CHƯƠNG 1

Kiến tạo một con người

Làm sao để được như Chúa trời!

WILLIAM SHAKESPEARE

Rất lâu trước đây, khi còn là một học sinh trung học ở Iowa, tôi nhớ Ratla một giáo viên sinh học dạy rằng tất cả các hóa chất cấu thành cơ thể người có thể được mua ngoài cửa hàng với giá khoảng 5 đô la. Tôi không thể nhớ chính xác số tiền lúc đó là bao nhiêu. Có thể là 2,97 hoặc 13,5 đô la, nhưng chắc chắn đó là một số tiền vô cùng ít ỏi ngay cả trong những năm 1960, và tôi nhớ mình đã rất kinh ngạc với suy nghĩ rằng một thứ nhếch nhác và xù xì như tôi thực tế có thể được tạo ra một cách rẻ mạt đến vậy.

Khám phá này khiến tôi choáng váng về sự tầm thường của bản thân đến mức để lại ấn tượng với tôi suốt những năm qua. Câu hỏi vẫn quanh quẩn bên tôi là: Liệu sự thật có đúng là như vậy không? Lẽ nào chúng ta rẻ rúng đến vậy?

Nhiều nhà chuyên môn (những người tạo ra cảm giác về “sinh viên khoa học không có nổi cuộc hẹn vào thứ Sáu”) đã cố gắng – ở nhiều thời điểm khác nhau – tính toán chi phí cho các nguyên liệu cấu thành một con người. Có lẽ nỗ lực đáng trân trọng và toàn diện nhất trong những năm gần đây được thực hiện bởi Hội Hóa học Hoàng gia Anh, trong một phần của Lễ hội Khoa học Cambridge 2013, họ đã tính toán chi phí cho những nguyên tố cần thiết để tạo nên diễn viên Benedict Cumberbatch. (Cumberbatch là chủ tịch khách mời của lễ hội năm đó, và cũng rất thuận tiện, là một người có vóc dáng điển hình.)

Nhìn chung, theo tính toán của RSC, cần có 59 nguyên tố để cấu thành nên một con người. Sáu trong số đó là các-bon, oxy, hydro, nitơ, canxi và phốt pho, chiếm tới 99,1% những gì tạo nên cơ thể chúng ta, nhưng phần còn lại mới là thứ mang đến bất ngờ lớn hơn. Ai có thể nghĩ rằng chúng ta sẽ không hoàn chỉnh nếu không có một ít molypden, hay vanadi, mangan, thiếc và đồng? Nhu cầu của chúng ta đối với một số nguyên tố trong đó vô cùng khiêm tốn, với tỷ lệ được tính bằng phần triệu hoặc thậm chí phần tỷ. Ví dụ, chúng ta cần 20 nguyên tử coban và 30 nguyên tử crom với mỗi 999.999.999½ nguyên tử khác.

Thành phần lớn nhất trong bất kỳ con người nào, chiếm 61% không gian sẵn có, là oxy. Điều này có vẻ có chút phi lý khi 2/3 cơ thể chúng ta là một loại khí không mùi. Lý do chúng ta không nhẹ và nảy như một quả bóng bay là vì oxy chủ yếu được liên kết với hydro (chiếm 10% cơ thể) để tạo thành nước – và nước, thứ bạn sẽ thấy nặng một cách đáng ngạc nhiên nếu đã từng cố gắng lội qua hồ bơi, hoặc chỉ đơn giản là cố gắng đi lại khi mặc một bộ đồ ướt. Có một chút mỉa mai là hai trong số những thứ nhẹ nhất trong tự nhiên, oxy và hydro, khi kết hợp lại tạo thành một trong những thứ nặng nhất, nhưng tự nhiên là vậy. Oxy và hydro cũng là hai trong số các nguyên tố rẻ nhất trong bạn. Toàn bộ lượng oxy tạo nên bạn chỉ đáng giá 9 bảng Anh và lượng hydro có giá hơn 16 bảng Anh một chút (giả sử bạn có kích thước tương đương Benedict Cumberbatch). Nitơ tạo nên bạn (chiếm 2,6% cơ thể) có giá tốt hơn nhưng vẫn chỉ ở mức 27 penny cho toàn bộ nguyên tố này trong cơ thể. Nhưng sau đó, mọi thứ trở nên khá đắt đỏ.

Bạn cần khoảng 13,6 kg các-bon, và theo Hiệp hội Hóa học Hoàng gia, ngần đó sẽ tiêu tốn của bạn 44.300 bảng Anh. (Họ chỉ sử dụng dạng tinh khiết nhất của các nguyên tố. RSC không tạo ra con người bằng những thứ rẻ tiền.) Canxi, phốt pho và kali, mặc dù cần số lượng nhỏ hơn nhiều, vẫn sẽ khiến bạn tốn thêm 47.000 bảng Anh. Hầu hết phần còn lại thậm chí còn có giá trị theo khối lượng cao hơn, nhưng thật may mắn ta chỉ cần chúng ở lượng cực nhỏ. Thorium có giá hơn 2.000 bảng Anh mỗi gram nhưng chỉ chiếm 0,0000001% cơ thể, vì vậy bạn có thể mua chúng với giá 33 penny. Toàn bộ lượng thiếc bạn cần có giá 4 penny, trong khi zirconi và niobi sẽ khiến bạn chỉ mất 2 penny. Chiếm 0,000000007% của bạn là samarium, thứ ít ỏi đến mức thậm chí không đáng để tính tiền. Trong danh mục của RSC, nó có giá 0,00 bảng.

Trong số 59 nguyên tố được tìm thấy trong chúng ta, 24 nguyên tố được coi là thiết yếu, bởi chúng ta thực sự không thể tồn tại nếu không có chúng. Số còn lại tương đối phức tạp. Một số có lợi một cách rõ ràng, một số chắc hẳn có lợi dù ta chưa biết bằng cách nào, một số nguyên tố chỉ đơn thuần là ở đó, không có lợi cũng chẳng có hại, và một vài nguyên tố thì hoàn toàn xấu. Ví dụ, cadmium, nguyên tố phổ biến thứ 23 – chiếm 0,1% – trong cơ thể, nhưng nó độc hại khủng khiếp. Chúng ta có nó không phải vì cơ thể chúng ta muốn có nó mà bởi vì nó xâm nhập vào thực vật từ đất và sau đó vào chúng ta khi chúng ta ăn thực vật. Nếu bạn đến từ Bắc Mỹ, bạn có thể ăn khoảng 80 µg cadmium mỗi ngày và không có phần nào trong số đó là tốt cả.

Có một lượng nguyên tố đáng ngạc nhiên ở cấp độ này. Lấy ra gần như bất kỳ tế bào nào từ cơ thể của bạn, bạn sẽ thấy nó có một triệu hoặc nhiều hơn thế số nguyên tử selen, cho đến gần đây, không ai biết chúng đang làm gì ở đó. Bây giờ chúng ta biết rằng selen tạo ra hai loại enzyme quan trọng, mà sự thiếu hụt chúng có liên quan đến tăng huyết áp, viêm khớp, thiếu máu, một số bệnh ung thư và thậm chí có thể làm giảm số lượng tinh trùng. Vì vậy, rõ ràng là rất cần thiết để có một số selen trong bạn (nó được tìm thấy trong các loại hạt, bánh mì lúa mì và cá), nhưng đồng thời nếu bạn uống quá nhiều, bạn có thể vô tình gây độc cho gan. Cũng như rất nhiều điều trong cuộc sống, có được sự cân bằng đúng đắn là một việc hết sức tinh tế.

Nói chung, theo RSC, toàn bộ chi phí cấu thành nên một con người mới, sử dụng Benedict Cumberbatch làm mẫu hình, chính xác là 96.546,79 bảng Anh. Tất nhiên, công lao động và thuế giá trị gia tăng sẽ đẩy chi phí lên cao hơn nữa. Bạn có thể may mắn được mang một Benedict Cumberbatch về nhà với giá dưới 200.000 bảng Anh – không hẳn là một món tiền khổng lồ khi nhìn nhận trên nhiều mặt, nhưng rõ ràng không phải vài đồng lẻ như giáo viên trung học của tôi đã nói. Như đã được đề cập, năm 2012, Nova, chương trình khoa học dài kỳ trên PBS, đã thực hiện một phân tích tương đối chính xác cho một tập phim có tên là “Săn lùng các nguyên tố” và đưa ra con số 168 đô la cho giá trị của các thành phần cơ bản trong cơ thể con người, thể hiện rõ một điểm sẽ được nêu bật trong những trang tiếp theo của cuốn sách, đó là khi nói đến cơ thể người, các chi tiết thường không chắc chắn một cách đáng ngạc nhiên.

Nhưng tất nhiên vấn đề này không thực sự quan trọng. Bất kể bạn chi trả bao nhiêu hay kết hợp các nguyên liệu cẩn thận như thế nào, bạn sẽ không tạo ra được một con người. Bạn có thể tập hợp tất cả những người thông minh nhất đã và đang còn sống, trao cho họ toàn bộ kiến thức của loài người, và họ cũng không thể tạo ra một tế bào sống chứ đừng nói đến cả một bản sao của Benedict Cumberbatch.

Đó chắc chắn là điều đáng kinh ngạc nhất về chúng ta – rằng con người chỉ là một tập hợp các thành phần thô, giống như những gì bạn sẽ tìm thấy trong một đống bụi bẩn. Tôi từng nhắc đến điều này trong một cuốn sách khác, nhưng tôi tin rằng rất đáng để nhắc lại nó: Điều duy nhất đặc biệt về những nguyên tố tạo nên bạn đó là chúng tạo ra bạn. Đó là phép màu của cuộc sống.

Chúng ta sống cả cuộc đời trong thân xác này, ấy vậy mà chẳng mấy đoái hoài đến nó. Có bao nhiêu người trong chúng ta thực sự biết lá lách ở đâu hay tác dụng của nó? Hay sự khác biệt giữa gân và dây chằng? Hoặc các hạch bạch huyết có tác dụng gì? Bạn đã từng nghĩ mỗi ngày mình chớp mắt bao nhiêu lần chưa? Là 500 hay 1.000 lần? Tất nhiên, bạn chẳng có chút ý niệm nào về việc đó. Bạn chớp mắt 14.000 lần một ngày, nhiều đến mức tổng thời gian mắt bạn khép lại khi còn thức là 23 phút. Tuy nhiên, bạn không bao giờ phải suy nghĩ về điều đó, bởi vì mỗi giây của ngày, cơ thể bạn đảm nhận số công việc nhiều không kể xiết theo đúng nghĩa đen – một triệu triệu, một tỷ, một ngàn tỷ, một tỷ tỷ (đây là những con số có thật), ở tất cả các sự kiện, vượt xa sức tưởng tượng mà không cần sự chú ý của bạn.

Trong khoảng một giây kể từ khi bạn bắt đầu đọc câu này, cơ thể bạn đã tạo ra một triệu tế bào hồng cầu. Chúng nhanh chóng luân chuyển, chảy dọc tĩnh mạch, duy trì sự sống của bạn. Mỗi tế bào hồng cầu đó sẽ đi vòng quanh cơ thể bạn khoảng 150.000 lần, không ngừng cung cấp oxy cho các tế bào, và sau đó, khi đã tàn tạ và không còn tác dụng, sẽ hiến mình cho những tế bào khác để lặng lẽ biến mất vì lợi ích của bạn.

Tổng cộng phải mất 7 tỷ tỷ tỷ (7.000.000.000.000.000.000.000.000.000, hoặc 7 x 1.000⁹) nguyên tử để tạo ra bạn. Không ai có thể nói tại sao 7 tỷ tỷ tỷ nguyên tử đó lại có mong muốn tột độ để trở thành bạn. Suy cho cùng, chúng là những hạt vô tri, không có ý nghĩ hay ý niệm nào. Tuy nhiên, bằng cách nào đó trong suốt thời gian tồn tại của bạn, chúng cấu thành và duy trì vô số hệ thống và cấu trúc cần thiết để bạn có thể ngân nga, để bạn là chính bạn, cho bạn dáng hình và diện mạo, và cho phép bạn tận hưởng trạng thái vô cùng hiếm có và dễ chịu được gọi là cuộc sống.

Công việc đó to lớn hơn nhiều so với những gì bạn nghĩ. Nhìn kỹ ra, bạn thực sự to lớn. Lá phổi, khi được trải rộng ra, có thể bao phủ một sân tennis, và các đường dẫn khí bên trong phổi đủ nối dài từ London cho đến Mát-xcơ-va. Chiều dài của tất cả các mạch máu sẽ đưa bạn đi vòng quanh Trái đất 2,5 lần. Nhưng thứ đáng kinh ngạc nhất là DNA của bạn. Trong mỗi tế bào chứa một mét DNA, và với rất nhiều tế bào, nếu gắn toàn bộ DNA trong cơ thể thành một sợi duy nhất, vật chất di truyền của bạn sẽ dài hơn 10 tỷ dặm, vươn xa hơn cả sao Diêm Vương. Hãy nghĩ về điều đó: Bạn đủ nguyên liệu để vượt ra khỏi hệ Mặt trời. Bạn thực sự ở tầm vũ trụ theo đúng nghĩa đen.

Nhưng các nguyên tử của bạn chỉ là các khối vật liệu, và bản thân chúng không thực sự sống. Thật khó để nói một cách chính xác cuộc sống bắt đầu từ đâu. Đơn vị cơ bản của sự sống là tế bào – mọi người đều đồng ý về điều đó. Tế bào chứa đầy những thứ phức tạp – ribosome và protein, DNA, RNA, ty thể và nhiều bí ẩn ở cấp độ tế bào khác, nhưng không một thực thể nào trong số chúng đang sống. Bản thân tế bào chỉ là một ngăn – một căn phòng nhỏ: một nhà kho – để chứa đồ, và bản thân nó cũng không sống, như bất kỳ phòng nào khác. Tuy nhiên, bằng cách nào đó khi tất cả những điều này được ghép lại với nhau, bạn có cuộc sống. Đó là phần mà khoa học vẫn chưa thể giải thích. Tôi hy vọng nó sẽ luôn luôn như vậy.

Điều đáng kinh ngạc nhất có lẽ là không cấu phần nào đảm nhiệm vị trí dẫn dắt. Mỗi bộ phận của tế bào phản ứng với tín hiệu từ các bộ phận khác, tương tác và va chạm như những chiếc xe điện đụng, nhưng bằng cách nào đó tất cả các chuyển động ngẫu nhiên này lại dẫn đến các hành động trơn tru, hài hòa, không chỉ bên trong tế bào mà còn trên toàn bộ cơ thể khi các tế bào này giao tiếp với nhau, giữa các phần khác nhau trong vũ trụ của riêng bạn.

Trung tâm của tế bào là nhân. Nó chứa DNA của tế bào với chiều dài khoảng một mét, như chúng ta đã đề cập, được nén vào trong không gian có thể nói là vô cùng nhỏ bé. Lý do lượng lớn DNA có thể được nén trong nhân tế bào như vậy là vì nó cực kỳ mỏng. Bạn cần 20 tỷ chuỗi DNA đặt cạnh nhau để tạo ra khoảng rộng bằng sợi tóc mảnh nhất của con người. Mỗi tế bào trong cơ thể bạn (đúng hơn là những tế bào có nhân) đều giữ hai bản sao DNA của bạn. Đó là lý do tại sao bạn có đủ DNA để vươn đến tận sao Diêm Vương và hơn thế nữa.

DNA tồn tại với mục đích duy nhất là tạo ra nhiều DNA hơn. DNA đơn giản là bản hướng dẫn để tạo nên bạn. Một phân tử DNA, như được nhắc đến trong vô số chương trình truyền hình hay các bài giảng sinh học, được tạo thành từ hai sợi, liên kết với nhau tạo thành cấu trúc bậc thang nổi tiếng với tên gọi chuỗi xoắn kép. Phân tử DNA bao gồm các đoạn ngắn gọi là gen. Tất cả chúng tạo nên hệ gen của bạn.

DNA cực kỳ ổn định. Nó có thể tồn tại hàng chục ngàn năm. Điều đó cho phép các nhà khoa học ngày nay nghiên cứu về nhân loại từ quá khứ xa xưa. Có lẽ không có gì bạn sở hữu lúc này – từ những lá thư, các món đồ trang sức cho đến vật gia truyền quý giá – sẽ còn tồn tại đến hàng ngàn năm sau, nhưng DNA của bạn gần như chắc chắn sẽ vẫn tồn tại và có thể phục hồi, nếu ai đó muốn tìm kiếm nó. DNA truyền thông tin với độ trung thực phi thường. Nó chỉ tạo ra khoảng một lỗi trên mỗi tỷ đơn vị được sao chép. Tuy nhiên, bởi vì các tế bào của bạn phân chia rất nhiều, nên có khoảng ba lỗi, hoặc đột biến, trên mỗi lần tế bào phân chia. Hầu hết các đột biến được cơ thể bỏ qua, nhưng đôi khi chúng để lại những dấu ấn lâu dài. Đó là sự tiến hóa.

Tất cả các thành phần của hệ gen đều có một mục đích duy nhất là để duy trì sự tồn tại của bạn. Các gen mà bạn mang theo vô cùng cổ xưa và có thể tồn tại từ ngàn đời trước. Bạn rồi sẽ chết và trở về với cát bụi, nhưng gen vẫn sẽ tiếp tục tồn tại, miễn là bạn và con cháu vẫn tiếp tục sinh ra các thế hệ tiếp theo. Và thật đáng kinh ngạc khi tự thấy rằng trong ba tỷ năm kể từ khi cuộc sống bắt đầu, dấu tích cá nhân của bạn chưa lần nào bị phá vỡ. Để bạn có mặt ở đây bây giờ, tổ tiên của bạn đã phải di truyền thành công vật liệu di truyền của họ sang thế hệ mới trước khi chết đi hoặc không còn khả năng sinh sản. Đó là một chuỗi thành công.

Tác dụng cụ thể của gen là cung cấp hướng dẫn để sản xuất protein. Hầu hết những thứ hữu ích trong cơ thể là protein. Một số làm tăng tốc quá trình biến đổi hóa học và được gọi là enzyme. Những protein khác truyền tải thông điệp hóa học và được gọi là hormone. Vẫn còn những protein khác tấn công mầm bệnh và được gọi là kháng thể. Loại protein lớn nhất trong cơ thể có tên là titin, giúp kiểm soát độ đàn hồi của cơ bắp. Tên hóa học của nó dài 189.819 chữ cái, khiến nó trở thành từ dài nhất trong tiếng Anh, ngoại trừ việc từ điển không bao gồm tên hóa học. Không ai biết có bao nhiêu loại protein trong cơ thể, nhưng ước tính số lượng dao động từ vài trăm nghìn đến một triệu hoặc nhiều hơn.

Nghịch lý của di truyền học là tất cả chúng ta đều rất khác biệt, song lại rất giống nhau về mặt di truyền. DNA của tất cả mọi người có đến 99,9% là tương tự, nhưng chẳng có hai người nào là giống hệt nhau. DNA của tôi và bạn sẽ khác nhau ở ba đến bốn triệu điểm, một phần nhỏ nếu nhìn tổng thể, nhưng cũng đủ để tạo ra nhiều khác biệt giữa chúng ta. Bạn cũng có trong mình khoảng một trăm đột biến cá nhân – những đoạn gen của riêng bạn, chẳng giống bất cứ thứ gì bạn được cha mẹ di truyền.

Chi tiết cách mọi thứ vận hành vẫn là một bí ẩn lớn đối với chúng ta. Chỉ có 2% mã gen của con người dành để mã hóa protein, nghĩa là chỉ có 2% thực hiện những việc rõ ràng và chắc chắn. Phần còn lại có tác dụng gì, chúng ta hoàn toàn chưa biết. Dường như phần lớn chúng chỉ tồn tại, như những đốm tàn nhang trên da. Một số trong đó không có ý nghĩa. Một chuỗi ngắn đặc biệt, được gọi là đoạn lặp Alu, được lặp lại hơn một triệu lần trong hệ gen của chúng ta, đôi khi ở ngay giữa các gen mã hóa protein quan trọng. Nó hoàn toàn vô nghĩa, nhưng chiếm tới 10% dữ liệu di truyền của chúng ta. Không ai biết lý do tại sao. Phần bí ẩn này, trong một thời gian đã được gọi là DNA rác, nhưng bây giờ được gọi với cái tên mỹ miều hơn là DNA tối, ám chỉ rằng chúng ta không biết nó làm gì hoặc tại sao lại ở đó. Một số có liên quan đến việc điều chỉnh các gen, nhưng phần lớn còn lại vẫn chưa được xác định.

Cơ thể thường được ví như một cỗ máy, nhưng thực tế còn hơn thế. Nó hoạt động 24 giờ một ngày trong nhiều thập kỷ mà (gần như) không cần bảo dưỡng định kỳ hoặc thay phụ tùng, chạy bằng nước và một vài hợp chất hữu cơ, mềm mại và khá đáng yêu, cơ động và linh hoạt, hào hứng với hoạt động tạo ra thế hệ mới, pha trò, cảm nhận tình cảm, tận hưởng hoàng hôn đỏ và làn gió mát. Có bao nhiêu cỗ máy mà bạn biết có thể làm được điều đó? Không có gì phải bàn cãi: Bạn thực sự là một kỳ quan. Nhưng chân thành mà nói, giun đất cũng vậy.

Và làm thế nào để chúng ta tôn vinh sự tồn tại của mình. Với hầu hết mọi người là bằng cách ăn tối đa và tập thể dục tối thiểu. Hãy nghĩ về tất cả những thứ linh tinh bạn đưa vào miệng và khoảng thời gian bạn ngồi đờ đẫn trước màn hình phát sáng. Ấy vậy mà, bằng một cách kỳ diệu nào đó, cơ thể vẫn chăm sóc chúng ta, chiết xuất chất dinh dưỡng từ mớ thực phẩm hỗn tạp mà ta đưa vào, và giữ cho ta sống sót, nhìn chung khá khỏe mạnh, trong nhiều thập kỷ. Tự tử bằng lối sống đôi khi mất rất nhiều năm.

Ngay cả khi bạn làm sai gần như mọi thứ, cơ thể vẫn duy trì và bảo vệ bạn. Phần lớn chúng ta là minh chứng cho điều đó theo cách này hay cách khác. Năm trong số sáu người hút thuốc không bị ung thư phổi. Phần lớn những người có nguy cơ đau tim sẽ không bị đau tim. Mỗi ngày, người ta ước tính, từ một đến năm tế bào của bạn trở thành ung thư, và hệ miễn dịch sẽ tóm gọn và tiêu diệt chúng. Hãy nghĩ về điều đó. Vài chục lần một tuần – hơn 1.000 lần một năm – bạn mắc phải căn bệnh đáng sợ nhất của thời đại và mỗi lần đó cơ thể lại cứu chúng ta. Tất nhiên, trong những trường hợp hiếm hoi, tế bào ung thư phát triển thành một thứ nghiêm trọng hơn và có thể giết chết bạn, nhưng ung thư nói chung rất hiếm: Hầu hết các tế bào trong cơ thể sao chép hàng tỷ và hàng tỷ lần mà không gặp sự cố. Ung thư có thể là nguyên nhân tử vong phổ biến, nhưng nó không phải một sự kiện phổ biến trong cuộc sống.

Cơ thể là một vũ trụ gồm 37,2 nghìn tỷ tế bào hoạt động hài hòa gần như hoàn hảo mọi lúc.^[1] Một cơn đau, một cơn khó tiêu, vết bầm tím hay mụn nhọt, là một phần của quá trình thông thường, như một thông báo về sự không hoàn hảo của chúng ta. Có hàng nghìn thứ có thể giết chết chúng ta – hơn 8.000 thứ một chút, theo Phân loại thống kê quốc tế về các bệnh và các vấn đề liên quan đến sức khỏe do Tổ chức Y tế Thế giới biên soạn – và chúng ta thoát khỏi gần như tất cả, trừ một thứ duy nhất. Đối với hầu hết chúng ta, điều đó cũng không tệ.

Chúng ta không hoàn hảo. Chúng ta có răng hàm sít nhau bởi quai hàm phát triển quá nhỏ để có thể chứa toàn bộ số răng mà tự nhiên ban tặng, và xương chậu quá nhỏ để sinh nở mà không gây đau đớn. Chúng ta rất dễ bị đau lưng. Chúng ta có các cơ quan gần như không thể tự sửa chữa. Nếu quả tim của một con cá ngựa vằn bị tổn thương, nó sẽ tạo ra các mô mới. Còn nếu tim của bạn có vấn đề... cũng đành thôi. Gần như tất cả các động vật đều có thể tự sản xuất vitamin C, còn chúng ta thì không. Chúng ta thực hiện tất cả các phần của quy trình, ngoại trừ bước cuối cùng là sản xuất ra một loại enzyme duy nhất.

Điều kỳ diệu của cuộc sống không phải là chúng ta được trời phú cho vài điểm yếu, mà là chúng ta không có quá nhiều điểm yếu. Đừng quên rằng hệ gen của bạn bắt nguồn từ tổ tiên xa xưa thậm chí còn chưa phải là con người. Một vài trong số đó là cá. Gần hơn nữa là những loài nhỏ bé, lông lá và sống trong hang. Đây là những sinh vật mà cơ thể bạn kế thừa vật chất di truyền. Bạn là sản phẩm của ba tỷ năm tiến hóa. Sẽ tốt hơn rất nhiều nếu chúng ta có thể bắt đầu từ đầu và tạo cho mình cơ thể được cấu tạo đáp ứng cho các nhu cầu của Homo sapien – đi thẳng mà không tàn phá đầu gối và lưng, nuốt mà không có nguy cơ mắc nghẹn và sinh nở dễ dàng như máy bán hàng tự động. Nhưng chúng ta không được cấu tạo cho những việc đó. Chúng ta bắt đầu hành trình xuyên qua lịch sử từ những đốm đơn bào trôi nổi trong những vùng biển nông, ấm áp. Mọi thứ sau đó là một chuỗi dài những bất ngờ thú vị nhưng cũng đầy vinh quang, và đó cũng là thông điệp tôi hy vọng cuốn sách này có thể truyền tải đến độc giả.