra, có thể là bạn đã suy nghĩ quá nhiều về cuộc phỏng vấn. Vì vậy hãy tự đánh lạc hướng mình. Bạn có thể không thích đọc một cuốn tiểu thuyết vào lúc đó nhưng bạn có thể tập gấp giấy, khâu một cái cúc hay khắc một con hà mã bằng gỗ trong phòng thay đồ.

Nhưng bạn không nên uống rượu trừ khi bạn thấy rằng rượu giúp bạn tỉnh táo hơn cho cuộc họp của ban giám đốc với giờ nghỉ giải lao ngắn ngủi. Còn với phát thanh và truyền hình thì đừng làm như vậy.

Ngồi đúng chỗ

Bạn đã vững tinh thần và sẵn sàng bắt đầu. Có người rướn tới và nói với bạn hãy giữ khoảng cách… chừng này… tới micro. Vì vậy, trong suốt cuộc phỏng, bạn ngồi nguyên một chỗ, lo lắng về khoảng cách giữa mình và micro.

Hãy sẵn sàng cho điều đó. Với phát thanh, bạn không phải lo về micro mặc dù bạn không nên thay đổi vị trí quá nhiều. Họ sẽ đặt micro theo chỗ bạn ngồi và sau đó bạn có thể quên micro đi và tập trung vào cuộc phỏng vấn. Nếu bạn quên rằng bạn không nên thay đổi vị trí của mình khoảng vài chục cm, hãy để họ lo chuyện mic.

Đối với truyền hình, bạn sẽ ngồi trong tầm ngắm của một hoặc nhiều máy quay. Miễn là bạn không đứng dậy và bước ra chỗ khác, bạn có thể thoải mái di chuyển. Đừng khua tay quá nhiều. Bạn cũng không nên ngồi im như tượng. Đừng lấy tay che mặt. Tốt nhất là bạn không nên ngả người về sau rồi lại cúi người về trước. Lời khuyên chung cho tình huống này là: hãy tự nhiên.

Nếu bạn đeo micro kẹp, đừng cử động đến mức nó tuột ra sau ve áo khoác. Cuối cuộc phỏng vấn, bạn sẽ thấy mọi người sẽ nói “Để ý mic” thay vì “Cảm ơn anh rất nhiều”.

Phỏng vấn trực tiếp, bán trực tiếp và phỏng vấn ghi âm

Trong cuộc phỏng vấn trực tiếp, hãy nói liền mạch. Hãy nhớ rằng công chúng sẽ chú ý đến cả giọng nói và diện mạo của bạn cũng như những gì bạn nói. Bằng việc nhìn hoặc nghe bạn, họ sẽ tập hợp đủ thông tin để đi đến kết luận: chủ đề của cuộc phỏng vấn là – bất kỳ chủ đề nào – và người này hiểu vấn đề đó. Thẳng thắn mà nói, như vậy là đủ.

Trong cuộc phỏng vấn trực tiếp, hãy tự chủ. Nếu họ nói tên bạn sai, hãy sửa lại. Nếu bạn nói một câu khônng đúng, hãy nói “Cho phép tôi nói lại điều đó” và bạn nói lại. Công chúng sẽ ủng hộ bạn trong suốt cuộc phỏng vấn với điều kiện duy nhất là họ không thấy bạn giấu giếm điều gì, kể cả cảm giác hồi hộp.

Nếu cuộc phỏng vấn được ghi âm, bạn có thể thư giãn hơn mặc dù hãy nhớ rằng một người trả lời phỏng vấn không yêu cầu biên tập những điều mình nói sẽ được ưa thích hơn người trả lời phỏng vấn đòi biên tập lại. Đôi khi, người ta nói với bạn rằng cuộc phỏng vấn được ghi lại “như là trực tiếp”. Điều này có nghĩa là họ sẽ cố gắng ghi lại phần lớn chương trình chỉ trong một lần quay. Hãy coi những cuộc phỏng vấn như vậy là “trực tiếp.”

Thái độ gây hấn

Trong Chương một, chúng tôi khuyên bạn đọc, xem hoặc lắng nghe nhà báo là người có thể phỏng vấn bạn vào một ngày nào đó. Khi bạn đã làm việc này, bạn có thể lập danh sách những người phỏng vấn và các chương trình mà bạn sẵn sàng nhận lời mời trả lời phỏng vấn. Có những chương trình phát thanh và truyền hình chuyên công kích hay nói mềm mại hơn là có những người phỏng vấn chuyên nói đến người khác một cách tiêu cực.

Cũng có những chương trình dành riêng cho người tiêu dùng – những chương trình này chất vấn các công ty thay mặt cho một hay nhiều những khách hàng bất mãn. Hãy đặt thật nhiều câu hỏi và chuẩn bị thật tốt trước khi tới tham gia một chương trình như vậy (và nếu bạn đến, đừng bao giờ xúc phạm đến thành viên của công chúng; xem Chương bốn).

Cuốn sách này không khuyên bạn chấp nhận mọi lời mời. Hãy từ chối một số. Nhưng điều quan trọng hơn về sự gây hấn là: bạn sẽ gần như không phải đối mặt với sự gây hấn. Sự gây hấn thường chỉ xảy ra trong những chương trình như vừa được mô tả, các phóng viên phát thanh/truyền hình thường tìm hiểu vấn đề một cách cởi mở. Họ tìm kiếm góc độ tiếp cận một vấn đề và nếu họ tìm được, họ sẽ theo đuổi góc độ đó. Họ không có thời gian để làm việc khác.

Vì vậy, bạn đừng nghĩ đến việc bị gây hấn tại cuộc phỏng vấn. Nhưng nếu bạn phải đối mặt với một người phản đối bạn tại trường quay, bạn hãy phản công một cách khéo léo. Nếu lẽ phải thuộc về bạn, hãy nói đúng như vậy. Một cuộc phỏng vấn khó khăn thường thành công hơn một cuộc phỏng vấn dễ dàng ít nhất không phải vì bạn nổi giận. Quan trọng là đừng mất bình tĩnh, đừng mất tự chủ nhưng không nhượng bộ.

Nếu bạn sai, bạn có thể phải bày tỏ sự hối tiếc. Hoặc trả lời câu hỏi khác với câu bạn được hỏi (“Đó là câu hỏi hay nhưng vấn đề thực sự ở đây là…”). Hoặc, nếu có thể không bị phát hiện, bạn hãy rút micro khỏi tường. Nước đi tệ nhất là thoái thác. Đừng bao giờ lảng tránh một câu hỏi hoặc phủ nhận những điều đã hiển nhiên. Nếu bạn thoái thác, bạn có ý lừa dối công chúng, bạn sẽ chuốc lấy hậu quả thảm hại.

Sự đơn giản

Trong cuộc phỏng vấn trên phát thanh hoặc truyền hình, công chúng không có thời gian để suy nghĩ. Họ không thể đọc lại một đoạn văn hoặc ngồi yên để ngẫm nghĩ những điều họ vừa đọc được trước khi đọc hết (họ có thể tải chương trình về nghe lại/xem lại nhưng phần lớn mọi người không làm như vậy).

Công chúng cũng không được xác định cụ thể. Đó có thể là một nhóm công chúng lớn, trong đó có nhiều khách hàng tiềm năng mà bạn có thể tiếp cận hơn là thông qua một tạp chí thương mại, nhưng bạn nên giả định rằng họ sẽ không lắng nghe và/hoặc quan sát với sự chú ý như khi họ đọc một ấn phẩm như tạp chí thương mại.

Khi nói trên phát thanh và truyền hình, hãy nói đơn giản. Thời gian không có nhiều và công chúng không thực sự chú ý những thông tin phức tạp. Nói theo ngôn ngữ của báo in thì bạn hãy nói những dòng tít và những đoạn sapô. Đồng thời hãy tập trung vào những điều khiến một khán giả hoặc thính giả bình thường nhớ đến sự đóng góp của bạn. Một phần là những thông tin bạn cung cấp. Nhưng phần lớn liên quan đến giọng nói và diện mạo của bạn. Hãy tự tin, hứng thú và nhiệt tình.

Mục tiêu của bạn trong cuộc phỏng vấn

Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ những kinh nghiệm phỏng vấn trên phát thanh/truyền hình mà bạn có thể trải qua. Nhưng trước hết, hãy xác định những mục tiêu của bạn. (Phần này tập hợp lại những điểm chính đã được trình bày vắn tắt trong các phần khác của chương này).

Bạn muốn đạt được gì từ một cuộc phỏng vấn trên phát thanh/truyền hình? Câu trả lời rất dễ. Đó có thể là sự nhận diện thương hiệu, danh tiếng, sự quan tâm của công chúng, kinh nghiệm, một hoạt động mới để ghi vào sơ yếu lý lịch, thậm chí là thực hành cho một cuộc phỏng vấn mà bạn có thể thành hay bại. Mục tiêu của bạn có thể bao gồm tất cả những điều trên hoặc có thể những mục tiêu khác. Cuộc phỏng vấn có thể chỉ là phần phụ của thông báo kết quả kinh doanh hoặc lễ ra mắt sản phẩm mới.

Nhưng khi bạn đứng trước míc, mục tiêu trước hết và tức thời của bạn rất đơn giản và cụ thể: đưa ra thông điệp rõ ràng.

Tất nhiên, bạn cần truyền tải được thông điệp của bạn. Bạn có thể công bố các số liệu hoặc tên của một sản phẩm mới. Nhưng dù bạn làm gì, hãy nhớ những điều sau:

Trên phát thanh, thính giả sẽ đánh giá bạn (chủ yếu) qua giọng nói và những điều bạn nói. Một số thính giả sẽ lắng nghe bạn còn một số thì không. Dù có nghe hay không thì tất cả các thính giả sẽ có suy nghĩ như: “Anh ta có vẻ thân thiện” hoặc “Anh ta có vẻ hồi hộp.”
Trên truyền hình, khán giả sẽ ấn tượng với diện mạo và giọng nói của bạn. Viết ra trong sổ ghi chép những câu trả lời hoàn hảo cũng không có giá trị gì nếu bạn nói những điều thú vị như thể bạn có lỗi và bạn có thể bị lật mặt nạ bất kỳ lúc nào.
Trên cả phát thanh và truyền hình, ấn tượng bạn tạo ra, thái độ, sự nhiệt tình, giọng nói của bạn… đều dễ ghi nhớ. Ngay cả những người chăm chú đến những điều bạn nói, những người là công chúng mục tiêu của cuộc phỏng vấn, sẽ nhớ đến những điều bạn nói qua cách bạn nói chứ không phải qua nội dung bạn nói.

Điều tiếp theo sẽ giúp bạn an tâm. Bạn không phải tới trường quay với tâm lý lo lắng là mình không thể trả lời được câu hỏi. Bạn không phải lo lắng về việc không có đủ thời gian để giải thích đến vấn đề chuyên môn. Đây không phải là cuộc phỏng vấn của nhà báo. Đây là cuộc phỏng vấn của bạn. Bạn sẽ bày tỏ mình trực tiếp thông qua màn hình/loa phát thanh đến công chúng của bạn. Điều quan trọng là, vì công chúng sẽ chú ý đến giọng nói và diện mạo của bạn trước hết nên bạn hãy thư giãn và tự tin. Hãy là chính mình. Nếu bạn không làm được như vậy, hãy thể hiện hình ảnh mà bạn muốn họ chấp nhận.

Công chúng sẽ không có phản ứng sau:
“Hãy khoan. Anh ta được hỏi về thời tiết nói chung nhưng anh ta lại nói về chu kỳ mưa. Thật buồn cười.”

Công chúng có thể có phản ứng sau:
“Mình thích giọng nói của con người này. Anh ta biết rõ mọi thứ để không bị dính nước mưa. Thử nghĩ mà xem, có lẽ mình cần mua chiếc ô mới”.

Công chúng sẽ có những phản ứng đại loại như vậy mà bạn có thể tự tưởng tượng ra. Nhưng nhân tiện khi nói đến vấn đề thời tiết, bao lâu bạn xem chương trình dự báo thời tiết một lần, ngay cả nếu bạn bật chương trình dự báo thời tiết, bạn có nhớ được đường đẳng áp đi theo hướng nào không? Tôi cho là hiếm có khi nào bạn nghe xong mà cảm thấy thích, không thích hoặc muốn tranh luận với phát thanh viên chương trình thời tiết một chi tiết cụ thể nào đó.

Nếu các câu trả lời của bạn liên quan đến vấn đề được thảo luận thì tốt. Bạn sẽ được coi là lịch sự nếu bạn trả lời đúng các câu hỏi của người phỏng vấn. Nhưng ấn tượng mà công chúng có về bạn mới thực sự quan trọng. Vì vậy, mục tiêu của bạn là thể hiện vừa thuyết phục, vừa dễ gần.

Giờ chúng ta sẽ cùng nói đến một số cuộc phỏng vấn.

Phóng viên truyền hình đến văn phòng của bạn

Nếu nhóm phóng viên truyền hình sắp đến văn phòng của bạn, hãy dành thời gian kiểm tra phông nền. Bạn có thể muốn được quay ngồi trước một cái cây (nhưng đừng đặt nó ở ngay sau bạn vì trông nó như mọc ra từ đầu bạn) hoặc đứng trước phòng giao dịch bận rộn hoặc ngồi tại bàn của bạn. Bạn có thể đứng trước bức tường có logo của công ty (nhưng đừng lạm dụng điều này và nếu để có được phông nền đó bạn phải đứng trước quầy lễ tân, bạn sẽ thấy nhóm phóng viên rất khó chịu vì cảnh quay thường xuyên bị gián đoạn bởi những vị khách). Nếu bạn muốn phông nền là mọi người đang ngồi tại bàn làm việc, hãy nói rõ với mọi người trước vì họ có thể muốn ăn mặc đẹp để quay phim.

Người phỏng vấn bạn có thể muốn tự chọn nơi quay cuộc phỏng vấn và thường thì bạn nên thỏa thuận với họ một cách nhẹ nhàng về vấn đề này. Nếu logo của công ty lớn hơn bạn và bạn cứ nhất định đứng ở đó, bạn có thể không được xuất hiện trên màn hình. Bên cạnh đó, người quay phim cần có ánh sáng và bạn có thể cũng cần cân nhắc đến tiếng động xung quanh…

Hãy để họ sắp xếp việc này. Bạn là người trả lời phỏng vấn chứ không phải là thành viên của nhóm phóng viên. Có khi họ có thể di chuyển đồ đạc trong phòng. Họ có thể cần bạn chỉ cho họ vị trí của ổ cắm điện và nếu bạn có trà và bánh quy để mời thì rất tuyệt. Chúng cần thêm chỗ để.

Quy tắc chung là nếu nhà sản xuất không có mặt thì người phỏng vấn là người đầu tiên trong nhóm phóng viên mà bạn cần liên hệ.

Về danh thiếp, người phỏng vấn sẽ cần một tấm và nếu có cơ hội, bạn hãy đưa một tấm cho người quay phim. Anh ta là người chịu trách nhiệm về các đoạn phim ghi hình bạn và nếu chúng được biên tập và chạy dòng đúng dòng tên của bạn thì đó là điều tuyệt vời.

Đừng đòi hỏi tất cả mọi người trong nhóm phóng viên, ngoại trừ người phỏng vấn biết bạn là ai và tại sao họ lại có mặt tại văn phòng của bạn.

Nhóm phóng viên có thể gồm một người phỏng vấn và một người quay phim. Hoặc nhóm có thể gồm một người phỏng vấn, một người quay phim, một kỹ thuật viên âm thanh, một người mang tấm hắt ánh sáng, một người trẻ hơn không mang bảng kẹp, một người mang các đầu cáp để nối các dây cáp vào với nhau và một người học việc. Nhóm phóng viên thường gồm những người làm tự do có bạn bè đi theo giúp đỡ.

Thiết bị của nhóm phóng viên có thể gồm một máy quay kỹ thuật số nhỏ và một micro kẹp. Họ cũng có thể mang theo máy quay lớn, đèn chiếu, màn hình tivi, micro lớn, micro kẹp dự trữ, hộp và túi đựng cáp.

Trong nhóm quay phim thường có đôi chút rắc rối. Họ biết việc phải làm nhưng thiết bị đã được sử dụng hàng trăm lần trước đó và có thể bị trục trặc. Pin của máy quay có thể chưa được sạc. Có thể thiếu mất một sợi cáp trong hộp. Những vấn đề này có thể được giải quyết bằng sự kết hợp giữa điện thoại di động, taxi, tiền mặt và cử nhân viên kỹ thuật tới gian hàng công nghệ gần nhất.

Trước cuộc phỏng vấn, họ muốn bạn vào vị trí và nói điều gì đó. Hãy nói với họ về món ăn sáng của bạn. Đừng nói điều gì mà bạn không muốn được trích dẫn. Họ cần kiểm tra máy quay và thiết bị ghi âm hoạt động tốt nhưng họ sẽ xem lại đoạn này khi họ biên tập.

Bạn ứng xử như thế nào trong cuộc phỏng vấn? Trước hết, hãy xác định xem bạn nên nhìn thẳng vào máy quay hay vào người phỏng vấn (có lẽ là người phỏng vấn). Sau đó thư giãn. Họ đã chi tiền cho việc cử những người này và những thiết bị này đến văn phòng của bạn. Họ muốn bạn thành công. Đây là cuộc phỏng vấn ghi lại, vì vậy họ sẽ biên tập các lỗi của bạn (nếu có thời gian.) Với một người phỏng vấn giàu kinh nghiệm đồng thời là nhà sản xuất chương trình, bạn có thể được hướng dẫn trong khi trả lời. (“Anh có thể nói lại điều đó không, nhưng lần này hãy hướng người về phía trước một chút?”)

Bạn có thể thảo luận các câu hỏi, thậm chí đề xuất các câu hỏi nhưng đừng rơi vào bẫy đưa luôn ra câu trả lời trước khi đặt câu hỏi. (“Anh có muốn tôi nói về…”)

Như thường lệ, quy tắc là: bạn càng nói liền mạch càng tốt.

Hãy nhớ rằng khi phát sóng, họ có thể chỉ sử dụng vài câu bạn nói một lúc. Bạn có thể xuất hiện nhiều lần nhưng mỗi lần bạn chỉ nói đôi câu.

Vì vậy, hãy nói sao cho phù hợp. Và nếu bạn nói hỏng một câu, hãy nói lại từ đầu. Nếu bạn thấy câu nói có quá nhiều “à, ừ”, hãy nói lại. Ngừng nói một chút trước khi bắt đầu nói lại. Trên màn hình máy tính của biên tập viên âm thanh có dòng dích-dắc biểu diễn giọng nói của bạn. Khi bạn ngừng nói, dòng dích-dắc đó trở thành một đường thẳng nên biên tập viên âm thanh có thể dễ dàng ngừng lại và cắt phần đó đi. Thế nhưng để cắt một chữ “ừm” ở giữa câu thì khó hơn nhiều.

Cuối cuộc phỏng vấn, họ có thể muốn ghi hình “những cảnh phụ.” Những cảnh này có thể bao gồm tay của bạn, cảnh người phỏng vấn gật đầu lắng nghe câu trả lời của bạn, cảnh người trả lời phỏng vấn hỏi lại tất cả các câu hỏi, cảnh bạn lắng nghe câu hỏi (chỉ là đóng kịch) và các cảnh văn phòng. Họ có thể muốn ghi âm không khí im lặng của văn phòng vì sự im lặng của văn phòng của bạn khác với sự im lặng của các văn phòng khác và họ có thể cần ghép vào những đoạn nghỉ ngắn. Họ có thể cần quay cảnh giới thiệu của người dẫn chương trình ở bên ngoài hoặc bên trong văn phòng.

Vậy là xong. Chào tạm biệt, sắp đặt lại văn phòng như cũ và quay lại công việc.

Bạn tới trường quay

Mọi việc đều được sắp xếp. Bạn sẽ lên chương trình buổi sáng để điểm trang tin kinh tế. Hoặc bạn sẽ được phỏng vấn về vấn đề của bạn. Hoặc bạn có thể là khách mời thường xuyên của một chương trình kinh tế (đây là một kinh nghiệm tốt và có thể có lợi cho việc kinh doanh nhưng bạn cũng cần tính đến cam kết tham gia thường xuyên.)

Hãy chuẩn bị cho một số hoặc tất cả những điều sau đây:

Bạn tới quầy lễ tân. Nhân viên lễ tân chưa từng nghe nói về bạn và không chắc là bạn có lịch hẹn. Nhưng bạn có mang theo tên của người mời bạn đến và số điện thoại của cô ta. Vậy là mọi việc đều ổn.

Bạn nên đến sớm vì những rắc rối này thường xảy ra.

Bạn được đưa tới phòng trang điểm. Ở đó một người trẻ tuổi đánh phấn lên mặt bạn để khuôn mặt bạn không bóng lên dưới ánh đèn. Nếu bạn không quá ghét việc trang điểm, hãy chấp nhận việc này (phấn có thể lau sạch.) Nếu bạn đã trang điểm sẵn, hãy dàn xếp. Điều cốt yếu là dàn xếp cho xong.

Bạn mang theo gương nên bạn có thể kiểm tra vào phút cuối rằng áo bạn không dính phấn trang điểm. Bạn cũng mang theo cả lược.

Bạn được một người đưa tới phòng chờ. người này mang theo bảng kẹp ghi trình tự chương trình và đeo tai nghe điện đàm. Người này sẽ cần biết tên, chức vụ và công ty của bạn. Cung cấp đầy đủ những thông tin đó để chúng được thể hiện chính xác trên màn hình cùng với khuôn mặt bạn. Nếu tên bạn khó đọc, hãy đánh vần. Nếu chức vụ của bạn dài, viết gọn lại hoặc bỏ ra. Nếu bạn không làm việc đó, họ sẽ làm thay bạn. Khoảng trống để chạy chú thích màn hình không lớn.

Người này có thể chỉ cho bạn biết chỗ rửa tay. Bạn nên biết điều đó.
Người ta nói với bạn sẽ có người tới dẫn bạn đến phòng quay và để bạn ở phòng chờ. Trong phòng có thể có những người khác chuẩn bị lên hình. Họ có thể là những người đáng để làm quen. “Chúng ta gặp nhau ở trường quay” là một khởi đầu tốt cho mối quan hệ kinh doanh.
Đừng nói về những điều bạn sắp nói. Hãy nói về những chuyện khác.
Lần lượt từng người được đưa đi. Rồi đột ngột tới lượt bạn. Bạn được dẫn theo hành lang, qua một cửa và bước vào một nơi rộng và tối. Bạn được nhắc cẩn thận kẻo làm tuột các dây cáp. Người cầm bảng kẹp đang chờ đưa bạn lên vị trí. Bạn cảm thấy quen thuộc với người cầm bảng kẹp từ lúc này.
Sau đó là quảng cáo hoặc họ chuyển sang tin tức địa phương hoặc họ phát chương trình đã ghi sẵn. Dù đó là gì thì cũng để những người trong trường quay có thời gian để sắp đặt. Bạn được đưa lên sâu khấu. Bạn có thể ngồi trên một chiếc ghế bành cứng. Bạn có thể ngồi sau một chiếc bàn gỗ dán với những người tham gia trả lời phỏng vấn khác. Trên bàn có thể có dấu hướng dẫn bạn một cách chính xác nên ngồi ở vị trí nào để lọt vào khuôn hình của máy quay. Bạn có thể chào những người bạn gặp trong phòng chờ. Người dẫn chương trình giới thiệu mình. Bạn được chỉ dòng chú thích về bạn và có người chỉ vào máy quay nói rằng khi đèn đỏ lên là bắt đầu ghi hình. Bạn nhìn thấy mình trên một màn hình.
Đây là lúc bạn hít thở sâu, thư giãn và nghĩ đến lần bạn đi lặn ở biển Caribê. Bạn không nên nghĩ đến những điều bạn sắp nói. Đừng ôn lại các câu trả lời. Nếu bạn chưa từng đi lặn ở biển Caribê, hãy tự hứa với mình rằng xong việc ở trường quay bạn sẽ ghé qua đại lý du lịch.

Điều cần ghi nhớ về trường quay là tất cả những người trong đó ai cũng có việc để làm. Bạn cũng cần nhớ rằng sắp đến lúc lên sóng, công việc của họ tính bằng giây chứ không phải bằng phút. Đến lúc này không có thời gian cho việc gì khác ngoài việc đưa bạn lên hình, phỏng vấn bạn và mời bạn ra về. Ngay cả nếu được thư thả, không ai trong trường quay chú ý đến những điều bạn nói. Họ sẽ để ý đến ánh sáng, âm thanh và thời gian hay bất kỳ điều gì khác thuộc phạm vi chuyên môn của họ.

Người dẫn chương trình nói to với ai đó vô hình (bạn chợt nhận ra là anh ta đang nghe theo chỉ dẫn của nhà sản xuất nói trong tai nghe.) Một giọng nói không rõ của ai nói rằng mười giây nữa sẽ bắt đầu. Người dẫn chương trình đột ngột tươi tỉnh hẳn lên, hướng tới phía máy quay và nói “Chào mừng các bạn trở lại chương trình.” Tiếp đó, anh ta nói “Khách mời của chúng ta là…” và bạn hình dung ra khuôn mặt của mình trên màn hình.

Ánh mắt của bạn gặp ánh mắt của người dẫn chương trình. Anh ta đặt câu hỏi cho bạn. Và điều bạn phải làm là:

Giữ khuôn mặt bình thản. Thể hiện sự nghiêm túc, quan tâm và chân thành.
Bạn nhìn người dẫn chương trình.
Và bạn nói.

Nếu bạn may mắn, những âm thanh phát ra từ miệng bạn sẽ tạo thành câu trả lời cho câu hỏi người dẫn chương trình vừa đặt ra. Nhưng đó là đẳng cấp. Điều quan trọng trong cuộc phỏng vấn truyền hình đầu tiên của bạn là bạn tạo ra những câu mạch lạc với giọng nói thể hiện sự chân thành…

Với truyền hình, điều khiến bạn yên tâm là mọi người vừa quan sát vừa lắng nghe bạn. Họ phản ứng với diện mạo và giọng nói của bạn cũng như những điều bạn nói. Vì vậy, bạn cần phải nói gì đó.

Và thông thường, người dẫn chương trình là người làm việc rất chuyên nghiệp. Anh ta không thực hiểu những điều bạn nói và bởi vì anh ta đọc câu hỏi từ kịch bản nên anh ta thậm chí còn không nghe chính câu hỏi mà anh ta đưa ra. Trong khi anh ta gật đầu và thể hiện sự quan tâm đến câu trả lời của bạn, anh ta thực ra đang nghe giọng nói trong tai nghe: “Chúng ta đã mất liên lạc với Brian ở Washington, vì vậy chúng ta sẽ chuyển ngay từ người này sang con chó xiếc, sau đó là thảo luận nhóm về nhà vệ sinh và xoay quanh chủ đề đó cho tới bản tin thời tiết nếu chúng ta vẫn chưa liên lạc được với Brian. Được rồi, bây giờ hãy hỏi người này câu tiếp theo.”

Sẽ có người chú ý đến bạn nhưng điều họ lo lắng là liệu bạn đã hết chuyện để nói hay chưa. Điều này hiếm khi xảy ra. Hiếm khi bởi vì bạn không trói mình với việc trả lời câu hỏi. Trả lời câu hỏi là tốt nhưng bạn không buộc phải làm vậy; đây không phải là cuộc hỏi cung. Nếu điều này xảy ra đi nữa, họ có thể sẽ đưa người khác lên ghế bành để bày tỏ một ý kiến hoặc người dẫn chương trình có thể nói điều gì đó (theo hướng dẫn của giọng nói trong tai nghe) hoặc họ có thể cắt luôn ở đó để chuyển sang chó xiếc. Nếu bạn hết thông tin, hãy nói điều bạn có để nói. Và sau đó, hãy nói chuyện với nhân viên quan hệ công chúng về việc tập huấn kỹ năng truyền thông.

Bạn trả lời phỏng vấn xong và sau đó bạn ngồi ở đó cho tới khi nghỉ giữa chương trình và có người đến đưa bạn đi. Bạn được đưa ra khỏi trường quay. Nếu bạn để đồ gì ở phòng chờ, bạn qua đó lấy. Sau đó bạn về.

Nơi tiếp theo bạn đến là đại lý du lịch.

Bạn được mời tới trường quay xa

Điều này có thể xảy ra nếu văn phòng của bạn cách trường quay hàng trăm km. Không có thời gian, không có kinh phí để bạn bay tới London chẳng hạn, nên bạn được hướng dẫn tới một trường quay xa gần văn phòng bạn hơn. Nếu bạn yêu cầu, họ sẽ đưa taxi đón bạn nhưng, hãy nhớ họ không biết rõ các hãng taxi ở địa phương như bạn.

Trường quay xa thường chỉ là một căn phòng nhỏ, cách âm, có máy quay, màn hình và ghế. Nó giống như một phòng tắm hơi sử dụng công nghệ chứ không dùng than để làm nóng. Phòng quay có thể có điện thoại. Có thể có một công tắc (công tắc nguồn khi bạn bước vào phòng) và một tờ chỉ dẫn. Nếu bạn may mắn, sẽ có người ở đó hướng dẫn bạn phải làm những gì.

Điều cần nhớ về trường quay xa là nó không được sắp đặt từ ngày hôm qua, đặc biệt là cho cuộc phỏng vấn của bạn. Nó được sắp đặt từ hàng năm trước bởi những người không nghĩ thấu đáo đến việc là phòng quay đó sẽ do những người nghiệp dư sử dụng. Hãy đến đúng giờ và đừng nghĩ đến việc có người đón bạn. Các phòng quay xa tồn tại vì các hãng truyền hình không có khả năng xây dựng trường quay hoàn chỉnh ở mọi nơi; vì vậy, về mặt lôgíc, chúng tồn tại vì các hãng truyền hình không dư tiền tuyển nhân viên ngồi chơi xơi nước chờ người trả lời phỏng vấn đến. Cuộc phỏng vấn này có thể chỉ diễn ra giữa bạn và một người học việc.

Bạn bước vào phòng, bấm nút, đọc các hướng dẫn và ngồi xuống. Có thể có một chiếc tai nghe (và nó có thể vẫn hoạt động). Trên màn hình, bạn thấy chương trình mà bạn chuẩn bị xuất hiện. Một giọng nói vang lên: “Bạn sẽ bắt đầu trong mười giây nữa”, và bạn nhận ra “bạn” ở đây chính là bạn.

Cho tới lúc này, nếu chưa từng chuẩn bị tâm lý cho trải nghiệm này, bạn sẽ rất hoang mang. Trên màn hình, bạn thấy người dẫn chương trình giới thiệu mình. Đột nhiên, bạn thấy hình ảnh mình trên màn hình. Bạn nghe thấy một câu hỏi.

Hãy nhìn vào máy quay.

Trả lời câu hỏi. Hoặc ít nhất hãy nói gì đó.

Sau đó là câu hỏi tiếp theo, tiếp theo và xong.

Vậy là xong. Và đừng quên tắt công tắc nguồn khi bạn ra về.

Phóng viên phát thanh đến văn phòng của bạn

Phát thanh không hay bị gián đoạn như truyền hình. Nếu được phỏng vấn ở văn phòng của mình, bạn sẽ ngồi đối diện với một người cầm chiếc micro lớn gắn vào thiết bị ghi âm nhỏ. Người này có thể đeo tai nghe trong cuộc phỏng vấn; người thứ hai cũng có thể xuất hiện.

Thay vì chú ý đến phông nền như với truyền hình, bạn hãy xem tiếng động ở xung quanh. Những người làm phát thanh quan tâm chủ yếu đến âm thanh. Nếu văn phòng của bạn gần đường cao tốc, bạn nên trả lời phỏng vấn ở phòng nhỏ phía kia của tòa nhà.

Hoặc bạn được mời trả lời phỏng vấn ở trong xe chuyên dụng của họ đậu ở phía sau tòa nhà; điều này ít khi xảy ra trừ khi bạn trả lời phỏng vấn trực tiếp và bạn là nhân vật quan trọng đến mức (a) cuộc phỏng vấn được thực hiện trực tiếp ngay và (b) bạn quá bận để tới phòng thu.

Nếu bạn làm việc trong môi trường có những tiếng động thú vị và/hoặc liên quan, hãy cho phóng viên biết. Người phỏng vấn có thể muốn ghi âm tiếng kêu rền rền hoặc tiếng lách cách đều đều của máy móc. Những tiếng động như vậy có thể đưa vào phần mở đầu của chương trình hoặc âm thanh nhỏ dần vào cuối chương trình.

Những phóng viên phát thanh thường mang theo thiết bị ghi âm nhỏ gọn và dành cả cuộc phỏng vấn để điều chỉnh đĩa số và theo dõi các chỉ báo kỹ thuật số. Họ sẵn sàng nếu không nói là hơn cả sẵn sàng để bạn trả lời lại các câu hỏi (trừ phi đã là 12 giờ 30 phút và chương trình phát lúc 13 giờ) và họ sẽ cần tua lại phần trả lời. Họ có thể đã kiểm tra kỹ thiết bị vào buổi sáng và cũng rất có thể người cuối cùng sử dụng thiết bị không nhớ sạc pin hoặc thông báo về các trục trặc.

“À”, “ừ” và những câu trả lời lại đều chấp nhận được (ở một mức độ nào đấy) nhưng bạn hãy nhớ ngừng một quãng giữa hai lần trả lời. Và cũng đừng quên rằng mặc dù những điều bạn nói sẽ được biên tập nhưng chúng có thể không được biên tập kỹ. Cắt đi cả một đoạn dài kết thúc với câu nói “Tôi có thể trả lời lại được không?” dễ hơn nhiều so với việc hiểu ý nghĩa của câu “À, ừ, vấn đề là, à, câu hỏi của anh, chà, câu hỏi của anh, ý tôi là, vấn đề là, đại loại thế, đáng vậy, tôi nghĩ, trên thực tế, cái cần là, à, đại loại như, thực sự là vậy, câu trả lời thẳng thắn, thực tế là vậy.”

Trong cuộc phỏng vấn phát thanh, nhiệm vụ của bạn là nói. Hãy trả lời đúng câu hỏi nếu có thể nhưng hãy nói. Hãy nói ngắn gọn, thể hiện sự nhiệt tình, quan tâm… nhưng phải nói. Mỗi câu trả lời một ý. Nói, nói và nói.

Bạn tới phòng thu âm

Phòng thu âm thường là không gian làm việc yên tĩnh có những người phỏng vấn đeo tai nghe. Giống như với trường quay, bạn nên đến phòng thu âm sớm và mang theo tên người hẹn bạn và cả số máy lẻ và số di động của họ.

Những diễn biến trước cuộc phỏng vấn phát thanh tương tự như cuộc phỏng vấn truyền hình như đã trình bày ở trên, ngoại trừ việc bạn không cần trang điểm. Nếu bạn gặp người phỏng vấn/người dẫn chương trình trước hay người sản xuất hay bất kỳ ai khác, hãy nhớ thư giãn và trò chuyện, nhưng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không ôn trước các câu trả lời của bạn. Bạn có thể nghe tiếng chương trình đang phát từ hành lang.

Tắt điện thoại di động và cất các ghi chép cho cuộc phỏng vấn của bạn vào cặp. Chúng sẽ gây ra tiếng sột soạt. Nếu bạn định đọc câu trả lời từ những ghi chép của bạn, bạn sẽ không giữ được giọng tự nhiên. Nếu bạn không tìm thấy đoạn bạn cần đọc, bạn sẽ thấy căng thẳng hơn.

Bạn được đưa vào phòng thu. Bạn được chỉ chỗ ngồi và vị trí của micro. Bạn hít thở sâu và người dẫn chương trình hoàn toàn không để ý đến bạn. Anh ta đang đọc kịch bản để xem bạn là ai. Anh ta cũng có thể đang trao đổi với ai đó ở phòng điều khiển phía sau tấm kính.

Và hãy sẵn sàng cho điều này. Nếu trước đây bạn đã nghe giọng nói của người dẫn chương trình trên đài phát thanh, đặc biệt nếu bạn là một thính giả bình thường, bạn có thể đã hình thành ấn tượng ban đầu về diện mạo của anh ta. Nếu bạn chưa từng xem ảnh của người dẫn chương trình, hãy chuẩn bị cho sự bất ngờ khi bạn phát hiện ra giọng nói thân thiện, quen thuộc mà bạn biết rất rõ phát ra từ một người có diện mạo khiến bạn nảy sinh những suy nghĩ tiêu cực. Chúng ta luôn có những liên tưởng theo kiểu đó.

Những người dẫn chương trình phát thanh được thuê bởi vì giọng nói chứ không phải vì diện mạo của họ. Đây chỉ là một chi tiết nhỏ nhưng bạn không muốn bị bất ngờ ngay từ lúc này.

Có thể có thời gian để bạn trao đổi vắn tắt với người dẫn chương trình trước khi cuộc phỏng vấn thực sự bắt đầu. Bạn có thể có thời gian để xác nhận tên, chức vụ và công ty của bạn.

Đã đến lúc bạn trả lời phỏng vấn. Những điều bạn cần làm là:

Bạn nói.
Nói chính xác.
Dùng câu ngắn.
Mỗi câu một ý.
Ngừng nói chờ câu hỏi tiếp theo.

Trừ khi hoặc cho tới khi bạn quen thuộc với việc trả lời phỏng vấn phát thanh, không có gì khác ngoài những việc này. Bạn có thể kể một câu chuyện để khẳng định câu trả lời của bạn nhưng hãy kể ngắn gọn. Bạn cũng có thể đưa ra một số liệu nhưng cũng chỉ trong khoảng thời gian ngắn.

Với một số chương trình bạn có thể nói năm, bảy phút và có những cuộc phỏng vấn bạn trả lời và bước ra chỉ trong không đầy một phút. Dù là cuộc phỏng vấn ngắn hay dài, bạn cũng cần tránh im lặng. Bạn có thể muốn dừng lại trong giây lát để lấy lại sự tự chủ trước khi bạn trả lời câu hỏi (trên thực tế đây là điều bạn nên làm như đã nói đâu đó trong cuốn sách này), nhưng điều tất cả mọi người cần bạn làm là nói.

Nói điều bạn thích miễn sao là bạn nói.

Các chương trình phỏng vấn qua điện thoại

Những người làm phát thanh/truyền hình không thích thú với việc dùng điện thoại trong chương trình. Chất lượng âm thanh của điện thoại hoặc điện thoại di động không đủ tốt để phát thanh/truyền hình. Họ chỉ dùng tới điện thoại khi người ở phía kia là phóng viên thường trú ở nước ngoài hoặc là thính giả gọi tới.

Có thể một ngày nào đó bạn được mời tham gia một nhóm chuyên gia trả lời các câu hỏi do thính giả gọi điện tới hỏi. Cũng có thể một ngày nào đó vì lý do kỹ thuật, bạn được phỏng vấn trên điện thoại từ văn phòng hoặc nhà bạn. Đôi khi, bạn có thể trả lời các câu hỏi được ghi trên máy trả lời tự động.

Nếu bạn trả lời trên điện thoại, hãy làm như sau:

Hãy đảm bảo tuyệt đối rằng bạn không bị cắt ngang.
Giữ ống nói cách miệng khoảng 45 độ và nói ở khoảng cách đó.
Nếu bạn đang nghe chứ không nói, đừng thở vào ống nói.
Hãy nhớ rằng tiếng động xung quanh có thể lọt vào điện thoại.

Nếu bạn ở trong nhóm chuyên gia trả lời câu hỏi, hãy nhớ những điều sau:

Thính giả luôn đặt những câu hỏi hay ngay cả nếu chúng được diễn đạt lộn xộn hoặc ngốc nghếch đến mức không thể trả lời trực tiếp được.
Thính giả sẽ (gần như) luôn luôn đứng về phía thành viên của công chúng.
Việc giải quyết với bất kỳ thính giả bất thường nào gọi đến là nhiệm vụ của người dẫn chương trình chứ không phải của bạn.
Bạn sẽ phạm sai lầm nếu cạnh tranh với các thành viên khác trong nhóm hoặc bất đồng với họ trừ khi bạn thể hiện sự bất đồng một cách lịch sự và với tinh thần thân thiện. Nếu bạn có thể nói ít nhất một lần nhưng không quá thường xuyên “Tôi thấy đó là một câu trả lời rất hay và nếu tôi có thể bổ sung…”, công chúng sẽ có ấn tượng bạn là người khoáng đạt và bạn sẽ có thêm một người bạn.

Nếu bạn được chọn giữa trả lời phỏng vấn ở phòng thu và trả lời qua điện thoại, bạn nên đến phòng thu.

Không biết nói gì

Điều này hiếm khi xảy ra nhưng nhiều người lo lắng về nó. Nếu bạn đã chuẩn bị kỹ từ trước và sau đó có thể nhớ lại toàn bộ những điều cần nói vài phút trước cuộc phỏng vấn, bạn không nên để tâm trí ám ảnh với những tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nếu bạn không nhớ ra bất kỳ điều gì để nói vào đúng lúc bạn được hỏi trong cuộc phỏng vấn trực tiếp trên đài truyền hình quốc gia thì đó là một kinh nghiệm không nên lặp lại.

Vì vậy, đừng quá bận tâm trước cuộc phỏng vấn. Nếu điều đó có xảy ra thật, người dẫn chương trình sẽ làm mọi cách để cứu nguy cho bạn hoặc chuyển hướng chú ý khỏi bạn. Hãy hít thở sâu để nhịp tim chậm lại. Hãy tiếp tục làm thế. Khi cơ hội đến, nói điều gì đó, cốt sao có thể xua tan không khí căng thẳng.

Nếu thất bại, bạn hãy lấy đó làm kinh nghiệm. Khi cơ hội đến, hãy nắm lấy. Một lần thất bại không có nghĩa là bạn sẽ thất bại mãi mãi.

Và cuối cùng… cảm giác hụt hẫng sau cuộc phỏng vấn

Khi bạn đã được phỏng vấn, mọi người không còn chú ý đến bạn nữa. Với phát thanh, bạn được đưa ra khỏi phòng thu và người ta quên bạn. Nếu là phỏng vấn trên điện thoại, người ta cảm ơn bạn và sau đó bạn chỉ còn thấy sự im lặng. Rất hiếm khi phóng viên đến cảm ơn bạn. Có thể có nhưng rất hiếm. Với truyền hình, họ chuyển sang người trả lời phỏng vấn tiếp theo và bạn được đưa ra phòng thay đồ.

Sau căng thẳng của cuộc phỏng vấn, đây là cảm giác hụt hẫng. Hãy chuẩn bị đón nhận nó. Đặc biệt, hãy chuẩn bị cảm thấy bạn lẻ loi trong một thế giới khác lạ. Cách tốt nhất để chuẩn bị cho cảm giác hụt hẫng sau phỏng vấn là: nếu họ đề nghị đưa xe đến đón bạn tới trường quay cho cuộc phỏng vấn, hãy yêu cầu họ cho xe đưa bạn về văn phòng sau cuộc phỏng vấn.