Adam Khoo & Gary Lee

Chùæc hùèn khöng möåt bêåc cha meå naâo khöng mong muöën con mònh thaânh cöng vaâ haånh phuác. Vêåy vai troâ cuãa baån laâ gò vaâ baån phaãi laâm gò àïí giuáp con àaåt àûúåc àiïìu êëy? Chùæc chùæn, baån rêët mong mònh àoáng möåt vai troâ quan troång trong àoá, thïë nïn quyïín saách naây múái nùçm trong tay baån. Vaâ töi hiïíu nöîi bùn khoùn cuãa baån.

Cuäng coá thïí baån àaä bùæt àêìu caãm nhêån àûúåc nhûäng vêën àïì cuãa ngûúâi laâm cha laâm meå. Coá luác baån nghô con mònh àang söëng trong möåt chiïìu “khöng gian” khaác, thêåm chñ möåt haânh tinh khaác, vêng baån khöng phaãi laâ ngûúâi duy nhêët nghô nhû thïë.

Baån trùn trúã möåt caách vö voång khöng hiïíu chuyïån gò xaãy ra vúái cu Bim hay beá Na vöën ngoan ngoaän vui tûúi, lñu rñu noái chuyïån caã ngaây, nay chó traã lúâi nhaát gûâng nhûäng cêu hoãi quan têm cuãa baån, nhûng laåi tröën biïåt trong phoâng boã ra haâng giúâ thò thêìm vaâ ruác rñch chuyïån troâ vúái caái maáy àiïån thoaåi bùçng möåt thûá ngön ngûä baån khöng hiïíu àûúåc. Nhûng baån khöng àún àöåc trong tònh huöëng naây.

Cuäng coá khi baån phaát hoaãng lïn, caãm thêëy dûúâng nhû khöng thïí coá möåt tiïëng noái chung vúái àûáa con böîng toã ra lêìm lyâ, thêåm chñ suöët ngaây mùåt sûng maây sóa vaâ trúã nïn xa laå àöëi vúái cha meå. Thêåt àau loâng khi chûáng kiïën àûáa con vöën hoåc khaá gioãi trong trûúâng nay böîng dûng mêët hïët hûáng thuá hoåc têåp, hoåc baå toaân àiïím dûúái trung bònh maâ vêîn chùèng maãy may buöìn tuãi, nhû thïí àêëy khöng phaãi laâ chuyïån cuãa noá. Vêng, àoá laâ chuyïån àau àêìu maâ nhiïìu gia àònh gùåp phaãi.

20 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

Thêåt oaái ùm, trong thêm têm baån biïët vaâ tin rùçng con mònh coá khaã nùng – baån caãm nhêån àûúåc àiïìu àoá, nhûng khöng hiïíu vò sao noá khöng coân têåp trung hoùåc àaánh mêët àöång lûåc vûún lïn trong hoåc têåp vaâ cuöåc söëng.

Vaâ baån, vúái tû caách ngûúâi laâm cha laâm meå, hiïíu roä àöång lûåc trong hoåc têåp cuäng nhû trong cuöåc söëng coá möåt têìm quan troång nhû thïë naâo àöëi vúái con treã; noá giuáp treã xaác àõnh roä àñch ài túái, hoaân thaânh tûâng muåc tiïu àïì ra vaâ nhúâ thïë, thaânh cöng trong bêët kyâ lônh vûåc naâo maâ treã àaä choån. Baån hïët loâng muöën giuáp àúä con, khuyïn baão con vaâ trúã thaânh möåt phêìn trong cuöåc söëng cuãa con nhû trûúác kia... thïë maâ baån chó coá caãm giaác khoaãng caách giûäa mònh vaâ con caâng luác caâng xa hún...

“Laâm thïë naâo àïí troâ chuyïån vaâ khñch lïå con caái?” - nhiïìu phuå huynh tûâng hoãi töi nhû thïë. Nhiïìu ngûúâi (nhêët laâ nhûäng ngûúâi coá con trong àöå tuöíi múái lúán) noái vúái töi rùçng, hoå khöng hiïíu àûúåc con mònh nghô gò, cúá sao chuáng cûá chuái muäi haâng giúâ vaâo nhûäng troâ chúi vö böí trïn maáy vi tñnh.

Vêën àïì laâ úã chöî, nhûäng kyá ûác vaâ kinh nghiïåm vïì thúâi thú êëu cuãa chuáng ta, cuâng vúái caách daåy baão cuãa cha meå ta hònh nhû khöng liïn quan, vaâ caâng khöng thïí aáp duång vaâo viïåc daåy con trong böëi caãnh xaä höåi àang thay àöíi tûâng ngaây nhû hiïån nay. Àiïìu naây coân trúã nïn khoá hún vúái nhûäng bêåc phuå huynh trong àöå tuöíi 40, hoå vêîn coân nhúá ngaây xûa mònh ngoan ngoaän nghe lúâi ngûúâi lúán, duâi maâi àeân saách vaâ luön hiïëu kñnh vúái cha meå ra sao. Thïë maâ giúâ àêy, khi cuäng laâm cha laâm meå, hoå hoang mang khöng biïët phaãi laâm gò vúái nhûäng àûáa con cûá muöën taách rúâi hoùåc cûúäng laåi lúâi cha meå.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 21 Adam Khoo & Gary Lee

Tuy vêåy, baån chûa àïën mûác phaãi tuyïåt voång. Baån khöng cêìn vaâ khöng nïn tiïëp tuåc “chiïën àêëu” möåt caách mïåt moãi vaâ gêìn nhû vö voång vúái nhûäng “thiïn thêìn nöíi loaån” trong àöå tuöíi múái lúán nûäa. Vúái caách tiïëp cêån àuáng àùæn vaâ nhûäng caách thûác giao tiïëp phuâ húåp vúái con caái, baån seä lêëy laâm ngaåc nhiïn khi biïët rùçng hai thïë hïå coá thïí vui veã bïn nhau vaâ chung tay vun àùæp cho thaânh cöng cuäng nhû lúåi ñch cuãa àöi bïn. Con baån coá thïí trúã nïn cûåc kyâ hiïíu chuyïån, biïët quan têm àïën ngûúâi khaác... nhûng chó khi chuáng àûúåc söëng trong bêìu khöng khñ yïu thûúng, caãm thêëy mònh àûúåc cha meå tön troång vaâ àïën lûúåt mònh, chuáng seä hoåc caách baây toã loâng biïët ún àöëi vúái caác bêåc sinh thaânh.

Chùæc hùèn baån àang chau maây nghi ngúâ àiïìu töi noái vaâ tûå hoãi, “Sao töi laåi phaãi tön troång thùçng con cûáng àêìu luön caäi laåi, trong khi lyá ra noá phaãi kñnh troång cha meå nhû töi ngaây xûa?”, “Laâm sao daám mong àûáa con lyâ lúåm toã loâng biïët ún trong khi noá khöng theâm biïët àïën haâng trùm thûá viïåc maâ töi êm thêìm laâm haâng ngaây vaâ hy sinh cho chuáng?”. Xin haäy kiïn nhêîn baån nheá, baån seä tòm thêëy cêu traã lúâi sau khi àoåc xong quyïín saách naây.

Vùn haâo vô àaåi Lev Tolstoy tûâng noái, caác gia àònh haånh phuác àïìu giöëng nhau coân nhûäng gia àònh bêët haånh thò àau khöí möîi nhaâ möåt kiïíu. Coân caác nhaâ têm lyá hoåc thò noái, coá haâng triïåu nhûäng cùåp cha meå trïn àúâi nhûng tûåu chung chó coá böën daång chñnh. Chuáng ta haäy cuâng nhau tòm hiïíu vaâ hònh dung vïì böën daång cha meå thûúâng gùåp naây. Nïëu baån thêëy mònh thuöåc bêët kyâ daång naâo

22 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

trong söë àoá hoùåc pha tröån giûäa caác daång thò baån seä hiïíu roä möåt àiïìu: cúá sao viïåc laâm cha meå, àöëi vúái phêìn àöng chuáng ta, laåi trúã thaânh möåt nhiïåm vuå khoá khùn àïën thïë.

Dûåa vaâo tiïu chñ naâo àïí phên biïåt caác daång cha meå? Chñnh laâ caác phûúng phaáp maâ cha meå duâng àïí daåy con. Cuå thïí hún laâ caách hoå noái chuyïån vúái con caái, caách hoå khñch lïå khi chuáng laâm viïåc töët, caách hoå trûâng phaåt hay phï phaán khi chuáng laâm àiïìu sai, caách hoå àaáp laåi hay khöng àaáp laåi nhûäng àoâi hoãi tinh thêìn vaâ vêåt chêët cuãa chuáng...

Caác cuöåc khaão saát cho thêëy caác bêåc cha meå aáp duång nhiïìu phûúng phaáp daåy döî con caái khaác nhau, tûâ caác phûúng phaáp truyïìn thöëng àûúåc truyïìn laåi tûâ àúâi trûúác, cho àïën caác phûúng phaáp “thïë hïå múái” cuãa caác chuyïn gia trong lônh vûåc “nuöi daåy con”. Möåt söë phûúng phaáp mang laåi hiïåu quaã trong khi caác phûúng phaáp khaác thò hoaân toaân vö ñch. Noái vïì caách giao tiïëp vúái con, baån coá thûúâng sûã duång möåt söë caách noái nhû sau khöng.

- “Con tûúãng meå laâ con hêìu cuãa con àêëy aâ?”

- “Maây nghô tao laâ caái maáy in tiïìn chùæc?”

- “Con cho ba laâ thùçng ngu sao?”

- “Coá phaãi con nghô nhaâ naây laâ caái nhaâ troå, coân con chó laâ keã

ùn nhúâ úã àêåu khöng?”

- “Maây coá coân coi chuáng tao laâ cha meå nûäa hay khöng?”

- “Con coá nghe khöng àêëy? Meå àang noái chuyïån vúái con!”

- “Biïët laâ möåt chuyïån, laâm laåi laâ möåt chuyïån khaác!”

- “Con tûúãng meå laâ con nñt ba tuöíi haã?”

- “Con bõ caái giöëng gò vêåy? Trong àêìu con chó coá buân àêët

thöi aâ?”

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 23 Adam Khoo & Gary Lee

Coá cêu noái naâo quen thuöåc àöëi vúái baån khöng? Baån coá caãm thêëy aáy naáy khi duâng nhûäng cêu tiïu cûåc nhû trïn khöng? Nïëu coá thò baån cuäng khöng phaãi laâ trûúâng húåp caá biïåt, nhiïìu bêåc phuå mêîu khaác cuäng noái nhûäng cêu tûúng tûå, thêåm chñ coân nùång nïì hún, mùåc duâ khöng ai trong chuáng ta khöng nöî lûåc hïët mònh trong mong muöën trúã thaânh nhûäng bêåc cha meå töët. Vò khöng coá nhiïìu ngöi trûúâng daåy ngûúâi ta caách laâm cha meå töët, thïë nïn thûúâng thò chuáng ta bùæt chûúác möåt caách vö thûác hoùåc coá yá thûác caách maâ cha meå ngaây xûa àöëi àaäi vúái chuáng ta. Cuäng coá trûúâng húåp nïëu ta nghô cha meå mònh xûa kia quaá nghiïm khùæc, thò nay ta nïn laâm möåt cuöåc “caách maång” boã hïët têët caã nhûäng quy àõnh nghiïm ngùåt bùæt con caái phaãi thïë naây thïë noå maâ taåo cho chuáng möåt cuöåc söëng thoaãi maái, tûå do.

Khöng coá möåt mêîu söë chung cöë àõnh naâo cho tûâng daång cha meå, töi seä miïu taã hoå trïn nhûäng neát chung nhêët. Baån thûã xem mònh thuöåc vaâo daång naâo sau àêy nheá.

Goåi hoå laâ cha meå tiïu

cûåc búãi vò hoå daåy

döî con bùçng nhûäng

biïån phaáp “tiïu cûåc”,

phûúng chêm cuãa hoå

laâ “cha meå noái caái gò

cuäng àuáng” vaâ vò thïë

maâ... thêët baåi. Nhûng

hoå khöng nhêån ra

àiïìu àoá. Hoå biïët rùçng

Greg cuãa hoå thöng

24 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

minh nhûng khöng chõu cöë gùæng, vò thïë maâ bùçng moåi caách phaãi thuác eáp noá “cho bùçng anh bùçng em”. Khi Greg coân beá, hoå thûúâng duâng roi voåt àïí cho cêåu vaâo khuön khöí möîi khi cêåu lûúâi biïëng hay bõ àiïím keám. Chùèng laå gò khi cêåu beá àïën lúáp vúái nhûäng vïët roi hùçn trïn tay chên, biïën cêåu thaânh troâ cûúâi cho caã lúáp.

Àïën khi Greg lúán lïn möåt chuát, hoå chuyïín chiïën thuêåt sang so saánh cêåu vúái ngûúâi anh, vò anh cêåu coá thaânh tñch hoåc têåp töët. Nhûäng cêu kiïíu nhû thïë naây àûúåc lùåp ài lùåp laåi haâng ngaây, “Sao maây khöng bùçng àûúåc caái moáng tay anh maây? Xem àêëy, anh maây chùm chó hoåc haânh biïët bao. Coân maây töëi ngaây chó biïët chúi àiïån tûã. Möîi khi baão hoåc baâi, thò daâi möìm ra kïu mïåt. Giaá maâ maây coá àûúåc nûãa böå oác cuãa anh maây thò coá phaãi chuáng tao cuäng coá phêån nhúâ khöng.”

Khöng coá gò ngaåc nhiïn, Greg luön coá caãm giaác buöìn tuãi vaâ chaán naãn; ngûúâi lúán khöng hiïíu àûúåc laâ cêåu cuäng coá luác cêìn nghó ngúi thû giaän chûá. Khöng phaãi cêåu khöng muöën hoåc, cêåu chó caãm thêëy khoá têåp trung vaâo baâi hoåc. Ngoaâi ra, cêåu khöng khoãi tuãi thên khi luön bõ cha meå àem ra so saánh vúái ngûúâi anh trai gioãi giang vaâ laâ niïìm tûå haâo cuãa gia àònh, coân cêåu thò bõ gaán cho nhûäng danh hiïåu khoá nghe nhû “lûúâi biïëng”, “ngu àêìn”, “vö tñch sûå”,...

Dêìn dêìn, Greg hoåc àûúåc caách chêëp nhêån “söë phêån” cuãa mònh. Túái têëp nhêån nhûäng lúâi chó trñch cay nghiïåt tûâ cha meå, cêåu tin chùæc mònh khöng coá cú may thaânh cöng trong àúâi, vaâ duâ coá laâm gò thò cêåu cuäng khöng bao giúâ bùçng àûúåc ngûúâi anh saáng laáng cuãa mònh. Àoá laâ lyá do taåi sao Greg thñch daânh nhiïìu thúâi gian vúái baån beâ vaâ xa laánh gia àònh caâng nhiïìu caâng töët. Cêåu caãm thêëy chó coá nhûäng ngûúâi baån naây múái hiïíu cêåu, chêëp nhêån con ngûúâi cêåu nhû noá vöën thïë, thêåm chñ coân tön troång cêåu, nhûäng àiïìu maâ cêåu khöng bao giúâ tòm thêëy trong gia àònh mònh. Cêåu muöën úã bïn baån beâ caâng nhiïìu caâng töët, cuâng hoå xem nhûäng böå phim, chúi nhûäng troâ chúi ûa thñch vaâ khöng muöën nghô àiïìu gò xa hún nûäa.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 25 Adam Khoo & Gary Lee

Àêy laâ nhûäng

ngûúâi yïu thñch

nhûäng gò troân trõa

vaâ toaân bñch. Ann,

con gaái rûúåu duy

nhêët cuãa hoå, nùm

nay 15 tuöíi vaâ

àang theo hoåc úã

möåt trûúâng danh

tiïëng. Cö laâ niïìm

haänh diïån vaâ niïìm

vui cuãa cha meå. Hoå yïu thûúng cö hïët loâng vaâ tröng àúåi rêët nhiïìu úã cö. Hoå mong Ann àöî vaâo trûúâng Y trong khi cö thêìm mú ûúác trúã thaânh nhaâ khoa hoåc nghiïn cûáu möi trûúâng. Cö khöng daám noái cho cha meå biïët vò súå seä laâm hoå thêët voång. Cha meå àaä àêìu tû quaá nhiïìu cho tûúng lai cuãa cö. Ngoaâi viïåc hoåc úã nhûäng trûúâng haâng àêìu, cö coân àûúåc hoåc thïm nhiïìu thûá khaác vúái muåc àñch hoaân thiïån baãn thên. Cö phaãi biïët muáa ba lï, vò meå cö ngaây xûa mú mònh muáa trong vúã “Höì thiïn nga” nhûng baâ àaä khöng thûåc hiïån àûúåc. Ngoaâi ra, cö coân hoåc thïm àaân dûúng cêìm, àaân vô cêìm, hoåc veä tranh, hoåc àaánh tennis ... vaâ coân nhiïìu thûá khaác. Ann chùèng phaãi lo nghô gò, cha meå àaä lïn kïë hoaåch cho tûúng lai cuãa con gaái àêu vaâo àêëy. Hoå hy voång cö seä thûåc hiïån àûúåc ûúác mú vaâ hoaâi baäo cuãa chñnh hoå. Trûúác mùåt ngûúâi thên vaâ baån beâ, hoå chó toaân khen ngúåi con gaái. Khi Ann àaåt thaânh tñch cao trong

26 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

hoåc têåp hoùåc giaânh àûúåc caác giaãi thûúãng vùn thïí myä, cha meå cö luön lêëy àoá laâm bùçng chûáng àïí moåi ngûúâi thêëy con gaái hoå thöng minh vaâ xuêët sùæc nhû thïë naâo.

Hoå khöng cho pheáp cö ài chúi vúái baån beâ àöìng trang lûáa vò súå cö bõ aãnh hûúãng xêëu tûâ “luä baån beâ têìm thûúâng” vaâ khöng coá thúâi gian hoåc têåp. Vò thïë, Ann chó quanh quêín úã nhaâ. Thuá vui cuãa cö goái goån trong nhûäng thoái quen maâ cha meå cö cho laâ laânh maånh vaâ böí ñch nhû àoåc saách, nghe nhaåc cöí àiïín, xem truyïìn hònh caáp chûúng trònh Discovery Chanel, hoùåc chúi àaân.

Ngaây naâo cha meå cuäng hoãi thùm Ann vïì nhûäng chuyïån xaãy ra úã trûúâng. Cö seä kïí cho hoå nghe nhûäng viïåc töët àeåp cö àaä laâm hay nhûäng thaânh tñch lúán nhoã cö àaåt àûúåc. Cö rêët vui khi thêëy veã mùåt cha meå saáng lïn niïìm tûå haâo. Cö tin rùçng mònh laâm àuáng vaâ àoá laâ lyá do taåi sao cö khöng bao giúâ kïí cho hoå nghe nhûäng gò thêåt sûå xaãy ra úã trûúâng hay trong nöåi têm cö.

Ann thûúâng coá caãm giaác cö àún, laåc loäng vò cö gùåp khoá khùn trong giao tiïëp vúái baån beâ. Hoå thûúâng baân vïì nhûäng böå phim múái ra vaâ möët aáo quêìn, trong khi cö muâ tõt vïì nhûäng vêën àïì àoá. Coá lêìn, cö àaä bêåt khoác khi bõ möåt àûáa baån goåi laâ “lêåp dõ”. Àöi khi, Ann caãm thêëy bêët maän khi cha meå kiïím soaát cuöåc àúâi mònh àïën tûâng xùng ti meát, duâ cö vêîn biïët rùçng hoå laâm vêåy vò thûúng yïu cö.

Ngoaâi ra, vò àûúåc baão boåc quaá kyä, Ann mêët dêìn khaã nùng hoâa nhêåp vúái xaä höåi vaâ khùæc sêu caãm giaác laåc loaâi cö àún giûäa moåi ngûúâi.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 27 Adam Khoo & Gary Lee

Richard àaä 18 tuöíi

nhûng vêîn àûúåc

cha meå cûng chiïìu

nhû ngaây coân beá

vaâ àûúåc söëng theo

yá mònh. Cha meå

bao giúâ cuäng cöë

hïët sûác àïí àaáp ûáng

moåi thûá cêåu voâi

vônh, duâ gia àònh

chùèng khaá giaã chuát

naâo. Khi cêåu vûâa coá bùçng laái xe gùæn maáy, cha cêåu khöng ngêìn ngaåi boã ra toaân böå söë tiïìn daânh duåm àïí mua cho cêåu chiïëc xe “oaách” nhêët maâ cêåu muöën. Meå cêåu àïm ngaây lo lùæng vïì sûå an toaân cuãa con trai khi laái xe phên khöëi lúán, nhûng laåi cho rùçng viïåc laâm cho con vui laâ quan troång nhêët.

Richard söëng nhû öng hoaâng trong nhaâ, cêåu thûúâng lúán tiïëng vúái cha meå möîi khi nghô rùçng “öng baâ giaâ” can thiïåp quaá nhiïìu vaâo viïåc cuãa mònh. Hoå rêët buöìn nhûng vò quaá thûúng con nïn khöng núä la rêìy, àaânh êm thêìm hy voång “trùng àïën rùçm trùng troân”, möåt ngaây kia cêåu seä hiïíu àûúåc cöng lao cha meå.

Richard khöng hïì àuång tay vaâo viïåc nhaâ, hoåc haânh cuäng chùèng bùçng ai. Thêåt ra, cêåu bõ àuáp hai lêìn vò “khöng thñch hoåc, thïë thöi”. Cêåu hay cuáp hoåc ài chúi, nhûng thay vò nghiïm khùæc nhùæc nhúã con, hoå laåi àûáng ra bao che bùçng caách viïët thû cho

28 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

giaáo viïn chuã nhiïåm viïån lyá do cêåu “khöng khoãe nïn khöng thïí àïën lúáp”.

Richard thûúâng quêåy phaá trong trûúâng. Cêåu bõ bùæt gùåp huát thuöëc laá trong nhaâ vïå sinh, thûúâng xuyïn bõ kyã luêåt, thêåm chñ coân bõ múâi lïn gùåp hiïåu trûúãng vaâi lêìn. Nhaâ trûúâng àaä nhiïìu lêìn goåi àiïån cho cha meå cêåu baây toã nöîi lo lùæng. Möîi lêìn nhû thïë, cha meå cêåu àïìu hûáa vúái nhaâ trûúâng seä uöën nùæn con töët hún. Thêåt ra, hoå cuäng àöi lêìn thûã nheå nhaâng khuyïn baão cêåu nïn tuên theo kyã luêåt cuãa trûúâng, chuá têm hoåc haânh, nhûng têët caã chó nhû “nûúác àöí laá khoai”.

Duâ muöën gò àûúåc nêëy, Richard vêîn rêët ñt khi úã nhaâ; ngûúåc laåi, húã ra möåt chuát laâ cêåu ra khoãi nhaâ àaân àuám vúái luä baån cho àïën töëi khuya. Röìi cuäng àïën luác hêìu nhû khöng ai chõu àûång nöíi cêåu nûäa. Vaâ àiïìu gò àïën phaãi àïën, cêåu bõ caãnh saát bùæt vò töåi êíu àaã vaâ gêy röëi trêåt tûå núi cöng cöång.

Hoå laâ nhûäng ngûúâi laâm ùn kinh doanh coá tiïëng tùm, coá àõa võ vaâ àûúåc troång voång trong xaä höåi. Hoå coá hai àûáa con, Ed 16 tuöíi vaâ Sarah 14 tuöíi. Moåi viïåc trong nhaâ àûúåc “khoaán trùæng” cho chõ ngûúâi laâm àaáng tin cêåy, àaä vaâo úã vúái gia àònh tûâ khi Ed coân beá. Khöng coá gò phaãi ngaåc nhiïn khi hai àûáa treã caãm thêëy gêìn guäi thên thiïët vúái chõ hún laâ vúái cha meå chuáng. Búãi vò caã hai lùn löån trïn thûúng trûúâng, thûúâng laâm viïåc hoùåc gùåp gúä àöëi taác àïën têån khuya, hoå chùèng mêëy dõp vïì nhaâ ùn töëi vúái con.

Nïëu giaã duå coá chuát thúâi gian raãnh, hoå thñch giaãi khuêy theo súã thñch riïng cuãa mònh hún laâ daânh thúâi gian cho con caái. Khi

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 29 Adam Khoo & Gary Lee

chuáng coân nhoã, thi

thoaãng hoå cuäng àûa

chuáng ài chúi cöng

viïn hoùåc ài nghó

vaâi ngaây. Nhûng bêy

giúâ chuáng àaä lúán, coá

thïí tûå ài chúi, ài du

lõch vúái baån beâ hay

trûúâng hoåc thò hoå àïí

mùåc cho chuáng xoay

xúã. Laâm ùn caâng phaát àaåt bao nhiïu, hoå caâng bêån röån bêëy nhiïu, nhûäng dõp sum hoåp gia àònh ngaây caâng trúã nïn hiïëm hoi.

Hai anh em cuäng quen dêìn vúái viïåc cha meå thûúâng xuyïn vùæng nhaâ – caã hai àïìu coá nhûäng möëi quan têm riïng vaâ chuã yïëu daânh thúâi gian cho baån beâ. Cha meå hoå cuäng khöng bêån têm lùæm vò caã hai àïìu coá thaânh tñch hoåc têåp khaá. Hoå tin rùçng tiïìn coá thïí mua àûúåc “sûå giaáo duåc töët nhêët”, vaâ do àoá khöng ngêìn ngaåi boã tiïìn ra àïí cho con hoåc úã nhûäng trûúâng danh tiïëng nhêët.

Nhû àïí buâ àùæp laåi cho viïåc thiïëu thúâi gian daânh cho con, phuå huynh theo chuã nghôa vêåt chêët thûúâng khöng tiïëc tiïìn àöí ra cho con caái. Quêìn aáo cuãa chuáng phaãi laâ haâng hiïåu, maáy tñnh, àiïån thoaåi, xe àúâi múái, ûâ thò thiïn haå coá caái gò chuáng lêåp tûác coá caái êëy.

Nhiïìu baån hoåc cuãa Ed vaâ Sarah ganh tõ vúái chuáng vò hai àûáa hêìu nhû coá têët caã moåi thûá trïn àúâi. Thïë thò laâm sao chuáng traánh khoãi caãm giaác mònh laâ ngûúâi “saânh àiïåu”, laâ “dên chúi”, laâ “quyá töåc”?

Nhûng liïåu hai anh em noá coá thêåt sûå haånh phuác khöng? Cuöåc àúâi àêu àún giaãn nhû thïë. Àöi khi chuáng caãm thêëy theâm àûúåc nhû

30 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

nhûäng àûáa baån luön coá cha meå bïn caånh trong moåi sinh hoaåt àúâi thûúâng nhû ài xem phim vúái cha meå, cuâng ngöìi baân luêån vïì möåt trêån àaá boáng,... Cuäng coá luác ài ra àûúâng trong “böå caánh” àùæt tiïìn trïn chiïëc xe boáng löån, nhûng Ed vaâ Sarah vêîn thêëy loâng mònh tröëng traãi. Chuáng caãm thêëy hònh nhû mònh thiïu thiïëu möåt caái gò àoá...

Trïn àêy laâ möåt söë vñ duå vïì caác daång cha meå chuáng ta thûúâng gùåp trong xaä höåi hiïån àaåi. Mùåc duâ möîi daång trïn phêìn naâo àûúåc phoáng àaåi àïí laâm nöíi bêåt nhûäng neát àùåc trûng riïng, töi chùæc rùçng ñt nhiïìu baån cuäng bùæt gùåp hònh aãnh mònh thêëp thoaáng trong àoá. Trong thûåc tïë, àa söë bêåc phuå huynh daåy con theo kiïíu kïët húåp möåt vaâi phûúng phaáp vúái nhau. Vñ duå, möåt söë ngûúâi duâng roi voåt àïí rùn àe, phêìn thûúãng vêåt chêët àïí khen thûúãng vaâ coi àoá laâ biïån phaáp töët àïí kiïím soaát nhûäng àûáa con múái lúán cuãa mònh.

Töi biïët coá khaá nhiïìu öng böë baâ meå luön bùn khoùn vúái nhûäng cêu hoãi, “Liïåu mònh daåy con coá àuáng caách khöng?”, “Khöng biïët mònh àang giuáp con hay chó vö tònh khiïën cuöåc söëng cuãa noá trúã nïn khoá khùn hún?”

Chùæc baån àöìng yá vúái töi rùçng, têët caã nhûäng öng böë baâ meå trïn àúâi duâ daåy con theo caách naâo thò cuäng xuêët phaát tûâ tònh thûúng con vaâ mong muöën nhûäng àiïìu töët nhêët cho con. Nhûng rêët coá thïí phûúng phaáp daåy con maâ baån aáp duång laåi phaãn taác duång, gêy ra nhûäng hiïíu lêìm vaâ nong röång khoaãng caách giûäa cha meå vaâ con caái.

Töi biïët viïåc möåt ngûúâi meå cöë tònh nghe leán cuöåc noái chuyïån àiïån thoaåi giûäa àûáa con trai 14 tuöíi vúái baån hoåc laâ xuêët phaát tûâ yá àõnh töët, chó vò baâ muöën biïët con mònh àang giao du vúái ai, baâ súå noá chúi vúái luä baån xêëu. Nhûng khi cêåu beá phaát hiïån ra viïåc naây, cêåu nöíi giêån vò meå àaä xêm phaåm thö baåo vaâo àúâi tû cuãa cêåu vaâ khöng tin tûúãng cêåu.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 31 Adam Khoo & Gary Lee

“Khi muöën biïët töi kïët thên vúái ai, cha töi khuyïën khñch töi múâi baån vïì nhaâ, thêåm chñ nguã qua àïm, coân meå töi thò àaánh xe chúã töi vaâ baån ài ùn. Thïë thò coân gò bùçng nïn töi thûúâng “múâi” meå ài ùn töëi vaâ ài xem phim vúái töi vaâ baån gaái ... dô nhiïn meå töi laái xe vaâ traã tiïìn. Meå coân nhûúâng cho chuáng töi quyïìn choån phim; chó coá möåt àiïìu duy nhêët maâ meå töi tûâ chöëi laâ khöng chúã chuáng töi ài xem phim vaâo luác nûãa àïm. Àêy laâ lyá do taåi sao, mùåc duâ cha meå töi ly dõ khi töi múái 13 tuöíi, töi vêîn rêët gêìn guäi vúái caã cha lêîn meå.”

Adam Khoo

Thûåc tïë cho thêëy, chó yïu thûúng vaâ hïët loâng mong muöën àiïìu töët laânh cho con caái thöi thò chûa àuã cho viïåc daåy con thaânh cöng. AÁp duång laåi caác phûúng phaáp maâ ngaây xûa cha meå ta vêîn giaáo huêën ta coá thïí khöng coân hiïåu quaã nûäa trong möåt xaä höåi múái. Dûúái aãnh hûúãng cuãa sûå buâng nöí thöng tin, thïë hïå 8X, 9X, 10X rêët khaác biïåt. Chuáng hiïíu biïët hún, dïî xuác caãm hún vaâ coá nhiïìu cú höåi tiïëp xuác vúái nhiïìu luöìng tû tûúãng khaác nhau hún. Laâ cha meå, chuáng ta cuäng cêìn phaãi thay àöíi vaâ thñch nghi vúái thúâi àaåi múái, biïët caách sûã duång nhûäng mö hònh vaâ phûúng phaáp daåy con saáng taåo, múái meã, tiïn tiïën. Chó coá nhû thïë, chuáng ta múái coá thïí ruát ngùæn vaâ xoáa nhoâa khoaãng caách giûäa hai thïë hïå trong gia àònh, giuáp con caái phaát huy moåi tiïìm nùng, taåo dûång möåt cuöåc söëng haånh phuác vaâ haâi hoâa, cuäng nhû biïët caách laâm chuã àúâi mònh khi chuáng trûúãng thaânh.

32 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

Muöën thiïët lêåp vaâ duy trò möëi quan hïå gùæn boá vúái con caái, àöìng thúâi giuáp chuáng phaát triïín hïët khaã nùng, trûúác tiïn cha meå phaãi thêåt sûå hiïíu àûúåc con caái. Àêìu tiïn, chuáng ta phaãi hiïíu viïåc söëng trong thïë giúái tuöíi teen laâ nhû thïë naâo. Hiïíu àûúåc àûáa treã 13, 15 tuöíi coá caãm giaác ra sao, thûúâng gùåp phaãi nhûäng vêën àïì gò, thêìm hy voång vaâ mong ûúác gò úã cuöåc àúâi, thêåm chñ phaãi biïët caã thûá ngön ngûä maâ con mònh sûã duång. Nïëu nhû “àaân öng àïën tûâ sao Hoãa vaâ phuå nûä àïën tûâ sao Kim”, con caái chuáng ta chùæc chùæn phaãi àïën tûâ möåt thiïn haâ naâo àoá hoaân toaân khaác.

Vêåy baån biïët gò vïì thïë giúái tuöíi thú? Baån coá thêåt sûå hiïíu ngön ngûä cuãa chuáng khöng? Töi muöën baån haäy thûã möåt baâi kiïím tra nhoã dûúái àêy àïí khaám phaá mûác àöå hiïíu biïët cuãa baån vïì xu hûúáng vaâ ngön ngûä xò-tin.

1. Baån hiïíu àûúåc caách viïët naây khöng: poá t4y, chaâj oj?

2. Nhûäng ngûúâi naâo àûúåc goåi laâ “Emo”?

3. “Xaâm bú”, “Xaâm xñ” coá nghôa laâ gò?

4. “LOL” coá nghôa laâ gò?

5. “Laâ daâ”, “i êu êåy” coá nghôa laâ gò?

(Àaáp aán úã cuöëi chûúng).

Nïëu traã lúâi àuáng hïët, baån coá thïí tûå khen mònh àûúåc röìi. Baån khaá raânh ngön ngûä tuöíi ö mai. Nïëu baån khöng hiïíu chuát naâo, thò cuäng àûâng vöåi buöìn vò àoá laâ chuyïån bònh thûúâng. Töi àûa baâi kiïím tra àún giaãn naây cho rêët nhiïìu phuå huynh, hêìu hïët hoå àïìu caãm thêëy khoá hiïíu. Thêåm chñ coá ngûúâi coân hoaân toaân muâ tõt.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 33 Adam Khoo & Gary Lee

Bêy giúâ baån àaä biïët mònh àang úã àêu trong quaá trònh hoâa húåp vúái con caái. Trûúác khi nghô àïën chuyïån daåy con hiïåu quaã, haäy daânh thúâi gian nhiïìu hún àïí tòm hiïíu thïm vïì thïë giúái cuãa con treã nhû xem thûã caác chûúng trònh tivi chuáng yïu thñch, nghe thûã nhûäng loaåi nhaåc chuáng say mï, àoåc thïm nhûäng loaåi saách baáo daânh cho tuöíi múái lúán, àoåc nhûäng gò caác baån treã viïët trïn blog hay diïîn àaân... Baån seä khaám phaá ra nhiïìu àiïìu khaác laå trong thïë giúái cuãa chuáng. Coá möåt söë àiïìu baån seä caãm thêëy khoá maâ chêëp nhêån àûúåc. Tuy nhiïn, baån nïn nhòn vaâ hiïíu thïë giúái àoá bùçng möåt caái nhòn caãm thöng hún laâ phaán xeát. Baån àûâng quïn rùçng, ngaây xûa cha meå ta cuäng tûâng coá luác “chùèng thïí naâo hiïíu nöíi” chuáng ta.

Thïë giúái cuãa tuöíi múái lúán ngaây nay thêåt khaác vúái chuáng ta. Cuöåc söëng àang quay vúái möåt töëc àöå àiïn cuöìng choáng mùåt. Viïåc kiïëm söëng ngaây caâng mang tñnh caånh tranh laånh luâng vaâ khöëc liïåt. Àa

söë caác gia àònh ngaây nay cêìn coá hai truå cöåt (caã vúå chöìng cuâng ài laâm, thay vò chó ngûúâi chöìng ài laâm nhû trûúác kia) àïí chaåy àua

vúái giaá caã trong möåt xaä höåi tiïu duâng suâng baái vêåt chêët. Vò thïë

maâ khoaãng thúâi gian cêìn thiïët àïí cha meå chúi àuâa vaâ troâ chuyïån

cuâng con caái ngaây caâng ngùæn laåi so vúái nhûäng thêåp kyã trûúác.

Bïn caånh àoá, sûå buâng nöí cuãa caác kïnh tivi truyïìn hònh caáp, caác loaåi game online vaâ nhêët laâ Internet àaä vaâ àang taåo ra möåt thïë giúái thanh thiïëu niïn ngaây caâng khaác biïåt vúái nhûäng gò maâ chuáng ta – nhûäng bêåc cha meå – tûâng biïët. Caái gò cuäng coá hai mùåt cuãa noá. Nïëu nhûäng tiïën böå khoa hoåc cöng nghïå mang àïën vö söë lúåi ñch cho con ngûúâi thò noá cuäng àöìng thúâi àem àïën caã nhûäng àiïìu tïå haåi, thêåm chñ rêët tïå haåi. Nïëu Internet laâ núi àïí phö trûúng caái àeåp, caái töët thò cuäng laâ chöî cho caái xêëu, caái aác mùåc sûác moåc lïn nhû coã daåi. Sûå phaát triïín nhû vuä baäo cuãa cöng nghïå thöng tin vaâ sûå nhanh nhaåy cuãa giúái treã àöëi vúái cöng nghïå cuäng chñnh laâ lyá

34 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

do khiïën nhiïìu bêåc phuå huynh coá caãm giaác huåt hêîng, bêët lûåc vò khöng coá caách naâo theo kõp con caái hoùåc quaãn lyá àûúåc chuáng.

Maáy vi tñnh coá hêëp lûåc àùåc biïåt vúái thanh thiïëu niïn. Maång Internet laâ nguöìn cung cêëp thöng tin phong phuá, mang laåi sûå tûúng taác trong thïë giúái aão cho ngûúâi duâng, khiïën cho nhiïìu ngûúâi laåc loäng trong thïë giúái thêåt coá thïí tòm àûúåc chöî àûáng cuãa mònh trong thïë giúái aão vaâ ngaây caâng àùæm chòm trong àoá. Töi tûâng thûåc hiïån möåt cuöåc khaão saát nhoã vúái möåt nhoám thiïëu niïn, bùçng caách hoãi xem hoå daânh bao nhiïu tiïëng möåt ngaây cho maáy vi tñnh hay lûúát web. Khöng cêìn chúáp mùæt, hún 55% traã lúâi 4-5 tiïëng möîi ngaây.

Vaâ dô nhiïn, trong thïë giúái tuöíi teen khaá phûác taåp àoá, nïëu gùåp caái töët caái àeåp, con baån seä ngaây caâng tiïën böå. Ngûúåc laåi, chuáng seä phñ thúâi gian vaâo nhûäng chuyïån vö böí, thêåm chñ laâ chuyïån xêëu. Baáo chñ lïn tiïëng haâng ngaây vïì hiïån tûúång nghiïån game, xem phim àöìi truåy, nhûäng àoaån video clip nhaåy caãm maâ caác em truyïìn tay nhau. Ngûúâi lúán chuáng ta cêìn phaãi laâm gò àïí keáo con em mònh traánh xa nhûäng aãnh hûúãng àöåc haåi êëy? Àoá laâ cêu hoãi maâ chuáng ta phaãi cuâng àöång naäo àïí tòm ra caách giaãi quyïët.

Möåt söë thiïëu niïn than phiïìn vúái töi rùçng cha meå khöng yïu thûúng chuáng, quaãn lyá chuáng nhû tuâ nhên vaâ tûúác ài nhu cêìu tûå khùèng àõnh baãn thên cuãa chuáng. Caách maâ boån treã nhêån thûác vïì sûå quan têm vaâ tònh caãm cuãa cha meå khöng phaãi luác naâo cuäng àöìng quy vúái caách maâ cha meå nghô vaâ haânh àöång.

Hiïån nay, àöëi vúái möåt söë thiïëu niïn, yïu thûúng chuáng nghôa laâ cho chuáng quyïìn tûå do giao du vúái nhûäng ngûúâi chuáng thñch vaâ laâm bêët cûá caái gò chuáng muöën. Dô nhiïn, laâ cha meå, chuáng ta noái chung rêët súå kiïíu “tûå do” naây, ai chùèng muöën laâm hïët sûác mònh àïí baão vïå con caái khoãi nhûäng nguy cú cuãa möåt xaä höåi ngaây

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 35 Adam Khoo & Gary Lee

caâng phûác taåp vaâ baão boåc chuáng lúán lïn trong möåt möi trûúâng an toaân, “vö truâng”.

Cêu hoãi àùåt ra laâ möi trûúâng maâ baån coá thïí mang laåi cho con baån

an toaân àïën mûác naâo vaâ liïåu àêy coá phaãi laâ caách töët nhêët àïí giuáp

àúä chuáng? Möåt mai lúán lïn, àûáa treã naâo röìi cuäng phaãi àöëi diïån

vúái caái bêët toaân, caái xêëu, caái khöng öín vaâ vò hoaân toaân khöng coá

khaái niïåm gò vïì mùåt traái cuãa xaä höåi, nhûäng àûáa treã lúán lïn trong möi trûúâng “vö truâng” thûúâng coá nguy cú “nhiïîm bïånh” cao hún nhûäng àûáa treã khaác.

Coá thïí noái möåt trong nhûäng vêën àïì bûác xuác vaâ gêy àau àêìu nhêët hiïån nay laâ hiïån tûúång nghiïån game trong giúái treã. Töi mong baån khöng gùåp phaãi vêën àïì naây. Nhûng dêîu vêåy, chuáng ta haäy cuâng nhau tòm hiïíu taåi sao con treã, nhêët laâ caác beá trai nghiïån chúi game?

Duâ troâ chúi àiïån tûä àaä xuêët hiïån tûâ hún hai thêåp kyã trûúác, nhûng thïë hïå 7X vaâ àêìu 8X khöng coá nhiïìu ngûúâi trúã thaânh con nghiïån. Thuúã êëy chuáng ta coá thïí thñch thaã diïìu, àaá boáng hay ài xem

phim vúái baån beâ - caác troâ chúi cöí àiïín coá giaá trõ tinh thêìn cao vaâ nhòn chung khöng höåi àuã nhûäng yïëu töë “gêy nghiïån”. Vêåy thò

game hiïån àaåi laâ nhû thïë naâo? Noá coá caái gò khiïën boån treã say sûa

àïën thïë?

Vúái nhûäng àoâi hoãi ngaây caâng cao tûâ trûúâng hoåc, gia àònh vaâ xaä höåi, thiïëu niïn ngaây nay khöng khoãi coá caãm giaác mêët ài khaã nùng

36 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

laâm chuã nhûäng gò xaãy ra xung quanh vaâ trong chñnh baãn thên chuáng. Chó khi ngöìi trûúác maân hònh vi tñnh, chuáng múái coá caãm giaác giaânh laåi khaã nùng kiïím soaát moåi thûá trïn dúâi. Vêîn biïët rùçng àoá chó laâ thïë giúái aão, nhûng nhûäng caãm xuác maâ chuáng coá khi say sûa bêëm nuát hoùåc di chuyïín con troã laâ thêåt, vò caác troâ chúi ngaây nay àûúåc caác “phuâ thuãy game” thiïët kïë söëng àöång nhû thêåt, thêåm chñ àöëi vúái nhûäng böå oác non núát thò noá coân thêåt hún caã cuöåc söëng ngoaâi kia, vò nhûäng nhaâ thiïët kïë àaä khaái quaát hoáa àúâi söëng, phoáng chiïëu noá vúái möåt àöå roä neát vaâ sinh àöång cûåc lúán. Cuöåc söëng trong caác troâ chúi mang laåi caãm giaác maånh, “rêët àaä” khiïën àûáa treã, möåt khi rúâi maân hònh, chó thêëy cuöåc söëng xung quanh mònh teã nhaåt, àaáng chaán.

Chùèng phaãi vêåy sao, chó cêìn chaåm vaâo baân phñm, baån coá thïí àiïìu khiïín nhên vêåt trong troâ chúi theo yá muöën vaâ trñ tûúãng tûúång cuãa mònh. Baån cuäng coá thïí àiïìu chónh kïët quaã troâ chúi bùçng caách lûåa choån haânh àöång möåt caách thoaãi maái. Caãm giaác laâm chuã giaã taåo naây coá hêëp lûåc cûåc lúán, baån coá thïí “söëng” trong thïë giúái tûå taåo ra cho mònh, núi maâ baån coá àûúåc cêy àeân thêìn cuãa Aladin, bùæt thêìn àeân laâm cho mònh bêët cûá àiïìu gò. Caác troâ chúi loaåi naây àaánh truáng vaâo möåt àiïím: con ngûúâi noái chung thñch caãm giaác àûúåc laâm chuã vaâ caãm thêëy bêët lûåc nïëu moåi viïåc khöng theo àuáng yá mònh.

Möåt lyá do khaác khiïën àa söë thiïëu niïn thñch troâ chúi àiïån tûã laâ vò noá mang laåi kïët quaã tûác thò. Chó trong möåt thúâi gian ngùæn vaâ vúái möåt chuát cöë gùæng khöng thêëm vaâo àêu so vúái cuöåc söëng thêåt, chuángå coá thïí trúã thaânh möåt ngûúâi “quan troång” hún, “giaâu coá” hún, “thaânh cöng” hún vaâ àûúåc nhiïìu game thuã khaác “nïí súå” hún. Möåt trong nhûäng taác haåi cuãa troâ chúi àiïån tûã maâ nhiïìu ngûúâi chûa nhòn ra: nïëu nghiïån game trong möåt thúâi gian daâi,

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 37 Adam Khoo & Gary Lee

hïå thöëng thêìn kinh cuãa baån coá thïí chó phaãn ûáng laåi vúái nhûäng phêìn thûúãng tûác thò, dïî daäi. Àiïìu naây coá thïí giuáp lyá giaãi taåi sao phuå huynh ngaây nay gùåp khoá khùn trong viïåc àöång viïn con caái hoåc têåp; vò khaác vúái troâ chúi, hoåc têåp laâ möåt viïåc nhoåc nhùçn àoâi hoãi möåt quaá trònh phêën àêëu vaâ nöî lûåc daâi húi trûúác khi àaåt àûúåc phêìn thûúãng.

Game àùåc biïåt coá sûác hêëp dêîn vúái nhûäng treã coá caãm giaác laåc loäng trong möåt têåp thïí (do thiïëu nhûäng kyä nùng xaä höåi cêìn thiïët), thiïëu sûå quan têm yïu thûúng cuãa cha meå hoùåc bõ baån beâ trong trûúâng bùæt naåt. Naån yã maånh hiïëp yïëu trong trûúâng hoåc chùèng phaãi laâ chuyïån hiïëm hoi gò úã bêët cûá àêu vaâ trong thúâi àaåi naâo, vúái nhûäng biïíu hiïån àa daång, tûâ nhûäng lúâi choåc gheåo vö haåi àïën viïåc gêy thûúng töín vïì tinh thêìn vaâ thïí xaác àöëi vúái treã. Troâ chúi trong thïë giúái aão, trong khi àoá, mang laåi cho nhûäng àûáa-treã-naån-nhên naây caãm giaác chuáng laâ ngûúâi huâng thêåt sûå, khöng nhûäng khöng àïí ai bùæt naåt maâ coân oai phong “cho ào vaán” nhûäng “nhên vêåt” kheát tiïëng khaác.

Trong cuöåc troâ chuyïån vúái möåt thiïëu niïn 14 tuöíi tïn Chris theo hoåc chûúng trònh “Töi Taâi Gioãi, Baån Cuäng Thïë!”, töi tònh cúâ àïì cêåp àïën chuã àïì troâ chúi àiïån tûã vaâ àûúåc biïët Chris laâ “dên nghiïìn” thûá thiïåt. Sau möåt höìi noái chuyïån, cêåu thuá thêåt mònh bõ àöëi xûã khaá tïå úã trûúâng, khöng ai muöën chúi vúái cêåu vaâ cêåu luön bõ baån beâ bùæt naåt. Chó khi chòm àùæm vaâo thïë giúái aão vúái nhûäng troâ chúi hêëp dêîn, biïën hoáa, cêåu múái coá caãm giaác tûå do tûå taåi, coá thïí trúã thaânh ngûúâi maâ cêåu muöën vaâ laâm chuyïån maâ cêåu thñch laâm. Cêåu coá thïí “giïët” bêët cûá àöëi thuã naâo nïn àûúåc caác game

38 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

thuã khaác nïí súå vaâ tön suâng. Trong thïë giúái aão, thay vò bõ baån beâ xa laánh hoùåc bùæt naåt, Chris coá nhiïìu fan hêm möå vaâ cêåu coá thïí ra oai vúái bêët kyâ ai.

Ngaây caâng coá nhiïìu thiïëu niïn nhû Chris ài tòm niïìm vui vaâ sûå khuêy khoãa trong thïë giúái aão, vò chó coá úã àoá, chuáng múái taåo àûúåc danh tñnh riïng, àûúåc àaánh giaá cao, nhûäng àiïìu maâ nhûäng àûáa treã àaáng thûúng naây khöng coá àûúåc trong gia àònh hoùåc nhaâ trûúâng. Möåt hiïån tûúång àaáng lo ngaåi khaác laâ úã möåt phûúng diïån naâo àoá, möåt söë troâ chúi àiïån tûã kñch thñch tñnh hung hùng thiïëu kiïím soaát cuãa treã vaâ laâ taác nhên giaán tiïëp gêy ra caác haânh vi baåo lûåc úã treã võ thaânh niïn.

Trong thïë giúái àêët chêåt ngûúâi àöng naây, khöng chó ngûúâi lúán chuáng ta maâ con caái chuáng ta cuäng phaãi chõu aáp lûåc vaâ àöëi mùåt vúái nhiïìu vêën àïì. Laâm thïë naâo àaåt toaân àiïím gioãi, àêåu vaâo trûúâng danh giaá àïí laâm maát mùåt cha meå? Laâm thïë naâo àïí noái “khöng” vúái àûáa baån múâi lïn maång chat haâng giúâ hoùåc so taâi vúái noá trong möåt troâ chúi? Kïí ra vêën àïì cuãa con treã cuäng khöng nhoã nhû ngûúâi lúán chuáng ta vêîn nghô àêu. Trong khi àoá, thay vò úã bïn con caái laâm chöî dûåa cho chuáng, àa söë caác bêåc cha meå chuáng ta bõ cuöën vaâo voâng xoaáy cúm-aáo-gaåo-tiïìn. Sûå phaát triïín quaá nhanh vaâ quaá noáng cuãa xaä höåi tiïu thuå taåo ra khöng ñt caám döî àöëi vúái giúái treã. Nhûäng cöng ty saãn xuêët troâ chúi têån duång khoaãng tröëng

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 39 Adam Khoo & Gary Lee

naây, bùçng moåi caách löi treã àïën maân hònh vi tñnh hoùåc nhûäng troâ chúi vö böí khaác. Nïëu cha meå hay gia àònh khöng trúã thaânh töí êëm àïí treã quay vïì chia seã vaâ thöí löå nhûäng khoá khùn caám döî, thò nhiïìu nguy cú àïën möåt ngaây kia têët caã seä buâng nöí nhû trong möåt vúã bi kõch.

Nïëu cha meå vaâ con caái trong gia àònh baån coá möëi quan hïå hai chiïìu vaâ caãm thöng lêîn nhau, xin chuác mûâng baån. Ngûúåc laåi, nïëu moåi chuyïån khöng nhû baån mong muöën, cha meå vaâ con caái gùåp nhiïìu trúã ngaåi trong giao tiïëp vúái nhau, thò àêy laâ luác baån cêìn phaãi laâm múái laåi möëi quan hïå àoá trûúác khi quaá muöån. Caác phûúng phaáp trong quyïín saách naây seä giuáp baån bùæt àêìu taåo dûång sûå tin tûúãng vaâ thoaãi maái trong caác möëi quan hïå gia àònh. Àoá chñnh laâ caách töët nhêët àïí baån coá thïí bùæt àêìu giuáp con àöëi mùåt vúái nhûäng khoá khùn caám döî trong cuöåc söëng.

Bêåc cha meå naâo laåi khöng biïët mònh mong muöën gò cho con caái. YÁ muöën àoá bùæt àêìu tûâ luác àûáa con tûúång hònh trong buång meå, “Con mònh seä laâ àûáa thöng minh ngoan ngoaän, lúán lïn noá seä...”. Nhûng mong muöën trong àêìu laâ möåt chuyïån, xùæn tay aáo lïn àïí biïën mong muöën àoá thaânh hiïån thûåc laåi laâ chuyïån khaác.

Àêìu tiïn, àïí hoâa nhêåp vaâo thïë giúái tuöíi teen vaâ giuáp àúä chuáng, ta cuäng phaãi hiïíu treã mong muöën gò tûâ ngûúâi lúán chuáng ta, vêën àïì gò chuáng thûúâng vêëp phaãi trong hoåc têåp, trong caác möëi quan

40 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

hïå gia àònh, trong nhaâ trûúâng vaâ ngoaâi xaä höåi.

Haäy lùæng àoång möåt chuát vaâ daânh vaâi phuát àïí viïët ra nhûäng gò maâ baån nghô laâ con mònh mong muöën nhêët. Baån nghô chuáng muöën gò vaâ cêìn gò tûâ nhûäng ngûúâi maâ chuáng biïët laâ yïu thûúng mònh nhêët? Haäy viïët ra vaâi àiïím vaâo khoaãng tröëng dûúái àêy trûúác khi àoåc tiïëp.

Haäy cuâng con tòm hiïíu xem cêu traã lúâi cuãa baån coá khúáp vúái nhûäng gò maâ hêìu hïët boån treã thêåt sûå mong muöën cho mònh vaâ muöën coá àûúåc tûâ cha meå khöng. Dûúái àêy laâ kïët quaã möåt cuöåc khaão saát maâ chuáng töi thûåc hiïån gêìn àêy vúái hún 100 hoåc sinh.

Nùm àiïìu boån treã mong muöën tûâ cha meå nhêët laâ:

1. Tûå do vaâ khoaãng khöng gian àïí khùèng àõnh baãn thên

2. Àûúåc tin tûúãng

3. Àûúåc yïu thûúng vaâ chêëp nhêån

4. Àûúåc cöng nhêån

5. Àöåc lêåp, khöng bõ phuå thuöåc

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 41 Adam Khoo & Gary Lee

Khi töi àûa danh saách naây cho phuå huynh trong caác buöíi höåi thaão daânh cho hoå, nhiïìu ngûúâi bònh luêån nhû sau:

-“Sao töi coá thïí tin tûúãng àûúåc khi chuáng khöng biïët thïë naâo

laâ traách nhiïåm?”

- “Nïëu muöën töi tin tûúãng, chuáng phaãi chûáng toã mònh àaáng

àûúåc tin chûá.”

- “Nïëu àïí chuáng tûå do, chuáng seä chùèng coân biïët trïn dûúái hay

kyã cûúng gò hïët.”

- “Àöåc lêåp û? Nïëu chuáng quyïët àõnh sai thò sao?”

Cha meå coá caách naâo àem àïën cho con caái nhûäng gò chuáng mong muöën, àöìng thúâi vêîn baão àaãm rùçng chuáng söëng coá kyã luêåt, coá traách nhiïåm vaâ chûäng chaåc àïí àûa ra nhûäng quyïët àõnh àuáng àùæn khöng? Chùæc chùæn laâ coá!

Nhûäng ngûúâi thêët baåi trong viïåc laâm cha meå bõ “mùæc keåt” trong caách nghô tiïu cûåc rùçng àïí nuöi daåy con thêåt töët, hoå khöng thïí nhûúång böå vúái “khao khaát tûå do”, “nhu cêìu àûúåc tin tûúãng” vaâ “nhu cêìu àûúåc cöng nhêån” cuãa chuáng. Àoá laâ lyá do taåi sao viïåc laâm cha meå trúã thaânh möåt “cuöåc chiïën khöng khoan nhûúång” haâng ngaây. Hoå phaát hiïån ra rùçng hoå phaãi duâng vuä lûåc vaâ sûác maånh bïì trïn àïí bùæt buöåc con caái laâm nhûäng viïåc maâ hoå nghô laâ töët vaâ vò lúåi ñch cuãa chuáng.

Àiïìu naây dêîn àïën möåt hïå quaã têët yïëu, boån treã coá caãm giaác bõ cêu thuác, troái buöåc, khöng àûúåc ngûúâi lúán chêëp nhêån vaâ cöng nhêån, khöng coá khoaãng khöng gian riïng cho mònh. Vaâ möåt khi khöng chõu nùçm dûúái aãnh hûúãng cuãa cha meå thò chuáng ùæt chõu taác àöång cuãa nhûäng “thïë lûåc” bïn ngoaâi thûúâng khöng töët àöëi vúái con treã, àiïìu êëy cuäng tûúng tûå nhû viïåc àïí möåt ngöi nhaâ tröëng nïëu

ngûúâi töët khöng vaâo úã thò keã xêëu seä àïën viïëng.

42 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

Caác bêåc phuå huynh thaânh cöng thò ngûúåc laåi. Hoå tin rùçng thoãa maän möåt caách húåp lyá nhûäng mong muöën vaâ nhu cêìu caãm xuác cuãa con caái (sûå tûå do, àöåc lêåp, nhu cêìu àûúåc cöng nhêån, àûúåc chêëp nhêån,...) laâ caách töët nhêët àïí giuáp treã trúã nïn vûäng vaâng vaâ tûå nguyïån laâm nhûäng viïåc nïn laâm. Thay vò eáp buöåc con caái phaãi theo yá mònh, hoå tin vaâo nhûäng caách thûác giuáp con húåp taác vúái mònh möåt caách tûå nguyïån. Trong quyïín saách naây, baån seä àûúåc hoåc caách giuáp con hiïíu àïí sùén saâng húåp taác vúái baån, chùm chó laâm viïåc nhaâ vaâ vui veã hoåc haânh.

Cuäng trong cuöåc khaão saát trïn, boån treã àaä noái ra nhûäng gò maâ chuáng thêåt sûå mong muöën cho baãn thên.

1. Trúã thaânh ngûúâi thaânh cöng

2. Àaåt thaânh tñch cao trong hoåc têåp

3. Àûúåc yïu thñch vaâ nöíi tiïëng

4. Coá möëi quan hïå töët vúái cha meå

Roä raâng, àoá cuäng chñnh laâ nhûäng gò baån mong àúåi úã con mònh, àuáng khöng naâo?

Nhûng nïëu cha meå vaâ con caái thêåt sûå coá cuâng mong muöën, taåi sao boån treã laåi khöng muöën nghe lúâi ngûúâi lúán? Vêën àïì nùçm úã àêu?

Mùæc múá laâ úã chöî, mùåc duâ àûáa treã naâo cuäng muöën àûúåc thaânh cöng vaâ àaåt àiïím cao trong hoåc têåp, nhûng àa söë laåi khöng biïët vaâ khöng sûã duång nhûäng phûúng phaáp hiïåu quaã (àïí àaåt àûúåc thaânh cöng), hoùåc thiïëu niïìm tin rùçng chuáng thêåt sûå coá thïí hoåc töët, rêët töët nûäa laâ khaác. Vò thiïëu phûúng phaáp vaâ loâng tin vaâo chñnh mònh, chuáng thûúâng boã cuöåc ngay khi vêëp phaãi trúã ngaåi àêìu tiïn, röìi àïí mùåc cho nhûäng caãm xuác tiïu cûåc (lûúâi biïëng, chaán naãn,...) laâm nhuåt chñ vaâ tûâ àoáá mùåc cho moåi chuyïån àïën àêu thò àïën.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 43 Adam Khoo & Gary Lee

Bïn caånh àoá, viïåc cùçn nhùçn, mùæng moã, chï traách, àe doåa vaâ trûâng phaåt khùæt khe cuãa möåt söë bêåc cha meå khöng nhûäng chùèng giuáp ñch gò trong viïåc truyïìn caãm hûáng hoåc têåp cho con treã, laåi chó gêy aáp lûåc cho nhûäng caá nhên coân non núát, dêîn àïën hïå quaã laâ nhiïìu em tiïëp nhêån moåi chuyïån vúái thaái àöå tiïu cûåc. Thêåm chñ, nhûäng haânh àöång thaái quaá cuãa cha meå chó cuãng cöë thïm niïìm tin vaâ caãm xuác tiïu cûåc núi treã vïì baãn thên mònh vaâ vïì cha meå mònh.

Vúái tû caách nhûäng ngûúâi laâm cha meå, chuáng ta phaãi biïët thöng caãm vúái nhûäng vêën àïì cuãa con caái, tin tûúãng chuáng, àöång viïn chuáng vaâ àûa ra nhûäng phûúng phaáp hiïåu quaã giuáp chuáng vûúåt qua khoá

khùn. Chó coá vêåy, treã múái coá àöång lûåc vaâ yá chñ àïí tiïëp tuåc cöë gùæng

vûúng lïn. Duâ laâ cha meå hay con caái thò bêët cûá ai cuäng coá muåc àñch cuöëi cuâng laâ mong cho baãn thên hoùåc ngûúâi thên cuãa mònh thaânh

cöng, haånh phuác. Vaâ àoá cuäng chñnh laâ lyá do cú baãn nhêët àïí baån, vúái

tû caách ngûúâi cha hay ngûúâi meå, thûåc hiïån bûúác àêìu tiïn trong viïåc

tòm hiïíu têm tû nguyïån voång cuãa con caái.

Àïí coá thïí àöång viïn, giuáp àúä con caái giaãi quyïët caác vêën àïì chuáng gùåp phaãi trïn con àûúâng vûún lïn trong hoåc têåp hay cuöåc söëng,

ta phaãi thêåt sûå hiïíu roä nhûäng rùæc röëi naây. Haäy suy nghô vaâ kï ra nhûäng àiïìu baån nghô àang laâ vêën àïì cuãa con mònh.

44 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

Coá phaãi baån àaä viïët ra möåt trong nhûäng àiïìu sau?

Lûúâi biïëng – luön trò hoaän khöng chõu bùæt tay ngay

vaâo viïåc

Thiïëu kyã luêåt

Khöng tön troång ngûúâi lúán

Thúâ ú, khöng coá hûáng thuá hoåc têåp

Bao giúâ cuäng viïån àuã lyá do àïí khöng laâm töët viïåc naây

viïåc kia

Coá thaái àöå khöng töët

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 45 Adam Khoo & Gary Lee

Thêåt trúá trïu, coá möåt söë vêën àïì phöí biïën maâ cha meå NGHÔ rùçng con mònh àang gùåp phaãi laåi khöng phaãi laâ baãn chêët vêën àïì maâ chó laâ biïíu hiïån bïn ngoaâi. Vò thïë, duâ hoå coá laâm gò ài nûäa vêîn khöng thïí hoáa giaãi àûúåc vêën àïì àoá. Àïí giaãi quyïët têån göëc möåt vêën àïì, baån phaãi truy tòm “göëc rïî sêu xa” cuãa noá chûá khöng chó têåp trung vaâo “chûäa caái ngoån”. Vñ duå, viïåc möåt cêåu trai lûúâi hoåc (biïíu hiïån bïn ngoaâi) coá thïí coá nhûäng lyá do khaác nhau (nguyïn nhên sêu xa). Sau àêy laâ möåt vaâi nguyïn nhên thûúâng gùåp.

Lyá do 1: Cêåu hoåc haânh chùm chó nhûng kïët quaã thi vêîn keám hún

baån beâ. Cêåu ài àïën kïët luêån laâ mònh ngu hún ngûúâi, coá hoåc mêëy cuäng chùèng nïn cúm chaáo gò. (Trong trûúâng húåp naây, vêën àïì thêåt sûå nùçm úã niïìm tin tiïu cûåc vaâo baãn thên – tûå cho mònh keám coãi – vaâ khöng coá phûúng phaáp hoåc têåp hiïåu quaã, nïn hoåc chùm maâ kïët quaã vêîn keám).

Lyá do 2: Cêåu luön cho rùçng mònh bõ thêìy cö úã trûúâng “chiïëu bñ”

hoùåc “àò”, vaâ do àoá, cêåu chöëng àöëi laåi thêìy cö vaâ nhaâ trûúâng bùçng caách khöng hoåc hoùåc hoåc quêëy quaá cho xong. (Nguyïn nhên nùçm úã chöî cêåu coá möëi quan hïå khöng töët vúái thêìy cö).

Lyá do 3: Trong gia àònh, cha meå cêåu chó chuá yá àïën con khi cêåu

laâm nhûäng viïåc sai traái. Nïëu moåi chuyïån suön seä, cha meå seä khöng hoãi túái cêåu chûá àûâng noái gò àïën viïåc quan têm àïën cêåu. (Nguyïn do laâ vò nhu cêìu caãm xuác cuãa cêåu

46 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

khöng àûúåc àaáp ûáng vaâ cêåu cêìn laâm möåt viïåc gò àoá àïí nhêån àûúåc sûå quan têm).

Lyá do 4 : Cêåu àau khöí vò möëi quan hïå vúái baån gaái àöí vúä nhûng

àiïìu naây cha meå cêåu khöng biïët. Mang nöîi àau naây, cêåu caãm thêëy têët caã moåi chuyïån vúái mònh laâ vö nghôa vaâ khöng coân muöën hoåc haânh gò nûäa. (Trong trûúâng húåp naây, nguyïn nhên laâ do cêåu coá caãm xuác tiïu cûåc gêy ra búãi möåt ngûúâi khaác).

Danh saách caác nguyïn nhên cho cuâng möåt “triïåu chûáng” (lûúâi hoåc) coá thïí tiïëp tuåc keáo daâi vò möîi àûáa treã coá tñnh caách vaâ hoaân caãnh khaác nhau. Baån seä nhêån ra rùçng khi baån bùæt àêìu thêåt sûå truy tòm nguyïn nhên cuãa möåt haânh vi (biïíu hiïån bïn ngoaâi) naâo àoá, baån seä coá àûúåc möåt loaåt caác giaãi phaáp húåp lyá àïí giaãi quyïët têån göëc vêën àïì. Haäy suy nghô vïì viïåc naây: nïëu baån kïët luêån rùçng con baån àún thuêìn laâ lûúâi biïëng vaâ trûâng phaåt töåi lûúâi biïëng cuãa noá thò baån seä khöng bao giúâ giaãi quyïët àûúåc vêën àïì.

Lêëy vñ duå “lyá do 1”, baån coá thïí giuáp con baån coá thaái àöå hoåc têåp tñch cûåc hún bùçng caách mua cho con quyïín saách “Töi Taâi Gioãi, Baån Cuäng Thïë!”. Quyïín saách naây seä giuáp con baån xêy dûång niïìm tin tñch cûåc vaâo baãn thên (coá nghôa laâ loaåi boã nhûäng niïìm tin tiïu cûåc), vaâ caác phûúng phaáp hoåc têåp hiïåu quaã tiïn tiïën nhêët (nhùçm giaãi quyïët vêën àïì “hoåc nhiïìu maâ tiïëp thu chùèng bao nhiïu”).

Trong caác chûúng tiïëp theo, baån seä hoåc caách giuáp con chia seã nhûäng vêën àïì vaâ caãm xuác cuãa chuáng vúái baån möåt caách thoaãi maái (àa söë boån treã caãm thêëy rêët khoá noái chuyïån vúái cha meå), cuäng nhû caác phûúng phaáp giuáp con baån nhanh choáng tòm àûúåc giaãi phaáp cho caác vêën àïì boån treã thûúâng gùåp phaãi.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 47 Adam Khoo & Gary Lee

Trong voâng 15 nùm qua, töi àaä töí chûác rêët nhiïìu khoáa hoåc vïì caác phûúng phaáp hoåc têåp hiïåu quaã vaâ phaát triïín baãn thên trong thanh thiïëu niïn, nhùçm giuáp caác em thaânh cöng caã trong hoåc àûúâng lêîn cuöåc söëng. Nhúâ thïë maâ töi coá cú höåi tiïëp xuác vúái haâng ngaân hoåc sinh vúái nhûäng thaái àöå vaâ caách haânh xûã khaác xa nhau.

Möåt söë em söëng laåc quan, tûå tin vaâ àêìy quyïët têm trong hoåc têåp nïn àaåt nhûäng thaânh tñch töët vïì caác mùåt hoåc têåp, thïí thao, vùn nghïå. Trong khi àoá, coá nhûäng em hoaân toaân dûãng dûng vúái viïåc hoåc, luön söëng trong têm traång súå haäi, coá thaái àöå tiïu cûåc, nöíi loaån vaâ khöng maâng àïën ngaây mai. Tûâ nhûäng àiïìu mùæt thêëy tai nghe haâng ngaây, trong töi luön bêåt lïn möåt cêu hoãi, sao laåi coá sûå khaác biïåt to lúán nhû thïë. Coá phaãi àoá laâ nhûäng tñnh caách khaác nhau àûúåc hònh thaânh tûâ luác cha sinh meå àeã? Hay do taác àöång cuãa baån beâ xung quanh? Vò nhûäng ngöi trûúâng khaác nhau maâ caác em àang hoåc? Do aãnh hûúãng cuãa thêìy cö trong trûúâng? Hay chó àún giaãn laâ do chïë àöå dinh dûúäng haâng ngaây cuãa caác em? Hoùåc röång hún, do hoaân caãnh kinh tïë xaä höåi?...

Mùåc duâ têët caã caác yïëu töë trïn àïìu ñt nhiïìu aãnh hûúãng àïën möîi caá nhên trong möåt chûâng mûåc naâo àoá, töi phaát hiïån ra rùçng, yïëu töë lúán nhêët vaâ quan troång nhêët hònh thaânh thaái àöå, haânh vi, vaâ do àoá, tûúng lai cuãa möåt àûáa treã chñnh laâ caách daåy döî cuãa cha meå

àöëi vúái con caái.

Töi cuäng khaám phaá ra rùçng, nïëu cha meå coá caách nghô tñch cûåc vaâ daânh thúâi gian àïí baão ban, troâ chuyïån vaâ nêng àúä con em thò chuáng seä tin tûúãng vaâo baãn thên hún, coá àöång lûåc maånh meä

48 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

hún vaâ thaânh cöng hún. Àiïìu naây cuäng àuáng vúái caã caác em sinh trûúãng trong gia àònh ngheâo, hoåc úã “trûúâng laâng”, vaâ thêåm chñ kïí caã khi söëng trong möåt möi trûúâng khöng trong saåch lùæm. Thïm möåt phaát hiïån nûäa, nhûäng àûáa treã coá nhiïìu biïën chuyïín tñch cûåc nhêët vaâ thaânh cöng nhêët sau caác khoáa àaâo taåo cuãa töi àïìu laâ con cuãa nhûäng ngûúâi cha ngûúâi meå thêåt sûå caãm thöng vaâ tñch cûåc höî trúå con caái.

Quaá trònh tòm toâi àïí giaãi àaáp cho nöîi bùn khoùn trïn laâ lyá do thuác àêíy töi thai ngheán vaâ thûåc hiïån quyïín saách naây. Àöëi tûúång maâ töi muöën trao àöíi, troâ chuyïån, tranh luêån vaâ cuöëi cuâng truyïìn ài caãm hûáng cho möåt sûå thay àöíi lúán chñnh laâ baån, bêåc cha meå hïët loâng quan têm àïën con caái. Töi hiïíu roä àiïìu maâ töi seä mang àïën cho baån sau khi àoåc quyïín saách vaâ thûåc hiïån nhûäng gò cêìn laâm, àoá laâ niïìm tûå haâo chñnh àaáng cuãa ngûúâi laâm cha meå coá nhûäng àûáa con khoãe maånh, vui tûúi, lanh lúåi, thaânh cöng trong trûúâng hoåc vaâ mai naây seä thaânh cöng trong bêët cûá cûúng võ xaä höåi hay nghïì nghiïåp naâo maâ chuáng lûåa choån.

Àiïìu àaáng mûâng laâ khi baån àaä hoåc àûúåc caách hiïíu vaâ tûúng taác vúái con caái möåt caách àuáng àùæn, baån seä chûáng kiïën möåt chuyïín biïën khöng ngúâ, treã seä trúã thaânh nhûäng “thiïn thêìn” biïët yïu thûúng, caãm kñch trûúác tònh yïu thûúng cuãa cha meå; coá yá chñ vaâ quyïët têm maånh meä, cho duâ vaâo luác naây, chuáng coá thïí laâ nhûäng “thiïn thêìn nöíi loaån” höîn laáo, boã ngoaâi tai nhûäng lúâi cha meå hoùåc trú lyâ trûúác nhûäng thöng àiïåp cuãa tònh thûúng.

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 49 Adam Khoo & Gary Lee

Trong àúâi mònh töi àaä chûáng kiïën nhiïìu pheáp laå xaãy ra khi cha meå vaâ con caái cuâng nöî lûåc “àöíi múái” mònh qua nhûäng quan niïåm vaâ phûúng phaáp tñch cûåc àïí thaânh cöng hún trong cuöåc söëng vaâ quan hïå gia àònh. Vaâ àaä àïën luác töi muöën chia seã vúái baån möåt trong nhûäng cêu chuyïån thaânh cöng nhêët maâ töi biïët àûúåc.

Töi xin àùng nguyïn vùn email cuãa möåt hoåc viïn tïn Yu Yuan àaä hoaân thaânh khoáa hoåc “Töi Taâi Gioãi, Baån Cuäng Thïë!” cuãa chuáng töi. Yu Yuan, trûúác khi àïën vúái chuáng töi, laâ möåt thiïëu niïn quêåy phaá, söëng löng böng lang bang thêåm chñ coân coá vêën àïì rùæc röëi vúái luêåt phaáp nûäa. Tuy nhiïn, khi cêåu lônh höåi àûúåc caác phûúng phaáp giao tiïëp tñch cûåc trong khoáa hoåc cuãa chuáng töi, möëi quan hïå giûäa cêåu vúái meå cêåu vaâ caã vúái thêìy cö trong trûúâng böîng chöëc trúã nïn töët àeåp. Coá thïí noái Yu Yuan àaä laâm möåt cuöåc “löåt xaác” êën tûúång, tûâ chöî laâ möåt hoåc sinh caá biïåt boã bï hoåc haânh vaâ khöng quan têm gò àïën tûúng lai, cêåu trúã thaânh möåt hoåc sinh àêìy quyïët têm, coá traách nhiïåm vaâ gùåt haái nhiïìu thaânh tñch caã trong hoåc têåp lêîn cuöåc söëng. Thêåm chñ sau naây, Yu Yuan coân quay laåi laâm trúå lyá huêën luyïån trong rêët nhiïìu khoaá àaâo taåo cuãa chuáng töi.

50 Con caái chuáng ta àïìu gioãi

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

Ngûúâi gûãi: Flame

Ngaây: Thûá 5, 30 thaáng 11 nùm 2005, 15:34 Ngûúâi nhêån: Adam Khoo Chuã àïì: Thû caãm ún

Thêìy Adam kñnh mïën,

Em xin gûãi lúâi caãm ún chên thaânh àïën thêìy vò thêìy àaä giuáp em bùæt àêìu coá àûúåc caái goåi laâ “niïìm hy voång lúán” tûâ khoáa hoåc “Töi Taâi Gioãi, Baån Cuäng Thïë!” vaâo thaáng ba vûâa röìi. Trûúác khoáa hoåc, cuöåc söëng àöëi vúái em thêåt khoá khùn. Em hiïëm khi noái chuyïån vúái meå vaâ thêåm chñ coân dñnh lñu àïën nhûäng viïåc rùæc röëi vúái phaáp luêåt. Múái thaáng hai nùm nay, trûúác khi tham gia khoáa hoåc cuãa thêìy, em àaä bõ tuyïn aán 18 thaáng tuâ treo vò töåi cöë yá haânh hung ngûúâi khaác.

Cuöåc àúâi em trûúác khi tham gia chûúng trònh “Töi Taâi Gioãi, Baån Cuäng Thïë!” coá thïí noái laâ möåt chûúng khaác. Em luön söëng trong têm traång cùng thùèng noáng giêån, vaâ cûá nghô laâ caã thïë giúái àang chöëng laåi mònh. Tûâ nhûäng gò traãi nghiïåm vaâ lônh höåi àûúåc qua khoáa hoåc, em nhû tónh laåi sau möåt cún mï daâi vaâ nhêån ra rùçng khöng phaãi thïë giúái chöëng laåi em maâ chñnh laâ em luön tòm caách chöëng laåi thïë giúái. Em hoåc àûúåc caách giaãi quyïët töët hún nhûäng vêën àïì gùåp phaãi trong cuöåc söëng nïn caãm thêëy nhû cuöåc àúâi bùæt àêìu móm cûúâi vúái mònh.

Àiïìu quan troång nhêët maâ em hoåc àûúåc tûâ khoáa hoåc cuãa thêìy khöng phaãi laâ caác kyä nùng hoåc têåp maâ laâ caách trúã thaânh möåt ngûúâi töët hún trong cuöåc söëng. Àöëi vúái em, àiïìu naây coân giaá trõ hún caác kyä nùng hoåc têåp maâ em àaä hoåc àûúåc, vò noái cho cuâng, nïëu em cûá phaåm luêåt maäi, thò duâ coá bùçng cêëp gò chùng nûäa phoãng coá ñch gò. Möëi quan hïå giûäa em vaâ meå cuäng ngaây caâng töët àeåp, nhû thïí hai meå con tûâ luác naâo àaä trúã thaânh nhûäng ngûúâi baån, vaâ em caãm thêëy rêët vui vò àiïìu àoá. Mùåc duâ em vêîn àang trong giai àoaån thuå aán treo, nhên viïn toâa aán àaä thöng baáo möåt tin vui, em coá thïí àûúåc giaãm aán.

Giúâ àêy, em coá thïí nhòn nhêån moåi viïåc roä raâng hún. Tûâ àaáy loâng mònh em biïët mònh mang ún thêìy, vò thêìy chûá khöng phaãi ai khaác, àaä giuáp em nhêån ra caái gò laâ quan troång cuãa cuöåc söëng.

Xin caãm ún thêìy möåt lêìn nûäa.

Trên troång,

Yu Yuan

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 51 Adam Khoo & Gary Lee

Nhiïìu phuå huynh vaâ thêìy cö giaáo thûúâng lêëy laâm ngaåc nhiïn vò töi coá thïí truyïìn caãm hûáng cho möåt sûå thay àöíi lúán trong caác em, thêåm chñ ngay caã vúái nhûäng hoåc sinh “khoá trõ” nhêët, chó sau möåt thúâi gian ngùæn. Töi thûúâng noái vúái hoå rùçng, “pheáp maâu” khöng nùçm úã àêu khaác ngoaâi khaã nùng hiïíu biïët, nùng lûåc caãm thöng vaâ caách thûác giao tiïëp bùçng lúâi vúái caác baån treã. Bñ quyïët cuäng nùçm úã chöî biïët caách khúi gúåi nhûäng caãm xuác tñch cûåc trong treã bùçng caách “bêëm àuáng nuát”. Töi tin rùçng têët caã treã em, vïì baãn chêët àïìu coá sùén trong mònh àöång lûåc vûún túái thaânh cöng vaâ rêët dïî “sung” nïëu ta biïët caách gûãi ài àuáng thöng àiïåp chuáng cêìn. Vêën àïì laâ úã chöî, ngûúâi lúán chuáng ta coá biïët caách giuáp chuáng khaám phaá sûác maånh vöën coá trong chñnh baãn thên chuáng hay khöng.

Lyá do giaãi thñch taåi sao hêìu hïët caác öng böë baâ meå caãm thêëy khoá bùæt con caái nghe “lúâi hay leä phaãi” cuãa mònh laâ vò baãn nùng tûå nhiïn cuãa cha meå xui khiïën hoå “bêëm sai nuát”. Búãi thïë, thay vò laâm cho treã caãm thêëy phêën chêën tûå tin, hoå laåi chó laâm cho boån treã nhuåt chñ, àöi khi muöën chöëng àöëi hoùåc laâm ngûúåc laåi nhûäng àiïìu maâ cha meå chuáng muöën.

Vñ duå, nïëu con trai baån möåt ngaây naâo àoá noái vúái baån rùçng, “Con

thêëy viïåc àïën trûúâng thêåt nhaâm chaán, chó töën thúâi gian”, baån seä phaãn ûáng nhû thïë naâo? Töi biïët àa söë öng böë baâ meå seä lêåp tûác nhaãy dûång lïn vaâ noái nhûäng cêu gay gùæt, “Con bõ àiïn aâ?”, “Maây phaãi hoåc cho duâ coá thñch hay khöng, nghe chûa!” hay “Con phaãi hoåc vò tûúng lai cuãa con” . Trong caác chûúng sau, baån seä biïët rùçng caách phaãn ûáng nhû thïë khöng hïì giuáp baån àaåt àûúåc muåc àñch

Trêìn Àùng Khoa - Uöng Xuên Vy - Nguyïîn Höìng Vên

truyïìn caãm hûáng thay àöíi cho con baån, duâ àoá chñnh laâ àiïìu baån mong muöën. Thêåt vêåy, trûúác phaãn ûáng nhû thïë cuãa cha meå, con baån chó thêëy möåt àiïìu, àoá laâ caãm xuác cuãa chuáng bõ coi nheå, rùçng baån khöng hïì quan têm hay hiïíu chuáng chuát xñu naâo. Viïåc naây coá thïí caâng khiïën chuáng chaán hoåc hún. Vêåy, baån nïn phaãn ûáng nhû thïë naâo àïí àaåt àûúåc muåc àñch cuãa mònh?

Trong quyïín saách naây, chuáng töi seä chia seã vúái baån caác phûúng phaáp maâ baån coá thïí sûã duång àïí con baån giaãi phoáng sûác maånh vaâ taâi nùng vöën coân nguã yïn sau nhûäng caánh cûãa im óm khoáa trong baãn thên chuáng. Nhûäng phûúng phaáp maâ baån seä biïët trong caác chûúng sau laâ kïët quaã cuãa nhiïìu nùm töi nghiïn cûáu vaâ laâm viïåc vúái haâng ngaân bêåc cha meå úã Singapore vaâ caác nûúác trong vuâng. Töi thêåt loâng tin rùçng viïåc aáp duång nhûäng gò baån hoåc àûúåc tûâ quyïín saách naây seä laâm nïn möåt “pheáp maâu” caãi thiïån möëi quan hïå giûäa cha meå vaâ con caái. Chuáng ta haäy bùæt àêìu bùçng viïåc hoåc caách giaãi phoáng vaâ kñch hoaåt nhûäng khaã nùng tiïìm êín trong möîi àûáa con, baån nheá!

Baån coá thïí giuáp con mònh hoåc gioãi vaâ thaânh cöng 53 Adam Khoo & Gary Lee

- Baån hiïíu àûúåc caách viïët naây khöng: poá t4y, chaâj oj?

“Poá t4y” laâ caách viïët cuãa tûâ “boá tay”.

“Chaâj oj” laâ caách viïët cuãa tûâ “trúâi úi”.

- Nhûäng ngûúâi naâo àûúåc goåi laâ “Emo”?

“Emo” laâ tûâ duâng àïí miïu taã möåt ngûúâi rêët nhaåy caãm vaâ coá caãm

xuác bêët an.

- “Xaâm bú”, “Xaâm xñ” coá nghôa laâ gò?

“Xaâm bú”, “xaâm xñ” coá nghôa laâ “nhaãm nhñ”.

- “LOL” coá nghôa laâ gò?

“LOL” laâ tûâ viïët tùæt cuãa “Laugh Out Loud”, coá nghôa laâ “cûúâi lúán tiïëng”, thûúâng àûúåc duâng trong taán gêîu qua maång (chat).

- “Laâ daâ”, “i êu êåy” coá nghôa laâ gò?

“Laâ daâ” laâ caách noái goån cuãa “laâ nhû thïë naâo”.

“I êu êåy” laâ caách noái laái cuãa tûâ “ài àêu vêåy”.

54 Con caái chuáng ta àïìu gioãi