PHẦN 1

NHỮNG KẺ PHẢN LOẠN

1

Lên hết dốc Pa-pao, Mã Học Văn dừng ngựa. Đó là một người có dáng tầm thước, mặt xương xương, gò má cao, mắt tròn vàng, khoác chiếc áo ca-pốt màu cứt ngựa, hai hàng khuy đồng sáng loáng, đeo khẩu súng “Khai phong” bao gỗ nhẵn bóng, màu vàng óng. Chiếc mũ cát két dạ đen, lưỡi trai phẳng lì, che trước trán.

Văn đưa mắt nhìn khoảng rừng núi trùng điệp, gật gật đầu. Chiếc mũ đập vào chùm lá xõa phía trước. Nét mặt khắc khổ, biểu lộ sức chịu đựng bền bỉ trong xông pha chinh chiến.

Trước mắt Văn, một con đường độc đạo, rộng chỉ đủ một hàng ngựa đi, ngoằn nghèo như con rắn, trườn dần từ đỉnh núi xuống hõm Cắn Tỷ. Một bên đường là vách đá dựng thành vại, một bên là vực thẳm sâu hun hút. Những con ngựa đi qua trượt chân ngã, chết còn để lại những bộ xương khô khốc.

Trời đang tiết tháng tư. Rừng cây xung quanh xanh biếc. Trên những đỉnh núi cao, nhọn hoắt như mũi mác, những làn sương màu trắng đục lờ lững quấn quanh như những chiếc khăn voan mềm mại, mờ ảo.

Ngắm cảnh rừng núi xong, Văn dắt ngựa, lững thững đi lên phía Cổng Trời. Một bức thành đá dày chắn ngang đường, hai bên tựa vào vách núi đá, chỉ để chừa một khuôn cửa đủ người ngựa lọt qua. Cánh cửa gỗ lim dầy chằn chặn, đen bóng, đóng kín. Hai bên là những lỗ châu mai, như những con mắt đen bí hiểm nhìn ra phía trước.

Đây là cửa ngõ phía nam của vùng Đồng Văn, một cửa ải án ngữ mọi cuộc tấn công của đối phương. Từ Hà Giang lên Đồng Văn phải qua cửa ải này. Một trung đội giữ Cổng Trời thì hàng trung đoàn địch cũng không vượt qua được. Trước kia, Cổng Trời chỉ là một khe núi tự nhiên, nhưng khi chiếm được Đồng Văn, Pháp liền cho làm đoạn đường Cắn Tỷ và xây Cổng Trời, bốn trăm dân công Mèo đã bỏ xác.

Văn vừa bước đến trước cổng, cánh cửa lim treo từ từ rút lên. Một tên lính Mèo đầu đội mũ nồi, mình mặc quần áo tả-pú đen, dầy như mo nang, chân quấn xà cạp, đi hài xảo, hấp tấp chạy ra đón cương ngựa trong tay Văn, dắt vào cổng.

Văn bước vào trong thành. Mùi ẩm mốc của tường đá, mùi hăng hắc của cây rừng, mùi mồ hôi người nồng mặn, mùi phân ngựa, mùi rượu bắp cay xè quyện vào nhau, xộc lên mũi thành cảm giác khó chịu, ngột ngạt. Cũng may mà trên đỉnh núi cao này, trời quanh năm lạnh, nếu không, những mùi kia làm người ta nghẹt thở.

Ngay lúc đó, một thanh niên trên hai mươi tuổi, bước tới, thân hình cao, mặt dài, mũi khoằm như mỏ diều hâu, mắt tròn lồi, môi đỏ và mỏng, lông mày xếch, mình khoác một chiếc áo va rơi màu tím, đầu đội mũ cát két da, cổ đeo ba kiềng bạc loảng xoảng, hai bên hông đeo hai khẩu súng lục: một khẩu “Pạc hoọc Mô-de”, một khẩu “Brô-ninh ca-na-đa”; Sau lưng còn khoác thêm khẩu súng săn. Đó chính là Mã Chính Minh, con trai cả của Mã Học Văn. Minh là một tướng trẻ nhưng dạn dày chinh chiến. Ngay từ năm mười sáu tuổi, Minh đã theo cha đi trấn ải các nơi hiểm yếu. Nhiều tướng thán phục tính gan dạ của Minh. Minh có đặc điểm là hay bắn địch bằng súng săn ở cự ly gần, vừa làm cho địch bất ngờ, vừa hạ sát được nhiều địch một lúc. Vừa qua, nhận lệnh Hoàng đi canh giữ Cổng Trời, Văn cho con đi theo.

Minh cung kính chắp hai tay trước ngực chào rồi đón cha vào lô-cốt.

Những tên lính Mèo chạy đi chạy lại, hối hả dọn dẹp nền lô-cốt bừa bộn. Chúng trải tấm da thú trên nền đá lạnh lẽo, lễ mễ khiêng ra một vò rượu, một chảo thịt bò đang bốc khói, mùi thơm bay ra ngào ngạt. Bọn lính mang những chiếc bát sành to, đặt trên chiếc bàn gỗ lim đen bóng.

Học Văn tháo khẩu “Khai phong” treo lên tường, quay sang phía Chính Minh đang khúm núm đứng bên cạnh:

- Con ngồi xuống đây, hôm nay cha họp các vị chỉ huy mặt trận Cổng Trời, bàn định việc đánh bọn giặc Nhật, giữ cửa ải này.

Chính Minh ngồi xuống bên cạnh cha, dè dặt hỏi:

- Cha không cho thằng Mã Chính Lâm đi theo à?

Học Văn chậm rãi:

- Nó còn bé, để nó dồn tâm trí vào việc học hành, cho đi trận mạc, ngựa non háu đá, nó mê đi bỏ cả học hành.

Chính Minh khẽ lắc đầu:

- Người Mèo ta sinh ra với cây súng, lớn lên, sống chết với cây súng. Thằng Lâm nó vốn ham thích súng đạn, bắn giỏi, võ nghệ cừ, sao cha lại ngăn cản nó? Thầy số đã bảo sau này nó sẽ thành tướng tài.

Học Văn nhìn con:

- Cái lý người Mèo ta là thế, nhưng cha và con ở đây, chưa đủ hay sao?

- Con muốn con trai cả nhà ta đều cầm súng?

- Ừ! Trước sau rồi nó cũng cầm súng thôi!

Hai cha con đang mải chuyện, từ ngoài thành có tiếng ngựa hí. Mấy khắc sau, một người nhỏ, thấp, dáng nhanh nhẹn, đầu chít khăn, mình khoác chéo những băng đạn đi vào. Đó là Vàng Chỉn Cáo, vừa là Tổng giáp(1) vừa là tướng cai quản cả vùng Quản Bạ, Cắn Tỷ này.

Cáo cung kính chào Văn. Văn bình thản hỏi:

- Ngài bố trí trận địa thế nào rồi?

- Thưa tướng quân - Vàng Chỉn Cáo trình bày - Tôi đã cho lính dõng và dân bắc một dàn đá lớn ở phía Nam, cạnh hõm Cắn Tỷ. Hai trung đội phục kích dọc theo hai bên đường, còn lực lượng chính tập trung ở Cổng Trời này:

- Tình hình quân địch thế nào rồi, trình bày cho ta biết.

- Dạ, theo tin của thám tử cho biết, hiện chúng đang đóng ở phố Tráng Kìm, đốt hết nhà ở phố. Ngày mai chúng có thể tấn công ta. Tôi đã cho lính chuẩn bị đầy đủ. Có nhiều người dân tiếp tế lương thực, dùng súng kíp đêm đêm tập kích làm bọn giặc lùn khiếp sợ!

Mã Học Văn cùng Cáo họp bàn.

Rượu thịt xong, Văn, Minh, Cáo ra trước cổng thành, quan sát địa thế. Văn đến từng ụ súng, từng lỗ châu mai, trèo lên các dàn đá trên sườn núi, khích lệ quân sĩ.

Đêm ấy, Văn không ngủ, căng óc nghĩ mưu kế giữ Cổng Trời, thực hiện lời Hoàng dặn.

Bên ngoài, trời tối đen, rừng im lặng. Chốc chốc, tiếng cú mèo rúc, tiếng hổ gầm vang, tiếng vượn hú hòa thành âm thanh man dại, heo hút.

❃ ❖ ❊

Trên phố Tráng Kìm, quân Nhật bắt đầu thu dọn lều vải. Cả hai bộ phận khinh kỵ và bộ binh chuẩn bị lên đường hành quân về phía Cổng Trời.

Mở đầu là đội khinh kỵ binh quần ngựa xung quanh phố. Bụi bay mù. Tiếng vó ngựa rộn rập gõ trên mặt đá tóe lửa. Tiếp sau là đại đội bộ binh bước chân rầm rập. Bụi bay mù. Tiếng người ngựa rộn rã. Những tràng pháo thị uy nổ liên hồi.

Tên chỉ huy ngực đeo ống nhòm, ngang hông đeo khẩu súng ngắn nhỏ xíu (người ta bảo là để tự sát khi thất trận), phóng ngựa vượt lên trước, mặt đầy vẻ tự đắc. Đây là một đội quân thiện chiến. Với một trung đội, chúng đã chiếm Lạng Sơn, Đồng Mỏ. Với một đại đội chúng đã từng chiếm Hải Phòng một cách dễ dàng. Vó ngựa chúng đã từng nện trên miền rừng núi Thái Lan, Cao Miên; gót giầy chúng đã từng dẫm trên đất Mã Lai.

Lần này, tiến lên mảnh đất xa lạ này, hắn tin chắc rằng sẽ chiến thắng dễ dàng.

Nhưng càng tiến quân, những nỗi mệt nhọc càng đè chĩu lên chúng. Lối đi hẹp, quá dốc, làm cho những con ngựa Cao Ly mệt nhoài. Dốc đá cao, có chỗ dựng đứng, làm cho đôi chân bó trong những đôi ghệt da mỏi nhừ. Cái nắng như rang cộng với những trận mưa đột ngột ào đến làm cho chúng thở dốc, mệt mỏi.

Lên đến gốc cây đa, đội quân mệt mỏi dừng lại. Lúc này, chúng thấy khát cháy cổ. Chúng xục xạo tìm kiếm, nhưng xung quanh chỉ có đá khô cứng, bới không ra giọt nước. Một chiếc dù phủ trên cây làm vọng gác. Tên chỉ huy trèo lên chĩa ống nhòm về phía Cổng Trời quan sát.

Mã Học Văn đang nằm bên bàn đèn cùng con hút thuốc thì Vàng Chỉn Cáo vào báo cáo:

- Thưa tướng quân, giặc đã đến rồi

Tuyệt đối tin tưởng ở sức mình, Văn mỉm cười:

- Biết rồi!

Văn trèo lên lô cốt, hướng ống nhòm về phía địch. Trước mặt, đoàn quân Nhật đang chậm chạp tiến bước. Những tên lính Nhật lăm lăm súng trong tay, cố trèo lên. Nhiều tên chân đã khập khiễng. Mồ hôi thấm ướt đẫm áo, nhễ nhại trên mặt.

Chờ chúng lọt vào thế trận, Văn mới dõng dạc ra lệnh:

- Dàn đá!

Một phát súng hiệu nổ ròn. Tự dưng, những tảng đá to như những con trâu ầm ầm từ trên đỉnh dốc lao thẳng xuống đám quân Nhật. Bụi cuốn mù mịt. Đất rung chuyển. Quân Nhật không kịp trở tay. Những tảng đá cứ thế nghiền nát gọn toán quân đi đầu. Tên chỉ huy vội vã cho quân rút về gốc đa chờ đợi.

Sau khi cho những tốp quân nhỏ đi dò đường, biết địch quân đã hết đá lăn, quân Nhật ồ ạt tấn công.

Mã Chính Minh ra cửa thành chỉ huy lính Mèo chiến đấu.

Trên các lỗ châu mai, hai khẩu liên thanh bắc chéo cánh sẻ; những khẩu súng trường, súng săn và cả súng kíp chìa ra tua tủa như lông nhím. Những vò rượu lớn được khênh đến chân thành. Quân lính vục bát uống, mặt mũi đỏ gay, hoa súng hò hét, chửi rủa bọn giặc lùn. Đó là thói quen của người Mèo. Ngay từ khi mới lọt lòng mẹ, người ta đã quệt rượu vào môi đứa bé, và thế là nó lớn lên với rượu.

Một thầy cúng được đưa đến, mình mặc bộ quần áo có dán bùa lòe loẹt. Hắn nhảy nhảy múa múa, hai tay chắp trước ngực, giậm chân, bắt quyết, gọi thần, gọi ma một hồi, đoạn cầm ống thẻ bằng nứa xóc xóc, Một que thẻ chồi lên rơi xuống đất. Tên thầy cúng cầm lấy xem rồi nói với Chính Minh:

- Thưa tráng sĩ, quân ta lại sẽ thắng!

Quân Nhật vẫn tiến. Một tiếng tù và nổi lên. Tất cả các cỡ súng từ trong các lỗ châu mai nổ ran. Lửa lóe. Khói bay mù mịt. Quân Nhật chết lăn xuống vực như sung rụng.

Sau hai đợt tấn công, không chiếm được Cổng Trời, quân Nhật đành lui về Cắn Tỷ, chờ thời cơ mở những đợt tấn công mới.

Lính Mèo reo hò, mở cổng thành nhảy múa, uống rượu, hút thuốc phiện mừng chiến thắng. Một con bò được dắt đến. Một tên lính hoa đại dao chọc tiết bò. Dòng máu phun ra đỏ tươi. Bọn lính xúm lại, vũm tay hứng máu, húp xùm xụp, cười khoái chí.

Văn, Minh, Cáo lững thững ra khỏi cổng thành, nhìn xác quân Nhật ngổn ngang hai bên đường, gật gù đắc ý.

Văn ra lệnh cho lính Mèo vừa ăn mừng, vừa củng cố trận địa. Một dàn đá mới được xếp cao. Đạn dược thồ thêm đày ắp kho. Rượu và thuốc phiện được chở đến. Mấy vọng tiêu được dựng thêm. Một lũy đá được xếp ngay phía trước, cách Cổng Trời vài chục mét.

Bọn lính còng lưng khiêng vác, quét dọn xung quanh thành, kéo xác giặc lại thành đống, chất đá lấp kín.

Hai ngày sau, trận địa vẫn im tiếng súng. Bọn Nhật nằm im ở Cắn Tỷ, không thấy xuất quân.

Văn lại mở tiệc khao quân.

Cuộc vui đang giữa chừng, những tên lính Mèo say rượu đang múa hát, đánh bạc thì từ dóc Pa-Pao, một tên lính cưỡi ngựa, tay cầm hỏa bài phi đến như bay. Tên lính dừng ngựa, hộc tốc vào thành, đến trước mặt Mã Học Văn, trình hỏa bài thưa:

- Thưa tướng quân, có mật thư!

Tên lính đưa chiếc ống gỗ sơn son cho Văn. Văn mở ống, rút ra một phong thư, đưa cho Minh:

Minh đọc một lượt, bỗng sắc mặt thay đổi, đỏ lựng lên, hai tay run run:

- Thưa cha, lệnh mật của cụ Hoàng, bảo cha phải mở Cổng Trời!

- Sao, con đọc ta nghe?

Nghe xong lệnh, Văn tái mặt, đập tay xuống chiếc bàn lim:

- Mở Cổng Trời, mở Cổng Trời? Lạ thật! Cho quân Nhật vào Đồng Văn? Không thể hiểu nổi! Cha phải về Sà-Phìn hỏi cụ Hoàng xem sao. Chưa thể thi hành lệnh này được. Con cùng Vàng Chỉn Cáo chờ ở đây, khi nào có lệnh cha mới được mở. Hễ bọn giặc lên, cứ đánh!

Mã Học Văn lên ngựa, dặn dò quân sĩ canh giữ Cổng Trời rồi phóng đi.

Minh giữ dây cương, ghìm cha lại:

- Thưa cha! Cụ Hoàng đã ra lệnh mà cha không tuân, con sợ sẽ mắc trọng tội, thất sủng với cụ, cụ sẽ ra lệnh chém đầu cha. Bao nhiêu tướng lĩnh đã chết dưới lưỡi kiếm của cụ rồi!

Văn ngầm nghĩ hồi lâu rồi nói với con:

- Cha đã nghĩ đến điều đó, nhưng cũng cần phải thấu hiểu ngọn ngành thì mới thi hành được! Làm người tôi trung, chính trực, không thể mù quáng làm theo lệnh mà không biết thiệt hơn, phải trái. Là người họ Mã, con phải nhớ kỹ điều đó!

Văn nói xong, quay ngựa phóng đi. Minh nhìn bóng cha khuất dần vào hàng cây rậm rạp bên đường, lòng đầy lo lắng.

Mã Học Văn phi như bay trên đường. Tiếng vó ngựa giòn giã.

Về đến phố Yên Minh, Văn vào trạm thay ngựa, rồi lại tiếp tục lên đường.

Chiều hôm ấy, Văn đến Phố Cáo. Một thung lũng hiện ra. Cánh rừng thuốc phiện trải dài trước mắt. Những cánh hoa tím lung linh trước gió. Đàn ong bay đi bay lại. Xa xa, núi đá cao vút dẫm ánh nắng hoàng hôn, gieo vào lòng Văn cảnh hùng tráng và cô tịch.

Hết rừng thuốc phiện là những nương bắp. Những cây bắp to, mập mạp, lá múa trong nắng.

Những người đàn bà, lưng dịu quẩy tấu củi, thân hình gầy guộc, quần áo rách tả tơi, đang leo dốc về bản. Những đàn bò cổ đeo mõ lộc cộc trên đường.

Đã bắt đầu lên dốc Thảm Mạ. Văn xuống ngựa, thắt chặt thắng đái, tu thêm hơi rượu, thận trọng leo dốc.

Sáng hôm sau, Văn đã đến thung lũng Sà-Phìn. Một dinh thự nguy nga nằm dưới thung lũng xanh rờn.

Những hàng thông cao vút, thẳng đứng mọc thành vòng tròn bao quanh những nếp nhà đồ sộ, mái ngói đỏ tươi.

Từ ngoài đi vào, phải qua một cổng đá. Khỏi cổng, những bậc đá dẫn vào tiền dinh. Trước tiền dinh, bức đại tự sơn son, có hàng chữ thếp vàng “Biên chinh khả phong”(1). Hai bên là một đôi câu đối khắc vào đá. Một đôi kỳ lân đá chầu trước cổng.

Vào trong, ta gặp sân tiền dinh, làm bằng những phiến đá rộng. Những cột nhà của dinh thự được đặt trên chân đá đẽo hình lục lăng, chạm trổ tinh vi.

Ở trung dinh, ta bắt gặp một hòn non bộ, một chuồng gấu bằng sắt to như gian nhà. Những con gấu đen trũi lừng lững đi lại trong chuồng.

Cạnh dinh, người ta còn xây một bể chứa nước làm bằng đá, nước đủ cung cấp cho một tiểu đoàn dùng hàng tháng.

Những người già kể lại rằng, ngày trước, khi được phong làm bang tá, cha của Hoàng Chí Trung là Hoàng Chí Đạo, đã thuê một thày địa lý nổi tiếng người Trung Quốc đi khắp cả vùng Đồng Văn mênh mông này, xem đất lập “kinh đô” cho đất nước Đồng Văn. Thày địa lý trèo đèo lội suối, đi lang thang hết cánh rừng này đến cánh rừng khác, triền núi này đến triền núi khác, từ Quản Bạ đến Lũng Cú, từ Bát-Đại-Sơn đến vùng Sơn-Vĩ, cuối cùng dừng lại ở đất Sà-Phìn này. Thày nói với Hoàng Chí Đạo:

- Thưa ngài, đây là một mảnh đất có địa thế tuyệt hảo. Giữa thung lũng, một vùng đất nổi lên hình mai rùa, đó là thần Kim Quy. Nếu dựng cơ nghiệp trên đó, sự nghiệp ngài sẽ vững chãi đời đời. Thưa ngài, phía trước mặt, hai ngọn núi kia, đó là hai mâm xôi. Hai mâm xôi ấy nuôi sống con cháu ngài muôn đời. Còn kia, phía sau là bức trường thành vòng cung sẽ ôm lấy dinh thự. Dựa lưng vào đó, không bao giờ họ Hoàng bị sụp đổ.

Hoàng Chí Đạo thưởng công cho thầy rất hậu rồi cho người đi chiêu tập các thợ giỏi từ khắp đất Đồng Văn, những thợ giỏi nổi tiếng từ bên Tàu sang bắt tay vào xây dựng dinh thự.

Những tấm đá nặng hàng chục tấn, không hiểu những người thợ, những người phu làm thế nào mà đưa được về để đẽo gọt thành những cột đèn, những chân cột, những tấm lát sân. Những cây thông đá hàng hai ba người ôm được xẻ ra làm cột, làm cửa.

Làm dinh đã tốn công, đến khi xây hai lô cốt bằng đá và một bức tường dày hàng thước bao kín xung quanh dinh thự còn tốn công tốn sức hơn nhiều.

Người ta đồn rằng, dinh thự xây trong 3 năm, số phu tới hàng ngàn người. Hàng ngàn người dân vì cung cấp bắp, thuốc phiện, rượu để xây dinh thự đã kiệt quệ phải chết đói.

Sau khi khánh thành dinh thự, Hoàng Chí Đạo cho mời các tay thợ đến. Ngài ân cần cám ơn và thưởng cho mỗi người 2 lạng vàng, 2 lạng thuốc phiện. Những người thợ cúi rạp mình cảm ơn lòng nhân hậu của ngài bang tá. Ngài còn không quên cho ngựa thồ thêm rượu, bắp cho những người thợ mang về nuôi vợ con.

Đoàn thợ vui mừng kéo nhau ra về, vừa đi vừa hát nghêu ngao những bài sơn ca.

Đến một hẻm núi, đoàn thợ bỗng nhiên nghe tiếng vó ngựa rộn vang, rồi một đoàn lính Mèo tủa ra, chặn đường:

- Chúng mày bỏ hết vàng, thuốc phiện ra đây!

Đám thợ sợ hãi trả hết số vàng, thuốc phiện, mong thoát thân. Nhưng khi thu đủ số hàng xong, đám lính xông vào chém giết không còn sót một người nào, chúng đem xác đám thợ ném xuống một hang sâu, rồi mang vàng, thuốc phiện về trao lại cho Hoàng Chí Đạo. Đạo vui mừng vì kế độc đã làm xong, vừa thu hồi đủ tiền bạc, vừa giữ kín những bí mật thiết kế dinh thự…

Đúng như lời thày địa lý nói, từ đó, Hoàng ngày một bành trướng, trở thành dòng họ lớn nhất ở đất Đồng Văn, tiền bạc như nước. Hoàng thiết lập triều đình với đủ các loại văn võ bá quan…

Mã Học Văn đi vào cổng. Một người nhỏ nhắn, trắng trẻo, trông như thư sinh, đội chiếc mũ cát két sụp trước mặt đang ngồi trong cổng, tay cầm một cái vòi cao su to bằng ngón tay cái, cho vào mồm rít rít. Chiếc vòi cao su luồn qua khe tường dẫn vào một dọc tẩu. Trong đó một tên lính Mèo đang tiêm thuốc phiện. Mỗi lần tiêm xong, tên lính lại giật giật cái dọc tẩu. Nhận được hiệu, người nhỏ nhắn bên ngoài lại đưa vòi cao su vào mồm rít mạnh. Hơi thuốc phiện từ trong dọc tẩu, theo ống cao su tuôn vào mồm làm hắn khoan khoái. Đó là Thào Sè Na, đội trưởng, chỉ huy đội cấm vệ của dinh Sà Phìn. Tất cả những ai muốn vào dinh đều phải qua sự kiểm soát của Na. Để tiện việc quan sát, canh gác, Na không nằm bên bàn đèn hút thuốc như mọi người mà thiết kế riêng bộ bàn đèn với chiếc vòi cao su độc đáo.

Thoáng trông thấy bóng Mã Học Văn, Thào Sè Na vội vã chạy ra, cung kính chào rồi tự tay dắt con ngựa hồng vào tàu.

Học Văn đi qua ba lần cổng vào trong dinh. Sùng Vạn Lù, võ sĩ bảo vệ Hoàng, ra vái chào Văn rồi thưa:

- Lão quan vừa mới tiếp ngài Cắm Sìn, sứ giả của quân đội Nhật, xin mời tướng quân vào!

Văn được để nguyên vũ khí, vào hậu dinh. Một cảnh tượng lộng lẫy hiện ra trước mắt. Trên tường, cạnh những bức gấm thêu, treo bức ảnh lớn. Ảnh chụp Hoàng Chí Đạo đang đi cùng hàng với toàn quyền Pa-ski-ê và vua Khải Định khi cắt băng khánh thành cầu Pôn-đu-me(1) ở Hà Nội. Đạo mặc áo gấm, đầu đội mũ cánh chuồn, ngực đeo mề đay “Bắc đầu bội tinh”. Phía tường bên kia, những bức tranh bằng gấm thêu tranh mai, lan, cúc, trúc. Trên tường, một thanh gươm bọc trong vỏ sơn son thiếp vàng…

Ở gian bên, trên sập gụ chân quỳ khảm trai, bày một bộ bàn đèn sang trọng, dọc tẩu bịt đầu rồng bằng bạc sáng loáng, xe bằng gỗ mun đen bóng, có chỉ vàng uốn quanh. Khay cũng bằng gỗ mun đen, khảm hai câu đối xà cừ. Trên khay, một chiếc đèn bầu pha lê trong suốt đựng dầu lạc vàng sánh. Chiếc bấc trắng ngoi trên ống muống được giữ bằng đồng tiền bạc. Ngọn lửa trắng hình búp nhọn thẳng đứng. Que nạo, que tiêm bằng inox. Một con dao cạo nhỏ hai lưỡi. Một tượng nhỏ “Quan Công phi ngựa trên cầu” bằng đồng đen.

Bên cạnh khay là bộ trà với chiếc ấm giỏ tích nhỏ đan bằng mây sơn dầu, bốn chén hạt mít bịt bạc.

Sập trải chăn len màu xanh. Một chiếc gối cao phủ gấm xanh, thêu con chim đại bàng đang bay lượn quanh đỉnh núi cao.

Bên bàn đèn có hai người đang nằm. Một người có nước da hơi xanh, cái mũi nhỏ không cân đối với đôi tai to. Đôi mắt xếch dưới đôi lông mày xếch, hơi nheo nheo trước ánh sáng mặt trời. Đường gân xanh ở thái dương giật giật. Sau mấy hơi thuốc phiện đôi mắt đó có vẻ tinh ranh. Trán hằn nếp nhăn, bộ mặt đanh, nghiêm, toát ra vẻ uy quyền. Người đó mặc chiếc áo va-rơi dạ đen Mông Tự, quần tây ga-ba-đin Mỹ vàng. Đôi tất len bó đôi chân. Mái tóc xanh cắt ngắn. Một bộ ria đen chạy trên mép. Đó là Hoàng Chí Trung. (Mọi người thường gọi là Hoàng). Bên cạnh một người phụ nữ Kinh lai Hoa, có thân hình tròn lẳn, mái tóc quăn làn sóng tự nhiên, cái mũi dọc dừa thanh tú, đôi mắt xanh biếc, da trắng, gò má chín hồng. Người đó có vẻ đẹp sắc sảo, rừng rực như thiêu đốt. Đó là người vợ ba của Hoàng, tên Trương Thị Mỹ Thuận. Mụ tiêm thuốc cả hai tay rất cừ. Những ngón tay vê thuốc uyển chuyển.

Trông thấy Mã Học Văn, Hoàng ngừng rít thuốc, khẽ nhổm dậy, hai tay nâng dọc tẩu, nói giọng sang sảng, tiếng Mèo pha tiếng Pháp:

- Xin chào Mờ-xi-ơ ! Mời lão tướng! Hút thuốc xong ta sẽ nói chuyện!

Không muốn cắt đứt bữa thuốc của Hoàng, Học Văn trở về góc phòng, ngồi vào bộ ghế sa lông lót gấm, đặt chân lên tấm da hổ trải trên nền nhà gỗ đánh véc-ni bóng. Tiếng Hoàng rít thuốc ro ro, khói thuốc bay ra tỏa mùi thơm ngào ngạt, say say. Hình ảnh Hoàng chập chờn, chập chờn sau khói thuốc, đưa Văn vào những suy tưởng mung lung. Mảnh đất Đồng Văn với những dòng họ, những con người thoáng chạy trước mắt Văn như những hình trên đèn kéo quân…

Hồi “Thái Bình Thiên quốc”(1), sau khi thất bại trong việc đánh lại quân Thanh, ba tướng của Thái Bình Thiên quốc là Ngô Côn, Hà Quốc Tường, Hoàng Sùng Anh dẫn một số quân sang trốn ở Đồng Văn. Người ta gọi số quân này là quân Cờ Vàng.

Hoàng Tổng Đề, một tộc trưởng người Mèo, lãnh đạo dân Đồng Văn đánh quân Cờ Vàng. Hai bên đang kịch chiến thì quân Pháp tiến lên đánh Đồng Văn.

Trước tình thế đó, coi quân Pháp là nguy hiểm hơn, Tổng Đề cho sứ giả sang thương thuyết với Hoàng Sùng Anh, liên hiệp với quân Cờ Vàng, đánh Pháp. Sùng Anh nhận lời. Hai bên hợp quân đánh Pháp kịch liệt. Pháp không chiếm được Đồng Văn.

Pháp mua chuộc các tù trưởng người Mán, người Mèo làm phản. Quân Cờ Vàng thua, Hoàng Sùng Anh bị bắt và bị giết. Pháp chiếm được phía nam Hà Giang. Quân của Tổng Đề rút về giữ núi Cắn Tỷ. Đã nhiều lần cho quân đánh lên nhưng không vượt qua được khỏi Cắn Tỷ, Pháp nghĩ mưu dùng nội phản.

Một bộ hạ Tổng Đề là Hoàng Tứ Hình phản bội chủ, phản bội người Mèo, đưa quân Pháp từ phía Bảo Lạc đánh vào sườn phía đông Đồng Văn. Tổng Đề thua. Pháp chiếm Đồng Văn, phong Hoàng Tứ Hình làm Chánh tổng. Năm 1900, một số sĩ phu yêu nước lãnh đạo các dân tộc ở rừng núi Bắc Bộ khởi nghĩa chống Pháp. Thất bại, những người này chạy lên Đồng Văn, gây cơ sở hoạt động. Tứ Hình dẫn quân Pháp tiêu diệt những người này, được phong làm bang tá, cai quản đất Đồng Văn. Mười năm sau, một nông dân Mèo là Sùng Mí Chảng, không chịu được cảnh áp bức, lãnh đạo dân Mèo khởi nghĩa chống Pháp và Hình. Lúc này, Hình đã già, sức yếu, liền cho con là Hoàng Chí Đạo chỉ huy lính dõng Mèo, cùng lính Pháp dẹp khởi nghĩa của Chảng. Nghĩa quân yếu dần và thất bại. Sùng Mí Chảng bị Đạo bắt. Đạo được Pháp thưởng mề đay “Bắc đẩu bội tinh”, phong làm bang tá, thay bố cai quản đất Đồng Văn.

Lên làm bang tá, Hoàng Chí Đạo cho xây dinh thự Sà Phìn, gả con gái là Hoàng Thị Chính cho Dương Thụ Nghĩa, một thổ ty lớn cai quản đất Mèo Vạc, rồi cùng Dương tiêu diệt dần các thổ ty nhỏ, phát huy thanh thế và áp bức dân Mèo đến tận xương tủy. Đạo còn truy tìm những bộ hạ của Sùng Mí Chảng, chu di tam tộc. Một bộ hạ tin cẩn của Sùng Mí Chảng là Vàng Sấy Hòa chạy sang Tầu làm ăn sinh sống, chờ thời cơ trả thù.

Năm 1940, Hoàng Chí Đạo già, sắp về hưu, phải chọn một trong ba con trai thay mình làm bang tá cai quản đất Đồng Văn. Thế là giữa ba anh em có những âm mưu ngấm ngầm hại nhau, tranh giành “ngôi báu”.

Về danh chính ngôn thuận, người con cả là Hoàng Xu Đô sẽ được thay cha. Nhưng Đô tính tình không giảo quyệt bằng người con thứ hai là Hoàng Chí Trung.

Năm 20 tuổi, Trung đã học thông tiếng Pháp, làm thông ngôn cho quan hai Vác-Xen chỉ huy đồn Phó Bảng. Vì khéo tâng bốc, ca ngợi, nịnh nọt. Vác - Xen liền cho gọi Chí Đạo lên đồn, tuyên bố dứt khoát là người Pháp chỉ công nhận chức bang tá của họ Hoàng nếu như chức đó về tay Hoàng Chí Trung. Thế là, Trung nghiễm nhiên thay bố làm bang tá.

Lên làm bang tá rồi, nhưng hắn vẫn lo. Biết đâu, anh và em trai chả liên kết với nhau ám hại mình. Nghĩ thế, với quyền hành trong tay, hắn liền cử Hoàng Xu Đô sang Mèo Vạc mở sòng bạc, và làm sứ giả của Hoàng bên họ Dương. Nhất cử lưỡng tiện: vừa dùng Đô làm do thám, thăm dò lực lượng, sẵn sàng tính kế tiêu diệt Dương, vừa nhờ bàn tay kẻ thù khử Đô khi cần thiết.

Còn đứa em trai là Hoàng Sinh Chủ, hắn tìm kế ám hại. Một dịp may đã đến. Sinh Chủ bị ốm. Trung cho gọi một tên thày lang châm cứu giỏi đến. Sau khi đuổi tất cả mọi người ra khỏi phòng, hắn khẽ nói với người thầy lang:

- Ta nói với ngươi một chuyện bí mật này, nếu ngươi để lộ ra, ta sẽ chém đầu ngay lập tức. Thằng Chủ ốm nặng, ta muốn nhờ bàn tay ngươi khử nó đi một cách êm thấm. Ngươi hãy vì ta mà làm việc này. Ta hậu tạ.

Tên lang tái mặt, lúc lâu mới dám thưa:

- Ác giả ác báo. Nếu ta làm nó chết đi, rồi xuống âm phủ nó sẽ oán cả ngài lẫn tôi! Chi bằng ngài cho phép tôi làm cho nó câm điếc dốt nát, nó chẳng có chí để cướp ngôi báu của ngài!

Trung gật đầu. Thế là khi châm cứu chữa bệnh cho Chủ, tên lang đã tìm huyệt hiểm châm, làm cho Chủ bị câm và điếc.

Dẹp yên được các mối đe dọa tiếm quyền trong gia đình, Hoàng bắt tay vào thu phục các tướng lĩnh, các tổng giáp, mã phài có tài và thế lực, thực hành một chính sách gia đình trị rất chặt chẽ. Các con rể hắn đều trấn ngự nơi hiểm yếu! Giàng Vạn Sùng ở Lũng Cú, Cù Máo Kẻ ở Phố Cáo. Sùng Mí Chiu ở Sà Phìn.

Sau con rể, người mà Hoàng tin cậy đầu tiên là Mã Học Văn. Tuy là khác họ, nhưng Văn là tay giang hồ mã thượng, đã từng làm tướng chỉ huy quân từ lâu năm, dưới “triều” Hoàng Chí Đạo. Trước khi làm tướng cho Đạo, Văn trấn ngự cả vùng Sủng Là, nhiều phen đánh quân Tàu trắng và phỉ vùng biên giới này. Vì dòng dõi họ Mã không được Pháp trọng dụng, lại không ăn ý với châu đoàn Nguyễn Toại, có lần Văn dã bị Pháp bỏ tù ở Hà Giang, nên Văn không được làm bang tá. Biết tài chinh chiến của Văn, Hoàng thu phục, coi Văn như phó vương, tổng chỉ huy quân đội của mình. Văn có hai con trai. Muốn con đời đời nối nghiệp mình chỉ huy quân Hoàng, Văn cho mỗi con học một thứ: Mã Chính Minh theo Nho học, Mã Chính Lâm theo Tây học. Ngay từ bé, Minh, Lâm đã được trau dồi quân sự, binh đao.

Các tướng khác, mỗi người một cách, đều được Hoàng thu phục.

Sùng Vạn Lù, võ nghệ cừ, được phong làm vệ sĩ, chỉ huy đội quân cận vệ, suốt ngày đêm túc trực bên Hoàng, bảo vệ Hoàng. Hầu Vạn Quả lãnh việc ngoại giao. Sùng Mí Chiu lãnh việc kinh tế. Giàng Vạn Sùng, chỉ huy mặt trận phía bắc ở Lũng Cú. Vàng Chỉn Cáo chỉ huy mặt trận phía nam, trấn ải ở Cổng Trời. Thào Sè Na chỉ huy quân cấm vệ dinh Sà Phìn. Các tổng giáp Giàng Sè Páo, Vàng Vạn Ly đều được Hoàng trọng dụng, cai quản các địa phương.

Hoàng ra sức củng cố quân dội. Năm nghìn quân thường trực được trang bị súng ống đầy đủ. Năm nghìn quân dõng ở các địa phương được chia ruộng đất, hàng vạn dân Mèo tự trang bị súng trường, súng kíp, tự do mua súng đạn bảo vệ làng bản của mình.

Nhật đảo chính Pháp. Quân Pháp ở Đồng Văn phải rút đi sang Trung Quốc, liền giao toàn bộ vũ khí và các đồn dọc biên giới cho Hoàng. Hoàng có thêm súng trang bị cho quân đội và lính dõng của mình.

2

Với một lực lượng hùng hậu như vậy, với tinh thần thượng võ của người dân Mèo như vậy, mà Hoàng chịu đầu hàng hay sao? Trong óc Văn cứ lởn vởn với ý nghĩ khó hiểu ấy.

Văn đang ngồi thì chợt có tiếng dép lê lẹp kẹp.

Một người đàn bà trạc 50 tuổi, mái tóc chải bồng, mắt xanh như mắt mèo. Đôi hoa tai vàng mặt kim cương xanh lấp lánh. Một sợi dây chuyền vàng ôm lấy cái cổ trắng xanh. Một bộ xà tích vàng xủng xoảng bên hông. Mụ mặc chiếc quần trắng, ống quần bỏ trong xà cạp, tay cầm một chiếc điếu can dài như chiếc gậy, vừa hút thuốc lào vừa làm gậy đánh con hầu.

Mụ lẹp kẹp đi đến bên Văn, vòng tay nhỏ nhẹ:

- Kính chào đại nhân!

Văn cũng cung kính chào lại.

Đó là Trần Thị Síu. Quê mụ ở mãi vùng Nam Định xa xôi. Từ hồi trẻ, mụ đi lang thang khắp đất Việt Nam, sống bằng nghề buôn bán. Qua bao tay người đàn ông, mụ thấy mệt mỏi, chán ngán, muốn sống cuộc sống gia đình có chồng có con như trăm ngàn người phụ nữ khác. Mụ lấy một người chồng ở một thị trấn hẻo lánh: Tuyên Quang. Hai vợ chồng mở một cửa hàng cà phê. Lấy chồng rồi nhưng mụ có hàng chục nhân tình, đủ các loại người, với các nghề nghiệp khác nhau. Chồng mụ là người nhu nhược. Hàng ngày, ông ta vẫn nhìn tận mắt những người nhân tình ngủ lại với vợ, nhưng không dám hé răng. Một lần, một bà hàng xóm thật thà nói cho ông ta biết vợ ông ăn nằm với một người lạ. Tưởng ông sẽ cám ơn bà về sự phát hiện và răn bảo vợ để khỏi mang tai mang tiếng. Không ngờ, ông ta tỏ ra ngạc nhiên và bực tức, nghiêm mặt nói với bà hàng xóm:

- Không bao giờ vợ tôi làm cái việc đốn mạt như thế! Tôi đã từng nhìn tận mắt, vợ tôi tát vào mặt những kẻ bờm xơm. Bà không nên gắp lửa bỏ tay người, bịa đặt chuyện xấu xa cho vợ tôi như thế. Tôi mong bà nên nghĩ lại và không được nhắc đến chuyện không thể có này. Tôi sẽ trị thẳng tay những kẻ bịa đặt nói xấu vợ tôi!

Bà hàng xóm vừa trố mắt ngạc nhiên vừa lẳng lặng rút lui, chẳng muốn làm ơn nên oán.

Ít lâu sau, hai vợ chồng lục đục. Tự nhiên người chồng lăn đùng ra chết, một cái chết bí ẩn. Mấy bà hàng xóm độc miệng bảo mụ giết chồng để theo trai.

Mụ chửi họ một trận rồi bỏ cái đất bạc bẽo, độc địa với mụ, ngược lên phía Bắc. Mụ dừng lại ở thị xã Hà Giang, mảnh đất quân sự xa xôi đầy rẫy lính Tây, nhưng lại thiếu trò giải trí.

Mụ lại mở quán cà phê, sống như một bà hoàng. Với tính tình dâm đãng, biết nói tiếng Tây bồi, mụ đi hết với quan Tây này đến quan Tây khác. Mụ có tới 8 nhân tình là quan Tây. Quan nọ ghen với quan kia, tranh giành, xâu xé nhau vì mụ. Ngày ngày các quan chỉ huy lính dàn trận, bắn nhau trên các ngả đường, làm nhiều người dân bị trúng đạn, nhà nhà đóng cửa sầm sập như có loạn. Thấy thị xã mất trật tự trị an, ngài quan tư Chánh sứ dàn xếp các quan của mình, nhưng mãi không được, liền bắt mụ, lột hết quần áo, cạo đầu bôi vôi, dắt đi bêu khắp thị xã. Tưởng rằng dùng nhục hình An-nam như thế sẽ làm mụ cạch đến già, nhưng không, mụ tiếp tục ăn nằm với các quan Tây. Không còn cách nào khác, ngài quan chánh sứ đành phải nhờ bàn tay của công lý, trục xuất mụ khỏi Hà Giang.

Mụ sang Tàu, lấy một quan ba Tưởng, sinh được hai con gái: Trương Thị Mỹ Thành và Trương Thị Mỹ Thuận. Chồng mụ phải đi chinh chiến ở phía Bắc, mụ bỏ, bồng bế hai con về Phó Bảng, huyện lỵ Đồng Văn, mở hiệu cà phê và buôn lậu.

Khách uống cà phê của mụ ngày một đông. Đó là những quan Tây ở đồn Phó Bảng, những ông xếp, ông cai khố xanh trấn ải lưu đồn biên giới, những ngài tổng giáp, mã phài(1) của Hoàng, những thương gia người Tàu, người Kinh, những tên tướng cướp lục lâm vùng biên giới. Họ đến uống cà phê thì ít, nghe lẩy Kiều, kể chuyện Tàu và tằng tịu với mụ thì nhiều.

Cứ vài ba hôm, nhất là đến các phiên chợ, Hoàng lại nằm trên kiệu, có quân lính rước từ Sà Phìn ra Phó Bảng, vào quán uống cà phê và trò chuyện với bà chủ quán thông minh và khéo léo.

Cuộc đời giang hồ tạo mụ nhiều tài lạ. Mụ có giọng như hát. Những chuyện Đông Chu Liệt quốc, Tam quốc diễn nghĩa… mụ thuộc như cháo, có thể nói hết buổi này đến buổi khác. Truyện Kiều, mụ “đọc ngược” làu làu, cần dẫn chứng câu nào là mụ đọc vanh vách. Mụ nói được cả tiếng Tây (tất nhiên là tiếng Tây bồi), tiếng Quan hỏa và chẳng bao lâu nói được cả tiếng Mèo.

Về các thủ đoạn bóc lột và tàn sát thì ông Vua Mèo này có thể vượt các bạo chúa, nhưng về chuyện tế nhị của tình yêu, ông lại là một học trò không thuộc bài của bà me Tây sành sỏi này.

Biết ông Vua Mèo chú ý đến mình, mụ dùng một vài thủ thuật nhỏ để đưa ngài vào tròng. Trước mặt người đã từng được phong “Biên chinh khả phong”, mụ tỏ ra hết mực đoan trang. Đã có lần mụ đánh tiếng để ông Vua Mèo biết là trước kia, ở quê nhà, mụ đã từng được Vua nước Nam ban hiệu “Tiết hạnh khả phong”. Nhưng vì cuộc đời ghen ghét, sa cơ, mụ mới phải bỏ tổ ấm, ra đi, lưu lạc về đây. Một lần, Hoàng đến quán. Lúc này khách đang đông. Có ông mang cả một bộ nhung để định tặng bà chủ quán. Hoàng vừa ngồi một tí thì cô hầu của mụ ra nói với đám khách: “Hôm nay bà tôi khó ở xin phép các ngài vào hôm khác”, rồi cô đến nói nhỏ với Hoàng: “Xin mời Lão quan ở lại”.

Những ngày sau, mụ chủ quán tiếp hắn ở phòng riêng kín đáo. Có lần mụ khóc lóc, nỉ non kể về quãng đời lênh đênh của mình. Hắn cảm động, thương cảm lắm. Có nhiều đêm, chuyện trò say sưa hắn không về Sà Phìn, nán lại ngả lưng đêm ở ngay quán.

Cả dân phố Phó Bảng này cứ đinh ninh rằng chỉ vào phiên chợ sau, mụ Síu sẽ bước lên kiệu hoa, có đoàn người ngựa và lính tráng rước về làm “ái phi” của Hoàng. Nhiều người xưa nay vốn khinh bỉ, hay chửi mụ là đĩ thõa thì nay bắt đầu thay đổi thái độ, kính nể, tìm cách làm thân, hết lời ca ngợi mụ là chính chuyên, độ lượng. Còn những người hàng xóm trước kia mụ có vay chai rượu, lít dầu cũng không cho, thì nay đem biếu mụ đủ thứ, xun xoe nịnh nọt, một điều, “bà chị tôn kính”, hai điều “bà chị tôn kính”.

Nhưng bỗng dưng họ ngã ngửa người ra.

Một buổi tối, sau khi khách hàng về hết, mụ gọi Mỹ Thành vào phòng mình, vừa vuốt mái tóc dài chấm gót của con mụ vừa dịu dàng, âu yếm:

- Con gái quý của mẹ ơi! Mẹ thấy “ông” (bà không gọi là “cụ” như mọi khi) Hoàng là vua ở đất này, cai quản cả một vùng rộng lớn, giàu có, quyền hành trong tay không ai bì, muốn ai sống được sống, bắt ai chết phải chết. Ông hô một tiếng là hàng trăm đầu người dân rụng xuống, đến các quan Tây, quan Kinh cũng phải kiêng nể. Hàng ngày, hàng trăm lính phục dịch. Tiền của như nước, vung bạc già như cho gà ăn thóc. Toàn dân hàng năm nộp thuế cho ông. Trong nhà hàng chục tấn thuốc phiện. Dinh thự Sà Phìn có khác gì cung vua nước Nam. Mẹ nghĩ, nếu con nghe theo lời khuyên của mẹ, làm bạn trăm năm với ông ta thì cả đời con sung sướng mà cả đời mẹ cũng được thơm lây, mát mặt, rửa cái nhục bọn dân phố cứ khinh bỉ, xóa được cái đời lận đận…

Mỹ Thành tròn xoe mắt, ấp úng:

- Con cứ tưởng mẹ… mẹ với cụ ta!

Người mẹ nhân hậu nói như van:

- Con ơi, mẹ đã già rồi, còn sống được bao năm? Lấy ông ta chỉ ăn ở được dăm mười năm, rồi khi mẹ đã thành thân tàn ma dại, ông ta sẽ bỏ mẹ, chạy theo người khác. Cái gia tài to lớn kia lại về tay kẻ khác mất thôi!

- Cụ ta hơn cả tuổi mẹ, lại hai người vợ Mèo, hàng trăm phi tần, con, con không…

Người mẹ nghiêm giọng:

- Những chuyện ấy thì đã sao? Người đàn bà ta cần nhất là sự nhàn nhã. Lấy ông ta con sẽ nhàn nhã suốt đời. Còn già ư? Mươi năm nữa, một vài lần sinh đẻ, con lại không già hơn ông ta sao? Mẹ van con, con nghe lời mẹ! Con chí hiếu của mẹ!

Người con gái bậm môi, tự dưng những giọt nước mắt trào ra, cô nén tiếng khóc:

- Con không đời nào!

Người mẹ không thể kiên tâm được nữa, thay đổi thái độ, nét mặt đanh sắt lại, nghiến răng ken két:

- “Cá không ăn muối cá ươn”! Tao khuyên bảo mày những điều phải, mày lại không nghe, bao năm tao lặn lội, gian truân để nuôi nấng mày khôn lớn. Giờ mày lại đền đáp công ơn tao thế à? Tao truyền lệnh cho mày, nghe đây, tao đã nhận lời gả mày cho ông ta rồi. Mày từ chối thì tao từ mày. Từ ngày mai, mày đi đâu ở thì đi, theo thằng tù đâm nào thì theo, không được ở đây nữa!

Thuyết phục con cả đêm không được, sáng hôm sau mụ lột hết quần áo, lấy roi cá đuối đánh một trận nhừ tử, rồi đuổi Mỹ Thành ra khỏi nhà.

Không chịu được cảnh nhục nhã, Mỹ Thành uống thuốc phiện tự tử. Người mẹ không hề rơi nước mắt, lẳng lặng chôn con và tiếp tục những âm mưu mới.

Mấy hôm sau, Hoàng ra Phó Bảng. Nghe tin Mỹ Thành chết, hắn buồn, tiếc món tiền đã trao trước cho người nhân tình già. Mụ Síu an ủi, khuyên hắn yên tâm, mụ sẽ trả nghĩa. Từ đó, người bưng cà phê hầu hắn là cô em gái: Mỹ Thuận.

Mỹ Thuận năm ấy mới 16 tuổi, xinh như một bông hoa. Mái tóc thề lơ lửng trên vai như một nữ sinh. Đôi mắt sáng rực, tình tứ, đôi môi đỏ chót, quyến rũ.

Sắc đẹp của cô gái non tơ này thu hút ngay đôi mắt hau háu của Vua Mèo.

Một buổi tối, sau một tuần rượu say chuếnh choáng, Hoàng bỗng thấy Mỹ Thuận đi vào. Bên ngoài, mụ Síu khẽ đóng cửa phòng lại…

Nửa giờ sau, mụ Síu bước tới. Chỉ còn lại tiếng khóc tấm tức của Thuận, tiếng đay nghiến của mụ Síu và tiếng phều phào của Hoàng:

- Thì biết làm sao? Cái đầu óc nó lú lẫn mà!

Mụ Síu lau nước mắt:

- Bây giờ lộ chuyện ra, cả dân ở cái đất Đồng Văn khốn nạn này của cụ sẽ kháo ầm lên, chê cười tôi, chê cười cụ, rồi ngài quan Chánh sứ công minh lại khiển trách cụ.

Hoàng hoảng hốt:

- Thế thì bà muốn lấy bao tiền, tôi xin đền bà?

Mụ Síu giẫy nẩy như đỉa phải vôi:

- Xưa nay tôi chỉ sống bằng tình nghĩa thôi, tôi không thèm tiền, cụ đừng khinh tôi ra mặt. Cụ đã cướp đi cái quý giá nhất của con tôi thì cụ … phải lấy nó! Nếu không tôi sẽ làm ra nhẽ cho nhà xem!

Mấy hôm sau, lễ cưới được tổ chức rất linh đình theo đúng phong tục người Mèo.

Những chiếc kiệu hoa sơn son thiếp vàng; những lá phướn, cờ rực rỡ màu sắc thêu hai chữ “Hoàng”, “Trương”, những hàng ngựa hồng, ngựa bạch đeo ngù đỏ, những tên lính ăn mặc đồng phục, hàng ngũ chỉnh tề, những đám trai gái ăn mặc sặc sỡ rước Mỹ Thuận về làm vợ ba Hoàng. Những người già đã chứng kiến hai lần cưới vợ trước đây của Hoàng đều bảo đám cưới Mỹ Thuận to hơn đám cưới người vợ cả của hắn ngày nào nhiều.

Mỹ Thuận trong bộ quần áo trắng - biểu hiện cho sự trinh bạch của cô dâu - bước lên kiệu hoa. Một hồi khèn nổi lên, hai họ và dân chúng hát bài “đưa dâu”.

Phiên chợ sau người ta thấy quán cà phê của mụ Síu đóng cửa. Mụ thu xếp nhà cửa, gia tài, theo con gái về Sà Phìn. Để kỷ niệm nơi mẹ con mình đã sống, mụ bàn với con rể xây biệt thự ở Phó Bảng. Hoàng nhận lời ngay.

Khác với dinh thự xây dựng ở Sà Phìn theo đúng kiểu Tàu, biệt thự ở Phó Bảng xây theo kiểu Tây.

Những đoàn ngựa thồ gạch và xi măng từ thị xã Hà Giang lên. Những thanh sắt mua từ bên Tàu về. Ròng rã hàng năm trời, ngôi nhà hai tầng bằng gạch và bê tông cốt sắt được dựng lên sừng sững giữa mảnh đất rừng núi xa xôi, hẻo lánh, bới không ra một viên gạch, một thanh sắt. Ngôi nhà nổi lên giữa rừng xanh, núi đỏ, được mệnh danh là ngôi “nhà trắng”.

Thỉnh thoảng mụ Síu, Hoàng, Mỹ Thuận ra thăm nhà, nghỉ ngơi, đón khách từ Hà Giang lên. Còn ngày ngày mẹ con mụ vẫn ở Sà Phìn.

Mụ Síu được ông con rể trọng vọng, thán phục về tài giao dịch, coi như một “Thái hậu”, vì mụ không những có tài dẹp yên mọi mối bất hòa trong gia đình, giao thiệp với các khách quý, mà còn biết binh thư, có thuật dùng người.

Về phía mình, mụ Síu tự biết lượng sức và phát huy sở trường. Mụ nghĩ: về quân sự, ta không thể so với Mã Học Văn, chỉ huy quân đội chiến chinh ngoài vạn dặm. Về tiền tài, ta không thể bằng Sùng Mí Chiu, tiền của như nước. Về tài ngoại giao, ta không thể bằng Hầu Vạn Quả, trở đi trở lại từ Đồng Văn sang Tàu, từ họ Hoàng sang họ Dương như đi chợ, uốn ba tấc lưỡi xoay chuyển cả tình thế. Về trấn ải ở những nơi đầu sóng ngọn gió, ta không thể bì với Giàng Vạn Sùng ở phía Bắc, Vàng Chỉn Cáo ở phía Nam… Nhưng, việc ngồi sau bức màn trướng, dùng những lời lẽ ngọt ngào, dùng khóe thu ba của con gái làm cho Hoàng ngây ngất, dùng các mánh khóe để mua chuộc, thu phục, gây chia rẽ con người thì bọn kia không bằng ta. Ta sẽ có tất cả chỉ cần thủ đoạn khéo léo, chỉ cần lung lạc được một vị chúa của bọn chúng, chỉ cần lung lạc từng người. Ta sẽ có tài Mã Học Văn, Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả, Giàng Vạn Sùng, Vàng Chỉn Cáo… cộng lại.

Từ đó, mụ lao vào cuộc vật lộn, thâu tóm quyền bính cả cái “Vương Triều Đồng Văn”này vào tay mình.

Trận tuyến đầu tiên mụ phải dẹp yên là hai người vợ cả với những đứa con trai, con rể của họ. Mụ biết rằng, hai người vợ Mèo của Hoàng đã già, thật thà, không có mãnh lực thu hút tâm trí Hoàng như con mụ; nhưng đứa con trai của người vợ cả là mối nguy cơ đáng lo ngại nhất.

Hoàng Đình Phủ, con trai cả của Hoàng và người vợ cả, về danh chính ngôn thuận sẽ thay cha làm bang tá cai quản mảnh đất này. Cả dân Mèo cũng nghĩ và đón chờ Phủ thay cha. Phải tìm cách ám hại Phủ thôi. Ngày đêm mụ rắp tâm thực hiện mưu đồ đó. Đầu tiên mụ lôi kéo các tướng lĩnh, các con rể của Hoàng về phía mình, xa lánh Phủ. Mỗi tướng một cách, mụ dần dần tung các ngón mua chuộc. Mã Học Văn thì mụ tỏ ra tôn sùng, quý trọng, lúc nào cũng tâng bốc: “Nói dại, giá như ông Hoàng có sao, chỉ họ Mã mới thay thế được họ Hoàng nắm quyền dắt dìu trăm họ ở cái đất Đồng Văn này”. Đối với Sùng Mí Chiu, mụ hết nhận là “người cùng chung số phận từ Tàu trôi dạt sang”, lại tung những nguồn vàng, thuốc phiện, gạ Chiu hùn vốn cùng nhau buôn lậu. Với Hầu Vạn Quả, anh rể Hoàng, mụ chỉ cần biếu xén những quà quý, sâm nhung, rượu ngon. Đối với Giàng Vạn Sùng, Vàng Chỉn Cáo, mỗi khi họ về Sà Phìn, mụ lại đón tiếp thân mật, úp úp mở mở tiết lộ những cuộc họp bàn, những nguồn tin cơ mật giữa Hoàng và các tướng lĩnh. Khi họ ra đi mụ không quên rỉ tai, nói là sẽ kể công của họ với Hoàng. Bằng cách đó, mụ đã thu phục được tất cả các tướng dưới tầm tay của mụ. Nhưng vẫn chưa đủ...

Bây giờ, mụ Síu mong có cháu trai. Nỗi khao khát ấy dày vò ngày đêm, làm mụ mất ăn mất ngủ. Đứa cháu trai sẽ là một hòn núi chặn không cho Hoàng Đình Phủ ngồi lên ngai vàng. Và như thế mọi quyền lực tài sản của cái giang sơn này sẽ thu về tay mẹ con mụ.

Mụ sướng đến điên người khi thấy Thuận có mang. Mụ cầu Trời khấn Phật, mong ngày mong đêm cho con chóng đến ngày khai hoa kết quả. Nhưng niềm vui chưa hết thì nỗi lo lại ập đến. Nhỡ Thuận đẻ con gái thì sao?

Gần đến ngày Thuận sinh nở, mụ cử Sùng Mí Chiu về Hà Nội, tìm một nhà hộ sinh tư kín đáo, rồi đưa con về sinh ở đó.

Hôm Thuận về Hà Nội, mụ đi theo, chỉ đưa vài người hầu thân tín cùng đi.

Hàng ngày, chiếc xe Xi-tờ-rô-en chạy từ Hà Nội về thị xã Hà Giang. Đoàn lính phiêu kỵ Mèo phóng ngựa tưởng đến đứt ruột từ thị xã Hà Giang về Sà Phìn chỉ để báo tin. Bà Ba khỏe hay khó ở với Hoàng.

Ngày mong đợi của mẹ con mụ đã tới. Tiếng trẻ khóc oe oe báo hiệu một hạt máu Kinh - Hán - Mèo ra đời. Mụ Síu chạy ngay vào phòng đẻ của con. Mỹ Thuận đang ôm đứa trẻ trên chiếc giường đuya-ra lò xo. Đứa trẻ đỏ hon hỏn bọc trong chiếc tã lụa. Chưa cần hỏi han về sức khỏe của con, mụ vạch ngay đám tã quấn quanh đứa bé ra xem. Mụ tái mặt như phải cảm: đứa bé là con gái!

Mụ đau đớn nhìn con, đôi mắt buồn thiu, bàn tay uể oải rút điếu thuốc “Con cú”, mệt mỏi châm lửa hút.

Mỹ Thuận lo lắng nhìn mẹ, đôi mắt rớm lệ:

- Làm thế nào hở mẹ! Mẹ cứu con với, mẹ ơi!

Mụ Síu lạnh lùng, bộ mặt đanh sắt lại:

- Phải đánh tráo thôi. Không còn cách nào khác cả. Nếu không thì mất hết!

Một bà đỡ được gọi đến. Mụ Síu nhỏ to bàn bạc. Mỹ Thuận hồi hộp nghe ngóng. Tiếng hai người thì thào. Bà đỡ nói:

- Chuyện này kể ra cũng khó đấy, tìm sao ra cho bà đứa bé lai Mèo? Vả lại, làm thế thì thất đức quá. Người mẹ kia họ biết, họ kiện thì chúng tôi vào tù.

Mụ Síu biết ngay đây là giọng lưỡi của kẻ vòi tiền. Chả nhân đức gì, cứ tiền vào, bảo họ bóp chết những đứa trẻ mới sinh, họ cũng bóp. Gớm, lại đạo đức giả. Lõi đời như mình mà con mẹ này còn bịp hay sao? Nghĩ thế mụ thẽ thọt:

- Tôi biết các bà chẳng muốn làm cái việc bất nhân này. Nhưng bà thương cho cháu, nó sinh ba lượt toàn con gái, giờ muốn có tý trai, cho có nếp có tẻ. Tôi xin hậu tạ!

Vừa nói, mụ vừa xỉa ra xếp tiền dày cộm. Bà đỡ khoái lắm rồi, nhưng vẫn ra bề đăm chiêu, chẹp miệng:

- Cũng là kiếp má hồng gặp chuân chuyên cả! Làm bà, làm mẹ, ai chả thích con trai!

- Chính thế, bà nhanh tay cho, không có hỏng việc!

- Được, bà cứ yên tâm. Vừa có một con mẹ nhà quê, mấy lần hữu sinh vô dưỡng, lần này sinh được đứa con trai, sợ lại “bỏ đi”, nên cố xoay tiền vào đây đẻ. Đứa bé cứng đáo để, những trên 3 ký. Chúng tôi chưa cho nó xem mặt con.

Bà đỡ bế đứa bé khỏi tay Thuận, nhanh nhẹn chạy đi. Một lúc sau, bà mang về một đứa bé đỏ hỏn bọc trong tấm áo rách. Bà đỡ thay tã, cố hé cho mụ Síu nhìn rõ chim đứa bé rồi trao cho Thuận. Hai mẹ con bà Síu mừng vui khôn xiết, ôm đứa bé vào lòng. Tin Thuận sinh con trai bay về Sà Phìn. Các văn võ bá quan họp lại đặt tên cho “thái tử” là Hoàng Đình Công.

Hai tháng sau, chờ cho Mỹ Thuận thật khỏe, mụ Síu mới cho người đến đón về Sà Phìn.

Hoàng mở đại tiệc để toàn thể quân lính, dân chúng đón mừng một giọt máu dòng dõi họ Hoàng ra đời.

Những ngọn đình liệu được đốt lên sáng trưng cả một vùng rừng núi. Những người Hán nấu nướng giỏi được trưng dụng đến nấu những món ăn theo kiểu Tàu. Những bàn đèn thuốc phiện được ngả ra… Một loạt súng thần công gầm lên rung chuyển khu rừng núi yên tĩnh, để chúc mừng một tráng sĩ Mèo.

Những đoàn trai Mèo thổi kèn nhảy múa, quấn quanh các cô gái mặc sặc sỡ với những chiếc váy lanh trắng xấp nếp, những chiếc “đa so” chín vòng, những thắt lưng thêu kim tuyến.

Những người lính Mèo uống rượu, hút thuốc phiện vô tội vạ, giả say xông bừa vào đám con gái, trêu ghẹo, cấu béo, cười khoái trá.

Khi ấy, trong một buồng kín, người vợ cả của Hoàng, lo cho số phận con trai là Hoàng Đình Phủ, ngồi khóc một mình. Hoàng Đình Phủ còn bé, thấy người ta mở tiệc, được ăn thì hớn hở, cười nói nô đùa. Người mẹ đau đớn nói với con:

- Rồi nay mai người ta giết mất con thôi. Con có biết lòng dạ bọn người độc ác như con hổ này đâu?

Hoàng Đình Công lớn lên trong sự chăm sóc, nâng giấc từng li từng tí của bà và cha mẹ. Mụ Síu về xuôi, đi hết chùa này đến chùa khác, đền này đến đền khác khấn bái, xin Mẫu cho Cháu làm con cầu tự. Trên cổ Công có đến chục cái bùa hộ mệnh và vuốt hổ. Tám tuổi, Công được đưa ngay sang Côn Minh học. Hàng tháng Hoàng cử người mang tiền sang cho con ăn tiêu thỏa chí. Cậy mình là con vua Mèo, Công chẳng chịu học chỉ ăn chơi, lêu lổng.

Mấy năm sau, khi Phủ đã lớn, lấy vợ đẻ con, nghe ngóng thấy các tướng bàn nhau đưa Phủ lên thay Hoàng, cai quản đất Đồng Văn, mẹ con mụ Síu lo lắng, vời các tay chân thân tín đến bàn định.

Một buổi, tự dưng Hoàng Đình Phủ lăn đùng ra chết. Chả ai hiểu nguyên nhân vì sao. Có người bảo Phủ bị ốm đột ngột, có người bảo Phủ đi rừng gặp ma, có người cả quyết như đinh đóng cột rằng mẹ con Síu đã đầu độc Phủ. Nhưng không ai nói chuyện ấy ra, sợ mụ thù thì mất đầu như chơi.

Người mẹ Phủ buồn, vật vã thương khóc con. Còn mẹ con mụ Síu thì mừng thầm trong bụng mặc dù vẫn ảo não chia buồn cùng người vợ cả xấu số. Cái chức “Thái hậu” chắc chắn sẽ về tay Mỹ Thuận.

Thế là Hoàng chỉ còn độc một đứa con trai là Hoàng Đình Công. Từ bấy, Thuận cũng không sinh đẻ thêm được nữa. Mấy lần Hoàng định lấy vợ tư, nhưng mẹ con mụ Síu quyết không cho lấy.

Công càng được nuông chiều, càng ăn chơi đàng điếm. Nhưng rồi, phúc bất trùng lai, năm Hoàng Đình Công 15 tuổi, từ Côn Minh về Sà Phìn chờ nhậm chức thay cha thì bỗng lăn đùng ra chết. Có người bảo là do người vợ cả và những người thân tín của Hoàng Đình Phủ ám hại. Còn những người bị gán tội này thì tìm thấy một con chó, bảo là chó điên, cắn Công.

Hoàng lập tức cho trói con chó lại, treo lên một chiếc giá như một tội nhân ngoài pháp trường, lập tòa án, luận tội, rồi sai Sùng Vạn Lù chĩa súng bắn vào đầu chó.

Hai mẹ con Síu đau đớn tưởng phát điên phát dại.

Những người Mèo thì vui thầm, cho là ông trời có mắt.

Từ ngày Công chết đi, mẹ con mụ Síu càng khắc nghiệt, càng oán thù những người xung quanh, càng thâu tóm quyền hành vào trong tay. Còn Mỹ Thuận lại có một sự thu hút khác trong tình yêu. 

Trong khi Mã Học Văn và mụ Síu đang ngồi uống trà chờ đợi buổi họp bàn với Hoàng thì Cắm Sìn phi ngựa trên con đường rẽ vào dinh Sà Phìn.

Đó là một người Cao Ly làm sĩ quan tình báo cho quân đội Nhật. Thân hình hắn to lớn. Mặt vuông chữ điền. Bộ ria đen xì vắt ngang qua mép. Hắn mặc bộ quần áo sĩ quan Nhật bằng dạ, màu cứt ngựa. Chân đi ủng da, gót có cựa của lính phiêu kỵ. Chiếc mũ lưỡi trai có tấm lá sen phủ gáy chụp trên đầu. Một bên hông đeo khẩu “Chiêu hòa” nhỏ. Một thanh kiếm dài dắt trên lưng ngựa. Tên Ô-Ka, sĩ quan Nhật đi theo bảo vệ.

Năm 1941, dưới danh nghĩa đại diện hãng buôn Chiêu Hòa, Cắm Sìn lên Đồng Văn, lập hai chi nhánh buôn bán ở phố Đồng Văn và Phó Bảng. Sìn cho Hoàng lập một cửa hàng đại lý ở thị xã Hà Giang, một dãy nhà ở Hà Nội, một chiếc xe Xì-tờ-rô-en để Hoàng đi lại buôn bán với người Nhật từ Hà Nội về Hà Giang.

Hắn còn xin với quân Nhật cho Hoàng được độc quyền buôn muối, gạo, dầu hỏa của Nhật về Đồng Văn. Nhờ đó, Hoàng đã giầu lại giầu thêm. Mối quan hệ giữa Cắm Sìn và Hoàng càng thêm khăng khít.

Hoàng cử Mỹ Thuận đứng ra cai quản những cửa hàng đại lý, buôn bán với người Nhật, có Sùng Mí Chiu trợ lý.

Mỹ Thuận gặp gỡ Cắm Sìn nhiều lần ở thị xã Hà Giang và Hà Nội.

Trước mắt Thuận, Cắm Sìn nổi lên với vẻ đẹp của một võ sĩ đạo, cường tráng và có phần hung hãn, táo bạo.

Cắm Sìn rất khôn ngoan trong cách chiều chuộng con người.

Khi thấy có món lợi lớn hắn lao theo ngay, dù lợi lâu dài hay trong khoảnh khắc. Sìn ngông cuồng trong mọi cám dỗ, sẵn sàng lao vào những cuộc thử thách súng đạn, tiền tài như con thiêu thân lao vào đống lửa. Vì thế, hắn mang cái tên Cắm Sìn (Kim Tiền = Tiền vàng).

Khi có những món lợi hiện ra trong tầm tay với, hắn coi thường mọi nguy hiểm, sử dụng cả hai sức mạnh, sức mạnh quân sự của một dũng sĩ đất Phù Tang và sức mạnh kinh tế của một tên tài phú. Vì thế, với tư cách một sĩ quan tình báo, hắn được chọn lựa đưa vào nắm một tên vua Mèo có nhiều quyền lực, đang ở thời kỳ cực thịnh của chế độ phong kiến, ở vùng đất xa lạ, hẻo lánh này.

Gặp Mỹ Thuận, Cắm Sìn thăm dò ngay những sở thích, những say mê của thị.

Với quyền hành của quân đội Nhật, với những miếng mồi về kinh tế, với những âm mưu được tính toán kỹ, hắn đã thành công dễ dàng sau vài lần gặp gỡ Thuận ở Hà Nội, Hà Giang, Phó Bảng và Sà Phìn.

Từ ngày gặp gỡ và thân với Cắm Sìn, Mỹ Thuận mới biết thế nào là tình yêu thật sự. Thị lao vào tình yêu say mê kỳ lạ, quên cả sợ hãi.

Mụ Síu biết rõ điều đó nên vẫn khuyên con phải kín đáo để tránh sự tấn công của kẻ thù vây quanh mẹ con mụ. Mụ thường kể lại quãng đời đau đớn, bất hạnh của mình trước kia do những mối tình bất chính gây nên, hòng rút cho con những kinh nghiệm xương máu, ngăn được con chút nào hay chút ấy.

Giờ đây, quân đội của Thiên Hoàng đã thắng lợi rực rỡ, quân Pháp rút đi không kèn không trống. Quân Nhật cướp lại mảnh đất Việt Nam trong tay Pháp một cách dễ dàng. Chỉ còn mảnh đất tận cùng phía Bắc đất nước này chưa chịu đón tiếp quân đội hắn, đem quân chống cự kịch liệt.

Sau khi cho toán quân đánh lên Cổng Trời, bộ chỉ huy quân đội Nhật ở Việt Nam và Cắm Sìn chờ đợi tin thắng trận, chờ đợi quân Hoàng đầu hàng không điều kiện và Sìn sẽ kéo quân lên trong tư thế một người chiến thắng, Hoàng sẽ phải sụp lạy dưới vó ngựa của hắn. Nhưng chờ mãi nửa tháng trời, sau bao đợt tấn công, quân Nhật vẫn không vượt qua được Cổng Trời. Không còn cách nào tốt hơn là đàm phán. Cắm Sìn được lệnh đi vòng phía đường Bảo Lạc (Cao Bằng) về Sà Phìn điều đình với Hoàng.

Lần này lên đây, hắn không còn phải ẩn dưới danh nghĩa một hãng buôn nữa mà đường hoàng là một đại diện của quân đội Thiên Hoàng, điều đình với Hoàng về sự hợp tác giữa quân đội Nhật và quân Mèo giữ vững đất Đồng Văn chống lại cuộc xâm lăng của bất kỳ nước nào, dẹp những cuộc nổi dậy của quần chúng và phong trào Cộng sản. Hắn lên đây với tư cách một sứ giả.

Hai hôm nay hắn đã đàm phán với Hoàng. Hoàng đã thuận mở Cổng Trời cho quân Nhật vào Đồng Văn. Thế là yêu cầu lớn nhất của hắn đã đạt được. Giờ hắn ở lại đây chỉ huy cuộc tiến quân của quân đội Nhật, vạch cho Hoàng những đường hướng chính trị trong tình hình mới.

Vừa thấy bóng dáng oai vệ, to lớn của Cắm Sìn, Mỹ Thuận đon đả chạy ra trước cửa dinh, nhanh nhẹn đón dây cương trong tay Sìn. Cắm Sìn nhẩy xuống ngựa bằng một động tác đẹp, giậm giầy có cựa cồm cộp. Liếc mắt nhìn xung quanh không có ai, hắn hỏi nhỏ:

- Lão già đang làm gì đó em?

- Lão đang hút thuốc và chờ đàm luận với Mã Học Văn. Suốt ngày hắn chỉ hút thuốc phiện. Công việc quốc gia đại sự mẹ em phải lo!

Từ trong lô cốt, Thào Sè Na bỏ ống cao su khỏi miệng. Hơi thuốc phiện nhả ra thơm thơm. Na khinh bỉ nhìn Thuận và Sìn, toan sai lính ra mở rộng cổng, nhưng sợ Mỹ Thuận phật ý, hắn liền tự mình chạy ra, vui vẻ chào Sìn rồi dắt cương ngựa giao cho Vù Mí Kẻ, mã phu của Hoàng, đưa vào tàu.

- Ta vào trung dinh gặp mẹ em đã!

Hai người vào gác hai của trung dinh. Mụ Síu đang ngồi đọc quyển “Tam quốc” bằng chữ nho, nhỏ li ti. Bên cạnh, một em bé gái trạc 10 tuổi, nhúm tóc đuôi chuột buông sau lưng, người mảnh dẻ, mặt trái xoan, da trắng, cười núm đồng tiền. Cô bé mặc áo hoa, quần lụa đen, đang thổi lò than hầu mụ Síu. Đó là bé Hội, con nuôi của Síu.

Cắm Sìn lễ độ, gập người chào cung kính:

- Xin chào lão bà!

Mụ Síu mấp máy đôi môi mỏng, bôi son đỏ chót, nhìn Sìn, bỏ sách, vòng tay trước ngực như người tế:

- Xin chào đại nhân!

Ba người ngồi quanh chiếc bàn tròn. Mỹ Thuận bổ đào bày vào một đĩa giang tây đặt lên bàn. Bé Hội rót nước pha trà. Mụ Síu đẩy chén trà Tàu ướp hoa nhài thơm nức đến trước mặt Cắm Sìn:

- Có tin gì thêm về cuộc hành quân của quân đội ngài tiến vào Đồng Văn này không?

Sìn bực bội:

- Cụ Hoàng đã ký giấy cho quân đội chúng tôi vào Đồng Văn. Thế mà khi quân đội chúng tôi từ Bảo Lạc sang đến phố Đồng Văn, bọn dân dám tự động đánh lại. Chúng vây quanh phố, dùng súng kíp, súng trường bắn tỉa chúng tôi. Tôi phải dùng súng cối mới đuổi được chúng đi. Bọn dân Mèo thật là nguy hiểm, man dại, không coi ai ra gì. Còn bọn ở Cổng Trời, cho đến chiều qua vẫn chưa chịu mở cổng.

Mụ Síu thủng thẳng:

- Cũng tại Mã Học Văn thôi. Ông ta vừa mới về đây, chắc là để hỏi lại Hoàng về chuyện mở Cổng Trời!

Sìn khẩn khoản:

- Nhờ lão bà nói với Mã Học Văn hộ, bảo ông ta đừng gây khó khăn cho công việc của chúng tôi!

- Ngài cứ yên tâm, đâu sẽ vào đấy!

Mụ cười mỉm. Cắm Sìn vui vẻ báo tin:

- Tôi vừa mới được ngài Tổng chỉ huy quân đội Nhật ở Việt Nam trao lệnh phong cụ Hoàng làm “Tri Châu”.

Mụ Síu lơ đãng, cười:

- Chà, tri trâu, tri bò, cũng như chức bang tá của Pháp phong chứ gì? Chức với tước, chẳng làm cái thá gì, có tiếng mà chẳng có miếng!

Đến đây mụ lẹp kẹp đi ra, để cho con và Cắm Sìn trò chuyện với nhau.

Tâm sự một hồi với Thuận, Sìn vào hậu cung báo tin Nhật vừa phong Hoàng chức “Tri Châu”. Hoàng mừng lắm, hết lời ca ngợi người Nhật, Nhật Hoàng. Sìn đi ra. Văn được mời họp bàn với Hoàng, Síu và Thuận.

Hoàng rít xong điếu thuốc phiện, vớ lấy chiếc ấm tích nhỏ, chiêu một hớp nước chè Lũng Phìn đặc quánh rồi mới ngồi thẳng người lên, quay sang phía Mã Học Văn, thủng thẳng hỏi:

- Mã tướng quân đã mở Cổng Trời chưa?

Học Văn cố nén bực dọc, ấm ức trong lòng, ôn tồn thưa:

- Kẻ tôi tớ này muốn hỏi Lão Quan: Lão Quan đã ra lệnh cho quân ta canh giữ Cổng Trời, không cho quân Nhật lên, tại sao quân ta đang đánh thắng, Lão Quan lại lệnh mở Cổng? Hay là Lão Quan cho chúng tôi hèn yếu không giữ được Cổng Trời, chịu thua quân giặc?

Hoàng xua tay, nói nhanh:

- Không, không, ta biết tướng quân đang chiến thắng. Thám tử cho ta biết! Nhưng chuyện mở Cổng Trời, ta đã ngẫm kỹ rồi. Mã tướng quân cứ yên tâm. Ta sẽ nói rõ để tướng quân hiểu thấu lòng ta!

Hoàng nhón tay lấy một khẩu mía lùi bọc trong tấm khăn bông trắng tinh. Nhai xong, Hoàng lè bã. Bé Hội chạy đến nhặt bã mía trên miệng Hoàng, chạy đến góc phòng, bỏ vào ống. Hoàng lau tay, bắt đầu nói:

- Ngài Cắm Sìn, sứ giả của quân đội Nhật từ Hà Nội lên đây, xin ta cho mượn đường đưa quân lên biên giới đánh quân Tàu. Ta nghĩ, người Nhật mạnh, súng đạn như rừng, quân đội thiện chiến. Người Pháp tinh nhuệ, hùng hậu như thế mà còn bị thua. Ta có chống cự cũng khó bề giữ nổi mảnh đất Đồng Văn này. Nhưng giá như chỉ có việc chống quân Nhật ta cũng có thể làm được vì địa thế ta hiểm trở, núi cao, vực sâu, rừng ta trùng trùng điệp điệp, quân ta hăng hái, dân Mèo có tinh thần cao, quyết chí đánh giặc. Nhưng khốn nỗi bọn Dương Thụ Nghĩa chó má, nhân cơ hội này lại muốn khiêu khích ta. Ta muốn quét sạch họ Dương đã lâu, thu đất Mèo Vạc về tay ta. Nhân cơ hội này, mượn tay người Nhật giúp, ta có thể đánh chiếm đất, thôn tính họ Dương, bờ cõi thu về một mối. Vì thế, ta muốn hòa với Nhật, dồn sức đánh quân họ Dương. Mã tướng quân thấy kế đó thế nào?

Học Văn im lặng, suy nghĩ hồi lâu mới nói:

- Dù sao họ Dương cũng là người Mèo ta. Dương Thụ Nghĩa lại là em rể Lão quan, ta có thể thu xếp được, còn người Nhật không biết bụng dạ họ thế nào? Họ dùng cớ mượn đường để chiếm bờ cõi nước ta thôi!

Nghe Văn nói thế, Mỹ Thuận phật ý lắm. Cố bình tĩnh, thị gõ gõ móng tay hồng tỉa nhọn lên chiếc quạt ngà lợp lông chim trắng:

- Chắc Mã tướng quân chưa hiểu người Nhật đó thôi. Người Nhật cùng da vàng với ta, cùng người Châu Á với ta, không như người Pháp đâu, họ tốt lắm.

Từ khi vào Việt Nam, họ chẳng đã giúp ta xây dựng cơ nghiệp là gì? Chỉ cần qua ông Cắm Sìn là tôi biết tất cả thiện chí của người Nhật. Tướng quân đừng lo!

Hoàng gật gù đồng tình với vợ, tiếp:

- Người Nhật như thế, ta không lo, còn họ Dương, kẻ thù không đội trời chung của ta, phải diệt chúng. Ta đã cử Giàng Vạn Sùng và Hầu Vạn Quả ra nơi biên ải. Giàng Vạn Sùng sẽ đánh bọn chúng, chiếm một số nơi mở đường để ta tập trung quân quét sạch họ Dương. Hầu Vạn Quả đi theo, nếu bọn Tàu Trắng kéo vào giúp Dương thì sẽ đàm phán. Quân Tàu Trắng là hai mặt, ai có lợi là nó giúp. Ta phải cho Quả mua chuộc chúng. Bây giờ ta muốn cử tướng quân cùng tráng sĩ đem quân lên phía Bắc, hợp với Giàng Vạn Sùng đánh quân Dương cho ta!

Mã Học Văn thấy Hoàng cả quyết, liền thưa:

- Lão quan đã quyết, kẻ bày tôi này xin tuân lệnh!

Hoàng dặn thêm:

- Tướng quân gặp Sùng Mí Chiu lấy thêm vũ khí, bạc già, thuốc phiện để chống Dương và dàn xếp với quân Tàu Trắng.

Lúc này mụ Síu mới nói với Văn:

- Nếu như các tướng và dân chúng có hỏi, tướng quân giảng giải cho họ hiểu rằng: ta cho quân Nhật vào là để dân yên ổn, hòa bình, thu hoạch thuốc phiện. Cụ Hoàng đã cứu trăm họ khỏi cơn binh lửa bạo tàn đó!

3

Giàng Vạn Sùng cùng Hầu Vạn Quả cho ngựa chạy nước kiệu dọc theo con đường biên giới. Chiếc khăn nhiễu Tam Giang quấn nhiều vòng trên đầu. Mắt đỏ những tia máu dưới đôi lông mày lưỡi mác. Trông Sùng đằng đằng sát khí.

Ánh hoàng hôn le lói chiếu xuống mặt sông Nho Quế. Dòng sông uốn ngoằn ngoèo, trườn qua các hẽm núi, hắt lên ánh sáng đỏ nâu, lấp loáng. Dãy núi cao kéo dài đen lại như bức thành. Những đỉnh núi nhọn hoắt như những mũi mác đâm vào bầu trời tím sẫm. Một rừng cây dày đặc kéo dài sau sườn núi dốc, làm thành vệt xanh sẫm.

Bên kia sông là đất Tàu rồi. Nhìn những đỉnh núi, những cánh rừng trùng điệp, Sùng bỗng suy nghĩ về mảnh đất Lũng Cú, nơi tận cùng phía bắc của đất nước này.

Sùng được nghe các cụ già kể rằng, ngày xưa, người Tày khai khẩn mảnh đất Lũng Cú này, làm ăn rất phát đạt, giàu có. Người Lồ Lố ở Mu Ngao (Trung Quốc) vượt sông Nho Quế sang săn bắn. Họ đem gừng vùi xuống đất. Mùa săn bắn năm sau, gừng mọc tốt um. Biết đất tốt, người Lô Lố nghĩ mưu chiếm đất Lũng Cú.

Nhiều đứa trẻ người Tày ở Lũng Cú tự dưng bị mất tích. Những thày bói người Lô Lố được cử sang Lũng Cú.

Không hiểu nguyên nhân con cái của mình mất tích, người Tày nhờ thày bói xem. Thày bói người Lô Lố gieo quẻ nói rằng, người Tày có nhiều cung tên, giáo mác phạm vào long thần thổ địa, các thần nổi giận bắt hết trẻ con. Phải đốt hết cung tên, gươm giáo thì trẻ con mới không bị bắt nữa.

Người Tày làm theo lời thày bói dạy, chất cung tên, giáo mác thành đống đốt đi. Khi người Tày không còn vũ khí, người Lô Lố đem quân sang đánh. Không chống cự nổi, người Tày thua. Người Lô Lố chiếm Lũng Cú.

Ít lâu sau, người Mèo di cư từ Vân Nam xuống Lũng Cú trú ngụ làm ăn. Người Lô Lố áp bức, đánh đập người Mèo rất tàn bạo. Không chịu nổi, người Mèo theo Sùng Chí Đà vùng lên chống lại. Thắng lợi, người Mèo cử người của mình làm Tổng binh cai quản đất Lũng Cú. Người Lô Lố chạy về Mu Ngao (Trung Quốc).

Người Mèo ở được ít lâu thì nạn châu chấu nổi lên làm mất mùa màng. Người Lô Lố lại cho thày bói sang nói người Mèo không biết cúng trời nên có nạn châu chấu. Nếu cho người Lô Lố ở chung, họ cúng trời, sẽ hết hạn này. Người mèo nhận lời. Người Lô Lố di cư sang ở với người Mèo.

Thế là Lũng Cú có ba dân tộc chính: Tày, Mèo, Lô Lố.

Pháp chiếm Đồng Văn, cử một đội dõng họ Lương, người Tày, đến cai trị Lũng Cú.

Đoàn Trưởng Nhị, người Trung Quốc từ Vân Nam mang quân vào đánh Lũng Cú. Lương đội dõng bị thua, bị Pháp cách chức. Lương Huy Bảo lên thay làm Tổng giáp ở Lũng Cú.

Giàng Sè Cha, một canh điền của Lương Huy Bảo, là người Mèo, không phục chủ, tập họp dân Mèo, định nổi lên đánh lại.

Bố Bảo chết, chôn ở Lũng Cú. Tự dưng xác bị đào lên, chặt mất đầu, chỉ còn thân vất trên ruộng.

Bảo cho là Sè Cha làm việc đó, bắt Cha giao cho Pháp. Sè Cha bị Pháp tra tấn, đòi tiền chuộc. Không có tiền chuộc, Sè Cha chết trong tù.

Giàng Vạn Sùng - con Giàng Sè Cha - là người khỏe mạnh, tinh khôn, ngay từ bé đã rèn luyện võ nghệ, lại làm thợ rèn, rèn đúc vũ khí giỏi. Sùng đứng lên chiêu tập người Mèo nổi lên đánh Huy Bảo trả thù cho cha.

Người Mèo bị Bảo áp bức, căm tức, theo Sùng, đánh Bảo, rất mãnh liệt. Bảo thua, chạy về phố Đồng Văn.

Giàng Vạn Sùng được bầu làm người chỉ huy, cai quản Lũng Cú.

Lên chức chỉ huy rồi, Sùng trở thành người tàn ác, phản bội dân Mèo, cướp ruộng đất về tay mình.

Gia đình Vàng Chú Sâu có nhiều nương tốt. Sùng bắt Sâu nộp nương cho mình. Sâu tập họp tay chân đánh lại, bị Sùng chặt đầu, cắm cọc, bêu giữa chợ, làm gương cho kẻ khác. Sâu chết đi, để lại đứa con trai nhỏ là Vàng Mí Sính. Sính nuôi chí trả thù cho cha.

Hoàng thấy Sùng chiếm được Lũng Cú, có quyền lực, muốn thâu phục Sùng trấn ải phía bắc Đồng Văn, liền gả con gái là Hoàng Thị May cho Sùng, phong Sùng làm Tổng giáp Lũng Cú, kiêm tướng trấn ải phía bắc.

Từ ngày làm con rể và tướng của Hoàng, Sùng đem hết thủ đoạn, mưu mẹo, giữ vững mảnh đất Lũng Cú, thành một chúa tể ở nơi đầu sóng ngọn gió này.

Sùng đã nhiều lần đánh bại quân Tàu Trắng và bọn phỉ Trung Quốc tràn vào Lũng Cú…

Giờ đây, nhận lệnh của Hoàng, Sùng đem quân đến bờ sông Nho Quế chờ lệnh nghênh chiến với quân Dương. Nhớ lại câu chuyện người Lô Lố lừa người Tày và người Mèo, Sùng ngày đêm canh gác, không rời trận địa.

Ngắm nghía địa thế xong, Giàng Vạn Sùng chỉ tay về phía trước, quay sang phía Hầu Vạn Quả:

- Được lệnh, ta sẽ tiến quân theo phía kia, bác thấy thế nào?

Hầu Vạn Quả nhìn theo tay Sùng, ngập ngừng:

- Chuyện binh đao, toàn quyền cháu quyết định. Khi nào cần đến ba tấc lưỡi, bác xin xuất trận!

Giàng Vạn Sùng ngẫm nghĩ một hồi rồi cùng Quả về bản doanh.

Trên một thung lũng rộng, lính Mèo cắm trại san sát. Những chiếc lều vải màu đất. Những lá cờ sặc sỡ có thêu chữ “Hoàng”, những cành phướn dài bay lòa xòa theo chiều gió. Tiếng ngựa hí vang. Những vò rượu đầy ắp, những chảo thịt bò bốc khói. Ánh hoàng hôn đổ xuống soi rõ những bộ mặt lính Mèo đỏ gay. Súng máy, súng trường, súng gióp 5, gióp 3 được tháo từ Mả Páo(1) xuống, dựng ngổn ngang.

Một hồi tù và lảnh lót vang lên. Quân lính tập họp.

Giàng Vạn Sùng đứng trước hàng quân, cất giọng ra lệnh binh lính nghiêm mật đề phòng địch quân đánh úp cướp trại.

Bỗng từ xa tiến lại một đội quân, cờ xí ngợp trời, đi đầu là một lão tướng, cưỡi con ngựa hồng; phía sau là một tướng trẻ, cưỡi con ngựa bạch, oai phong lẫm lẫm. Nhận ra cha con Mã Học Văn, Sùng vui mừng vượt lên nghênh tiếp.

- Xin chào tướng quân! Sao tướng quân lại dẫn quân lên đây? Cổng Trời ai trấn ngự?

Mã Học Văn lạnh lùng trả lời, biểu lộ nỗi buồn:

- Quân Nhật cho Cắm Sìn lên điều đình với Lão Quan. Lão Quan ưng thuận cho chúng vào Đồng Văn để tập trung binh lực đánh Mèo Vạc. Tôi lên đây cùng ngài đánh quân họ Dương

- À, ra thế!

Sùng đưa Văn về bản doanh. Văn vào một chiếc lều lợp da thú xung quanh có quân lính canh gác nghiêm ngặt, nghỉ đêm cùng Hầu Vạn Quả. Sùng ra trước hàng quân, chuẩn bị binh mã cho cuộc xuất quân sang đất họ Dương hôm sau.

Đêm đã khuya, ngoài trời tối đen, thỉnh thoảng vọng về tiếng thú rừng hoang dại, tiếng gió gào trên đỉnh núi, tiếng nước sông Nho Quế chảy ào ào. Mã Học Văn trằn trọc không sao ngủ được. Hầu Vạn Quả sau một giấc ngủ choàng dậy, vẫn thấy Văn trở mình, liền hỏi:

- Tướng quân ngẫm nghĩ gì mà cứ trằn trọc mãi thế?

Văn mệt nhọc trả lời:

- Lão Quan lệnh mở Cổng Trời, tôi phải tuân lệnh nhưng vẫn thấy lo ngại. Không thi hành lệnh là bất trung mà tuân lệnh thì bờ cõi rồi sẽ ra sao?

Hầu Vạn Quả cười thầm, trước sự trung thành một cách mù quáng, không thức thời của Văn, trước sự suy nghĩ thẳng thắn, tôn sùng Hoàng một chiều của Văn.

Là người họ Hầu, cũng như họ Mã, không cùng dòng họ với Hoàng, ngay từ đầu khi làm bầy tôi cho Hoàng, Quả đã suy nghĩ về vai trò của mình. Tuy gần Hoàng hơn Văn về máu thịt (Quả là anh rể Hoàng) nhưng Quả suy nghĩ khác Văn. Là người đi Tầu nhiều, lại luôn được cử làm sứ giả sang liên lạc với các họ ở Mèo Vạc, Yên Minh, Quả thấy không thể đem hết tâm trí phục vụ cho Hoàng mà trước hết phải nghĩ đến lợi cho mình. Ai có lợi thì Quả theo, dù đó là chủ mình hay kẻ thù của chủ. Mỗi lần được cử sang Tầu, sang Mèo Vạc, Quả nghĩ ngay đến những món lợi do chuyến đi đem lại. Nào là chịu nhân nhượng một vài điều kiện không có lợi cho Hoàng để đối phương đút lót, hậu tạ mình. Nào là bàn cách buôn lậu giữa hai “vương quốc”. Tất cả những điều đó, Quả làm rất khéo léo, đến nỗi Hoàng cũng không hề nghi ngờ, vẫn tin cẩn Quả.

Đối với vợ, Quả thấy đó là cái máy cào của cải nhà Hoàng về cho mình. Quả tận dụng vợ trong những mánh khóe bòn rút họ Hoàng. Thấy tiền bạc, Quả lao theo không từ những hành động tàn bạo.

Quả có một người con nuôi tên là Hầu Mí Cảy.

Một hôm, được vợ báo cho biết Hoàng giấu 100 lạng thuốc phiện ở căn hầm dưới nhà, chưa cho vào kho, Hầu Vạn Quả gọi Mí Cảy vào buồng riêng, thân mật nói:

- Cảy con, con biết đấy, từ ngày nhận con làm con nuôi, ta coi con như con đẻ, cho con lấy họ Hầu, tin cậy con. Từ đó ta chưa nhờ vả con việc gì lớn cả, có đúng không?

- Dạ, con mang ơn cha!

- Đến nay ta muốn nhờ con một việc, không biết con có sẵn lòng làm cho cha không?

- Dạ, việc gì con cũng có thể làm để đền đáp công lao nuôi dạy của cha!

Quả mang ra sơ đồ căn hầm của Hoàng, chỉ và căn dặn:

- Đây, 100 lạng thuốc phiện của Hoàng để ở đây, đêm nay con hãy vào lấy cho ta!

Mí Cảy lo lắng:

- Con lọt sao được hai lần cổng, nhất là cổng Thào Sè Na gác?

- Cứ yên tâm, ta đã nghĩ đến điều đó rồi. Tối nay con cứ đến cửa, mẹ con (chỉ vợ Quả), đang ở đó thăm Hoàng, sẽ ra mở cửa và dẫn con vào.

Đêm đó Mí Cảy cùng vợ Quả lấy xong 100 lạng thuốc phiện mang về nộp cho Quả.

Ngày hôm sau, thấy mất thuốc phiện, Hoàng bực mình lắm, giao cho Sùng Vạn Lù, Thào Sè Na truy tìm, nếu phát hiện ra kẻ gian sẽ chém đầu.

Quả lo lắng, gọi Cảy đến, giao thuốc phiện cho Cảy mang giấu vào một hang kín.

Mấy ngày liền nghe ngóng, Quả biết Sùng Vạn Lù nghi cho Mí Cảy, vì đêm qua Cảy lọt vào dinh. Thào Sè Na nghi cho vợ Quả. Nhưng sợ vợ Quả là chị Hoàng, chẳng may bà ta nổi giận, năn nỉ với em, Hoàng nể chị chém đầu mình, Na, Lù né tránh vợ chồng Quả, xoáy mũi điều tra vào Mí Cảy.

Quả biết rằng nếu phát hiện ra Quả lấy, bất chấp cả tình anh em, Hoàng sẵn sàng chém đầu Quả trước quần thần, nêu gương cho kẻ khác. Hắn cùng vợ bàn bạc tìm kế thoát thân. Quả nghĩ ngay đến Cảy. Hắn nói với vợ:

- Chỉ còn cách khử thằng Cảy đi, bịt đầu mối thôi!

Vợ Quả, với tính nhút nhát và thương người của đàn bà, lo lắng:

- Nó là con nuôi, nó vì ta mà làm, ta giết nó thì nhẫn tâm quá! Con ma, thánh thần không dung tha cho ta.

Quả nổi nóng:

- Mình không giết nó, nó bị bắt, khai ra, mình chết. Ma quái, thần thánh chưa thấy đâu, lưỡi gươm kề cổ, còn danh tiếng của bà, của tôi, phải làm thôi!

Thế là Quả sai Giàng Ly Páo giết Cảy.

Páo vác súng vào hang, nơi Cảy cất giấu thuốc phiện. Páo bắn Cảy chết ngay bên đống thuốc phiện, Máu thấm đỏ cái bao bọc thuốc. Páo được Quả thưởng cho 5 lạng thuốc. Mất đối tượng truy tìm, Quả còn giấu thuốc, nhưng vì sợ vợ Quả, nên Na, Lù không dám khai với Hoàng.

Quả có số thuốc, có tiền sống ung dung. Từ đó, hắn càng đắc ý, củng cố quan niệm sống của mình: trung thành với một người là dại dột, máy móc và không hợp lẽ đời…

Chờ Văn hút xong một điếu thuốc phiện, Quả quay sang, chậm rãi:

- Việc gì mà tướng quân phải cả nghĩ? Ai thì cũng nghĩ những mối lợi cho mình cả. Ông Hoàng cũng thế thôi. Hòa Nhật, diệt Dương là kế hay của ông ấy. Còn ta, cái gì lợi thì ta làm, việc gì mà cả nghĩ! Sự đời là thế!

- Nhưng tôi thấy có nhiều uẩn khúc, một đằng là ngoại bang, một đằng là nước láng giềng, cùng dân tộc Mèo ta!

- Chỉ huy quân ngoài biên ải, tôi không dám bì với tướng quân, nhưng chuyện nội vụ Sà Phìn, có nhiều điều tướng quân chưa tỏ tường bằng tôi. Tôi khuyên tướng quân không nên nghĩ nhiều, mệt óc, việc ta ta cứ làm! Sự đời là thế mà!

4

Trong khi ấy, bên Mèo Vạc, họ Dương cũng động binh. Dương Thụ Nghĩa (tên Mèo là Giàng Xu Dì) là một họ lớn nhất Mèo Vạc. Trước kia, Dương Thụ Nghĩa cũng được Pháp phong làm Tổng giáp Mèo Vạc, chuẩn bị phong làm Bang tá. Nhưng sau khi thấy Hoàng thanh thế lớn hơn, lại ở xa Cao Bằng, khó với tay hơn, Pháp liền phong Bang tá cho Hoàng. Dương giữ nguyên chức Tổng giáp. Vùng phía Bắc này chia thành 7 xã: Quản Bạ, Phú Lúng, Sủng Là, Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, Sà Phìn. Hoàng chiếm 6 xã gọi là “lục xã” Dương có một xã Mèo Vạc. Lòng tham vô đáy, Hoàng muốn thôn tính nốt Mèo Vạc.

Dương ức lắm. Từ đó hai họ đều bành trướng thế lực, lăm le tiêu diệt lẫn nhau.

Để có thời gian yên ổn chiêu mộ tướng tài, quân tốt, hai bên bắt tay giao hảo với nhau. Dương Thụ Nghĩa cầu hôn xin làm “phò mã” Chí Đạo. Chí Đạo liền gả con gái là Hoàng Thị Chính cho Nghĩa, vừa xoa dịu hiềm khích bề ngoài, vừa dùng con làm nội ứng, lung lạc Nghĩa, thu thập binh tình họ Dương. Sau đó, Hoàng còn cử thêm Hoàng Xú Đô sang mở sòng bạc và cầu hôn lại họ Dương.

Dương Thụ Nghĩa gả em gái cho Xú Đô làm vợ hai. Thế là hai người thành hai anh em chéo cánh sẻ: Xú Đô là anh vợ Nghĩa, Nghĩa là anh vợ Xú Đô.

Bên ngoài hai bên kết thân, tình máu mủ, tưởng như hai họ sẽ ăn đời ở kiếp với nhau. Hàng năm, hai bên vẫn cử sứ giả mang báu vật cống nộp cho nhau. Những ngày giỗ Hoàng Tú Hình, Nghĩa cử người mang lễ vật - Nghĩa sợ sang bị ám hại - sang góp giỗ. Nhưng bên trong, chỉ chờ thời cơ tiêu diệt nhau.

Mối thâm thù càng tăng lên khi Xu Đô chết. Đô chết, số ruộng, của hồi môn của vợ Đô còn lại, Hoàng, Dương đều muốn chiếm. Thụ Nghĩa nói, đó là số ruộng của em mình, Đô chết, mình phải chiếm lại. Hoàng nói Đô là anh mình, quyền sở hữu phải thuộc về họ Hoàng.

Hoàng muốn cất quân sang Mèo Vạc, nhưng thấy mình chưa mạnh, quân Dương thế thủ, thông thuộc địa thế, muốn tấn công thắng lợi, lực lượng Hoàng phải gấp ba, binh lương phải nhiều. Vì thế Hoàng vẫn tỏ ra có thiện chí, “nhường” số ruộng đó cho Dương, chờ thời cơ.

Pháp rút khỏi Đồng Văn, để lại nhiều vũ khí cho Hoàng. Hoàng thấy lực lượng đã mạnh hơn hẳn Dương, toan cất quân sang Mèo Vạc, nhưng mụ Síu khuyên nên tìm cái cớ để tranh thủ lòng dân. Hoàng nghe lời, bãi binh, ngày đêm luyện tập binh sĩ chờ tìm cớ.

Thế rồi dịp may đã đến. Tự dưng Hoàng Thị Chính ăn lá ngón tự tử. Người thì bảo Dương Thụ Nghĩa có nhiều vợ, hắt hủi làm Chính ức. Người thì bảo vì ghét Hoàng, muốn gây sự với Hoàng, Thụ Nghĩa xỉ vả vợ. Người ta chỉ thấy rằng Thụ Nghĩa không để xác Chính trong nhà mà để ngoài cửa, không làm ma to cho vợ tỏ ý khinh ghét họ Hoàng.

Tin đó bay về Sà Phìn, Hoàng tức tốc tập họp quân định ngày động binh sang hỏi tội em rể.

Dương cũng sai người sang Quảng Tây cầu viện quân Tàu Trắng.

Dương Thụ Nghĩa có ba con trai: Dương Trung Nhân (tên Mèo là Giàng Mí Nô), Dương Mí Chính và Dương Mí Sàng. Mí Chính bị cha ghét đuổi đi ở riêng, còn Trung Nhân và Mí Sàng cùng Nghĩa xây dựng cơ đồ, bàn luận chính sự. Thụ Nghĩa sai con trai thứ ba là Dương Mí Sàng mang thuốc phiện, vàng nén sang Quế Lâm gặp Vòoong Diu Số, tỉnh trưởng.

Diu Số nhìn các tướng một lượt, động viên chí khí rồi nói:

- Họ Dương đã cho người sang cầu cứu ta. Tình nghĩa bang giao, họ lại là nước yếu nhỏ, ta phải cứu họ, xứng đáng là đại quốc!

Vi Cao Chấn băn khoăn, đánh bạo hỏi:

- Thưa ngài Tỉnh trưởng! Tôi mạn phép được nói một điều thất thố: Từ trước đến nay ta vẫn giúp Hoàng; hai bên vẫn giao hảo với nhau, hàng năm, Hoàng vẫn mang cống vật nạp cho ta, giờ ta giúp Dương, tôi e không tiện!

Vũ Phụng Tường, Lương Cảnh Xuân cười mỉm. Diu Số gật gù giải thích:

- Lâu nay họ Hoàng quy thuận ta. Đúng thế! Nhưng bên nào có lợi hơn thì ta giúp. Ta cứ buộc đuôi ngựa cho nó đá nhau. Chỉ có lợi cho ta thôi. Đối với các nước lân bang, phải thế thì biên cương mới giữ được! Đường lối ngoại giao của ta là thế!

Diu Số cười tự đắc!

Đoàn quân Tàu trắng mặc quần rộng ống, dưới quấn xà cạp, đội mũ quả dưa, trên đính sao trắng, gầy gò ốm yếu, lốc nhốc kéo vào vùng biên giới. Đi đầu là một phường bát âm. Tiếng nạo bạt loảng xoảng, tiếng nhị, hồ ồ ề, buồn thảm như sẩm kêu đường. Tiếp theo là đoàn lính mang súng trường dài lê thê, súng cối nặng nề, mệt nhọc bước đi. Chỉ thấy cờ xí là nhiều. Những chùm cờ đủ màu sắc, thêu chữ “Vòong” đỏ chói, xen lẫn với màu vàng khè, lật phật kéo đi.

Đến biên giới, Vi, Lương, Vũ cho quân hạ trại, họp bàn.

Tướng Vi nói:

- Ta chưa biết quân Dương, quân Hoàng mạnh yếu ra sao? Các chiến tướng thấy nên thế nào?

Lương tướng quân hăng hái:

- Ta mang tiếng là quân của đại quốc sang tiểu quốc, phải tỏ rõ chí khí, tinh thần nghĩa hiệp của ta, đặng mang tiếng thơm về cho Tổ quốc. Theo tại hạ thì ta nên xuất quân trước, đem hết tinh binh, quét địch quân một trận, tỏ rõ thanh thế cho họ Hoàng vỡ mật!

Vi tướng quân cả cười mà rằng:

- Đấy là một ý, Vũ tướng quân thấy thế nào?

Vũ Phụng Tường ôn tồn thưa:

- Thưa chủ soái và Lương tướng quân, theo thiển kiến đệ thì làm như thế là thất sách. Ta chưa biết binh lực họ Hoàng thế nào. Nếu ta xuất quân trước, đánh được thì chỉ lợi cho họ Dương, thù oán họ Hoàng và ta càng khơi sâu, mất những món lợi lớn. Mà rồi trách nhiệm đè lên đầu ta. Họ Hoàng quấy rối biên giới, ta trấn ải ở đây phải chịu gánh nặng. Nếu ta đánh thua thì còn gì là thanh danh. Chi bằng ta cứ ở phía sau, hò hét làm uy cho quân Dương đánh trước. Nếu Dương thắng ta ùa theo, nếu Dương thua, ta rút quân, rồi nói cho họ Hoàng biết ta đem quân đến đây là để giữ biên giới của ta chứ không phải để giúp Dương. Nhất cử lưỡng tiện!

Vi Cao Chấn vỗ đùi:

- Thật là cao kiến!

Lương tướng quân bực, toan đập bàn mắng lại Vũ tướng quân, nhưng thấy Vi chủ soái khen, lại thấy hợp lẽ phải, tránh được giao tranh có thể động đến tính mạng của mình, nên nén giận, tuân theo.

Theo đúng kế hoạch đã bàn định, quân Tàu Trắng chỉ dàn trận ra oai, hò hét ầm ĩ phía sau chờ quân Dương đánh trước. Ngay khi đó, Dương Thụ Nghĩa cắt đặt quân tướng, động binh.

Dương Trung Nhân làm tổng tư lệnh chỉ huy quân đội, Dương Mí Sàng, Ma Chu Páo, Vàng Dúng Mỉ chỉ huy ba cánh quân bố trí chiến địa dọc theo sông Nho Quế, chờ địch.

Nhận tin của thám tử phi báo quân Tàu Trắng và quân Dương đã đến biên giới, Mã Học Văn họp các tướng bàn định. Hầu Vạn Quả được cử làm sứ giả, bí mật sang bản doanh Vi Cao Chấn điều đình. Quả phô trương thanh thế quân Hoàng, biếu Chấn vàng nén, thuốc phiện. Chấn nhận lời sẽ án binh bất động, không tham chiến giúp Dương.

Sáng hôm sau, trời mới tờ mờ, sương mù còn bao phủ trên thung lũng, các triền núi, quân Hoàng đã bí mật vượt sông, kéo sang tấn công quân Dương.

Sau ba ngày huyết chiến, quân Dương núng thế phải rút về chân núi Mã Pí Lèng, xây thành đắp lũy chống cự. Quân Tàu trắng thấy quân Dương thua, liền nhổ trại rút về.

Dương Thụ Nghĩa thấy tình thế nguy ngập, liền mang thêm vàng bạc, thuốc phiện cử sứ giả sang nhờ Diu Số cứu vớt, dàn hòa với Hoàng. Diu Số cho người gặp Hầu Vạn Quả đàm phán. Hai bên đàm luận hồi lâu, cuối cùng Diu Số bắt Dương nhận bồi thường đất cho Hoàng, Hoàng ngừng cuộc tiến công.

Mã Học Văn, Giàng Vạn Sùng mở tiệc khao quân rồi kéo về Sà Phìn báo tin chiến thắng.

Hoàng thẫn thờ đi đi lại lại trong hậu cung. Lúc lúc đứng sững lại, dí dí chân trên tấm thảm nhung trải trên sàn gỗ. Trên sập, mụ Síu hút thuốc bào bằng điếu can dài, thỉnh thoảng ngước nhìn Hoàng đang nổi giận.

Hoàng dừng lại bên bức tường, đấm bàn tay khô khốc trên mặt đá nhẵn bóng, làm rung chuyển bức ảnh Hoàng Chí Đạo.

- Bọn người Kinh các người miệng thì ngọt nhưng bụng thì đắng! Lừa lọc như con rắn độc!

Mụ Síu không tỏ ra bực bội, hết sức nhẹ nhàng:

- Ông nên bớt giận làm lành, chắc ông lại nghe người ta dèm pha, nói xấu nó thôi. Ông còn lạ gì ở cái dinh thự này, thiếu gì kẻ ghen ghét muốn hại mẹ con tôi!

- Hừ, chính mắt ta trông thấy, chính mắt ta! Chúng đú đởn với nhau. Ta sẽ giết, giết tên Cao Ly dâm đãng và con Tầu lai phản bội!

Người mẹ vợ tưng hửng, hơi bối rối, nhưng lập tức trấn tĩnh được ngay, khẽ gật gù, húng hắng như ho khan:

- Giả dụ như có chuyện đó thật thì… bây giờ ông nên ngẫm kỹ xem sao. Tôi thiển nghĩ, những người đàn bà đi ngoại tình là do người chồng… Ông ngẫm xem, ông đáng tuổi ông nó, còn nó thì non tơ, phây phây. Được cái nọ, mất cái kia, âu cũng là luật bù trừ của tạo hóa. Ông gieo gió thì ông gặp bão. Trước kia ông cưỡng bức, lừa nó cả cuộc đời, chứ nó mới lừa ông một tí chứ mấy!

Ngừng lại, uống cốc nước nho tươi, thấy Hoàng im lặng lắng nghe, mụ tiếp:

- Ông nên bình tâm nghĩ lại, một câu nhịn chín câu lành. Ông mà giết chúng thì hỏng hết đại nghiệp. Ai cho ông được độc quyền buôn bán vải, muối, dầu hỏa ở cái đất Đồng Văn này? Ai phong ông làm Tri Châu? Ai đuổi thằng Tây ở cái đất Đồng Văn này cho ông tự do thu thuế dân Mèo? Người Nhật có quân đội hùng mạnh, súng ống tối tân như thế, giờ đã đóng quân trên đất này, ông đuổi làm sao được họ? Người Pháp mạnh như thế còn thua nữa là ông? Ông giết ông ta, mà chưa chắc ông giết hay người ta giết ông? Mọi người biết chuyện, cười ông ta một thì cười ông mười. Ông làm vua mà còn để vợ như thế, rồi các tổng giáp, mã phài, các tướng lính, quân sĩ còn nghe theo ông nữa không?

Mụ nhón tay lấy điếu thuốc lá “con cú” châm lửa hút. Hoàng nằm xuống bên bàn đèn rít liền mấy điếu cho lại sức, nhìn tượng Quan Công, nhăn nhó, đau đớn.

- Người Nhật người ta khôn khéo lắm. Ông giết người của họ, họ vu cho ông là làm phản, gì mà họ chả làm cỏ cái đất Đồng Văn này? Họ dại gì mà chẳng giúp họ Dương? Cái cơ nghiệp của ông sẽ ra sao đây? Liệu ông có vui lòng nhìn Dương Thụ Nghĩa kéo quân sang đuổi ông khỏi nơi này?

Ông cậy ông có tiền rừng bạc bể, quyền hành. Những thứ đó đối với chúng tôi chẳng nghĩa lý gì đâu. Ông ràng buộc trăm họ, chứ làm sao ràng buộc được chúng tôi? Ông làm to chuyện, chúng nó dắt nhau đi. Chúng tôi coi ngai vàng của ông như ghế gỗ. Tôi phải theo con tôi, tôi đi, rồi ai khuya sớm tính mưu, bàn kế với ông?

Hoàng nghe nói, không biết cãi vào đâu. Toàn những lý lẽ xác đáng quá, phù hợp với suy nghĩ của Hoàng quá. Hắn chỉ biết nuốt nước bọt, nén cơn ghen nghèn nghẹn trong lòng.

Giữa lúc ấy, Thào Sè Na chạy vào chắp hai tay trước ngực:

- Thưa lão quan! Mã Học Văn về báo tin thắng trận!

Hoàng nhìn mụ Síu rồi quay về phía Na, ra lệnh:

- Bảo Mã tướng quân chờ ta ở trung dinh!

Thào Sè Na ra đi. Mụ Síu nhìn Hoàng sau làn khói thuốc lá:

- Chà! Danh tiếng ông sẽ tràn đi như nước lũ. Cứ đà này, chẳng mấy chốc toàn bộ thiên hạ về tay ông, giang sơn thu về một mối… Chẳng phải vì bênh con tôi khuyên ông thế, mà vì tình xưa nghĩa cũ. Tôi xin ông, có chuyện gì nên bàn bạc với già này?

Mụ Síu đi đến bàn đèn, quàng tay qua người Hoàng, vuốt ve, an ủi thêm mấy câu rồi lẹp kẹp đi ra. Hoàng gục đầu xuống chiếc gối thêu chim đại bàng. Hình ảnh Cắm Sìn và Mỹ Thuận ôm nhau, và hình ảnh đoàn quân chiến thắng cứ chập chờn, chập chờn diễu qua trước mắt. Hoàng muốn vùng dậy, ra lệnh cho Sùng Vạn Lù lôi hai đứa gian phu dâm phụ chém đầu cho hả giận, nhưng hắn lại run sợ trước thân hình lực lưỡng, cây kiếm dài quét đất của Cắm Sìn, và bên tai cứ văng vẳng lời bà mẹ vợ biết nhìn ra trông rộng: “Thiên hạ sẽ thu về một mối”.

Cái tin bà Ba, Cắm Sìn ăn nằm với nhau rồi cũng lan ra trong dinh. Mọi người bàn tán xì xào. Hoàng ra lệnh: “bà Hoàng không có chuyện xấu, kẻ nào bịa đặt bôi nhọ thanh danh bà sẽ bị chém đầu”. Những người trong dinh sợ hãi không dám bàn tán nữa.

Hoàng cố quên đi những chuyện uất ức trong lòng, mời Cắm Sìn cùng các tướng họp bàn, củng cố và mở mang bờ cõi, chia quân giữ đất Đồng Văn.

Giữa sảnh đường, có đầy đủ các tướng lĩnh, Hoàng tuyên bố: “Cắm Sìn sẽ là quân sư cho ta, toàn quyền chỉ huy các tướng lĩnh ta!”

Sau một hồi nói thao thao bất tuyệt, cố phô trương thanh thế lực lượng hùng hậu của quân đội Nhật, khoe khoang tài chỉ huy quân sự của mình, Cắm Sìn trình bày kế hoạch bố phòng Đồng Văn, cử các tướng đóng giữ các đồn biên giới.

Sau khi phiên chế các đội quân, Cắm Sìn bước vào huấn luyện. Với kinh nghiệm xây dựng đội quân phát xít, Cắm Sìn cố gò đội quân ô hợp, vô tổ chức, thích uống rượu và ve gái hơn là tập luyện này vào quy tắc nhà binh như quân đội Thiên Hoàng.

Nhiều tên lính bị phạt rất nặng. Đứa thì bị dìm trong bể nước giữa trời rét. Đứa thì bị quỳ trên đá sỏi. Chúng căm tức và chửi ngầm tên Cao Ly.

Mấy tháng sau, Cắm Sìn đã rèn cho quân Hoàng một quân kỷ khắc nghiệt, một tinh thần hiếu chiến và phát xít khác thường.

Chúng hống hách, ngày ngày ra phố, vào bản đập phá hạch sách dân chúng. Từng đoàn lính rủ nhau ra chợ ăn quỵt, uống rượu, đánh nhau chí mạng. Dân chúng thấy lính của Hoàng, sợ hãi, chạy như chạy giặc.

Trong lớp huấn luyện, Cắm Sìn đặc biệt chú ý đến một tiểu tướng trẻ là Hoàng Chí Song. Năm đó, Song mới hai mươi tuổi, to béo, mắt một mí, má phị, tóc luôn chải lệch, thường mặc quần áo dạ Trung Quốc, đi giày cao cổ. Song luôn tỏ ra là con nhà trâm anh thế phiệt. Đó là cháu gọi Hoàng là “ông chú”.

Khi đi sang Mèo Vạc mở sòng bạc, thăm dò lực lượng họ Dương, thấy tình hình nguy hiểm như ngàn cân treo sợi tóc, Hoàng Xu Đô gửi lại đứa con trai duy nhất của mình là Hoàng Chúng Dịp cho Hoàng. Lớn lên, Dịp được chú lấy cho một người vợ tên là Sùng Thị Hỷ. Hai vợ chồng Dịp sinh được một con trai là Hoàng Chí Song.

Chẳng bao lâu, Dịp bị chết. Không muốn cháu dâu của mình lọt vào tay kẻ khác, mang đi số của hồi môn khá lớn, Hoàng cho con là Hoàng Đình Phủ lấy người chị dâu Sùng Thị Hỷ này. Chí Song thành con Phủ. Vừa là cháu gọi Hoàng là ông chú, vừa là con của Phủ, Chí Song gắn bó mật thiết với Hoàng, được Hoàng quý. Phủ, Công lần lượt chết. Cái “ngai vàng” của Hoàng chờ đợi Chí Song.

Được Hoàng chiều chuộng cho học ở Hà Nội, Hà Giang, Đồng Văn, ngay từ bé, Song đã tỏ ra trịch thượng, hống hách, khinh miệt mọi người.

Song thu hút được nhiều bạn bè, toàn các vương tôn anh hùng, các tiểu tráng sĩ. Khi chơi với bạn, Song đóng một bộ mặt giả rất tuyệt. Trong bụng ghét cay ghét đắng, muốn xỏ bạn nhưng ngoài mặt cứ vui vẻ, tâng bốc bạn lên mây xanh.

Cũng ngay từ 15, 16 tuổi, Song đã là tên si tình, hám gái và dâm đãng. Hắn thường lừa đảo các cô gái người Hoa, con các tổng giáp, mã phài.

Một buổi, sau khi huấn luyện ở quân trường Sà Phìn về, Sìn gặp Mỹ Thuận khen:

- Song sau này sẽ thành một chỉ huy tài ba của lão già. Nó có nhiều khả năng khiếu quân sự lắm!

Thuận vốn ghét đứa cháu trai của Hoàng, bĩu môi:

- Tài cán gì thằng nhãi ấy, chỉ được cái hung hãn, suốt ngày uống rượu và ve gái!

Sìn cười nhạt phản đối người yêu:

- Tất cả những kẻ làm tướng phải hung hãn như thế! Anh sẽ huấn luyện cho nó thành một chỉ huy theo đúng kiểu các sĩ quan quân đội Thiên Hoàng.

Thuận mếch lòng, dè bỉu:

- Đấy rồi anh xem, anh sẽ nuôi ong tay áo. Tin chắc rồi nó sẽ thành tên phản chủ, phản anh cho mà xem!

Giữa lúc đó, Chí Song dắt tay một thanh niên trạc tuổi hắn đi qua. Khác với Song thấp lùn, to béo, người thanh niên này cao, ria mép lớt phớt, mũi dọc dừa, mắt sắc sảo.

Song chỉ người bạn, giới thiệu với Sìn, đôi mắt híp nhấp nháy:

- Đây là bạn Hoàng Chí Ân, vừa bỏ Mèo Vạc chạy sang ta!

Mỹ Thuận cùng Cắm Sìn dẫn Song, Ân vào thăm mụ Síu. Síu pha cà phê cho ba người uống, rồi hỏi Ân:

- Vì sao cháu bỏ nhà chạy sang đây? Dương Thụ Nghĩa là bác cháu kia mà?

Ân nói giọng đầy uất ức:

- Cháu không thể chịu được cái nhà họ Dương khốn nạn ấy!

Nói rồi, Ân kể cho mọi người nghe vì sao hắn bỏ Mèo Vạc sang Đồng Văn.

Một người Mèo Trung Quốc tên Vàng Sính Và di cư sang Mèo Vạc làm ăn sinh sống. Sính Và sinh được hai con trai là Vàng Dúng Sình và Vàng Dúng Sà thì người vợ chết. Sính Và lấy em gái Dương Thụ Nghĩa làm vợ hai. Người vợ này sinh được hai con: một trai là Vàng Giàng Đáo và một gái là Vàng Thị Mai.

Năm 1933, Sính Và được Pháp phong làm Tổng giáp cai quản Mèo Vạc. Lúc này Nghĩa chưa có chức vụ gì, muốn tranh chức Tổng giáp của em rể. Như con hổ rình mồi, Nghĩa chờ thời cơ ám hại Và, giành lấy chức Tổng giáp và ruộng đất.

Dúng Sà là một người phá gia chi tử, chuyên đánh cắp vàng bạc và thuốc phiện của gia đình, đi uống rượu, đánh bạc. Sính Và dạy bảo con mãi không được liền sai Dúng Sình đem em đi chôn sống. Biết chuyện, Thụ Nghĩa liền tung ngay tay chân đi rình mò. Tìm ra nơi chôn xác Dúng Sà, Nghĩa phát đơn tố giác lên quan Pháp, đồng thời dâng lễ nhờ tên quan này phong chức Tổng giáp cho mình.

Vin vào tội giết người của cha con Sính Và, muốn gia ơn cho Thụ Nghĩa, tên quan Pháp liền bắt Sính Và về giam ở tỉnh. Bị hành hạ, đánh đập tàn ác, Sính Và chết trong nhà giam.

Tên quan Pháp đưa ngay Thụ Nghĩa lên làm Tổng giáp Mèo Vạc thay Sính Và.

Thụ Nghĩa có chức có quyền trong tay liền cướp hết ruộng đất nhà Sính Và. Cửa nhà sa sút, Dúng Sình ôm mối thù Nghĩa. Sình thấy rằng chỉ có cách đăng lính cho Pháp mới có uy quyền, thời cơ trả thù.

Đăng lính xong, Dúng Sình xin ngay về trấn ải biên giới Mèo Vạc, gần quê hương để có dịp trả thù. Thỉnh thoảng, Dúng Sình lại dẫn lính khố xanh về hạch sách, mắng chửi, xỉ nhục Nghĩa.

Thụ Nghĩa ức lắm nhưng không làm gì được Sình. Nhân cơ hội Sình đi đánh nhau ở xa, Thụ Nghĩa cho con trai là Dương Trung Nhân đến cưỡng hiếp vợ Sình. Vợ Sình không chịu được nhục nhã liền uống lá ngón tự tử.

Dúng Sình trở về nhà, biết chuyện, dẫn lính khố xanh về phá nhà Nghĩa và kiện Nhân.

Quan Pháp lại được dịp moi tiền cả hai bên. Nghĩa, Nhân phải đem bạc già đút lót quan Pháp, thoát tù nhưng gia tài khánh kiệt.

Chờ cho Dúng Sình đổi đi xa, Trung Nhân đem lính dõng đến nhà Dúng Sình, cướp hết của cải, phá tan nhà cửa, đưa cô ruột (vợ Sính Và) và em là Vàng Giàng Đáo về nuôi, đổi họ em là Giàng Vạn Đáo (Giàng tức là Dương), lấy vợ cho Đáo.

Dúng Sình về thăm nhà, lặng người trước nhà cửa bị phá tan hoang liền cho người nhắn Giàng Đáo gặp mình, nói:

- Cha sinh được ba anh em trai ta. Anh thứ hai coi như người bỏ đi, còn anh và em. Tuy anh em khác mẹ nhưng cũng dòng máu họ Vàng của cha. Vì cha con thằng Dương mà cha phải chết trong tù, chị phải tự tử, nhà cửa tan nát. Anh giờ đã yếu, sức kiệt, không trả thù được cho cha, anh muốn em nghĩ đến mối thù này. Em đừng vì họ hàng đằng mẹ mà quên thù. Em hãy sang ở với ông Hoàng. Họ cũng thù Dương. May nhờ bàn tay họ mà trả thù được cho cha.

- Nhưng Dương đã lấy vợ cho em ở đây rồi. Vợ em là em Ma Chu Páo đó!

Dúng Sình thở dài:

- Chả lẽ vì vợ mà em quên thù cha hay sao?

Nghe anh than thở, nhớ đến thù cha, Giàng Đáo quyết thực hiện lời anh. Một đêm mưa, Giàng Đáo bỏ nhà Dương, bỏ mẹ và vợ lại Mèo Vạc, chỉ mặc một bộ quần áo lót chạy sang Sà Phìn, xin vào ở với Hoàng, chờ dịp về giết bác ngoại.

Được Giàng Đáo thông thuộc địa thế Mèo Vạc, lại mang mối thù sâu với họ Dương, Hoàng mừng lắm, nhận ngay làm cháu nuôi, đổi họ tên thành Hoàng Chí Ân, cho kết nghĩa anh em với Song, chờ dịp dùng bàn tay của Ân tiêu diệt họ Dương, mở mang bờ cõi cho cái đất Đồng Văn này.

5

Tháng 8 năm 1945, Nhật đầu hàng Đồng minh. Cách Mạng Tháng Tám thành công. Quân Tàu Tưởng được lệnh kéo vào giải giáp quân Nhật.

Lư Hán cho các cánh quân tiến vào Việt Nam.

Quân đoàn 52 Tưởng, do thiếu tướng Mã Vi Nhàn chỉ huy kéo vào Đồng Văn.

Cắm Sìn được lệnh trao vũ khí cho quân Tưởng, trở nên bơ vơ, không nơi nương tựa.

Hoàng mừng lắm, đây là dịp trả thù tên tình địch nguy hiểm. Mới đầu, hắn định cho Sùng Vạn Lù trói Sìn lại, tùng xẻo hoặc để hổ xé trước bàn dân thiên hạ cho hả giận. Nhưng sợ Mỹ Thuận đau đớn, uất ức quá điên loạn, nổi khùng lên bênh Sìn trước mặt dân chúng thì thanh danh sẽ bị bôi nhọ, Hoàng liền cho Vạn Lù phục kích ở một hẻm núi, chờ khi Sìn rút qua thì hạ thủ.

Sìn biết trước ý đồ Hoàng, đang đêm, bí mật trốn thoát.

Trốn khỏi Sà Phìn rồi, hắn không biết đi đâu. Sang Mèo Vạc làm dưới trướng của Dương thì không được rồi. Bây giờ mình đang thất thế, Dương thiết gì đến mình. Mình lại là quân sư của Hoàng, Dương thù, nhân cơ hội giết thì uổng mạng.

Về Nhật ư? Mang danh là võ sĩ đạo, một sĩ quan tình báo “Hắc Long”, giờ về với tư cách một tên thất trận ư? Các sĩ quan khác tự tử để tỏ lòng trung thành với Nhật hoàng, mình về mang tiếng là hèn nhát ư? Mà nước mình giờ là nước thất trận, một sĩ quan như mình về còn có việc làm và uy quyền gì nữa?...

Các ngả đường công danh hầu như đã đóng trước mặt hắn. Cái tên Kim Tiền giờ thành mỉa mai. Hắn cảm thấy cô độc. Chỉ còn biết phó mặc số mệnh.

Chà, tất cả những tên đi xâm lược, sống ở mảnh đất xa lạ, không phải tổ quốc mình, đều phải chịu cảnh lên voi xuống chó, không lối thoát như thế cả. Ta cứ đi, miễn là thoát khỏi mảnh đất hoang dại, man dợ này. Biết đâu lại một bước đường mới đến với ta? Nghĩ thế, hắn lên đường về hướng Cao Bằng…

Buổi sáng khi ngồi dậy, Thuận trang điểm kỹ càng, cố dùng phấn son xóa đi nét buồn bã, bơ phờ còn in lại trên mặt, để chạy đi tiễn chân người tình.

Trang điểm xong, Thuận dắt ngựa ra chỗ hẹn, nhưng chờ mãi chẳng thấy Cắm Sìn đâu. Một lúc sau, Sùng Vạn Lù đến báo cho biết Cắm Sìn đã trốn đi mất rồi. Thuận rũ xuống như tàu lá héo, khóc sướt mướt, không hề ngượng với Lù. Thế là thị mất đi người tình nhân dũng mãnh, oai vệ.

Mã Vi Nhàn kéo quân vào Phó Bảng, Sà Phìn.

Mặc dù biết quân Tàu trắng là kẻ thù, vừa mới giúp Dương đánh mình, Hoàng cố nén hiềm thù, đưa quân ra nghênh đón trọng thể. 21 phát súng lớn được bắn lên rung chuyển khu rừng núi yên tĩnh, chào đón “quân đội Đại quốc anh em vào giải phóng cho Đồng Văn khỏi ách phát xít, đem lại ấm no và hạnh phúc cho dân nước nhược tiểu này”. Hoàng lập đàn làm lễ tuyên dương công trạng quân Đại quốc, hết lời ca ngợi “tình hữu nghị thân thiết như anh em giữa Đại quốc và Đồng Văn”.

Mã Vi Nhàn thay mặt chính phủ Tưởng, phong Hoàng chức “Hành chính chủ nhiệm” kiêm chức “Hà Giang dốc biện biên khu xứ sư trưởng”, cai quản đất Đồng Văn.

Nhàn còn cử Trương Kỳ Minh thay Cắm Sìn làm tham mưu cho Hoàng, thường được gọi là Trương tham mưu; Vàng Y Quán làm bác sĩ quân y coi sóc sức khỏe cho tướng lĩnh quân đội Mèo.

Trong khi ở Sà Phìn, Hoàng đón tiếp linh đình, hết lời ca ngợi quân đội anh em xuống cứu giúp Đồng Văn, thì các đoàn quân Tàu ô kéo vào các phố, các bản, càn quét, cướp phá, bắn giết dân chúng không gớm tay. Chúng ào vào các chợ cướp ngô, gạo, bánh trái ăn như ma đói. Chúng mò vào các bản bắt lợn, gà.

Dân chúng không chịu nổi, tự động tổ chức những đội du kích, dùng súng kíp, gậy gộc đánh trả.

Cả Đồng Văn trong tình trạng hỗn loạn. Tiếng súng bắn phá của quân Tàu cùng tiếng súng đánh trả của du kích các nơi nổ liên hồi ngày đêm.

Lính Hoàng theo lệnh bọn chỉ huy không dám động chạm đến quân Tàu, mặc chúng hoành hành.

Sau hiệp định sơ bộ ký kết giữa Chính phủ ta và Pháp, quân Tưởng phải rút.

Mã Vi Nhàn kéo đến rồi rút đi như một cơn gió độc. Trương Kỳ Minh và Vàng Y Quán ở lại giúp Hoàng.

Cách mạng sôi sục khắp nước, nhưng Đồng Văn vẫn như hòn đảo yên tĩnh, xa lạ.

Mãi cho đến một hôm, Hoàng, mụ Síu, Mỹ Thuận đang xoa mà chược trên chiếc bàn tròn thì Thào Sè Na chạy vào báo:

- Thưa Lão quan, ông Lý Ban, đại diện của Chính phủ Việt Nam cần gặp lão quan!

Hoàng quay sang mụ Síu hỏi:

- Thưa bà, bà thấy có nên tiếp ông ta không?

Mụ Síu thu dọn bàn mà chược, vội nói:

- Đây là chuyện đại sự, phải bàn cẩn thận.

Hoàng vời thêm một số tên thân tín cùng Síu, Thuận bàn bạc.

Sau khi nghe Hầu Vạn Quả trình bày về tình hình Việt Nam, mụ Síu cao giọng nói:

- Tôi nghe nói, Chính phủ nước Nam bây giờ có nhiều thanh thế lắm. Họ đã giành được độc lập, lật đổ triều đình của vua Bảo Đại, lập chính phủ mới do Cụ Hồ làm Chủ tịch. Cụ Hồ thì cả thế giới đều biết. Cụ chèo chống thế nào mà Pháp thua, Nhật đổ, quân Tưởng phải rút, dân lên nắm chính quyền. Ngay ở Hà Giang, phía cách mạng cũng đang tràn đi như nước lũ. Mình mà không thức thời, cứ khư khư ôm mảnh đất này thì sẽ bị cách mạng nó lật nhào.

- Thế bà bảo đi theo chúng, cho phía cách mạng tức là phía dân đen lên cầm quyền à? Ta cho chúng chiếm nương, không nộp thuế, không đi phu nữa à? Thế thì còn gì? Mất hết, mất hết! Không thể được! Ta giữ đến cùng!

Mụ Síu cười vì Hoàng không hiểu hết ý mình, thủng thẳng:

- Ông chưa cạn nhẽ, trước sau, dù có phải rơi xương đổ máu mình cũng phải giữ mảnh đất, kỷ cương của mình. Ai lại cho hết bọn dân đen? Hiềm một nỗi, ta không thể đối địch được với chính phủ mới. Dầu sao Đồng Văn cũng là một mảnh đất của toàn đất nước, họ sẽ cai quản. Vì thế theo thiển kiến của già này thì bên ngoài ta vờ theo họ, họ bảo gì ta tỏ ra nghe theo, ta chỉ xin nhận tiếp tục cai quản đất Đồng Văn này dưới quyền của họ. Nhưng bên trong, ta cứ tiếp tục chính sách của ta. Ta vẫn thu thuế, vẫn bắt lính bắt phu, tổ chức quân đội riêng. Chuyện ấy ai mà biết được.

Hoàng nghe nói trúng ý mình, mừng quá, đập tay lên mặt bàn:

- Lời chỉ giáo thật cao sâu. Địa thế ta hiểm trở, đất ta xa xôi, không giao ta tự trị, quân Cộng sản lấy đâu ra người lên mà cai trị? Rồi đâu sẽ vào đấy. Đường đi là như thế, còn cách thực hành thế nào ta sẽ liệu sau.

Ông Lý Ban vào Sà Phìn, Hoàng, Síu cùng các tướng bàn bạc. Hoàng chưa hứa hẹn gì.

Mấy hôm sau, một chiếc kiệu với tám người khiêng đưa Hoàng theo con đường ngựa từ Sà Phìn, qua Cổng Trời về thị xã Hà Giang. Đi theo, một lũ lính hầu. Đứa thì chờ thay phiên khiêng kiệu, đứa thì cắp tráp thuốc phiện, mang rượu thịt.

Lúc này ở Hà Giang, phong trào cách mạng đang dâng lên ồ ạt, thế như chẻ tre. Quân cách mạng vừa giải phóng các đồn Quản Bạ, Bạch Đích. Đoàn lính khố đỏ do quan ba Nguyễn Duy Viên (người ta thường gọi là ông Ba Viên) chỉ huy, theo cách mạng, kéo quân đi bắt bọn Quốc dân đảng Hoàng Quốc Chính, Bùi Nguyên Phách, Vũ Quang Phẩm ở ngay thị xã. Bọn này hạ vũ khí đầu hàng.

Chính quyền cách mạng được thành lập. Buổi mít tinh lớn được tổ chức đón mừng Hà Giang giải phóng và Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh ra đời.

Hoàng thấy khiếp sợ trước khí thế cách mạng sôi sục, lo cho số phận của mình. Giữa lúc đó, hai chiến sĩ cách mạng hoạt động lâu năm ở Hà Giang là Mai Trung Lâm và Thanh Phong nói cho Hoàng biết tình hình cách mạng, cục diện toàn quốc, khuyên hắn theo Chính phủ cách mạng. Hắn nhận lời. Chiếc xe si-tờ-rô-en màu đen đưa Hoàng về Hà Nội.

Hà Nội càng sôi sục. Những cuộc biểu tình lớn của quần chúng chào đón đất nước độc lập, biểu dương sức mạnh vô địch ngày ngày diễn ra trước mắt Hoàng. Hắn càng thấy rõ hơn, không thể chống lại được cách mạng, có vờ theo cách mạng thì mới hòng giữ được “ngai vàng”.

Hoàng được vào phủ Chủ tịch gặp Bác.

Bác biết rằng dân Mèo còn quá lạc hậu, tôn sùng vua của họ, nghe theo Hoàng, cách mạng chưa thể phát triển ở Đồng Văn một cách dễ dàng. Muốn cách mạng ở đó thành công, trước hết phải nắm người thủ lĩnh của họ. Bác khuyên Hoàng theo Chính phủ cách mạng. Hoàng tỏ ra nghe lời Bác, xin theo cách mạng, tự đổi tên là Hồ Chí Trung. Nhưng trong bụng, Hoàng nghĩ ngay đến cách lợi dụng danh nghĩa cách mạng để bảo vệ quyền lợi của mình.

Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta được tổ chức. Toàn dân nô nức cầm lá phiếu đầu tiên đi bầu đại biểu xứng đáng vào quốc hội. Ta muốn Hoàng có chân trong quốc hội. Nhưng nhân dân Hà Giang, Đồng Văn làm sao có thể bầu tên vua vào chính thể mới? Ta phải vận động nhân dân Hà Giang, Đồng Văn bỏ phiếu cho Hoàng, Hoàng trúng cử thành đại biểu Quốc hội khóa 1.

Hoàng được cử làm Chủ tịch Ủy ban hành chính huyện Đồng Văn.

Về tới Đồng Văn, Hoàng giữ nguyên bộ máy chính quyền cũ, chỉ thay đổi cái tên cho phù hợp với tình hình mới và che đậy hành động xấu xa bên trong.

Các tổng giáp được gọi là chủ tịch xã.

Các mã phài gọi là trưởng thôn.

Các tổng dõng gọi là xã đội trưởng.

Mỹ Thuận cũng muốn tham gia chính quyền, nắm chị em phụ nữ. Hoàng cử vợ làm Hội trưởng hội phụ nữ huyện.

Sùng Mí Chiu được cử phụ trách kinh tế, chuyên buôn bán thuốc phiện, muối, dầu với hãng kinh tế Bắc Hưng của ta do cụ Chắt phụ trách.

Mụ Síu vẫn là cố vấn tối cao của Hoàng.

Trương Kỳ Minh vẫn là quân sư.

Về quân đội, có phiên chế mới. Hoàng thành lập tiểu đoàn Đồng Văn. Hoàng Chí Song làm tiểu đoàn trưởng. Hoàng Chí Ân làm tiểu đoàn phó. Mã Chính Minh, đại đội trưởng đại đội 1, Mã Chính Lâm đại đội trưởng đại đội 2…

Mọi chế độ thuế khóa không có gì thay đổi. Hoàng còn đặt nặng thêm. Người dân không hề được hưởng quyền lợi dân chủ nào mà còn bị bóc lột hơn trước. Hàng trăm thứ thuế: thuế nương rẫy, thuế bếp lửa, thuế sinh tử, thuế xây dựng trường học cho con em thổ ty, thuế thực phẩm…

Lợi dụng chức chủ tịch, Hoàng không cho cán bộ ta lên Đồng Văn, ráo riết ngăn chặn phong trào cách mạng.

Đồng Văn vẫn như hòn đảo xa xôi. Phong trào cách mạng bị chặn đứng không thâm nhập được vào mảnh đất hẻo lánh này.

Chẳng bao lâu, thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, tiến lên phía Bắc đánh chiếm Lạng Sơn, Cao Bằng. Phía tây, chúng chiếm Lào Cai, Hoàng Xu Phì, bao vây Hà Giang. Nhưng Hà Giang vẫn là một trong những tỉnh tự do, nối liền với căn cứ cách mạng. Toàn dân dồn sức chống Pháp. Hoàng càng rảnh tay bóc lột nhân dân, củng cố lực lượng.

Một ngày đầu xuân 1947.

Thào Sè Na ngồi trong lô cốt, tay cầm súng, miệng ngậm vòi cao su, rít thuốc phiện. Sau một tuần thuốc, Na nằm ngả người ra chiếc đệm, lim dim mắt, sung sướng nghĩ về một điều may mắn vừa đến với hắn.

Sau khi Hoàng Đình Phủ chết, vợ Phủ là Sùng Thị Hỷ trở thành món hàng trong tay các tướng lĩnh của Hoàng. Hết tướng này đến tướng khác chuyền nhau chim chuột, tằng tịu với thị.

Người ta đồn rằng thị có mang, không biết với ai. Hoàng lo lắm. Con dâu mình hư đốn, chuyện vỡ lở ra thì thanh danh bị tổn thương. Hoàng liền bàn với bà mẹ vợ. Mụ Síu sẽ rỉ tai, hiến một kế nhỏ.

Mấy hôm sau, Thào Sè Na được gọi lên gặp Hoàng. Bị gọi đột ngột, Na vừa mừng vừa lo. Mừng là vì, biết đâu Hoàng lại chẳng ban cho chút lợi lộc gì đó. Lo vì, biết đâu sấm sét vô cớ lại đổ xuống đầu kẻ gác cổng trung thành, hèn kém này? Na cứ nghĩ xem mình có sơ xuất, để cho kẻ gian phi nào lọt vào dinh không?

Na bước vào hậu cung, hồi hộp lo lắng. Hoàng khẽ nghển cổ, vẫy Na lại gần. Giữa lúc đó, Mỹ Thuận đi vào ngồi xuống sập, nói với Na, giọng ngọt xớt:

- Lâu nay, Lão quan nghĩ nhiều về anh. Có đêm cụ không ngủ băn khoăn nghĩ đến công lao bao năm hầu hạ, bảo vệ dinh cơ này, đến lòng trung thành rất mực của anh. Giờ anh lại góa vợ, gà trống nuôi con. Cụ động lòng trắc ẩn, muốn gia ân cho anh. Có cô Hỷ nết na, đức hạnh, người mà lão quan đã chọn làm con dâu mình thì khỏi phải bàn rồi. Của hồi môn như thế nào thì khỏi phải nói rồi. Cô cũng đang kén chồng. Lão quan không muốn lọt vào tay những người bất tín. Cụ muốn gả cho anh, gọi là trả ơn anh lâu nay tận tụy với cụ đấy.

Sè Na thấy được nương bóng cây tùng, cảm động quá, ấp úng:

- Con đội ơn Lão quan và bà! Nhưng…

Mỹ Thuận tưởng Na biết chuyện chửa hoang của thị Hỷ, chột dạ, nói ngay:

- Cưới xong, Lão quan sẽ phong anh lên chức trung đội trưởng, để có chức, có quyền, xứng đáng với con dâu cụ! Anh nên ngẫm kỹ, đây là dịp may hiếm có, công thành danh toại mà gia thất cũng yên bề.

Sè Na run run:

- Con đội ơn…

Lễ cưới được tổ chức ngay. Tuy rằng “rổ rá cạp lại”, nhưng Hoàng muốn tỏ ra có tình có nghĩa với con dâu, cho làm lễ cưới khá lớn. Na lên chức trung đội trưởng, từ đó càng tận tụy với người ân nhân của mình…

Sè Na vừa kéo vòi cao su khỏi miệng chợt thấy từ xa một người đi lại cổng dinh. Khi gần đến nơi, Na nhận ra là Cắm Sìn. Sìn ăn mặc khác hẳn. Trên người hắn không còn bộ quần áo sĩ quan Nhật trước kia. Thanh kiếm dài quét đất cũng bay đâu mất. Khẩu súng “Chiêu hòa” không còn trễ bên hông. Hắn mặc thường phục: áo sơ mi trắng, quần âu ka-ki, đội mũ cát và đi giầy vải trắng.

Cắm Sìn đến cổng lễ phép chào Thào Sè Na, xin được yết kiến Hoàng. Thào Sè Na vội vã vào báo.

Hoàng, Mỹ Thuận và mụ Síu đang xoa mà chược, nghe Na báo Cắm Sìn đến, sững người ngạc nhiên. Hoàng nhìn mụ Síu:

- Lạ thật, quân Nhật đã rút khỏi nước Nam mà tên này còn về đây nhỉ? Hay là hắn đào ngũ trốn về đây? Nếu thế thì khử hắn đi!

Mụ Síu vội can:

- Hiện nay Pháp đã trở lại Việt Nam. Cắm Sìn lên đây chắc có việc quan trọng. Ta không nên hấp tấp, cứ cho hắn gặp và hỏi han hắn ngọn ngành xem sao?

Mỹ Thuận cũng xin để Sìn gặp. Hoàng lệnh cho Na mở cổng dẫn Sìn vào.

Cắm Sìn mừng rỡ bước vào dinh.

Sau khi chào hỏi mọi người một lượt, Sìn trình bày:

- Hiện nay người Pháp đã đánh chiếm hết cả Việt Nam, chỉ còn có Hà Giang là chưa chiếm thôi. Tôi đã được người Pháp trọng dụng. Tôi làm việc ở Phòng Nhì quân đội Pháp!

Cắm Sìn dừng lại, lấy dao rạch lượt áo, rút ra giấy chứng nhận và giới thiệu của Phòng Nhì Pháp gửi Hoàng, rồi tiếp:

- Tướng Sa-lăng cử tôi lên đây liên lạc với ngài. Quân đội Pháp sẽ cộng tác với ngài giải phóng Đồng Văn khỏi sự bao vây của Cộng sản!

Hoàng gật gù:

- Thế thì hay quá! Ta vẫn mong đợi ngày đêm!

Cắm Sìn hăng hái hẳn lên:

- Chẳng bao lâu nữa, quân đội Pháp sẽ lên đến đây. Tôi cũng xin nói để ngài biết rằng, Pháp có cử Sần Hỏi lên giúp Dương. Nếu ngài chần chừ, họ Dương có thể nhờ sức mạnh của Pháp, tiêu diệt ngài. Mong ngài suy nghĩ kỹ cho!

- Được, ta sẽ nhận ngài làm tham mưu cho ta! Ngài sẽ lo việc liên lạc giữa ta với Pháp, càng sớm càng tốt!

Mụ Síu đăm đăm suy nghĩ. Mọi việc cứ rối như mớ bòng bong. Quân Tàu trắng là kẻ thù của Hoàng, Trương Kỳ Minh làm tham mưu cho hắn. Cắm Sìn cũng là kẻ thù của Hoàng, lại là kẻ thù của Kỳ Minh. Hai tên ngoại bang, lại là hai tên thâm thù nhau, cùng làm tham mưu cho Hoàng. Rồi đến cắn xé nhau, tranh giành quyền làm bá chủ. Không khéo rồi chúng làm hại đến nghiệp lớn của ông Hoàng và hất ta ra rìa.

Bà mẹ vợ tâm sự với con rể:

- Tôi lo chúng lục đục, ghen ăn, bè nọ bối kia rồi hỏng cơ nghiệp của ta!

Hoàng mỉm cười, chuyện này không hiểu vì sao vị cố vấn của ta lại lo xa quá thế? Hoàng nói để mẹ yên tâm:

- Tôi chỉ lo sau khi đuổi Cộng sản đi rồi, chúng mới công thần, bắt ta này nọ, cấu xé nhau, chứ hiện giờ, còn Cộng sản, kẻ thù chung cả của ta, Tàu và Pháp, ta không lo!

Mụ Síu khen ông con rể thông minh, hiểu lẽ đời.

Từ đó, Cắm Sìn, Kỳ Minh thay nhau huấn luyện quân Mèo, Sìn thường liên lạc với Pháp định đoạt số phận Đồng Văn.

“Bao năm xa cách, giờ gặp lại tình nhân cũ, Mỹ Thuận lao vào tình yêu một cách man dại, không cần ý tứ gì nữa. Những lúc Thuận gặp Cắm Sìn, Hoàng nằm bên bàn đèn thở dài. Mụ Síu thay con tiêm thuốc, vuốt ve, an ủi ông con rể. Mỗi lần Hoàng bực hội, bà mẹ vợ lại lựa lời khuyên bảo, vạch ra tương lai huy hoàng cho đất nước Đồng Văn khi hoàn toàn không còn bị lệ thuộc; “không còn bị lực lượng Việt Minh o ép”, khi Pháp tràn lên “giải phóng”. Hoàng sẽ gây dựng lại quyền lực ngày xưa, tự do áp bức dân Mèo. Mụ luôn luôn gợi ra mối thù hai họ Hoàng, Dương, kích động làm ông con rể quên đi nỗi xót xa trong lòng.

Hoàng Chí Đạo chết, Hoàng giết 100 con bò, làm ma một tháng. Một đại đội lính bồng súng đứng canh quanh mộ suốt thời gian làm ma.

Sau khi cha chết, Hoàng định cất quân đi đánh Dương Thụ Nghĩa. Hoàng Chí Ân can:

- Bây giờ cất quân sang đó, chưa chắc ta đã đánh thắng chúng. Chi bằng nghĩ kế hại Nghĩa là hơn.

Ít lâu sau, nhân ngày giỗ Chí Đạo, Dương Thụ Nghĩa được mời sang Sà Phìn ăn giỗ.

Tưởng rằng anh vợ đã xóa thù hằn xưa, Nghĩa cưỡi ngựa cùng đoàn quân lính hộ vệ sang Sà Phìn.

Hoàng Chí Ân thấy bác sang, mừng lắm bày kế cho Hoàng.

Trong tiệc, Hoàng sai người bí mật rót rượu pha thuốc độc vào chén Nghĩa. Nghĩa không biết, uống phải, về đến nhà, lăn đùng ra chết.

Dương Trung Nhân lên nắm quyền thay cha, cử Dương Mí Sàng chỉ huy quân đội.

Hai anh em Trung Nhân toan cắt quân sang Sà Phìn hỏi tội Hoàng. Sần Hỏi - tham mưu của Họ Dương - thưa với Trung Nhân:

- Lực lượng Hoàng mạnh. Đem quân sang, tất ta thua. Các ngài phải nằm gai nếm mật chờ thời. Một mặt ta tìm cách nhờ người Pháp cho quân lên giúp, tôi xin cáng đáng việc đó, mặt khác, ta liên hệ với Việt Minh, ép Hoàng phía Nam. Làm được điều đó, không đánh Hoàng cũng tan.

Trung Nhân thấy phải, nén uất ức, chờ dịp trả thù.

Năm Đinh Hợi(1) - mùa thu - tháng 8, Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả được lệnh của Hoàng và Cắm Sìn đưa Mỹ Thuận sang Côn Minh gặp Voòng Diu Số. Khác với những lần trước, thị có mang với Cắm Sìn sang Côn Minh đẻ để tránh tiếng lần này thị sang vì việc quốc gia.

Thị mang theo vàng lá, thuốc phiện, một cặp nhung, nhiều quà quý để biếu Diu Số và mua sắm vũ khí.

Nhìn xong tấm danh thiếp của Thuận. Diu Số vui vẻ nhận lời tiếp thị trong dinh tỉnh trưởng.

Mỹ Thuận đĩnh đạc bước vào dinh. Hai cố vấn Chiu, Quả ngồi hai bên. Khi bàn vấn đề ngoại giao, Quả lo. Khi bàn về kinh tế, Chiu lo.

Sau mấy câu chúc tụng, cuộc hội đàm bắt đầu. Mỹ Thuận xin Diu Số bán cho điện đài, vũ khí.

Diu Số nhận lời bán cho Mỹ Thuận 3 điện đài, nhiều súng máy, súng trường. Ngoài ra, để tỏ tình hữu hảo, ngài tỉnh trưởng còn tặng Hoàng chiếc máy nổ. Sau đó, hắn cử Dịp Chí Tường, một nhân viên cơ quan gián điệp “Hoa - Pháp” về giúp Hoàng.

Dịp Chí Tường là một thanh niên to lớn, khỏe mạnh, đẹp trai. Hắn biết rất nhiều nghề: chữa máy điện, chữa súng. Được người như thế giúp đỡ, Thuận nhận lời ngay.

Từ Côn Minh, Thuận đáp máy bay về Hà Nội. Sùng Mí Chiu về Lạng Sơn còn Hầu Vạn Quả ở lại chờ người liên lạc với Đồng Văn. Trong khi ấy Cắm Sìn đã bí mật từ Đồng Văn về Hà Nội.

Vào một buổi sáng đẹp trời, ở trụ sở “Khu Thái Mèo tự trị: phố Ha Le(1) có chiếc xe Pơ-jô chở Cắm Sìn và Mỹ Thuận dừng trước cửa. Cắm Sìn nhanh nhẹn đi vào.

Một lúc sau, hắn cùng ra với một người Pháp trạc 40 tuổi, mặc bộ com-lê trắng, nét mặt trầm tĩnh như một người phương Đông. Người đó nói bằng tiếng Kinh rất sõi:

- Tôi rất hân hạnh được đón tiếp bà!

Người Pháp lịch sự bắt tay Thuận.

- Xin giới thiệu với bà, đây là ngài chỉ hy cơ quan “Seh”! Cắm Sìn giới thiệu.

Mỹ Thuận tươi tỉnh, phấn chấn hẳn lên. Từ trước, Cắm Sìn đã nói cho mụ biết tên quan này có uy thế rất lớn.

Ngày ngày, người ta thấy hắn trầm tư bên đống sách báo về tình hình các dân tộc bản xứ, về phong tục, tập quán Việt Nam. Vì thế, hắn được phụ trách cơ quan Seh(2), (cơ quan tình báo chiến dịch). Chỉ với hàm đại úy, nhưng các quan tư, quan năm Pháp phải kiêng nể.

Từ lâu hắn được lệnh của Cao ủy Pháp nghiên cứu lịch sử, phong tục, tập quán dân tộc Mèo Đồng Văn, để lôi kéo Hoàng.

Chính hắn cử Cắm Sìn về Đồng Văn.

Gặp đúng người uy tín trong tổ chức hệ thống tình báo, Thuận mừng vui, tin tưởng.

Vào trụ sở Thuận nói:

- Xung quanh chúng tôi bị Cộng sản bao vây, ngay trên mảnh đất Đồng Văn của chúng tôi, bọn chúng cũng đang tràn lên o ép. Chúng tôi muốn các ngài giúp đỡ chúng tôi giải phóng quê hương khỏi bàn tay Cộng sản.

Tên sĩ quan đăm chiêu suy nghĩ, điềm tĩnh trả lời:

- Người Pháp chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ dân tộc nhược tiểu vùng lên tự vệ và giải phóng, thoát khỏi họa Cộng sản. Tôi sẽ đệ trình lên tướng Sa-lăng việc này. Bà hãy chờ cho vài hôm để ngài xét và có biện pháp giúp đỡ.

Thuận yên tâm. Tướng Sa- lăng như bà biết, được các quan chức Pháp tặng cho cái biệt hiệu “Le chinois”(1) vì tính thâm hiểm kiểu phương Đông, có nhiều kinh nghiệm trong chính sách các dân tộc thuộc địa.

- Trong khi chờ tướng Sa-lăng trả lời, tôi muốn nhờ ngài một việc. Về Hà Nội, tôi chỉ có vàng, tôi muốn đổi lấy tiền Đông Dương, nhờ ngài nói giúp với nhà băng để được đổi nhanh chóng!

Tên chỉ huy cười:

- Tôi sẽ thỏa mãn yêu cầu của bà!

Nói xong, hắn rút một tờ giấy, viết mấy chữ gửi tên giám đốc ngân hàng Đông Dương, trao cho Thuận.

Thuận cầm tờ giấy đó ra gặp tên giám đốc và được đổi ngay số tiền lớn, mua máy móc, vũ khí. Thị tung thuốc phiện ra mua chuộc các quan chức; mua những chiếc nhẫn kim cương, những dây chuyền vàng, biếu xén các phu nhân. Thông qua các phu nhân thị nhờ cậy sự che chở và giúp đỡ của các quan Pháp. Bằng con đường đó, chỉ có mấy hôm ở Hà Nội, thị đã làm quen và được nhiều quan chức Pháp bảo trợ.

Mấy hôm sau, cũng tại trụ sở “Khu tự trị Thái Mèo” sang trọng và yên tĩnh, thị được gặp tướng Sa-lăng.

Sa-lăng thân mật hỏi thăm tình hình Đồng Văn, mừng vui khi được biết Đồng Văn vẫn ngày đêm chờ đợi sự bảo trợ của Pháp. Hắn phác ngay một chương trình viện trợ và cộng tác, nối đường dây liên lạc giữa Hà Nội và Đồng Văn. Mỹ Thuận thấy hắn quan tâm nên đề nghị ngay:

- Xin ngài hãy cho ngay một đội quân nhảy dù xuống Đồng Văn, trợ lực cho chúng tôi nổi lên!

Sa-lăng trầm tĩnh:

- Trước sau rồi chúng tôi cũng đưa một đội quân lên quê hương bà, nhưng đưa vào lúc nào thuận tiện nhất, có lợi nhất thì mong bà cho chúng tôi được nghiên cứu kỹ, tự định liệu.

Xong những cuộc gặp gỡ các quan chức Pháp, Mỹ Thuận về nghỉ ngơi ở biệt thự riêng. Những cuộc khiêu vũ, những bữa tiệc diễn ra liên miên.

Sau khi Mỹ Thuận đi khỏi Côn Minh về Hà Nội, Sùng Mí Chiu tới Lạng Sơn thực hiện nhiệm vụ Hoàng giao. Hắn không khỏi lo lắng. Liệu chuyến đi này có kết quả hay không? Len vào hàng ngũ những người Pháp có dễ dàng như vào hàng ngũ người Mèo hay không? Trong đầu óc Chiu cứ quanh quẩn câu hỏi đó.

Sùng Mí Chiu vốn là người Hán ở Trung Quốc. Anh em Chiu sang bản Tà Kha sinh sống làm ăn. Lúc đầu, Chiu nghèo, bị những người Mèo khinh rẻ; thỉnh thoảng Hoàng lại dọa đuổi khỏi đất Đồng Văn. Từ xưa đến nay người Hán vẫn bị người Mèo căm thù, khinh rẻ. Chiu cũng chịu chung số phận đó.

Với đầu óc làm ăn khôn ngoan, Chiu tìm cách len vào triều đình Hoàng. Nhưng vốn văn dốt, vũ dát, Chiu không thể tiến thân như Mã Học Văn, Hầu Vạn Quả, Giàng Vạn Sùng. Chiu nghĩ, hắn chỉ có cách tận dụng sức mạnh của đồng tiền. Sau một thời gian buôn lậu thuốc phiện vùng biên giới, Chiu đã có số vốn kha khá. Thông qua Hầu Vạn Quả và một vài người thân tín của Hoàng, Chiu xin đi với Hoàng đứng ra làm chủ sòng tài sỉu của Hoàng ở Phó Bảng, nộp tiền lãi cho Hoàng. Hoàng cho phép Chiu đứng coi sòng tài sỉu.

Sòng tài sỉu thu những món lợi kếch xù. Chiu bớt xén mỗi ngày một phần. Cứ như thế, chẳng bao lâu Chiu trở thành tên tài phú.

Tất cả tướng lĩnh của Hoàng, các tổng giáp, mã phài, trong cơn đỏ đen, khi hết tiền đều vay Chiu. Từ chỗ khinh rẻ Chiu, khi trở thành con nợ của Chiu, bọn này đều tôn trọng, quỵ lụy, tâng bốc và ca ngợi Chiu.

Thế là tự nhiên Chiu trở thành người có đức có tài. Mỗi tên ca ngợi một câu, nịnh nọt một câu, nâng Chiu lên địa vị cao.

Từ chỗ không thèm để mắt đến Chiu, Hoàng cũng bắt đầu chú ý đến hắn. Càng chú ý, Hoàng càng thấy Chiu có uy tín lớn trong các tướng lĩnh và chức dịch của mình. Ngay Hoàng cũng có lần không tránh khỏi sự ràng buộc của Chiu. Đó là những lần Hoàng cử người sang Trung Quốc mua vũ khí, thiếu tiền phải vay Chiu. Chiu không tiếc tiền cho Hoàng vay. Hoàng cần bao nhiêu Chiu có bấy nhiêu. Cứ như thế, Chiu dần dần leo lên những bậc thang danh vị, trở thành một sủng thần của Hoàng.

Hoàng gả con gái, đưa Chiu vào triều và cử hắn phụ trách việc kinh doanh, buôn bán của mình. Chiu trở thành “thượng thư” của Hoàng.

Có địa vị rồi, Chiu mới tìm cách đưa dần anh em, họ hàng mình vào trong hàng ngũ triều đình Hoàng. Sùng Dỉ Sèng, anh ruột Chiu, được phong đại đội trưởng đóng ở Săm Pun.

“Thế giới cũng có thể mua được, chỉ có giá cao hay thấp mà thôi”! Chiu luôn luôn lấy câu danh ngôn của một “hiền triết” nào đó làm phương châm cho con đường tiến thân của mình.

Nhưng dục vọng của con người là cái thùng không đáy. Có được địa vị cao như thế, nhưng Chiu vẫn chưa bằng lòng, muốn len vào con đường chính trị, có địa vị cao hơn. Được Hoàng cử liên lạc và làm cộng tác viên với Pháp, Chiu sung sướng nhận lời ngay. Vừa có thêm uy thế, vừa củng cố địa vị và cơ nghiệp của mình. Chiu lo nhất là Hoàng bị đổ, thì cơ nghiệp bạc triệu của Chiu cũng đổ theo.

Tới Lạng Sơn, Chiu đến ngay quân khu Đông Bắc của Pháp. Với bức thư của Cắm Sìn gửi, hắn được dẫn đến gặp đại úy Ta-rô.

Ta-rô vui mừng, nhận Chiu làm nhân viên mật vụ. Sau khi chúc tụng tình đoàn kết, sức mạnh tất thắng của quân đội Pháp - Mèo, Ta-rô cấp cho Mi Chiu giấy chứng nhận:

Phòng nhì

Quân khu Đông Bắc

Cứ điểm Lạng Sơn

GIẤY CHỨNG MINH

Ông Kim Ki Dôn(1), con rể ông Hoàng Chí Trung, thủ lĩnh dân tộc Mèo vùng Đồng Văn, có việc liên hệ với ban chỉ huy.

Sau khi xuất trình giấy này, đương sự được hưởng mọi sự dễ dàng và dưới sự điều khiển của quân khu.

Lạng Sơn ngày 04 tháng 10 năm 1947.

Trưởng Phòng nhì Quân khu Đông Bắc,

Đại úy Ta-rô.

Hầu Vạn Quả ở lại Côn Minh đã hơn một tuần. Ngày ngày hắn giao thiệp với các quan chức ở Côn Minh, nghe ngóng tình hình thế giới và Việt Nam. Quả hoang mang khi biết rằng cách mạng đang trào lên Hà Giang, có nguy cơ xâm nhập sâu vào Đồng Văn. Dương đang tìm cách liên hệ ráo riết với Pháp và Việt Minh, thanh thế đang bành trướng.

Thời gian còn lại, Quả la cà hỏi giá cả thị trường ở các chợ, các nhà buôn lớn. Quả hy vọng, sau chuyến đi sẽ tìm thêm những nguồn lợi lớn trong việc buôn bán giữa Đồng Văn và Trung Quốc.

Một hôm, quả đang ngồi trong một khách sạn, bỗng thấy Lình Sẹt đi vào:

- Mày sang đây có việc gì? - Quả hỏi.

Lình Sẹt nói khẽ:

- Hoàng sai tôi sang đây ám sát Dương Mí Sàng!

Hầu Vạn Quả ngạc nhiên:

- Nó có ở đây đâu? Mà việc gì phải ám sát nó?

- Nó sắp sang điều đình, nhờ Diu Số bán và cung cấp vũ khí. Tên Diu Số thì ông còn lạ gì, ai có tiền là nó bán súng, ai làm lợi cho nó là nó giúp. Nó sẽ giúp cả ta lẫn Dương. Vì thế, cần khử thằng Sàng trước đi, ta mới có thể mua vũ khí và Số hỗ trợ hoàn toàn cho ta. Lệnh Lão quan là như thế. Tôi phải sang đây đón trước nó. Ông phải giúp tôi một tay.

- Tao biết giúp mày cái gì?

- Tiền nong chẳng hạn!

- Được, để tao còn phải xem xét! Có điều mày nên biết rằng, đây không phải cái đất Đồng Văn ta, muốn làm gì thì làm. Tên Sàng võ nghệ cao cường, nhiều mưu thâm kế độc lắm. Không cẩn thận, kẻ ngã xuống chưa chắc là nó mà là mày đấy!

Lình Sẹt cười nhạt:

- Tôi không sợ, nhiệm vụ của Tổ quốc giao, tôi phải thực hiện, dù…

Quả xua tay:

- Thôi im đi. Tổ quốc cái gì. Món tiền thưởng to đấy thôi!

Bị đánh trúng tim đen, Lình Sẹt cười khanh khách rồi xích gần lại phía Quả:

- Chỗ thân tình, tôi xin nói với ông một điều tối mật. Ông lộ ra thì tôi mất đầu. Sau khi ông đi, ở nhà Hoàng cho người điều tra lại vụ thuốc phiện, chuyện ông giết Mý Cảy để bịt đầu mối. Chuyện này Hoàng đã biết đích xác nhưng vẫn giữ kín, chưa cho ai biết. Hoàng định sẽ trị tội ông đấy.

Hầu Vạn Quả tròn xoe mắt, đấm tay xuống mặt bàn:

- À, thằng già chó đểu. Lợi dụng lúc ta đi ra nước ngoài làm việc cho nó, nó lật ta. Chưa biết chừng, trong khi cử ta đi, nó đã có âm mưu từ trước. Ta chịu gian nan vất vả, xin vũ khí về cho nó mà nó hại ta! À, được rồi. Xem nó làm gì được ta nào?

Quả phác ngay một kế hoạch. Chỉ còn có cách theo Dương thôi. Trở về, nhất định mất đầu. Quả biết Hoàng chẳng kính nể gì mình. Dù là anh rể, Hoàng cũng chẳng e gì mà không trừng trị. Nhưng theo Dương rồi mà Hoàng thắng, Dương thua thì nguy khốn, biết chạy đi đâu, còn vợ con ở nhà. Phải chạy theo Dương giúp cho Dương thắng Hoàng. Đồng thời phải đánh lừa lão già.

Nghĩ thế, Quả nói với Lình Sẹt:

- Được, tao sẽ thưởng cho mày món tiền về công báo cho tao biết chuyện này.

Mấy hôm sau Sàng sang tới Côn Minh. Hầu Vạn Quả bí mật gặp Sàng. Sau khi báo cho Sàng biết, Hoàng cử Lình Sẹt sang ám sát hắn, Quả bàn:

- Tôi sẽ theo anh, cùng anh chống lại Hoàng, thằng em vợ phản bội, tàn ác kia. Nhưng để cho chúng không hại được vợ con tôi, anh hãy vờ bắt tôi khi về đến biên giới. Tôi sẽ giúp anh. Nội tình bên Hoàng, tôi nắm cả!

Được Hầu Vạn Quả theo, Sàng mừng. Hai người bàn bạc kế hoạch khi về biên giới.

Một hôm Lình Sẹt phục kích, toan bắn Sàng. Biết trước, Sàng đã tránh được.

Sùng Mí Chiu từ Lạng Sơn về Côn Minh.

Quả và Chiu chở điện đài, súng máy, súng trường về Đồng Văn. Dịp Chí Tường về sau với Thuận.

Trong khi đó, Diu Số cung cấp cho Dương số súng máy, súng trường tương đương với Hoàng.

Mí Sàng thông báo trước cho Dương Trung Nhân ngày về và đường đi của đoàn sứ giả Hoàng. Trung Nhân cho quân mai phục sẵn ở biên giới, chờ đoàn sứ giả đi qua.

Chiu, Quả cùng đoàn ngựa chở vũ khí nhắm biên giới thẳng tiến. Về đến bờ sông Nho Quế, bỗng nhiên đoàn nghe tiếng tù và nổi lên. Từ hai bên đường quân Dương kéo ra, bắt Quả, Chiu, đoàn tùy tùng, tịch thu súng đạn mang về Mèo Vạc.

Trong đoàn chỉ còn sót một vài tên lính. Chúng vội chạy về báo với Hoàng.

Sùng Mí Chiu vét túi còn số vàng và bạc già, đem đút lót cho Trung Nhân. Nhân tha tội chém đầu, giam lại làm con tin, chờ đối phó với Hoàng. Hầu Vạn Quả vờ như người bị bắt, cũng bị đưa vào giam trong ngục tối nhưng mỗi ngày hai lần, hắn được “gọi” lên phòng riêng ăn uống ngon lành.

6

Nhập nhoạng tối, Chí Song, Chí Ân từ Phó Bảng về tới Sà Phìn. Hai người cưỡi ngựa đi thẳng vào cửa dinh. Thào Sè Na thấy hai bóng người cưỡi ngựa đi vào liền đặt ống cao su xuống ghế, chạy ra quát:

- Đứa nào dám cả gan ngồi trên mình ngựa đi vào trong dinh kia? Chém đầu ngay!

Một tiếng quát từ phía hai bóng người vọng ra:

- Chí Song đây!

Thào Sè Na giật mình:

- Dạ, xin mời hai công tử vào. Tôi cứ tưởng là kẻ gian phi!

Mấy người lính rỉ tai nhau:

- Ông bố dượng bị con riêng vợ quát đấy!

Song, Ân vào cung. Hoàng rời bàn đèn, bảo mấy nàng hầu đang xoa bóp cho lão ngồi chờ, ra sảnh đường hỏi:

- Có chuyện gì các con?

- Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả đưa điện đài, vũ khí về đến biên giới, bị quân Dương chó má cướp sạch rồi. Chúng còn bắt cả Chiu, Quả. May sao bà về Hà Nội không lên cùng chuyến. Chúng con vừa đón ở biên giới, bắt 12 tên Tàu trắng, thu 300 lạng vàng, cảnh cáo vì đã giúp Dương bắt người của ta. Bọn Tàu đang bắt đền chúng. Chúng cho sứ giả sang mời ta sang điều đình. Ý ông thế nào?

- Chà, thằng Nhân đốn mạt. Nhưng sang bây giờ, chúng có thể hãm hại ta. Thằng Sùng Mí Chiu bị bắt thật còn thằng Hầu Vạn Quả, ta nghi lắm. Có thể nó biết chuyện ta định trị tội, nó trốn theo Dương. Dẫu sao cũng điều đình với Dương trả cả hai đứa cho ta! Thằng Quả ta sẽ lục tội sau.

Ngừng một lát cho nguôi cơn thịnh nộ. Hoàng nói tiếp:

- Dòng họ nó bé hơn dòng họ ta. Lực lượng nó không mạnh bằng ta, thế mà nó cứ khiêu khích mãi. Không thể để cho nó tồn tại. Bây giờ ta sang hỏi tội, sau đó tìm thêm cớ quét chúng đi! Các con cần đề phòng kỹ, bọn chúng nhiều mưu thâm kế độc lắm!

Chí Song, Chí Ân, Mã Chính Lâm lấy thêm vệ sĩ, lính cận vệ, chuẩn bị lên đường.

Ba tướng trẻ bàn bạc trước khi đi.

Ân nóng lòng muốn về Mèo Vạc. Từ hôm sang Đồng Văn, Ân dần quên những người thân ở quê hương, bỏ lửng người vợ cả, chạy theo các cô gái Hoa, Mèo xinh đẹp, trẻ trung. Nhưng mối thù thì Ân không quên, càng ngày càng nung nấu. Mã Chính Lâm từ khi làm tướng cho Hoàng, cũng chưa có dịp thi thố tài năng, lòng quả cảm của mình. Lâm muốn nhân cơ hội này cho các tướng thấy khí phách của mình.

Còn Chí Song, từ ngày lên chỉ huy quân Hoàng, chưa lập chiến công. Các tướng cho là nhờ Hoàng mà Song nhảy lên cương vị cao, chứ bản thân chẳng tài cán gì, bì sao được với Mã Học Văn, Mã Chính Minh… Song cũng muốn dịp này khóa miệng những kẻ hay chê bai, coi thường mình.

Ba tướng bàn bạc thâu đêm. Một kế hoạch được vạch ra. Cả ba cùng cười hể hả. Song nói thêm:

- Bọn Dương không thể ngờ được thần kế này. Cả cái thằng Sần Hỏi cũng không thể lường được. Chúng sẽ vỡ mật với ta.

Trong khi đó, bên Mèo Vạc, ở lâu đài Lan Xa, Sần Hỏi, Dương Trung Nhân, Dương Mí Sàng, Ma Chu Páo, Vàng Dúng Mỉ và Hầu Vạn Quả họp bàn kế hoạch ám hại sứ giả họ Hoàng.

Một kế hiểm được thực hiện. Dương bố trí: giữa sảnh đường của lâu đài, trên trần nhà nhìn thẳng xuống bàn tiếp khách, khoét một lỗ hổng tròn, bắc một khẩu súng liên thanh chĩa nòng thẳng xuống. Khi có lệnh, liên thanh từ trên xả xuống quét sứ giả. Một mảnh gấm thêu hoa phủ lỗ hổng đó, che kín họng súng quái ác bên trên. Lầu Củ, võ sĩ giỏi nhất của Trung Nhân nép mình sau một trướng gấm, khi nào có mật hiệu sẽ bắn sứ giả. Hai hàng vệ sĩ đứng hai bên bắt trói những tên tùy tùng của đối phương.

Bố trí xong, Ma Chu Páo về nhà nghỉ ngơi, lấy sức đối phó với đoàn sứ giả của Hoàng. Chu Páo đang nằm thì bà mẹ đi đến bên giường, nét mặt buồn rầu. Páo hoảng hốt hỏi mẹ:

- Có việc gì mà mẹ ủ ê thế?

Bà mẹ ngồi xuống bên đứa con trai duy nhất của mình, thều thào:

- Tao sinh được hai chị em mày thôi. Chị mày vất vả nuôi mày. Mày không thương nó sao? Mày không thương tao sao?

- Sao mẹ bảo con không thương chị ấy?

- Thương nó sao mày định giết chồng nó? Mày giết thằng Ân thì mày giết tao trước đi!

Chu Páo nghiến răng, nhăn nhó:

- Nhưng nó là thằng phản bội. Nó bỏ vợ, bỏ mẹ, đi theo Hoàng, nó có thương gì mẹ. Từ ngày đi đến giờ, nó có ngó ngàng gì đến chị, đến mẹ mà mẹ còn thương nó?

- Dầu sao nó cũng là rể tao, là anh rể mày!

Chu Páo chạy khỏi nhà. Biết làm thế nào. Kế hoạch đã bày sẵn, giờ không làm ư? Không được. Trong nhà bà mẹ rên rỉ:

- Anh em nó giết hại lẫn nhau, tổ tiên, ông bà ơi!

Bà gục xuống bên bàn thờ.

Trưa hôm sau, đoàn sứ giả họ Hoàng đi vào lâu đài Lan Xa.

Hầu Vạn Quả trở về ngục tối, che mắt sứ giả. Hắn lo, nếu như bọn Dương giở mặt, trả hắn về cho Hoàng thì không biết số phận sẽ ra sao?

Dương Mí Sàng, Ma Chu Páo ngồi trên gác điều khiển bọn bắn súng máy. Dương Trung Nhân, Sần Hỏi tiếp sứ giả và ra lệnh cho các vệ sĩ.

Đoàn sứ giả bước vào lâu đài. Dương Trung Nhân trịnh trọng ra đón.

Như đã bàn định từ khi ra đi, Song cúi chào Trung Nhân:

- Đã lâu lắm rồi mới được gặp quý ngài!

Nói rồi, Song thân mật kéo Nhân ngồi sát bên mình. Ân ngồi áp vào bên Sần Hỏi. Lầu Củ bị Mã Chính Lâm kèm sát.

Song, Ân cười cười nói nói như không hề biết gì đến sự bố trí bên trong.

Ân quay sang Trung Nhân, ngậm ngùi:

- Kể từ ngày anh em mình xa nhau, đến nay đã ba năm rồi. Sao hôm bác mất, anh không tin cho em về viếng bác?

Nhắc đến cái chết của cha, biết rằng đó là âm mưu thâm độc của đứa cháu phản bội này, Trung Nhân uất lên đến tận cổ, muốn phanh thây xé xác Ân ngay, nhưng phải vờ thân mật:

- Bác mất đột ngột quá. Vả lại công việc bận rộn, đường xá xa xôi, em ở bên ấy cũng đã được Lão quan giao nhiều việc quan trọng, mời đi xa cũng không tiện!

Tiệc lớn được bày ra. Những món ăn sang, quý giá do những người Hoa nấu bày đầy bàn. Những thứ rượu thượng hạng được đưa đến. Mọi người ăn uống, vờ vui vẻ, hỉ hả.

Đã mấy lần Lầu Củ đưa mắt nhìn Trung Nhân, chờ chén rượu trên tay Nhân đập xuống ra hiệu thì hành động. Nhưng biết rằng, nếu ra lệnh giết bọn họ Hoàng thì tính mệnh của Trung Nhân, Sần Hỏi cũng không còn. Trung Nhân đành coi như không có chuyện gì xẩy ra, cười cười nói nói. Rượu càng nhiều, Song, Ân càng ép sát vào Nhân, tay không rời báng súng. Mã Chính Lâm lầm lỳ nhìn Lẩu Củ.

- Hôm nay quý ngài mời chúng tôi sang đây, chắc có chuyện muốn đàm phán? Song quay sang Trung Nhân.

- Vâng, quý ngài bắt 12 người của Đại quốc ở biên giới chúng tôi. Họ cho người sang hỏi. Chúng tôi yêu cầu quý ngài trả 12 người và 300 lạng vàng cho họ!

Song cười nhạt:

- Quý ngài hãy trả điện đài, vũ khí, Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả cho chúng tôi trước. Chúng tôi sẽ trả sau!

Thấy không khí căng thẳng, Sần Hỏi nhanh trí cười lớn:

- Cũng là sự trả miếng nhau cả. Các quý ngài cho người sang định ám sát Mí Sàng của chúng tôi, mua vũ khí và định đánh chúng tôi nên chúng tôi phải tự vệ. Chúng tôi chả trách cụ Hoàng, các quý ngài làm gì. Chúng tôi cho là do ông Cắm Sìn bày đặt ra mà thôi. Hôm vừa qua, ông Sìn còn gửi thư sang hạch chúng tôi về việc cho quân Trung Hoa vào Mèo Vạc!

Ân quay về phía Sần Hỏi:

- Các quý ngài phải trả người và vũ khí cho chúng tôi!

Trung Nhân nhìn Sần Hỏi như đã ăn ý với nhau, nói:

- Các quý ngài cho Cắm Sìn sang đây thì chúng tôi trả mọi thứ cho các quý ngài!

Hai bên tranh cãi nhau một hồi. Hòa khí ban đầu biến mất, chỉ còn lại những câu nói nẩy lửa, những cử chỉ lỗ mãng. Đoàn sứ giả sợ ngồi lâu có biến, liền cáo lui ra về.

Chào xong, Song, Ân kéo luôn Trung Nhân đi bên mình. Nhân bị hai tên áp hai bên, miễn cưỡng phải đi theo. Qua cổng lâu đài, đoàn sứ giả họ Hoàng lên ngựa. Các võ sĩ áp vào đón. Quân lính họ Dương ngơ ngác nhìn nhau, không kịp trở tay.

Đi một quãng xa, đoàn sứ giả mới dừng ngựa. Chí Ân chỉ tay về phía lâu đài Lan Xa chửi lớn:

- Đồ chó má, rồi sẽ biết tay chúng ông!

Song, Ân, Lâm vừa đi vừa bàn bạc, Lâm nói:

- Cắm Sìn sang, nhất định bị giết! Ta không nên cho Sìn đi!

Song, Ân biết điều đó, nhưng hai người chẳng ưa gì Cắm Sìn, sợ Sìn lộng quyền, tước hết uy thế, của cải nên muốn dùng tay Dương khử Sìn, Song nói:

- Tên Cắm Sìn lâu nay lộng quyền lắm, chẳng coi người Mèo ta ra gì, cứ cho nó sang đó xem sao?

Ân gật gù tán thành.

Về đến Sà Phìn, đoàn sứ giả cấp báo với Hoàng. Vừa lúc Cắm Sìn và Thuận ở Hà Nội về.

Nghe nói Dương mời mình sang Mèo Vạc, Cắm Sìn không khỏi lo lắng. Nhưng hắn nghĩ: Ta vốn là dòng Võ sĩ đạo, sĩ quan của một cường quốc, lại đang theo Pháp, giúp Hoàng, quân sư của chúng ở đây, là người yêu của một vị nữ hoàng kiều diễm này, ta không được tỏ ra hèn nhát. Đừng để cho mấy thằng Mèo mọi rợ này nhìn thấy một chút sợ hãi trong mắt ta.

Thằng Dương đang liên hệ với Pháp, muốn nhờ Pháp giúp, tiêu diệt Hoàng, chả lẽ lại dám giết người của Pháp hay sao?

Điều đó thì chưa tin được. Bọn Mèo hành động bất ngờ không thể tưởng tượng được. Nhưng còn Sần Hỏi, đúng rồi, Sần Hỏi, nhất định sẽ bênh vực ta, ta là ân nhân của nó cơ mà!

Sần Hỏi trước là một sĩ quan đặc vụ “Lam y” của Tưởng. Sau khi Pháp trở lại thay thế quân Tưởng ở vùng Cao Bằng, Lạng Sơn, Sần Hỏi ngấm ngầm chống lại. Hỏi bị Pháp bắt giam vào ngục, ngày ngày tra khảo rất dã man.

Lúc này, Sìn đã theo Pháp, là một nhân viên Phòng nhì có uy tín. Sìn được lệnh hỏi cung Hỏi. Biết rõ hoàn cảnh của Hỏi, thấy Hỏi là người thông minh, có chí, căm thù cộng sản, Sìn hỏi:

- Anh có muốn làm nhân viên cho quân đội Pháp không?

Đầu tiên Hỏi ngạc nhiên, nhưng chợt hiểu ý muốn của Sìn, Hỏi trả lời:

- Tôi muốn, nhưng liệu người Pháp có tin tôi không?

Sìn cười phá sự nghi ngờ của Hỏi:

- Tôi là người Cao Ly, trước làm sĩ quan cho Nhật, kẻ thù của Pháp, mà giờ đây tôi vẫn được Pháp hoàn toàn tin cậy, huống hồ anh là đồng minh của Pháp!

Sìn xin với cấp trên tha cho Hỏi và tuyển hắn vào làm nhân viên Phòng nhì của Pháp. Pháp cử Hỏi về Mèo Vạc. Là hai tên cùng xa quê hương, sống lưu vong, làm nhân viên cho một cơ quan, cùng được cử lên hoạt động ở vùng rừng núi xa xôi, hẻo lánh này, chúng kết bạn với nhau, thân mật. Hai tên thề nguyền trọn đời bên nhau trên chiến tuyến chống cộng sản. Nhiều lúc, sau những ngày đi lùng sục, bắt bớ trở về, nhắc đến quê hương, Hỏi nói với Sìn:

- Sau này, khi không còn làm cho Pháp nữa, đệ sẽ đưa huynh về sống ở quê hương Trung Hoa đệ.

Từ ngày Sìn lên Đồng Văn, Hỏi về Mèo Vạc, cùng phối hợp hoạt động, chúng càng gần nhau.

Với niềm tin như thế, biết rằng bao nguy hiểm đến với mình, nhưng Sìn bớt lo.

Hoàng nghe Cắm Sìn nói sẽ sang Mèo Vạc, mừng thầm trong bụng. Thật là dịp may hiếm có. Nếu Sìn thắng, ép bọn Nhân nhận những điều khoản của ta thì thanh thế ta lên như diều gặp gió, nhân cớ đó ta lấn thêm đất Dương. Nếu Dương giết Sìn thì nhờ bàn tay Dương, trừ khử được một tên tình địch mà người Pháp không phẫn nộ, tuyệt giao với ta, không giúp Dương tiêu diệt ta. Nhân cớ này, ta kéo quân sang diệt Dương. Nghĩ thế, Hoàng kích khéo Sìn:

- Bọn Dương chó má dám cả gan phạm đến uy danh của ngài quân sư của ta. Nhưng thưa ngài, bọn Sần Hỏi cao mưu, tên Lẩu Củ võ nghệ cao cường. Ngài đi, tôi e có sự nguy hiểm đến tính mệnh ngài. Để tôi cử Song, Ân đi lần nữa. Chúng đang sợ Song, Ân!

Cắm Sìn tức điên lên, nghiến răng:

- Để tôi đi!

Nói rồi, Sìn chỉ lấy thêm Vàng Y Quán, một lính Mèo hộ vệ rồi chạy ra sân, giật cương ngựa trong tay Mỹ Thuận, nhảy phóc lên yên.

Mỹ Thuận chắn trước ngựa, van vỉ:

- Anh hãy bình tĩnh, không nên nóng nẩy. Anh đi, em lo lắm! Chúng giết mất anh, em…

Sìn cười kiêu hãnh:

- Em đừng lo. Ngày mai em cứ chuẩn bị rượu đón anh! Anh vẫn coi cái chết nhẹ như lông hồng!

Sìn ra roi. Con ngựa phóng như bay đưa hắn sang Mèo Vạc.

Cắm Sìn vào lâu đài. Trung Nhân vui vẻ ra đón, Nhân mời Sìn vào sảnh đường, thân mật:

- Chúng tôi mời ngài sang đây, thật thất lễ với ngài. Đáng lý tôi phải sang bên Đồng Văn hầu ngài, nhưng bọn Hoàng nham hiểm, lòng dạ nhỏ hẹp, không thể sang được.

Tiệc được dọn lên. Những món ăn sang bày kín trên bàn.

Ngồi trước mặt Sìn là Sần Hỏi. Hỏi đang mừng thầm trong bụng. Lâu nay, Hỏi muốn độc quyền nắm cả hai họ Dương, Hoàng, nhưng Cắm Sìn đã nắm Hoàng rồi. Hoàng lại luôn luôn de dọa tiêu diệt Dương. Nếu Cắm Sìn còn sống, Hoàng diệt được Dương thì Hỏi không còn uy tín với Pháp. Hỏi muốn Dương giết Sìn. Trung Nhân, Sần Hỏi tiếp rượu hết chén này đến chén khác cho Sìn. Thấy hòa khí, không có gì đáng nghi, Sìn uống tì tì, miệng không ngớt lời ca ngợi họ Dương hiếu khách, Sần Hỏi chí tình.

Đã đến lúc thực hiện mưu kế. Trung Nhân đập mạnh chén rượu xuống bàn. Lầu Củ từ trong góc phòng, xông ra, quật mạnh hai thanh tre đực vào cánh tay Sìn. Giật mình, Sìn toan rút súng thì hai tay rã rời. Lầu Củ vật Sìn ra, trói lại.

Hôm sau, Dương cho điệu Cắm Sìn ra chợ Mèo Vạc, mổ bụng sống.

Trước mặt dân chúng đông nghìn nghịt, Dương Mí Sàng nói lớn:

- Tên này là tham mưu của Hoàng. Hắn luôn luôn bày kế cho Hoàng xâm lấn đất ta, làm sinh linh điêu đứng. Hôm nay ta trừng trị hắn để trừ hậu họa về sau.

Sần Hỏi nhìn Cắm Sìn quát:

- Tao tưởng mày lên đây làm nhiệm vụ cho Đại Pháp, ai ngờ mày đam mê tửu sắc, chết mệt vì con Thuận. Mày không xứng đáng là một sĩ quan tình báo, không xứng đáng là bạn tao nữa!

Cắm Sìn uất đến tận cổ, chửi:

- Tên Tàu ô phản bội kia. Mày vô ơn bội nghĩa, không còn lương tâm của con người. Biết thế trước kia tao để cho mày chết rục trong tù!

- Câm mồm cái tên Cao Ly bán nước, bán chủ. Mày tưởng mày bỏ Tổ quốc mày, theo Nhật, theo Pháp về sống đời đời trên mảnh đất này sao? Xem gan mày to thế nào?

Sần Hỏi quay sang Lầu Củ ra lệnh. Cắm Sìn trừng trừng nhìn vào con dao sáng loáng, nhọn hoắt trong tay Lầu Củ từ từ ấn vào bụng mình, hất ngược lên. Bụng hắn đau nhói. Tiếng dao sồn sột dội lên óc, nhức nhối. Dòng máu phun từ ngực lên đỏ tay áo Lầu Củ.

Sìn ra rả chửi Hỏi. Tiếng chửi yếu dần yếu dần cho đến khi tắt hẳn.

Sần Hỏi nhìn xác Sìn, bỗng hắn run lên cầm cập. Hắn thấy Dương nham hiểm. Giờ Pháp còn mạnh, Dương còn trọng dụng hắn, nếu Pháp yếu, Dương lại sẽ giết hắn như thế này thôi. Mấy hôm sau hắn mê sảng, hoảng loạn.

Dương Trung Nhân sai lính vất xác Sìn trong rừng cho quạ đến rỉa. Vàng Y Quán bị chặt làm ba khúc. Những tên lính đi theo bị giết hết.

Tin Cắm Sìn bị mổ bụng sống bay về Sà Phìn, Mỹ Thuận vật vã, khóc lóc thảm thiết.

Thuận nhờ mẹ bàn với Hoàng cất quân đánh Dương. Bằng bất cứ giá nào cũng phải đưa xác Cắm Sìn về Đồng Văn làm ma.

Mụ Síu an ủi con:

- Được, con cứ bình tĩnh, giờ nó chết rồi, có thương khóc cũng thế thôi, người héo mòn đi, bàn dân thiên hạ trông vào không tiện!

Hai mẹ con gặp Hoàng, mụ Síu lựa lời khuyên giải thiệt hơn:

- Giết Cắm Sìn tức là bọn Dương muốn tuyên chiến với ta. Nhân cơ hội này, ta cất quân đánh chúng trước. Để lâu, nó liên hệ được với Pháp, Pháp giúp thì ta khó bề làm chủ cái đất Đồng Văn này, khó bề thôn tính Mèo Vạc.

Hoàng thấy phải, vời các tướng lĩnh vào cung bàn bạc. Các tướng nhất trí với Hoàng, cử Chí Ân, Mã Chính Minh đem đại quân tiến thẳng sang Mèo Vạc, Chí Song, Mã Chính Lâm, đem quân tiếp ứng phía sau.

Quân Hoàng được lệnh chuẩn bị đánh Dương.

Suốt ngày đêm, ngay trên bãi cỏ trước dinh Sà Phìn, các bếp được lập lên đồ mèn mén. Hàng trăm chõ mèn mén đồ xong, gói vào lá chuối, quật vào quẩy tấu, buộc lên lưng ngựa.

Hàng chục con bò bị giết, làm thịt lạp mang đi theo. Hàng trăm con lợn được rán, ướp muối. Những quả bầu, bi đông đầy ắp rượu. Một đoàn thầy cúng được phân về các trung đội, để cúng thần, cầu mưa gió.

Những khẩu liên thanh, súng trường, súng săn được lau chùi. Những khẩu súng kíp được xem lại kim hỏa, ngòi thuốc nổ. Những dao găm, đại dao được mài sắc.

Một tốp thám tử được bí mật phái đi. Tin tức tới tấp bay về.

Trong dinh, Hoàng cùng các tướng họp bàn. Hoàng hỏi:

- Bọn Dương đưa bọn Tàu trắng vào giúp, ta không nên coi thường. Có nên vừa đánh vừa đàm không?

Mụ Síu lắc đầu:

- Không cần đàm gì cả. Thế ta đang mạnh như chẻ tre. Cứ đánh tận Mèo Vạc! Mặt khác cho người liên lạc mua chuộc Sùng Nảo Sình làm phản, nội ứng cho ta.

Chí Ân được lệnh xuất quân. Đoàn kỵ binh với những hàng ngựa hồng, bạch - những con ngựa chiến khỏe to, đi trước. Trên lưng ngựa, bọn tướng lĩnh chỉ huy và kỵ binh dương dương tự đắc. Vó ngựa gõ ran. Đoàn bộ binh vác súng các cỡ đi sau. Người nào người nấy nai nịt gọn gàng, đạn đeo chéo trước ngực, kín quanh hông. Đến phố Đồng Văn, bộ binh rẽ theo đường Pải Lủng, kỵ binh rẽ đường Đồng Văn - Mèo Vạc, hẹn tụ quân ở Mã Pí Lèng.

Chiều hôm ấy, đoàn quân cắm trại ở khu đất bằng lưng chừng núi Mã Pí Lèng.

Đại bản doanh đặt trên một bãi rộng. Một chiếc lều lợp bằng da thú viền lụa thêu xanh đỏ sặc sỡ. Một chiếc cờ lớn mang chữ “Hoàng” phất phới bay.

Xung quanh đại bản doanh, những chiếc lều lợp cỏ, lợp vải được dựng lên.

Trời chiều. Những làn gió thổi qua lều vi vút. Cờ bay trong ánh hoàng hôn mờ nhạt. Những con ngựa mệt mỏi đứng thở. Người ta nới “thắng đái”, “khấu đuôi”, bỏ “mã páo” cho ngựa nghỉ. Bếp được nhóm lửa. Khói bay mờ trong bóng chiều. Ánh lửa lập lòe.

Trời rét. Gió lạnh thổi qua. Những đống lửa to được đốt lên. Lính xúm quanh lửa, sưởi.

Không khí chìm trong mùi thịt bò xào ngào ngạt, mùi rượu cay cay. Những tiếng hát đủ mọi giọng đua nhau cất lên. Những tiếng khèn lá thổi vi vút. Những câu chuyện tục tĩu, tiếng chửi cục cằn phát ra, hòa với tiếng cười khoái trá, man rợ.

Đêm yên tĩnh, người ta nghe rõ tiếng hổ gầm trên núi, tiếng hươu gọi nhau hoang vắng. Bọn lính gác sợ quân Dương cướp trại, căng mắt nhìn vào đêm thâu. Những tên lính nằm co quắp trong các lều cỏ, trong các hang, có tên ngồi ngay trên bãi cỏ, tảng đá, mình quấn những mảnh vải, ngủ gà ngủ gật, thỉnh thoảng lại giật mình bắn vu vơ.

Trong đại bản doanh, Chí Ân và Mã Chính Minh đang nằm hút thuốc phiện.

Chiếc bàn đèn dã chiến được bày ra. Chiếc dọc tẩu gấp nhiều khúc được nối vào. Những điếu thuốc vê sẵn sắp trong các hộp như những viên đạn, được tháo ra. Hai cô gái Hoa xinh đẹp nằm tiêm thuốc.

Ân, Minh nằm gối đầu lên đùi các cô, rít thuốc ro ro.

Hai tướng đang say sưa với “ả phiền” thì một tên lính hộc tốc vào báo:

- Thưa chủ tướng, có một tên lính của ta dám bỏ trại trốn về với vợ nó. Xin chủ tướng xét xử!

Chí Ân vẫn không hề quay mặt, khẽ nhả dọc tẩu, ra lệnh:

- Đánh 50 roi!

Sau khi giết Cắm Sìn, biết nhất định Hoàng sẽ cho quân tấn công. Dương Trung Nhân cùng Sần Hỏi bàn kế giữ Mèo Vạc. Trung Nhân cử Mí Sàng sang Quảng Tây gặp Diu Số, xin viện binh. Diu Số lại cử Vi Cao Chấn đem quân sang giúp Dương.

Đoàn quân Tàu trắng đông nghịt kéo đến biên giới. Vi Cao Chấn nói với các tướng thân tín:

- Cũng như các lần trước, lần này ta cứ đóng quân xa, chờ cho chúng giao tranh. Nếu quân Dương thắng, ta tràn theo. Nếu Dương thua, ta không dại gì mà tham chiến. Ta chỉ giúp những đứa thắng chứ đứa thua, sơ múi gì mà giúp.

Đoàn quân Tàu trắng lôi thôi lếch thếch kéo đi. Quần áo bẩn thỉu, nhem nhuốc. Những gánh nồi niêu, xoong chảo lỉnh kỉnh. Cờ xí lòe loẹt. Phường bát âm đi đầu, ri rỉ tiếng hồ, tiếng sáo.

Dương Trung Nhân đích thân làm Tổng tư lệnh quân Dương. Dương Mí Sàng làm phó tư lệnh. Chỉ huy kỵ binh là Ma Chu Páo, bộ binh là Vàng Dúng Mỉ. Sần Hỏi làm quân sư. Lầu Củ chỉ huy đội quân cận vệ, đi theo Nhân, Sàng.

Đoàn quân theo lá cờ lớn có chữ “Dương” kéo đến chân núi Mã Pí Lèng hạ trại, bày trận chờ quân Hoàng đến nghênh chiến.

Sáng hôm sau, hai toán tuần tiễu của hai phe gặp nhau. Súng nổ phá tan không khí yên tĩnh, báo hiệu thời kỳ giao tranh của quân Hoàng, Dương.

Hoàng Chí Ân, Mã Chính Minh rời đại bản doanh, chĩa ống nhòm về phía trận địa quân Dương, quan sát.

Xa xa, Dương Trung Nhân, Mí Sàng, Chu Páo hiện lên trong ống kính. Ân bậm môi căm tức, băn khoăn.

- Có điều gì làm chủ tướng băn khoăn? Minh hỏi.

- Thằng Trung Nhân thì ta sẽ moi gan nhưng còn thằng Ma Chu Páo, thật đáng thương cho nó!

- Chắc chủ tướng nghĩ nó là em vợ?

- Cái đó một phần thôi. Mẹ Páo cũng là chị em đằng Dương. Bố Páo bị phỉ giết khi bà đang mang thai Páo. Bà về ở với Trung Nhân. Páo sinh ra và lớn lên ở nhà Dương. Khi tôi về ở nhà Dương, tôi và Páo chơi thân với nhau lắm, có cái gì cũng san sẻ cho nhau. Bây giờ thì nó theo Dương, đối địch với tôi rồi!

Ngắm nghía trận địa địch quân xong, Ân, Minh rải tấm bản đồ trên tảng đá, bàn bạc, bày trận.

Một cánh quân làm nghi binh đánh chọc sườn trái quân địch. Một cánh mai phục hai bên đường Mã Pí Lèng. Một đội quân xông ra, giả thua nhử địch vào trận địa.

Ngay khi đó, một tên lính phóng ngựa về phi báo: Sùng Nảo Sình, tướng quân của Dương, trấn ở Lũng Pù đã nhận lời Hoàng phản Dương, chuẩn bị nổi dậy đánh Lũng Pù, làm nội ứng cho Hoàng.

Chí Ân mỉm cười đắc thắng.

Gần trưa, trận tấn công bắt đầu. Cánh quân Hoàng nghi binh nổ súng chọc vào sườn trái quân Dương. Trung Nhân cho Dương Mí Sàng kéo quân chặn. Một cánh quân Hoàng tiến theo đường Mã Pí Lèng đánh vỗ mặt quân Dương. Trung Nhân, Chu Páo kéo quân nghênh chiến. Quân Hoàng đánh một hồi rồi giả thua, kéo chạy.

Vi Cao Chấn thấy quân Hoàng chạy, quân Dương ào ào kéo lên, tưởng quân Hoàng thua, liền hô quân xông vào.

Tiếng tù và rúc, tiếng trống, thanh la liên hồi. Tiếng súng nổ loạn xạ, vọng vào vách núi. Khói súng bay mù mịt cả một khoảng trời. Tiếng ngựa hí vang. Quân Hoàng vẫn chạy dài. Quân Dương, quân Tàu hí hửng phóng vào trận địa quân Hoàng.

Đoàng! Một phát súng hiệu nổi lên, quân Hoàng mai phục sẵn, rũ lá, ào ra bắn như mưa vào quân Dương, Tàu. Dàn đá chuyển động, đá lăn xuống giữa đội hình quân Dương. Những hòn đá to kéo đám người, ngựa xuống sông Nho Quế. Tiếng đá lăn ầm ầm, tiếng súng nổ loạn xạ. Những vệt liên thanh từ hai bên thành núi bắn vào quân Dương. Biết bị mắc mưu, Vi Cao Chấn vội vã ra lệnh thu quân. Dương kéo tàn binh về bản doanh.

Trời chiều. Ánh nắng quái đỏ như máu rắc trên đỉnh núi, đổ xuống dòng sông Nho Quế.

Quân Hoàng cũng rút về trại, mổ bò ăn mừng trận đầu chiến thắng.

Đêm ấy, vây quanh các đống lửa, quân Hoàng nhảy múa, hò reo, uống rượu, hút thuốc phiện thâu đêm. Xác những tên lính Hoàng được bọc trong tấm vải lanh, vùi hờ trong khe đá. Xác lính Dương trôi đầy trên sông Nho Quế.

Chí Ân một mặt cho lính phóng ngựa về Sà Phìn báo tin thắng trận đầu, mặt khác cho quân nghỉ ngơi, dưỡng sức chờ tin Sùng Nảo Sình nổi dậy tấn công lâu dài Lan Xa thì mở đợt tổng tấn công.

Uống xong bát nước gà hầm sâm, Chính Minh quay sang Chí Ân:

- Ta đuổi được quân Tàu đi thì bọn Dương chịu hàng ta ngay!

- Bọn Tàu cậy đông, lấy thịt đè người. Giá còn Hầu Vạn Quả, ta cho sang thí cho ít tiền là chúng rút về, thậm chí theo ta đánh quân Dương. Nhưng chẳng cần, ta cứ đánh bọn Dương thua, là bọn Tàu cũng chạy thôi! Tôi còn lạ gì bọn này.

Có tin thám tử báo, Sùng Nảo Sình đã nổi lên phản Dương. Chí Ân, Chính Minh lập tức cho quân xuất trận.

Được trận thắng đầu khích động, quân Hoàng hăng hái tiến bước. Đoàn bộ binh đi trước mở đường. Đoàn kỵ binh rầm rập tiến theo.

Xuống đến chân núi, một cánh quân nhỏ đánh vào mặt chính, còn đại bộ phận do Chính Minh chỉ huy vòng đánh vào sườn trái.

Giữa trưa, Trung Nhân chỉ huy quân chống đỡ kịch liệt, giữ thế thủ, đề phòng nghi binh như lần trước.

Quân Dương phục trong các khe núi, sau các thân cây, bắn địch, quân Hoàng không thể nào vượt được qua.

Trận đánh đang giằng co thì một tên lính Dương phi ngựa như bay đến trước đại bản doanh, cấp báo với Trung Nhân:

- Sùng Nảo Sình nổi lên ở Lũng Pù, đang kéo quân về Mèo Vạc!

Trung Nhân rụng rời chân tay. Giữa lúc ấy, quân Hoàng tấn công. Ân đích thân chỉ huy cánh đánh phía chính diện, Chính Minh đánh phía trái. Quân Dương kêu gào quân Tàu xung trận nhưng không thấy Vi Cao Chấn động binh. Không thể chống cự nổi, Trung Nhân ra lệnh rút quân về Mèo Vạc.

Thấy quân Dương rút, quân Tàu cũng vơ vét trâu bò, lợn gà mấy bản xung quanh rồi chuồn theo đường Niêm Sơn, Cốc Pàng về nước.

Quân Hoàng bao vây Mèo Vạc, vừa tìm cách phá thành vừa chờ quân Dương hết lương thực, phải đầu hàng. Ân cho người phá những ống bương dẫn nước từ núi về lâu đài Lan Xa, cấm dân không được tiếp tế gạo, bắp cho Dương.

Ân lấy thêm số võ sĩ hộ vệ, cùng đoàn tuỳ tùng về nhà tìm mẹ.

Về đến nhà. Ân gặp mẹ và vợ. Bà mẹ khóc nói:

- Thằng Nhân, thằng Sàng, thằng Páo đều là anh em của con. Giờ chúng đã chịu thua. Con hãy tha tội chết cho chúng.

Ân lắc đầu:

- Mẹ không nhớ, nó làm cha con phải chết trong tù, gia đình ta tan nát ư? Con tha cho nó, ông Hoàng sẽ không tha tội cho con!

Vợ Ân cũng van nài:

- Anh hãy tha cho anh Páo của em. Mẹ chỉ có mình anh ấy là con trai!

Ân xua tay:

- Ai theo chủ nào phải thờ chủ ấy!

Ân dặn mẹ ở trong nhà tránh hòn tên mũi đạn rồi mạnh bước đi ra.

Mấy lần Trung Nhân sai người ra xin Ân cho hàng, Trung Nhân sẽ cống nạp Hoàng, nhưng Ân khăng khăng không nghe. Ân bắt Nhân phải tự trói mình, đầu hàng không điều kiện. Biết hàng, sẽ không thoát chết, Trung Nhân đốc thúc tướng, quân dốc toàn lực mở đường máu chạy qua biên giới sang Tàu.

Dương bắt Sùng Mí Chiu đi theo. Đến giữa đường, Mi Chiu trốn thoát về. Hầu Vạn Quả đi theo quân Dương sang Quảng Tây.

Vàng Dúng Mỉ thấy Dương thua, trong lúc loạn quân loạn quan liền bỏ Dương theo Hoàng.

Chiếm Mèo Vạc xong Ân cho lính đào mả Dương Thụ Nghĩa vất xương ở gốc đa, mặc dù mẹ khuyên can thế nào cũng không được. Mẹ Ân khóc lóc bên đống xương anh bị vất. Ân cho lính tìm kiếm đưa xác Cắm Sìn đã trương phình về Đồng Văn.

Ân cho lính phi ngựa về báo tin chiến thắng trước, còn mình cùng Minh, quân lính đủng đỉnh đi sau.

Bữa đại tiệc mừng chiến thắng cùng đại tang Cắm Sìn được song song tổ chức. Toàn dân Đồng Văn phải cử người tập trung, làm lễ. Trước cổng dinh Sà Phìn được dựng lên một cổng chào lớn bằng gỗ, có kết đèn, kết hoa làm “khải hoàn môn”. Một lá cờ to mang chữ “Hoàng” bay trước gió.

Dân chúng phải mặc đẹp. Các tầng lớp nam phụ lão ấu thành từng đoàn đến tụ tập trước “khải hoàn môn”, hoan hô những dũng sĩ chiến thắng trở về.

Những tay bếp giỏi từ bên Tàu được mời sang làm những món cao lương mỹ vị. Dân chúng phải góp bò, gạo, rượu.

Những cây dình liệu được đốt lên kéo một vệt dài hàng cây số trên con đường rẽ vào dinh.

Chờ cho ở Đồng Văn chuẩn bị xong xuôi, trang trọng, Ân mới kéo quân trở về.

Ân, Minh cưỡi ngựa đi qua “khải hoàn môn” trong tiếng hoan hô vang dậy cả khu rừng. Hai tướng ngẩng cao đầu kiêu hãnh.

Con gấu quý nhất của Hoàng được trói lại. Sùng Vạn Lù cầm khẩu pọoc bắn 3 phát vào đầu gấu, máu phun ra. Một tên lính bưng một bình rượu, hứng vào tia máu.

Tất cả các tướng lĩnh, các chủ tịch xã được triệu đến, mỗi người cầm một chiếc bát nâng trước mặt. Ân, Minh đứng hàng đầu. Hoàng đi trước, Sùng Vạn Lù đi sau nâng bình rượu hoà máu gấu rót vào bát Ân, Minh và những tướng lĩnh.

Mọi người nâng bát rượu ngang mặt. Hoàng trịnh trọng nói lớn:

- Hôm nay, ta mở đại lễ mừng chiến công oanh liệt của quân đội Đồng Văn chúng ta. Hai tướng trẻ Hoàng Chí Ân và Mã Chính Minh đã lập công vẻ vang. Ta chúc mừng chiến công của hai dũng sĩ. Những ai vì bờ cõi xứ Mèo ta mà hiến dâng xương máu của mình, ta sẽ ghi nhớ công lao, trọng thưởng. Còn những kẻ nào phản bội ta, sẽ chết như con gấu kia - Hoàng chỉ vào xác con gấu - Chúng ta hãy uống rượu, hoan hô chiến công oanh liệt này!

Hoàng bưng bát chúc mừng Ân, Minh và các tướng.

Chí Ân thay mặt đoàn quân chiến thắng hô to:

- Chúc Lão quan sống lâu vạn tuế! Vạn vạn tuế!

- Đất Đồng Văn vạn tuế, vạn vạn tuế!

Tiếng hô theo vang động:

- Vạn tuế, vạn vạn tuế!

Các tướng uống những bát rượu hoà máu đỏ tươi. Tiếng reo hò nổi lên. Đoàn múa hát Mèo hát bài “Mừng chiến công”.

Ngay sau đó, tuy trong bụng rất mừng, nhưng Hoàng tỏ ra ngậm ngùi, chấm nước mắt tuyên bố:

- Trong chiến đấu vì sự nghiệp của xứ Mèo tự trị Đồng Văn ta, có người đã anh dũng hi sinh, lấy máu mình tưới cho mảnh đất của ta. Đó là dũng sĩ Cắm Sìn. Không phải là người Mèo ta, từ đất nước xa đến đây, nhưng suốt đời vì người Mèo ta mà hy sinh. Ta ra lệnh, tất cả dân chúng Đồng Văn ta, để tưởng nhớ công lao của người anh hùng đã hy sinh vì mình, phải để tang trong một tháng! Bây giờ chúng ta hãy làm lễ mặc niệm!

- Toàn dân chú ý, giờ phút mặc niệm bắt đầu! Một tiếng hô vang lên.

Mấy khắc trôi qua. Nén hương cháy một đoạn. Hoàng cùng mọi người cúi đầu im lặng, chỉ có tiếng Mỹ Thuận nức nở không kìm được.

Xác Cắm Sìn được đưa về phố Đồng Văn. Mỹ Thuận được cử làm chủ đám tang. Thuận mặc quần áo đen, đội khăn xô, khóc than bên linh cữu Cắm Sìn.

Hoàng ra lệnh cho dân chúng phải làm ma Cắm Sìn theo đúng phong tục người Mèo. Các tướng lĩnh, các chủ tịch xã, dân chúng các nơi phải cử người đến viếng Cắm Sìn.

Một phường hát được triệu đến, hát bài “đưa ma”. Cắm Sìn không có bà con, anh em ở đây, Thuận phải chọn một người Mèo đứng tuổi làm ông “Xổng lì”(1).

Tang lễ được cử hành. Người thổi kèn thổi một bài “cúng ma” bi ai rồi cất giọng buồn thảm hát thay lời Thuận:

Mình chết thật hay mình chết giả?

Mình chết giả thì mình dậy đi!

Mình chết thật thì mình nằm đấy.

Nằm quay đầu vào trong nhà.

Mình chết giả thì mình dậy đi! Dậy đi!

Lúc này, người và vũ trụ đều u mờ, lạnh ngắt!

Mình chết thật hay mình chết giả.

Mình chết giả thì mình dậy đi.

Chết thật ta rửa mặt cho mình,

Rửa mặt chùi ba lần về với dương trần,

Mình chết giả thì mình dậy đi!

Lúc này, người và vũ trụ đều u mờ lạnh ngắt.

Mình chết thật hay mình chết giả,

Mình chết thật thì quay mặt lại,

Lắng tai nghe thầy hát ba mươi sáu bài thần ma,

Chỉ đường chỉ lối cho biết đường đi cùng tiên tổ.

Lúc này, người và vũ trụ đều u mờ lạnh ngắt,

Ta chỉ đường cho mình đến đây,

Ta chỉ đường cho mình đi tìm tổ tiên,

Ta chỉ cho con đường trên.

Ta không chỉ cho mình con đường dưới,

Ta không chỉ cho mình con đường giữa,

Để mình tìm thấy ông bà, tổ tiên.

Hỡi này người chết ơi!

Mấy ông bà già nghe hát, nghĩ không biết tổ tiên, ông bà Sìn ở đâu: Cao Ly, Nhật Bản hay Tây? Tổ tiên ở xa thế, có biết đường mà về không?

Sau khi chôn cất Sìn mồ yên mả đẹp, chiều chiều Mỹ Thuận cùng cô hầu tên là Lầm, mặc quần áo tang, sai lính cáng ra mộ Cắm Sìn vật vã, khóc lóc thảm thiết. Cô Lầm thì cất giọng ca những bài vọng cổ. Giọng Tàu lai Kinh, pha tiếng Sài Gòn nghe rất lạ.

Trong khi đó, ở dinh Sà Phìn, Song, Ân vui mừng vì đã loại trừ được một tên ngoại bang nguy hiểm có thể tiếm quyền. Mụ Síu bớt đi nỗi lo lắng hàng ngày vì mối tình oan trái của con. Hoàng mừng vì bớt được một tình địch ngày ngày hút mất hồn vợ mình. Hoàng dõng dạc tuyên bố:

- Thằng Tây, thằng Nhật, thằng Tàu, thằng… (Hoàng định nói thằng Cao Ly), thằng Dương đều bị đuổi khỏi mảnh đất Đồng Văn linh thiêng này. Chỉ có người Mèo, họ Hoàng ta mãi mãi làm chủ ở đây thôi! Bây giờ ta phải tập trung tinh lực đối phó với bọn Việt Minh! Đối với bọn này, phải hết sức khôn khéo.

Về quân sự Hoàng giữ nguyên tiểu đoàn Đồng Văn:

- Chí Song - tiểu đoàn trưởng.

- Chí Ân - tiểu đoàn phó kiêm đại đội trưởng đại đội 1.

- Mã Chính Lâm - đại đội trưởng đại đội 2.

- Mã Chính Minh phụ trách lính dõng, gọi là dân quân.

- Dịp Chí Tường thay Cắm Sìn cùng Trương Kỳ Minh làm tham mưu.

Ở các xã, các chủ tịch giữ nguyên như cũ. Vàng Dúng Mỉ mới theo Hoàng được cử làm chủ tịch Mèo Vạc.

Để có chiêu bài hợp pháp cho quân đội, Hoàng xin phiên chế tiểu đoàn Đồng Văn vào trung đoàn 171 khu Lao Hà. Lễ thụ phong cho tiểu đoàn Đồng Văn nhập vào quân đội chung được tổ chức trọng thể.

7

Năm 1950.

Giải phóng quân Trung Quốc nam hạ, từ Hoa Trung đánh xuống biên giới, quét mạnh bọn tàn quân Tưởng. Hoàng cho Chí Song, Chí Ân đem quân Mèo, thu thập thêm bọn tàn quân Tưởng, bọn phỉ phục kích ở biên giới đánh lại. Ở các xã, bọn chủ tịch xã như Giàng Sè Páo, Lý Nhè Lùng, Vàng Vạn Ly tập họp dân quân, chờ Giải phóng quân đến thì chặn đánh. Giàng Vạn Sùng đem quân trấn phía Lũng Cú, không cho Giải phóng quân tràn qua.

Nhưng Giải phóng quân tấn công ồ ạt, khí thế mạnh như chẻ tre. Biết không thể lấy trứng chọi đá, Hoàng thay đổi thái độ, cho quân quay lại đánh bọn tàn quân Tưởng, bọn phỉ, đoạt của cải và vũ khí, ra mặt hoan hô chào đón Giải phóng quân. Một vài tên chỉ huy tàn quân Tưởng và phỉ bị Hoàng bắt nộp cho Giải phóng quân, che đậy dã tâm chống đối.

Trong khi đó, lực lượng của ta ngày càng lớn mạnh. Chiến dịch Biên giới thắng lợi, quét Pháp ở Cao Bằng, làm mất một chỗ dựa gần nhất của Hoàng. Nhiều cán bộ được cử lên Đồng Văn hoạt động. Quần chúng dần dần giác ngộ. Hoàng thấy không thể công khai ngăn cản được nên ngoài mặt tỏ ra theo Việt Minh tích cực hơn.

Từ ngày Cắm Sìn chết đi, Dịp Chí Tường đóng vai trò tối quan trọng trong “nội các” của Hoàng.

Tuy mang danh là kỹ sư điện, phụ trách máy nổ của Hoàng, nhưng thực ra đó chỉ là lá chắn bề ngoài. Tường tham gia họp hành, bàn bạc và chỉ huy nhiều lĩnh vực quan trọng. Để hợp lý hoá quyền hạn của Tường, Hoàng phong Tường chức “Quản trị trưởng” Tiểu đoàn Đồng Văn, phụ trách hậu cần. Nhưng Tường cũng chẳng ngó ngàng đến công việc hậu cần hậu kiếc gì. Tường thực sự là quân sư của Hoàng, thay Cắm Sìn. Trương Kỳ Minh thất thế, mờ nhạt bên cạnh một nhân viên tình báo quan trọng.

Cái máy nổ hỏng ư, Tường tháo lắp chữa chạy được ngay. Khẩu súng máy hóc ư, trong khi mọi người còn ngơ ngác, Tường chữa được ngay. Sách tiếng Tàu, tiếng Tây, Tường đọc làu làu. Thuận đặc biệt phục tài Tường khi nói về tình hình các nước Pháp, Nhật, Trung Hoa, Việt Nam, về chiến sự đang diễn ra trên thế giới và trong nước, về đường lối cần có của Đồng Văn. Trong cung chỉ có một người có thể bàn chuyện binh cơ, thời thế tương đắc với Tường là vị nữ quân sư cựu trào: Trần Thị Síu. Síu quý tài Tường, trở thành người thân thiết với Tường.

Vẻ đẹp và tài năng của Tường thu hút ngay cặp mắt xanh của Thuận. Từ đó, mối tình giữa một sĩ quan tình báo từ Đại quốc sang với vợ ông vua Mèo bùng lên mãnh liệt. Biết rõ tính ghen tuông của Hoàng, Tường và Thuận giữ tình cảm kín đáo, Hoàng không hề hay biết.

Cứ mỗi phiên chợ, Thuận mặc quần Âu bó chặt căng, để lộ đôi chân đeo kiềng vàng có “quả bầu” vàng to bằng ngón tay cái, lủng lẳng, cưỡi ngựa hồng, với tư cách là “Hội trưởng hội phụ nữ huyện”, ra trụ sở họp. Còn Dịp Chí Tường cũng nai nịt gọn gàng, với tư cách “Quản trị trưởng tiểu đoàn Đồng Văn” ra Phó Bảng thăm nom nơi ăn ở, tình hình súng đạn, vũ khí của quân lính.

Thế là hai người tha hồ tình tự mà Hoàng không hề hay biết..

Một hôm, vào hậu cung, Tường thấy Hoàng, mụ Síu, Chí Song, Chí Ân, Mí Chiu đang ngồi quanh bàn.

Như đã bàn bạc với Tường từ trước, Mí Chiu nói:

- Tôi và ông Tường đã trao đổi dự kiến về việc thành lập đảng chính trị để tập hợp lực lượng, có tôn chỉ, có mục đích rõ ràng hơn. Hôm nay xin ông Tường trình bày!

Tường khoan khoái. Thế là bước đường của hắn đã có thêm nấc mới, công việc cơ quan gián điệp trao cho hắn đã có cơ hội thực hiện,

Sau khi trình bày sự cần thiết thành lập đảng trong công việc tập hợp lực lượng, Tường đề nghị:

- Vậy xin Lão quan và các vị cho thành lập đảng. Chúng tôi tạm đặt tên là “Cứu quốc tiễu Cộng đảng” xin các vị cho ý kiến!

- Hoàng cùng những người trong phòng bàn bạc, cuối cùng nhất trí với ý kiến của Tường.

Tường được cử làm bí thư, Sùng Mí Chiu làm phó bí thư. Từ đó, Tường và Chiu ra sức tập hợp lực lượng. Ngoài các tướng lĩnh, các đầu ban, đầu ngành ở các xã, chúng còn tập hợp những tên đặc vụ cũ lẩn lút ở Đồng Văn, những tên lái buôn dọc biên giới, những tên trùm phỉ các vùng lục lâm… Mỗi tên một cuộc sống, quyền hành khác nhau nhưng cùng chung một mục đích: “chống Cộng sản, chống Việt minh”, ngăn chặn dân chúng nổi lên lật chúng.

Tỉnh uỷ Hà Giang họp bàn, quyết định đưa cán bộ lên Đồng Văn vận động, giác ngộ quần chúng theo cách mạng, vùng lên giành quyền sống, tự do và dân chủ. Huyện uỷ Đồng Văn được thành lập đóng ở Yên Minh, hướng lên chỉ đạo các mặt công tác Đồng Văn. Ban kinh tế cử cụ Chắt, phụ trách “hãng kinh tế Bắc Hưng”, lên buôn bán thuốc phiện, vàng với Hoàng. Hoàng cử Sùng Mí Chiu ra mở hàng buôn bán với cụ.

Ty Công an được lệnh cử cán bộ lên Đồng Văn bằng hai đường: một đường bí mật, ẩn dưới danh nghĩa các “giáo viên bình dân học vụ lên dạy học cho các con cái thổ ty” để thu thập tình hình. Các đồng chí Đỗ Hợi, Ngô Trọng Hào, Tạ Văn Ngoạn, Trần Đăng Tạo, nhờ Ty Giáo dục giới thiệu lên Đồng Văn. Hoàng phân các “Thày giáo” về các xã dạy con cái các chức dịch. Một đường công khai: xin với Hoàng cho lập đồn Công an ở Đồng Văn, giữ gìn trật tự trị an, giúp Hoàng trừng trị bọn lưu manh, trộm cướp. Không thể chối từ, Hoàng nhận lời.

Các chiến sĩ Phạm Minh Đăng, Hoàng Kiềm, Nguyễn Khảm, Hoàng Trọng Kim… được lệnh lên Đồng Văn.

Phạm Minh Đăng có thân hình to lớn, mặt đen, râu quai nón tua tủa. Đăng quê ở Bắc Ninh, là một Vệ quốc quân. Sau một thời gian tiễu phỉ ở Quảng Ninh, anh chuyển sang Công an khu 10.

Giám đốc Công an khu 10 là cụ Bùi Đức Minh, một chiến sĩ già, chu đáo. Để chuẩn bị cho anh em lên Ty Công an Hà Giang công tác, cụ phân anh em xay thóc giã gạo suốt đêm, tuồn gạo vào “ruột tượng” chuẩn bị ăn đường.

Hôm chia tay cụ dặn:

- Hạn 5 ngày các anh phải tới Ty Hà Giang. Nếu 5 ngày chưa thấy tới, xin “mời” các anh về trồng xong hai đồi sắn rồi mới được lên. Gạo muối phát rồi, nghỉ ở đâu chỉ cần mượn cái nồi là có bữa cơm. Bỏ hoặc cho gạo đi, phiền nhiễu nhân dân là kỷ luật!

Về Hà Giang ít lâu, anh em được lệnh lập đồn Công an ở Phó Bảng, phố Đồng Văn và Khâu Vai.

Đoàn gồm 15 người khăn gói lên đường.

Nghĩ đến cái nơi “u tì quốc” ngày xưa chỉ để đày tù khổ sai, anh em không khỏi lo lắng.

Đoàn người đi bộ lên Đồng Văn. Những đoạn đường ngoằn ngoèo, những dốc cao, hoang vắng. Những câu ca đáng sợ cứ ám ảnh: “Muỗi Bắc Sum, hùm Làng Đán, Đồng Văn bọ chó, gió Thiên Phùng”.

Gần tối, các anh vào quán. Người dẫn đường bảo đó là quán “bà Tẹo” hay “quán quỷ dạ xoa”. Bà chủ quán to béo, mặt đen, dữ tợn như Tôn Nhị Nương trong “Thuỷ hử”. Người ta nói rằng bà đã bốn đời chồng. Ba chồng trước đều bị bà giết, giờ còn một anh chồng thứ tư gày còm, vàng vọt, lúc nào cũng sợ bà như cọp, bà sai như con ở. Tiền nong, vốn liếng bà nắm hết.

Ở vùng hay có cướp bóc, loạn lạc nên nhà nào cũng làm như một cái lô cốt. Tường đóng bằng đất dày. Nhà chia làm nhiều phòng khác nhau. Xung quanh tường có các lỗ như lỗ châu mai, khi bình thường làm cửa sổ, khi có cướp làm nơi bắc súng bắn ra.

Đoàn người vừa ngồi một lúc, từ các ngả đường, nhiều toán người, ngựa lục tục kéo về. Đó là những toán buôn thuốc phiện từ Đồng Văn xuống, buôn muối, dầu hoả từ Hà Giang lên. Mỗi đoàn mang theo cả súng máy. Những bọc hàng đầy ụ trên lưng ngựa, những bầu rượu lủng củng bên hông. Người ta tháo yên cương, “mả páo”, bỏ “lá thí”. Những con ngựa qua một chặng đường mệt nhọc, nằm ngửa ra giơ bốn chân lên trời, lăn lăn lưng trên mặt cỏ, hí vang. Người thì lấy nước, vất vào nắm muối cho ngựa uống. Người thì lấy bắp, lấy cỏ cho ngựa ăn.

Một người hầu dẫn Đăng và anh em vào một căn phòng. Trong phòng, một thùng gỗ lớn trên chất than làm lò sưởi. Một người mang chậu nước cho khách rửa chân. Những tấm phản lớn trên chất đệm cỏ dày. Khách ngả lưng trên nệm cỏ êm ái.

Những mã phu(1) bắt đầu hút thuốc phiện, thuốc bào sòng sọc.

Khách gọi các món ăn. Người ta bưng vào những mâm đầy ụ món ăn ngon lành: thịt bò xào, gà luộc, cá rán. Mỗi mâm ngất ngưởng một bình rượu đặc sánh.

Khách ăn uống nhồm nhoàm, vừa ăn vừa bàn chuyện buôn bán, giá cả, đường sá gian nan.

Những mã phu hát những bài sơn ca hoang dã, buồn buồn, kể chuyện đường rừng.

Toán của Đăng không đủ tiền thuê phòng riêng, đặt những bữa ăn sang, đành vào một phòng, giở cơm nắm ra ăn. Ăn xong, anh em bàn bạc, động viên nhau.

Chiều hôm sau đoàn người đang đi thì người dẫn đường nói lớn:

- Đã đến chân dốc “Quắn Tỷ”(1) rồi!

Anh em ngước nhìn lên. Một dốc cao dựng đứng sừng sững. Một con đường nhỏ ngoằn ngoèo bò ngược. Anh em bắt đầu leo dốc. Mới được một đoạn, người nào người nấy mệt nhoài, thở qua tai ồ ồ, mồ hôi toát ra như tắm. Ai cũng lắc đầu: đúng là dốc “quắn tỷ” thật!

Đến một chỗ rẽ, anh em ngồi lại nghỉ. Tưởng là hết dốc, mọi người giở nắm cơm cuối cùng ra. Ăn xong, người dẫn đường mới nói: “Ta đã đi được nửa dốc”. Anh em ngã ngửa ra, lo lắng không biết chiều ăn cơm ở đâu.

Tối ấy, anh em nằm nhờ một nhà dân ở hõm Cắn Tỷ. Người dẫn đường nói:

- Đây là đất của Vàng Chỉn Cáo. Bề ngoài Cáo là chủ tịch xã, bên trong là người của Hoàng. Cáo thường giết cán bộ ta rồi đổ cho phỉ giết. Anh em phải luôn đề phòng, súng ống sẵn sàng, có động dạng gì phải chiến đấu ngay!

Trời tối đã lâu, ngại mượn nồi của nhân dân, anh em nhịn đói. Cái đói càng tăng thêm cái mệt. Lại sợ quân Cáo đánh úp, anh em trằn trọc không sao ngủ được.

Tiếng gà rừng vừa gáy, mọi người nhổm dậy. Trong nhà người chủ đã dậy nhóm lửa, thổi mèn mén, chuẩn bị di làm.

Lúc này, Đăng mới xem xét cảnh vật xung quanh. Anh thấy thương những người dân quá nghèo nàn, khổ cực.

Căn nhà tối. Ánh lửa trong lò hắt lên đủ soi rõ mặt một người đàn bà gầy còm, hốc hác, trên lưng địu một đứa con ốm yếu. Một bà cụ già đang thái rau lợn. Mặt cụ nhăn nheo. Bàn tay xương xẩu cầm chuôi dao lên xuống mệt mỏi. Hai người đàn bà vừa làm vừa nói chuyện với nhau, tiếng nói líu ríu.

Khói từ trong lò bay mù nhà. Một làn gió thổi, những mạng bồ hóng rơi lả tả.

Ngoài sân, mấy con lợn gầy giơ xương chạy đi chạy lại, kêu hồng hộc đòi ăn. Đàn gà đi đi lại lại tìm kiếm. Mùi phân bò, phân lợn hôi thối bốc lên.

Bữa ăn được dọn ra. Trên một tấm gỗ chỉ vẻn vẹn có bát canh cải nấu với đậu răng ngựa, nhạt thếch, một bát đậu xí chua lòm. Mọi người trộn canh vào mèn mén ăn ngon lành. Những đứa trẻ bụng to, căng như cái trống, xúc những muổng mèn mén ăn nhộm nhoạm.

Anh em loay hoay mãi mới mượn được chiếc nồi đất, thổi cơm. Những người dân nhìn nồi cơm lạ lùng thèm thuồng.

Sương mù vừa tan hết, đoàn đến Cổng Trời. Một tên lính gác cổng hỏi người dẫn đường:

- Lên Đồng Văn hở, có giấy Lão quan không?

Người dẫn đường trả lời:

- Có giấy của Uỷ ban tỉnh!

Tên lính gác xem giấy rồi trả lại:

- Tao không biết tỉnh nào cả. Có dấu vuông của cụ Hoàng mới được lên, đây là dấu tròn không được lên!

Đăng lại phải cho người đi xin phép Vàng Chỉn Cáo. Cáo cũng nói không có dấu vuông không được lên. Đoàn dừng lại ở Cổng Trời, cử một người lên Phó Bảng xin giấy của Hoàng.

Mấy hôm sau, đoàn mới đến được Phó Bảng. Đăng lại lặn lội vào Sà Phìn. May sao, có đoàn ông Trần Cung lên gặp Hoàng. Đăng cùng anh em đi bảo vệ Cung vào Sà Phìn, gặp Hoàng xin lập đồn công an.

Hoàng bề ngoài tỏ ra sốt sắng:

- Được, các ngài lên đây giúp chúng tôi trừ diệt bọn trộm cướp, bảo vệ chính quyền dân chủ, có cần gì các ngài cứ bảo, tôi cho người giúp đỡ.

Nhưng bên trong, Hoàng ra lệnh cho Hoàng Chí Song ở Phó Bảng sai tay chân uy hiếp, dọa nạt anh em. Đêm đêm, những tốp lính Mèo cưỡi ngựa phi quanh nơi ở, bắn loạn xạ. Đạn bay vèo vèo quanh.

Nhà không có ở, anh em nhờ một nhà dân. Ăn càng kham khổ. Mỗi tháng, một người được 240 đồng bạc Tài chính, đổi được 2 đồng bạc già. Ăn một tháng ít ra hết 5 đồng bạc già. Làm thế nào đây?

Biết nỗi khó khăn của Đăng, cụ Chắt bảo anh:

- Cứ đem số tiền của anh em, tôi bán cho thồ muối. Đem thồ muối đó đổi lấy bạc già mà nuôi nhau.

Mọi người làm theo lời cụ. Anh em còn phá đất tăng gia, vừa làm vườn vừa công tác.

Mối lo lắng nhất của anh em là không làm được việc. Hàng ngày, bao chuyện cướp bóc, đánh đập nhưng Công an không can thiệp được. Đụng đến người nào là lính Mèo xông đến đánh tháo, cướp lại.

Một buổi, Đăng bàn với anh em, quyết tâm phải xin trụ sở lập đồn. Làm thế nào bây giờ? Anh em im lặng suy nghĩ. Bỗng Đăng nói:

- Tớ biết mụ Síu rất có quyền hành. Chỉ mụ mới giải quyết được việc này. Tính mụ ưa nịnh, vì thế phải khích mụ. Mụ có nhà mở sòng bạc, giờ bỏ không, ta phải tìm cách moi căn nhà này. Các cậu kẻ sẵn một cái bảng đề “Ty Công an Hà Giang, đồn Công an Phó Bảng”. Khi nào tớ vẫy tay ra lệnh thì treo bảng đó lên!

Mấy hôm sau, chờ Síu ở Sà Phìn ra ngôi nhà riêng ở Phó Bảng, Đăng liền sang gặp mụ.

Mụ Síu đang ngồi trước lò sưởi, đọc quyển “Tam quốc” chữ Hán nhỏ li ti. Một chiếc “điếu can” bịt bạc dựng bên cạnh. Thấy một thanh niên mặt đen bóng, tuổi trẻ mà râu quai nón mọc tua tủa quanh cằm, người lực lưỡng, mụ Síu đặt sách xuống sập, chắp tay trước ngực cung kính:

- Xin chào đại nhân!

Đăng cũng lễ phép:

- Không dám, xin chào cụ!

Mụ Síu mấp máy đôi môi mỏng dính bôi son đỏ loét:

- Đại nhân lên đây đã lâu chưa?

- Dạ, tôi mới lên đây được mươi hôm. Cụ đi vắng. Hôm nay mới gặp, chúng tôi vào đây thăm sức khỏe cụ.

Mụ Síu gật gù tỏ vẻ hài lòng, cao giọng:

- Trên này có nhiều tên ghê gớm lắm, đầu trộm đuôi cướp, lưu manh côn đồ. Lại còn có kẻ hống hách, bạo ngược (Mụ muốn ám chỉ Song, Ân, lâu nay mẹ con mụ ghét, muốn trị). Đại nhân lên đây, theo lệnh Chính phủ trừng trị chúng cho dân, chúng tôi được nhờ!

- Dạ, có việc gì, nhờ cụ giúp đỡ thì chúng tôi mới làm tròn trách nhiệm được ạ!

- Đại nhân dạy quá lời!

Chuyện trò thêm một lúc, tâng bốc mụ Síu lên mây xanh, Đăng mới nói:

- Có một việc quan trọng, chỉ có cụ giúp mới được, muốn nhờ cụ!

Mụ Síu thấy nở ruột nở gan, cười dễ dãi:

- Có chuyện gì đại nhân cứ dạy.

- Dạ, chúng tôi lên đây, không tìm đâu ra nhà để lập đồn. Cụ Hoàng hứa cho nhưng chưa có. Cụ có nhà mở sòng bạc, lâu nay không dùng, vậy mong cụ làm phúc cũng như làm giàu, cho chúng tôi mượn. Chỉ ít lâu, cụ Hoàng cho nhà, chúng tôi sẽ trả lại cụ!

Nghe nói, mụ Síu nghĩ, nhà bỏ không, bò ngựa cứ đến ỉa, giờ cho mượn, vừa sạch nhà, vừa được tiếng. Sau này mình còn dựa vào đám này, buôn bán, chộ nạt bọn khác, với lại thế nào chả có tiền thuê! Mụ thong thả:

- Kể ra, nhà cần dùng nhiều việc, nhưng đại nhân cần thì chúng tôi xin để đại nhân dùng tạm. Khi nào có nhà, đại nhân trả cho tôi!

Đăng vui vẻ:

- Xin đa tạ cụ!

- Có gì mà phải đa tạ. Tôi một lòng một dạ theo Chính phủ. Giúp đại nhân tức là giúp Chính phủ. Ông Mai Trung Lâm lên đây, có gì tôi cũng giúp. Nhà ấy, kể cho thuê, cũng khối tiền. Tôi chả lấy tiền nong của Chính phủ làm gì. Thỉnh thoảng, thiếu ăn chỉ xin đại nhân giúp cho ít muối. Mụ cười nửa đùa nửa thật.

Đăng vội ra hiệu. Chiếc bảng được dựng ngay lên.

Một tuần sau, mụ Síu cho người đến xin muối. Đồn không có, mụ giở mặt đòi tiền thuê. Đồn không có tiền trả, mụ đòi nhà. Anh em hứa, khi nào ông chủ tịch huyện Hoàng cho nhà thì anh em trả mụ. Mụ tức, không làm gì được, cứ sai người đem bò, ngựa, đến cột xung quanh, ỉa đái lung tung. Sáng nào, anh em cũng phải hót phân bò, phân ngựa quanh nhà.

Dịp Chí Tường lập kế, xúi Hoàng và bọn tay chân ở các địa phương tìm mọi cách ngăn cản công việc của các chiến sĩ công an.

Một lần, Đăng cùng anh em được lệnh đi bắt tên người Mèo vừa giết một người Tày ở Mậu Duệ. Đang giải tên kia đi trên đường, Đăng thấy ở phía trước, lính Hoàng lố nhố kéo đến định giết anh em, anh đành thả tên cướp đi. Khi quân Hoàng đến, không thấy người bị trói, chúng mới hạ súng để anh em đi qua.

Ở Phó Bảng được ít lâu, các chiến sĩ chia thành ba nhóm: một nhóm đóng lại ở Phó Bảng, một đóng ở phố Đồng Văn, còn một đóng ở Khâu Vai.

Khảm chia tay Đăng, dẫn năm chiến sĩ về phố Đồng Văn.

Vừa mới đến phố, Khảm giật mình thấy một người Mèo to lớn, ngồi trên mình ngựa, tay xách một cái đầu lâu có cái lưỡi lè ra, máu thâm tím, tóc rũ rượi. Mấy người dân nhìn theo lắc đầu:

- Lại một người bị giết!

Khảm hỏi một người Kinh ở phố:

- Người ấy vì sao bị giết?

Người dân nhìn quanh, không thấy ai, mới dám nói:

- Tên Hoàng ra lệnh cho các địa phương, nếu gặp những kẻ khả nghi, cả những cán bộ như anh, thì giết, lên cụ lĩnh thưởng. Mỗi đầu là một yến muối đó!

Khảm lập đồn công an ở phố. Bên cạnh đồn có đội quân Mèo do Sùng Dỉ Sèng chỉ huy. Sèng luôn cho lính khiêu khích công an.

Một hôm, Sèng uống rượu say, mặt mũi đỏ gay, dẫn quân ra chợ. Giữa lúc đó, Khảm và anh em đang chặt cây óc chó vì thấy cây đã bị khô, sợ đổ xuống nhân dân trong những phiên chợ. Sèng đi đến, quát:

- Sao mày dám chặt cây? Cái gì ở đây cũng là của cụ Hoàng cả!

- Cây sắp đổ, tôi chặt để bảo vệ nhân dân!

- Láo!

Vừa nói, Sèng vừa rút roi da quật tới tấp vào mặt Khảm. Bọn lính xung quanh xông vào đánh anh em. Trong túi Khảm có khẩu súng quay “Sanh-ê-chiêng”. Đã ba lần anh cho tay vào túi, móc súng, toan nổ vào mặt tên hung hãn. Nhưng chợt nhớ đến lời dặn của đồng chí Trưởng ty trước khi đi: “Lên đó, đồng chí phải hết sức chịu đựng. Có chết chóc, hy sinh, một mình chịu thôi”, anh lại rời tay khỏi súng. Anh biết rằng, nếu bắn Sèng, vin vào cớ đó, Hoàng sẽ đuổi tất cả cán bộ ở Đồng Văn, bắt và giết hết cơ sở của ta.

Được thể, Sèng đánh anh túi bụi. Mình mảy bị vết roi rươm rướm máu. Quần áo rách tả tơi.

Một lúc sau, bà con trong phố biết chuyện, chạy đến đưa Khảm về đồn, lấy mật gấu, rượu xoa bóp cho anh. Hôm sau bà con cùng anh em trong đồn khiêng Khảm về Yên Minh chạy chữa.

Trong khi đó, ở Khâu Vai, Hoàng Trọng Kim cũng gặp bao trở ngại. Nhiều lúc ức lắm, nhưng Kim đã phần nào quen thuộc với đời sống miền núi nên nén được.

Kim là người Tày, quê ở Bắc Quang. Gia đình nghèo, bố anh muốn con có đời sống nhàn nhã, có miếng ăn, cho con đi học làm thày cúng. Ông tính toán kỹ lưỡng, chẳng nghề gì béo bở bằng cái nghề thày cúng. Chỉ dăm ba chữ, vài câu thần chú, vài mánh khóe lừa bịp, là có thể kiếm miếng ăn sang. Lại còn được bao người mang ơn mang huệ suốt đời, kính nể, cầu cạnh.

Mới đầu Kim cũng thích nghề này lắm. Nhưng đến năm 16 tuổi, gặp một số cán bộ từ xuôi lên, nói chuyện về Tổ quốc, cách mạng. Tuy chưa hiểu sâu sắc nhưng thấy cách mạng là tốt, anh đi theo làm liên lạc. Thời gian sau, anh hiểu thế nào là cách mạng, là Việt Minh, được xung vào đội “Cảnh vệ xung phong” rồi chuyển sang làm công an.

Nhận nhiệm vụ lên Đồng Văn lập đồn công an, anh biết rằng rất nguy hiểm, gian khổ. Chẳng thế mà những người công tác ở Đồng Văn, được coi như hoạt động vùng địch hậu.

Đồn công an Khâu Vai ở cạnh trại lính Mèo do Tráng Cố Phủ chỉ huy. Phủ theo lệnh Hoàng tìm mọi cách dung dọa và ngăn trở hoạt động của đồn.

Một lần, bọn lính ra cướp hàng ở chợ. Kim và chiến sĩ Hòa cùng một số người dân chống lại, Tráng Cố Phủ cho lính bắt Hòa vào giam ở trại lính, đánh đập tàn tệ. Kim phải đấu tranh mãi chúng mới thả.

Lần khác, công an bắt hai tên tướng cướp Sùng Nảo Sình và Mô Mí Nô. Chúng vừa cướp của dân. Ta giam ở đồn công an. Buổi tối, Phủ đến đồn, rút khẩu pọoc cầm lăm lăm trong tay, hỏi:

- Mày là trưởng đồn?

- Tôi là trưởng đồn ở đây!

Phủ hất hàm:

- Thằng oắt con mà cũng trưởng đồn. Sao mày dám bắt người Mèo ta?

- Nó ăn cướp, tôi phải bắt!

- Mày là gì, mà dám bắt?

- Chúng tôi là lính Cụ Hồ!

- Lính Cụ Hồ thì về xuôi mà bắt người, đây là đất của cụ Hoàng! Không thả ngay, ông giết!

- Cụ Hoàng là đại biểu Quốc hội, là chủ tịch huyện, theo Chính phủ Cụ Hồ. Các anh là lính cụ Hoàng, các anh phải theo Chính phủ Cụ Hồ.

Phủ chửi om xòm. Biết trước thế nào Phủ cũng sang đòi hai tên này, buổi trưa Kim đã cho người về Sà Phìn, xin chữ ký của Hoàng. Lúc này người đi xin chữ ký đã về, Kim đưa cho Phủ xem và nói:

- Đây, cụ Hoàng đã đồng ý bắt hai tên cướp giải về cho cụ!

Phủ không dám chống lệnh Hoàng, đành rút lui.

Nửa đêm, Đăng đang nằm, một tên lính Hoàng vào báo:

- Phỉ Tàu định tấn công Phó Bảng, các ông rút khỏi đồn, ra rừng ngay!

Đăng và anh em họp bàn. Phỉ tấn công thật, hay là chúng định khử anh em đây? Phải đề phòng. Có khả năng chúng nhử ta ra ngoài để diệt.

Đăng vào trong ngôi “nhà trắng”. Song, Ân, Dịp Chí Tường đang bàn bạc.

Song nói với Đăng:

- Các anh phải rút ngay, không thì rất nguy hiểm. Chúng tôi sẽ cho quân rút khỏi nơi đây, nhử cho phỉ vào để chúng tôi bao vây, tấn công. Các anh ở lại, chúng tôi bắn phải thì làm thế nào?

Biết chắc chắn là chúng định diệt mình, Đăng nói:

- Các anh để chúng tôi ở đây. Khi các anh tấn công vào, chúng tôi ở trong đánh ra. Chúng tôi không sợ!

Nói rồi, Đăng cho anh em vào cả ngôi “nhà trắng”. Ngẫm nghĩ một lúc, Song rút ra một mảnh giấy đưa cho Đăng:

- Anh viết báo cáo tình hình gửi Ủy ban đi!

Đăng nhìn vào góc nhà. Dịp Chí Tường, Sùng Dỉ Sèng cùng một số tên cầm súng lăm lăm. Chờ cho Đăng cặm cụi viết, chúng sẽ bắn anh. Biết thế, Đăng trả lời:

- Đây là việc quân sự của anh, anh viết đi, tôi không viết!

Song luống cuống nghĩ ra cách khác. Hắn sẽ ra khỏi nhà, để cho bọn Tường tìm cách hạ thủ Đăng. Song nói với Đăng:

- Anh ở lại đây, tôi đi báo cáo Ủy ban.

Ngay lúc đó, anh em công an kéo sang đưa Đăng về đồn. Đăng chia người canh gác, sẵn sàng chiến đấu đến cùng nếu quân Song tấn công.

Đêm ấy và ngày hôm sau, không thấy phỉ tấn công. Một cơ quan sở cho biết, đêm đó, quân Hoàng phục các ngả đường, chỉ chờ anh em công an ra là tiêu diệt rồi đổ cho phỉ giết.

Anh em càng thấy bàn tay thao túng của Dịp Chí Tường. Phải tìm cách bắt Tường mới có thể hoạt động được.

Một hôm, Đăng sang thăm mụ Síu. Sau những câu hỏi han xã giao, Đăng ca thán:

- Dạo này ông Dịp Chí Tường có nhiều quyền quá. Điều gì ông nói, cụ Hoàng cũng nhất nhất nghe theo. Cứ đà này thì rồi chẳng mấy lúc, chẳng còn ai dám đụng đến ông ấy. Công an chúng tôi đã đành, nhưng còn cụ và bà Thuận nữa…

Mụ Síu nghe lời Đăng nói, lộn ruột với Tường lắm rồi, gật gù tán thành. Đăng nói tiếp:

- Chúng tôi cũng thấy lo cho cụ Hoàng, muốn tìm cách trừ hậu họa cho cụ, nhưng không biết làm gì. Cụ luôn luôn ở bên cụ Hoàng, cụ khuyên một tiếng thì dân Đồng Văn được nhờ.

- Tôi cũng nghĩ như ông, nhưng còn phải tính.

Mấy hôm sau Síu gặp Thuận bàn bạc nhưng Thuận đang say mê Tường, không nghe lời mẹ.

Một hôm, sau buổi tụng kinh niệm Phật, mụ Síu đang sắp tràng hạt bỏ vào chiếc tráp khảm trai thì Hội vào báo là Hoàng cần gặp gấp.

Síu cởi áo chùng, cất quyển kinh, đủng đỉnh vào cung.

Hoàng vừa dứt bữa thuốc, đang đăm đăm suy nghĩ, thấy mẹ vợ vào, vội hỏi:

- Có ông Dương Kim Đao, đại diện Ủy ban tỉnh lên gặp tôi, xin bắt Dịp Chí Tường. Thật nan giải, bà nghĩ thế nào?

Mụ Síu trầm tĩnh:

- Bây giờ Chính phủ Việt Minh mạnh lắm. Vùng biên giới đã được thông. Giải phóng quân Trung Quốc bao bọc ta. Chỉ cần một lời đề nghị của Việt Minh là chúng tràn vào làm cỏ ta. Cán bộ Việt Minh cũng tràn lên đây. Nhiều tên người Thổ, người Mán, cả người Mèo nghèo khổ cũng nghe lời bọn cán bộ. Bọn người Hoa thì sẵn sàng nghe theo Giải phóng quân. Ta không thể ra mặt chống cự lại chúng, phải lựa chiều gió mà che.

Mụ uống một hớp nước đào pha đường rồi tiếp:

- Thằng Tường làm ăn lộ liễu quá. Bọn Việt Minh biết tỏng nó là gián điệp rồi. Đây là lệnh của Chính phủ Việt Minh, ta không nên chống lại, vì thằng Tàu này mà mang họa vào thân.

Hoàng băn khoăn:

- Thằng Song vừa được Việt Minh gọi đi học lục quân. Tôi không muốn cho nó đi, nhưng nó nói nên đi. Học được bài bản quân sự của Cộng sản để chống lại Cộng sản càng hay. Tôi muốn đợi hỏi ý nó không biết thế nào?

Mụ Síu xua xua chiếc điếu can:

- Không cần hỏi thằng Song! Đợi đến bao giờ nó mới về? Mà có về, nó cũng không giao. Lần chần càng hại cho ta! Với lại, xem ra thằng Tường cứ định gạ gẫm con Thuận! Phải tống nó đi!

Nghe lời vị cựu quân sư, máu ghen trong người nổi lên, Hoàng nhận lời giao Tường cho Việt Minh. Kế hoạch bắt Tường được sắp sẵn.

Trong khi đó, các chiến sĩ Công an khẩn trương chuẩn bị bắt Tường.

Đã ba hôm, anh em công an tập trung về Phó Bảng bí mật nằm trên căn gác ở đồn, không ló ra đường, chờ lệnh. Hôm thứ nhất, anh em được lệnh khoảng 5 giờ sáng thì hành động, nhưng Hoàng chưa nghe nên lại hoãn. Hôm thứ hai không tin gì.

Mãi hôm thứ ba mới được lệnh đón Tường.

Ngay sau đó, một tên lính từ Sà Phìn phóng ngựa ra Phó Bảng đưa cho Tường một bức thư của Hoàng. Trong thư nói, Hoàng ốm nặng, cần gặp Tường ngay.

Dịp Chí Tường vội vã phóng ngựa vào Sà Phìn.

Hắn xuống ngựa, vội vã vào cung. Vừa qua cổng, Sùng Vạn Lù cùng quân cấm vệ đã mai phục sẵn trong dinh ập ra bắt. Tường ngơ ngác không hiểu, hỏi Lù:

- Sao ông bắt tôi?

- Lệnh Lão quan cho bắt mày!

Tường chợt hiểu, nghiến răng chửi kẻ lật lọng.

Tường bị Lù dẫn giải về nộp cho Đăng. Trước khi Lù đi, mụ Síu dặn nhỏ:

- Bọn thằng Chiu, Quả, Văn mà biết, thế nào cũng cho quân đuổi theo đánh tháo cho Tường, phải đi đường tắt, nghe chưa?

Lù nghe lời mụ, dẫn Tường đi theo đường tắt. Đúng như dự tính của mụ. Lù vừa dẫn Tường đi khỏi Sà Phìn một lúc thì Mã Học Văn, Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả phóng ngựa về Sà Phìn, đi thẳng vào cung, rập đầu hỏi Hoàng:

- Sao Lão quan lại giao Tường cho Việt Minh?

Mụ Síu ngồi bên cạnh, đập tay xuống sập quát:

- Ta giao đấy, ta giao đấy! Bọn các người không hiểu thời thế, định cho Giải phóng quân và Việt Minh làm cỏ mảnh đất Đồng Văn này sao?

Hoàng ậm ờ, bứt đầu nhăn nhó.

Bọn Văn rút ra ngoài, bàn cách đánh tháo cho Tường. Chúng lấy thêm quân, phi ngựa theo đường chính, đuổi theo. Đồng thời lệnh cho bọn lính gác Phố Cáo, Cổng Trời giữ Tường lại.

Lù dẫn Tường đi tắt, thoát khỏi sự bao vây của Văn. Phạm Minh Đăng cùng các chiến sĩ công an đón Tường dẫn đi tiếp.

Sáng hôm sau, trông thấy Đăng, Tường cười gằn:

- Tôi không bao giờ nghĩ sẽ gặp ông như thế này!

Đăng cũng cười:

- Ta gặp nhau như thế này là điều tất nhiên thôi!

8

Cho quân đuổi theo Sùng Vạn Lù để cứu Dịp Chí Tường không kịp, Mã Học Văn bực bội trở về nhà.

Giữa lúc đó, Mã Chính Lâm cũng về thăm. Hai cha con ngồi vào mâm rượu. Đặt chén xuống mâm, Văn nói với con:

- Bây giờ con đã trưởng thành. Con có nghe người ta nói, ở Đồng Văn này, hiện nay có bốn trang vương tôn anh hùng chỉ huy quân đội Đồng Văn, là con anh con và Song, Ân? Vậy con phải xứng đáng là người họ Mã ta, là người Mèo ta, phải như con hổ, con báo, không như con hươu, con nai.

- Dạ!

- Có chuyện cha muốn nói với con từ lâu!

- Thưa cha, chuyện gì cha cứ dạy!

Văn đặt chén, giọng lắng hẳn xuống:

- Ngày xưa cha và ông Sính Và cùng bị Tây bắt giam trong một nhà tù. Cha bị tù vì chỉ nghe theo lệnh của cụ Đạo, không nghe theo châu đoàn Nguyễn của Tây, đã từng chỉ huy quân Mèo chống lại châu đoàn. Ông Và tù vì bị Nghĩa tố cáo tội giết con. Ở trong tù, nghe nói cha có hai con trai, ông có con gái út là Vàng Thị Mai, em Chí Ân, cha và ông hứa với nhau sẽ làm thông gia. Anh Minh con thì đã có vợ, còn con. Con Mai cũng đủ “công, dung, ngôn, hạnh”, cha muốn con và con Mai thành gia thất. Con thấy thế nào?

Còn trẻ, đang say mê trận mạc, chưa muốn lấy vợ, nhưng ý cha đã thế, Lâm không muốn cưỡng lại. Từ trước đến nay, Lâm nhất nhất nghe theo lời cha.

Mã Học Văn sung sướng mỉm cười. Nhưng ngay sau đó, Văn lo âu, nói tiếp:

- Còn chuyện nữa, cha cũng muốn nói với con. Cha được nghe những cán bộ lên đây, ông Mai Trung Lâm, ông Thanh Phong nói về Chính phủ Việt Minh. Cứ như lời họ nói thì Chính phủ Việt Minh tốt với dân nghèo, nhưng không tốt với những người giàu có, quyền thế. Con biết đấy, cụ Hoàng chẳng ưa gì Chính phủ Việt Minh. Vì thời thế, bề ngoài cụ phải tỏ ra theo mà thôi, nhưng bên trong, việc cụ, cụ cứ làm. Cụ phải chống lại đến cùng, không thì mất hết quyền thế, tiền bạc. Con là tướng của cụ con phải theo cụ. Đừng có nghe bọn cán bộ lên dỗ ngon dỗ ngọt. Theo họ rồi mất đầu con ạ! Trước sau, như cha, con phải tận trung, không được phản lại họ Hoàng!

- Dạ!

Văn mỉm cười nhưng vẫn không trút được nỗi lo âu.

Đúng như nỗi lo lắng của Văn, lâu nay Lâm có nhiều suy nghĩ khác thường. Vừa qua, nhiều cán bộ lên Đồng Văn hoạt động, Lâm gặp gỡ, trò chuyện. Trong số đó có ông Nguyễn Mạnh Giao. Tiếp xúc với ông, Lâm thấy ông hiểu rộng, biết nhiều, tính điềm đạm. Vốn ham hiểu biết, Lâm gần gụi và quý mến ông. Những buổi tâm sự, trò chuyện thân mật giữa hai người kéo dài đến khuya. Ông thích cùng Lâm đi săn trong rừng vắng. Trong những buổi đi săn, hai người càng thân mật và cởi mở.

Chuyện trò với ông, Lâm hiểu rằng chính phủ Việt Minh, không như Hoàng nói, là muốn đưa người Kinh lên tiêu diệt hết người Mèo chiếm lấy Đồng Văn, mà Chính phủ đó thương yêu người Mèo.

Một hôm, ngồi trên núi, nhìn xuống những người dân rách rưới đang trồng bắp dưới nương, ông Giao hỏi Lâm:

- Anh thấy đời sống người Mèo ta thế nào? Đã no chưa? Biết chữ chưa?

Lâm thở dài:

- Có người còn chết đói dọc đường, dân Mèo còn đói lắm. Có mấy ai biết chữ đâu, trừ con cái những người giàu có.

- Thế thì, làm sao cho dân khỏi đói, khỏi dốt?

Lâm không biết trả lời thế nào.

- Cụ Hoàng có làm cho dân Mèo no ấm, biết chữ không?

Lâm im lặng. Nói là cụ Hoàng làm cho dân no ấm thì không đúng, cụ Hoàng chỉ vơ vét làm giàu chứ bao giờ nghĩ đến đân.

Ông Giao suy nghĩ một hồi, chưa giải thích cho Lâm vội, lại hỏi:

- Anh có biết chuyện cụ Hoàng liên hệ với Pháp không?

Lâm lắc đầu.

- Thế anh có biết Cắm Sìn là người của ai không?

- Không.

- Tại sao dưới xuôi lên, nó không qua thị xã Hà Giang mà lại qua đường Bảo Lạc? Tại sao không do Chính phủ giới thiệu mà đi lén lút như tên buôn lậu thế?

- À, ông nói thế thì tôi hiểu.

- Tôi tin anh, nói cho anh hiểu điều này, Cắm Sìn là người của Pháp cử lên đây đấy. Pháp cử Cắm Sìn lên nắm ông Hoàng và các anh, nắm người Mèo. Tôi thấy người dân Mèo tốt, nhưng người cầm đầu chưa tốt…

Từ đó, Lâm luôn luôn suy nghĩ về những điều ông Giao nói. Gặp những cán bộ Việt Minh trong các đoàn bình dân học vụ, thương mại, Lâm gần gũi hỏi han. Lâm hiểu dần cách mạng và Việt Minh, thấy dần sự thật về Hoàng. Anh thấy cần phải ủng hộ Việt Minh, ủng hộ những người theo Việt Minh, bảo vệ người dân Mèo, chống lại sự xâm nhập của Pháp và bọn tay sai của Pháp.

Biết con lâu nay chểnh mảng việc quân cơ của Hoàng, hay trầm tư suy nghĩ, gần gũi cán bộ Việt Minh, Văn lo lắng. Từ lo lắng Văn sinh ra buồn bã, mất dần những hy vọng vào con cái, vào sự nghiệp của dòng họ Mã mình. Chà, thời thế nó chuyển vần đến lạ. Có lẽ thời kỳ hoàng kim, thịnh vượng nhất của Đồng Văn, của họ Hoàng, họ Mã đã đến lúc hết rồi sao?

Mã Học Văn còn dặn dò con nhiều điều. Mãi đến khuya tiệc rượu mới tàn. Sáng hôm sau, Văn cùng con lên đường về Sà Phìn.

Người ra dắt ngựa cho Văn vào tàu không phải là Vù Mí Kẻ, mã phu của Hoàng, mà là một tên lính lạ. Vào cổng, Văn hỏi Thào Sè Na:

- Vù Mì Kẻ đi đâu rồi?

Thào Sè Na thở dài, giọng khàn như hết hơi thuốc phiện:

- Nó xin thôi làm mã phu, đi theo Việt Minh rồi! Cứ đà này, rồi cụ Hoàng hết người mất thôi!

Nghe tin Kẻ bỏ đi, Văn thất vọng, nhưng Lâm mừng mừng. Lâm nghĩ, thế ra chẳng phải chỉ một mình ta xa lánh cụ Hoàng, theo Việt Minh mà còn nhiều người khác. Ngay cả những người trong dinh Sà Phìn này.

Thấy Lâm suy nghĩ, Văn nói, cố phá vỡ những chuyện đang ám ảnh con:

- Thằng Kẻ, nó con nhà khố rách áo ôm, kẻ tôi đòi, nó làm thế, còn chúng ta là dòng dõi danh giá, bầy tôi của cụ Hoàng, ta khác, con ạ!

Bước chân vào đến tiền dinh, Văn bỗng thấy không khí rộn rập lạ. Những người đầu bếp tất bật chạy lên chạy xuống. Những cô gái chuẩn bị váy áo mới. Trong cung, từ sân đến nhà đều quét sạch sẽ. Những tấm gấm thêu chăng quanh tường. Xung quanh dinh treo đèn, kết hoa.

Văn quay sang hỏi Na:

- Có việc gì mà vui thế?

Thào Sè Na cười vui vẻ:

- Lão quan chuẩn bị đám cưới bà năm ạ!

Văn nhíu đôi lông mày rậm xếch:

- Lão quan cưới ai?

- Dạ thưa tướng quân, cưới cô Hội!

- À!

Văn lắc đầu, ngạc nhiên. Chuyện này Văn không biết từ trước. Đối với Văn, việc Hoàng lấy Hội cũng lạ như chuyện lấy Mỹ Thuận. Không hiểu tại sao, những cảnh cưới vợ không bình thường của Hoàng cứ lặp đi lặp lại… Nguyễn Thị Hội đang trang điểm. Hội sinh ra ở một làng thuộc tình Hà Đông xa xôi. Bố mẹ Hội nhà nghèo, quanh năm cày thuê, cuốc mướn mà không đủ ăn, không có mảnh đất cắm dùi. Hội rất đau xót khi nghĩ đến cái chết thảm thiết của cha mẹ, năm Ất Dậu. Hôm ấy, bố, mẹ, anh trai, em và Hội bồng bế nhau ra ngã ba làng ngồi chìa tay ăn xin. Khốn nỗi, những người đi qua cũng đang đói lả, chẳng ai cho anh em Hội được thứ gì. Đến tối, Hội đói lắm rồi. Đêm ấy, Hội ôm em co quắp ngủ. Sáng dậy Hội vừa dịu mắt nhìn thì chao ôi, bố mẹ chết cong queo bên đường. Thằng Hải vẫn còn nhay nhay vú mẹ. Hội òa lên khóc. Mấy người đi qua ném xác bố mẹ Hội lên chiếc xe bò kéo đi. Sau đó anh em Hội chia lìa mỗi người một ngả. Anh Đàm đi ở cho một bà cô họ xa. Em Hải được một người đón đi làm con nuôi, còn Hội được một người đàn bà dẫn về nhà, nuôi một thời gian rồi bán cho ông Chánh Tiên làm con ở.

Hội chăn trâu cắt cỏ cho ông Chánh được mấy tháng thì bà Be, người ở làng, ra Hà Nội buôn bán, về làng. Thấy Hội thùy mị, dễ thương, bà Be mà cả với ông Chánh Tiên. Hai bên cò kè mãi, cuối cùng ông Chánh nhận bán Hội cho bà. Bà đưa Hội ra Hà Nội, nuôi một thời gian cho khoẻ mạnh, béo tốt. Hội cứ tưởng rằng bà Be thương người, quý Hội, cho ăn ngon, mặc đẹp. Nhưng không, sau khi thấy Hội béo tốt, sáng sủa, bà Be đưa Hội lên Đồng Văn bán cho mụ Síu.

Từ trước đến nay, ngoài nghề buôn bán hàng hóa, cà phê, thuốc phiện, mụ Síu còn buôn cả người. Mụ đã từng nuôi nhiều cô gái để hầu hạ mình rồi bán cho bọn thương gia và những người giàu có. Biết Hội là món hàng tốt, Síu nhận ngay làm con nuôi rồi đưa vào Sà Phìn làm người hầu cho Hoàng.

Từ đó đến nay thấm thoát đã 6 năm trường. Qua những bỡ ngỡ ban đầu, Hội dần dần quen với cuộc sống của kẻ tôi đòi. Khi thì bị Hoàng hành hạ, khi thì bị mẹ nuôi đánh đập. Một lần, mụ Síu sai Hội đun trứng cáy, món ăn mang từ vùng biển lên. Hội nhãng ý để cháy già một chút. Bà mẹ nuôi cầm ngay chiếc điếu can đánh túi bụi làm Hội Thâm tím mặt mũi. Hội cứ phải cắm răng chịu đựng.

Ngày ngày, Hội chỉ còn biết chuyện trò với những người hầu khác như Khánh, người cùng quê với Hội cũng bị bán lên đây; cô Lầm, người Hoa, cô Tý, cô Ngần, cô Thịnh…

Khi biết rằng Thuận không sinh đẻ được nữa, lại không còn đứa con trai nào để nối dõi tông đường, Hoàng ngỏ ý muốn lấy vợ tư. Thuận cũng muốn có người chăm sóc chồng để có thời gian đi lại với Dịp Chí Tường và những nhân tình khác nên để Hoàng cưới cô Ngần. Thuận nghĩ rằng Ngần là người ở nên dễ bảo. Nhưng khi Ngần có mang, sợ Ngần đẻ con trai, thu hút hết của cải, mẹ con Thuận bàn nhau tìm cách ám hại Ngần.

Một hôm, Síu sai Hội bưng vào cho Ngần một cốc cà phê. Mụ dặn Hội:

- Con bảo cô Ngần uống, còn con không được uống!

Hội bưng cà phê vào. Ngần nằm trên giường, mệt mỏi. Biết trong cà phê có thuốc độc, Ngần nhất định không uống. Mụ Síu chạy vào, mặt hầm hầm, nghiến răng quát:

- Uống, tao truyền lệnh cho mày phải uống!

Ngần cố gượng dậy, xụp xuống ôm lây chân mụ Síu, lạy:

- Con lạy bà, con đang có thai!

- Có thai cũng phải uống, mau lên!

Ngần van nỉ:

- Bà cho con xin khất, sinh nở xong, con sẽ xin chết ngay trước mặt bà. Đứa bé trong bụng có tội tình gì đâu, mà nó cũng phải chết theo con? Bà theo Phật, bà làm phúc, cứu một người phúc đẳng hà sa!

Mụ Síu càng tức, sai một tên tay sai khỏe vật Ngần ra. Mụ tự tay đổ thuốc độc vào miệng Ngần. Ngần vật vã, chết trong cơn đau đớn. Hội sợ quá ngất đi trước mặt bạn.

Năm nay Hội mười sáu tuổi. Tuy không đẹp lộng lẫy như Mỹ Thuận, nhưng đang ở tuổi dậy thì, trẻ trung, nên có sức hấp dẫn ông vua Mèo đã sáu mươi tám tuổi này. Thấy quả ngon đã chín, Hoàng nhỏ to bàn bạc với người mẹ nuôi của Hội.

Thường ngày Hoàng tắm bằng sữa dê. Khi tắm thường có các nàng hầu thay phiên nhau vào kỳ và phục vụ những ham thích của ông. Mụ Síu, Hoàng nghĩ ngay đến việc này.

Một buổi, người mẹ nuôi gọi Hội đến, cười độ lượng:

- Mấy con bé con khờ dại, ngớ ngẩn không biết chiều chuộng ông Hoàng làm ngài phật lòng. Hôm nay mẹ muốn cử con được phục vụ ngài, con quý của mẹ ạ! Đó là một đặc ân đấy. Con gái, cả cái đất Đồng Văn này, đứa nào cũng muốn được cái vinh hạnh ấy, nhưng ai ban cho chúng!

Hội choáng váng cả người. Phần vì Hội sợ hãi. Hình ảnh cô Ngần ôm bụng quằn quại trong cơn hấp hối cứ chập chờn trước mắt Hội. Hội biết rằng, số phận của mình rồi cũng như Ngần mà thôi. Không có thai, có con thì thôi, có thai, có con trai, rồi lại bị mẹ và chị nuôi ám hại. Lúc đó rồi biết chạy trốn đi đâu?

Nhưng điều Hội lo lắng, đau khổ hơn là mối tình dang dở Hội giữ kín lâu nay, chỉ có Khánh biết mà thôi.

Đã gần một năm nay, Hội quen thân với Vàng Sinh Páo, người nấu bếp của Hoàng. Páo là một người Mèo Trung Quốc, nhà nghèo, từ bé làm thằng quýt rồi nấu bếp cho một nhà buôn. Páo thông minh, nấu món ăn ngon. Nhà buôn kia nhiều lần sang buôn thuốc phiện với Thuận, với Sùng Mí Chiu và qua đó gặp Hoàng. Để dễ bề đi lại buôn bán lâu dài, kiếm những món lợi kếch xù, nhà thương gia muốn có món quà lạ biếu Hoàng. Một buổi, nhà thương gia thết Hoàng bữa tiệc thịnh soạn. Hoàng khen món ăn ngon. Nhà thương gia giới thiệu luôn tài nấu nướng của Páo và tặng Hoàng món quà đặc biệt: Sinh Páo sang làm đầu bếp cho ông vua Mèo sành ăn uống này.

Cùng chung cảnh ngộ xa quê hương, cùng là cảnh tôi đòi, hầu hạ, cùng ở lứa tuổi xấp xỉ như nhau, trẻ đẹp, lại luôn luôn gặp nhau trong dinh, dưới bếp, hai người yêu nhau. Yêu nhau rồi nhưng cả hai cùng sợ Hoàng, Thuận biết nên cứ phải giấu kín mối tình đầu thầm lặng.

Cứ mỗi lần xuống bếp, bưng cơm cho Hoàng, Hội vừa hồi hộp sung sướng, vừa sợ hãi. Còn gì sung sướng bằng giữa những bức tường đá lạnh lẽo, xa lạ này, có người yêu trẻ đẹp, đẹp trai, hiền lành. Nhưng Hội không dám ở lâu, không dám nói năng, biểu lộ những tình cảm đẹp đẽ của mình. Hội biết rằng, Hoàng, Síu và Thuận sẵn sàng ném Hội cho hổ xé, khi Hội dám tự do yêu đương người mà họ không muốn gán cho Hội.

Một lần, Hội bưng mâm cơm, Páo nhìn theo. Hội luống cuống thế nào, vấp vào ngưỡng cửa bếp, mâm cơm bị đổ. Hôm ấy, chờ mãi không thấy cơm bưng lên, Thuận đi xuống bếp, Hội đang khóc bên mâm cơm đổ, Sinh Páo đang thu dọn, muốn vét thức ăn còn lại, sắp mâm khác. Thuận nghiến răng, túm tóc Hội, ra lệnh cho Sùng Vạn Lù lấy roi da, nọc Hội ra đánh một trận nên thân. Da Hội rươm rướm máu, Thuận còn sai người lấy muối sát vào vết roi. Páo nhìn Hội quằn quại, lòng đau như cắt.

Những đêm trăng, ngoài nương tiếng khèn nổi lên tha thiết. Các đôi trai gái Mèo đi chơi. Páo muốn rủ Hội đi chơi trên núi nhưng không dám. Páo biết rằng, không thể lọt qua con mắt Thào Sè Na và mọi người, không thể tránh được những trận lôi đình của Síu, Thuận…

Nghe lời của mẹ nuôi sai mình vào kỳ cho Hoàng, Hội hoảng sợ. Hội chỉ biết xuống bếp khóc. Páo hỏi, nhưng Hội không dám nói thật.

Chẳng còn cách nào thoát được cảnh đọa đầy. Mụ Síu thì nghiến răng nghiến lợi bắt Hội vào nhà tắm…

Thế rồi tai họa đã đến đúng như nỗi sợ hãi của Hội. Hôm ấy, đang tắm, Hoàng ôm chầm lấy Hội. Hội toan chạy vùng ra nhưng bên ngoài cửa đã đóng kín rồi.

Khi trở về bếp, Hội như người bị cảm. Cô vừa khóc, vừa nói với Páo:

- Em không thể ở đây được nữa rồi, ta trốn khỏi đây đi thôi!

Như đoán được những chuyện đã xảy ra, Páo đau đớn, thương Hội, căm tức Hoàng. Hai người loay hoay tìm cách trốn nhưng không biết lọt ra khỏi dinh như thế nào…

Và hôm nay, Hoàng làm lễ cưới Hội.

Mã Học Văn bước vào hậu dinh. Người ta đang sửa sang nhà cửa, mũ áo cho chàng rể gần 70 tuổi. Trong một căn phòng ở trung dinh, các cô hầu đang trang điểm cho Hội. Mụ Síu chạy lên chạy xuống.

- Thế nào, cô dâu có tươi không? - Mụ Síu hỏi một người hầu.

- Dạ, thưa cụ, cô dâu buồn lắm ạ, mặt cô như tàu lá héo!

- Bảo nó, phải vui lên hiểu chưa, ngày cưới chứ không phải ngày đưa ma!

Trong khi đó, dưới bếp, Páo như ngây như dại. Tay đảo thịt trong chảo mà ruột gan cứ như tơ vò. Thế là Páo vĩnh viễn mất Hội, từ nay không còn người san sẻ những nỗi nhọc nhằn của thân tôi đòi và nỗi buồn xa quê hương.

Cứ triền miên suy nghĩ cho đến khi cô Lầm nói: “Thịt bò xào già lửa rồi, dai đấy!”. Páo mới giật mình nhìn vào chảo thịt. Cô Lầm cười hóm hỉnh, chế giễu.

Làm vợ Hoàng, nhưng Hội cứ như người hầu. Mỹ Thuận trước muốn có Hội nằm bên Hoàng thay mình, để thị lang chạ với người khác, nhưng nay thì lại ghen, hành hạ Hội.

Hội có thai. Hôm xuống bếp bê cơm, ngửi thấy mùi mỡ, Hội nôn ọe ngay góc bếp. Páo trông thấy, sựng người. Bao cảm giác lẫn lộn trong anh. Anh choáng váng đau xót, nuối tiếc, thương cho số phận của người yêu, cám cảnh thân phận mình.

Páo muốn đến đỡ Hội, an ủi Hội nhưng anh lại sợ có người trông thấy, vu cho hai người đi lại với nhau thì Hội lại bị hành hạ, đánh đập. Anh có thể bị chúng giết ngay lập tức. Thân mình thì chẳng tiếc nhưng anh vẫn thương Hội.

Một hôm Hội xuống bếp bưng nồi chân khỉ hầm tam thất cho Hoàng và Thuận dùng “xú dệ”(1). Páo rủ Hội đi trốn. Hội gạt nước mắt, nhìn xuống bụng mình:

- Em sẵn sàng đi với anh, nhưng còn đứa bé trong bụng này, nó không phải hòn máu của anh…

- Em đừng nghĩ thế, con em cũng là…

Páo không nói được nữa. Hội chần chừ, sợ hãi. Cô sợ cho mình thì ít nhưng sợ cho tương lai đứa bé thì nhiều. Cô không tin là thoát khỏi nhà Hoàng, sẽ tìm được nơi yên ổn, tránh được tay chân của hắn.

Không rủ được Hội, nhưng không thể ở lại nhà này ngày ngày nhìn người yêu bị hành hạ, Páo chia tay Hội. Anh lấy chiếc túi hoa của Hội may và thêu cho anh, quàng lên vai. Hội nhìn anh nước mắt lưng tròng. Anh len lén đi ra khỏi bếp, qua bãi sỏi, vượt tường đá, lao vào đêm tối. Hội nhìn theo. Bóng Páo thấp thoáng, mờ mờ cho đến khi khuất sau những hàng cây thông núi thẳng đứng.

Hội lo lắng không biết rồi đời Páo sẽ ra sao? Liệu có lọt được khỏi đất Đồng Văn tàn ác không? Páo đi đâu, làm gì và sống như thế nào đây? Mong Páo không bị bắt và đừng tự tử vì cô. Hội rì rầm khấn: “Trời Phật phù hộ cho anh ấy! Anh ấy là người Mèo Trung Quốc, ở phương xa đến đây, bơ vơ, khổ cực quá! Trời Phật hãy rủ lòng thương, phù hộ độ trì cho anh ấy!”

Âu cháo bưng lên bị nguội. Thuận chửi xa xả rồi vơ phất trần đánh Hội.

Từ ngày làm vợ Hoàng, bị các bạn lánh xa dần, Hội càng buồn. Người bạn thân của Hội là Khánh, cũng muốn thoát khỏi cảnh hầu hạ. Sau khi nói cho Hội biết Cách mạng đã tràn lên Đồng Văn, nhiều cán bộ lên công tác, Khánh xin Mỹ Thuận:

- Xin bà cho chúng con được tham gia công việc trong hội phụ nữ của bà.

Tưởng rằng bà chủ tịch hội phụ nữ huyện khuyến khích, bằng lòng ngay, nhưng bà cau mặt nói:

- A, lũ bay định làm cán bộ à? Hoạt động à? Dại lắm con ơi! Làm cán bộ, đi lại với cán bộ, rồi to bụng lúc nào không biết đấy! Béo bở gì mà đi!

Khánh định hỏi thị: “Thế bà làm chủ tịch hội phụ nữ huyện thì sao?”, nhưng lại sợ Thuận nổi xung lên đánh đập, đành im. Với lại, Khánh biết Thuận vừa suy bụng ta ra bụng người, vừa không muốn cho các cô thoát khỏi cảnh tôi đòi.

Ít lâu sau, Khánh bỏ lại bộ quần áo dài Thuận may cho để tiếp khách rồi trốn khỏi Sà Phìn về thị xã Hà Giang. Từ nay Hội không biết san sẻ nỗi buồn, tủi cực với ai.

9

Sau khi bị Hoàng Chí Ân đánh bại, anh em Dương Trung Nhân cùng Hầu Vạn Quả chạy sang Trung Quốc, đến cư trú ở Côn Minh nương nhờ dưới bóng của Vòong Diu Số. Lúc này, anh em Dương đã thất cơ lỡ vận, nên Diu Số rất khinh bỉ, nhạt nhẽo. Hơn nữa, Diu Số thấy quân cách mạng tiến triển, tràn xuống biên giới, hắn cần phải liên minh với Hoàng giữ biên giới. Hoàng vừa thắng Dương, thanh thế đang lên. Hoàng lại đánh tiếng cảnh báo Diu Số đã giúp Dương. Vì thế, Số cần có con bài, nối lại ngoại giao với Hoàng. Muốn thế, trước hết phải tống khứ anh em họ Dương đi, đồng thời tìm người liên hệ, hòa đàm với Hoàng. Diu Số nghĩ ngay đến Hầu Vạn Quả.

Một buổi, Số mở tiệc chiêu đãi riêng Quả. Sau tiệc rượu, thấy Quả cao hứng, hăng hái ca tụng tấm lòng rộng lượng và tình nghĩa của mình, Số liền nói với Quả:

- Chúng tôi muốn cử ngài về Đồng Văn, liên hệ với Hoàng, nói cho Hoàng biết là chúng tôi sẵn sàng đặt quan hệ ngoại giao trở lại với ông ta, ngài thấy thế nào?

Hầu Vạn Quả đắn đo:

- Tôi với Hoàng có hiềm khích, tôi về thế nào Hoàng cũng khép tội tôi.

Diu Số cười, nói:

- Ngài không ngại. Sự liên minh giữa chúng tôi và Hoàng là để cùng bảo vệ biên giới, chống kẻ thù chung là Cộng sản. Hơn nữa, chúng tôi sẽ có món quà quý để ngài mang về. Tôi tin rằng, món quà nhỏ bé nhưng quý giá này sẽ làm Hoàng hài lòng, làm thay đổi thái độ hiềm khích của ông ta với chúng tôi và mối tình hữu nghị giữa hai lân quốc sẽ được thắt chặt!

- Thưa ngài tỉnh trưởng, đó chẳng hay là món quà gì mà hiệu nghiệm thế ạ?

- Tôi sẽ trao cho ngài một đôi lợn trắng, giống lợn hiếm có và quý của chúng tôi. Đôi lợn này nói lên tình giao hảo của chúng tôi đối với các ngài. Hơn nữa, chúng tôi sẵn sàng bán vũ khí, lương thực để các ngài có sức lực chống Cộng sản lâu dài. Nếu Hoàng đồng ý nối lại quan hệ ngoại giao, chúng tôi sẵn sàng ký ngay một hiệp ước thân thiện. Như thế là ngài sẽ có công lớn đối với Hoàng. Vì quyền lợi của Hoàng, vì mối bang giao với chúng tôi, tôi tin rằng Hoàng sẽ xóa hết tội lỗi cho ngài, còn có thể thưởng công cho ngài. Ngài sẽ được sủng ái như trước!

Biết rõ điều đó, nhưng Quả cố vòi thêm món tiền, rồi nhận lời về Đồng Văn.

Quả đem điều đó nói với anh em Dương. Trung Nhân, Mí Sàng giật mình, thất vọng. Hai anh em bàn bạc, thấy chỉ có cách về Hà Nội, liên hệ với Pháp, mới hòng có nơi nương tựa và có dịp trả thù Hoàng. Anh em Dương nghĩ sẽ sử dụng Quả làm nội ứng cho mình khi có dịp trở về. Thế là ba người chia tay nhau: Hầu Vạn Quả trở về Đồng Văn, anh em Dương ở lại chờ ngày về Hà Nội theo Pháp.

Hôm chia tay, Sàng nói với Quả:

- Anh có về, nhớ nói cho Hoàng biết rằng anh em ta không đội trời chung với Hoàng đâu. Chúng ta sẽ về quét bọn Hoàng ra khỏi Đồng Văn như quét bọn chó má, anh nhớ nói với Hoàng!

Quả đi được mấy hôm thì anh em Dương về Hà Nội. Lúc này Mí Sàng đã lấy được một người Hoa. Không muốn cho vợ đi theo, làm cản trở công việc, Sàng bỏ vợ lại Côn Minh rồi cùng anh qua đường Lạng Sơn về Hà Nội.

Về đến Hà Nội, anh em Dương xin vào làm nhân viên Phòng nhì của quân đội Pháp. Dương Mí Sàng được sung vào đội GCMA, dưới sự chỉ huy của tên quan ba biệt kích Sô-mét. Biết rõ lai lịch anh em Dương, Sô-mét mừng, nói với Sàng:

- Bọn phản động muốn tìm cuộc sống vinh thân phì gia đến xin làm việc cho chúng tôi nhung nhúc, nhưng chúng tôi không hy vọng ở chúng chút nào. Chỉ có những người dân tộc thiểu số, yêu quê hương, sống chết với quê hương như anh mới hòng ngăn chặn được làn sóng Cộng sản tràn lên vùng rừng núi. Chúng tôi hy vọng ở anh.

Mấy năm sau, Hoàng cử người về Hà Nội, mang thư của hắn gửi Bộ Tư lệnh quân đội Pháp, yêu cầu cho quân nhảy dù xuống Đồng Văn theo như kế hoạch Mỹ Thuận đã bàn trước kia với tướng Sa-lăng.

Công việc đưa toán biệt kích nhảy dù xuống Đồng Văn được giao cho Sô-mét. Sô-mét gọi Mí Sàng vào phòng riêng nói:

- Cấp trên cử anh cùng Phờ-răng-xoa và khoảng 50 chiến sĩ biệt kích trong đội GCMA nhảy dù xuống Đồng Văn, phối hợp với Hoàng quét bọn Cộng sản khỏi Đồng Văn, lập một căn cứ, chờ khi quân đội Pháp đánh từ dưới lên, các anh sẽ từ trên đánh xuống. Đây là nhiệm vụ quan trọng.

Dương Mí Sàng lo sợ:

- Tôi với Hoàng vốn là kẻ tử thù. Tôi không thể cộng tác với Hoàng được!

Sô-mét ôn tồn:

- Điều cao cả là anh dẹp thù riêng nhỏ nhặt để phụng sự cho sự nghiệp giải phóng quê hương của anh.

- Nhưng Hoàng sẽ giết tôi!

Sô-mét cười:

- Hoàng căm thù anh nhưng không bằng căm thù Cộng sản. Anh và Hoàng cùng có một kẻ thù nguy hiểm. Nhất định hắn sẽ cộng tác với anh để hướng vào mục tiêu chính. Vả lại, chúng tôi đã điều đình với hắn rồi. Hắn thỏa thuận xóa thù hằn riêng, bảo vệ anh khi anh về!

Sàng nhận lời. Vào một ngày đầu tháng 7 năm 1952, Sàng cùng với Phờ-răng-xoa được gọi đến giao nhiệm vụ.

Hai tên bước vào một căn phòng, trên bày sẵn bia, rượu vang, hoa quả tươi.

Sau vài tuần rượu, Sô-mét đưa cho Sàng một phong thư, nói:

- Đây là thư của tướng Sa-lăng gửi Hoàng. Anh cầm về. Mọi việc đã được tướng Sa-lăng lo liệu chu tất.

Sau đó Sô-mét bàn kế hoạch và định ngày giờ xuất phát.

Sàng bước ra khỏi phòng, trong lòng không vui. Một cảm giác nặng nề, tưng tức trong lòng. Thế đấy! Nương tựa vào kẻ thù, cầu xin kẻ thù che chở, thật là nhục nhã. Hoàng là tên hay lật lọng, xảo trá, tính mạng mình sẽ ra sao? Không chết vì bàn tay Việt Minh rồi cũng chết vì bàn tay hắn. Nhưng người Pháp đã ra lệnh, ta phải làm. Sau này sẽ tìm cách lật hắn sau. Ngày xưa, Câu Tiễn còn nằm gai nếm mật bao năm để trả thù, ta phải theo gương người xưa.

Sàng nhìn sang bên cạnh. Phờ-răng-xoa im lặng bước đi, nét mặt lo âu.

Phờ-răng-xoa là một tên Tây lai Tày. Mẹ hắn - cô Vấn - là một người Tày ở Cao Bằng. Khi quân Pháp tràn lên, đóng đồn ở Cao Bằng, cô ăn nằm với một tên lính Pháp, mang thai và đẻ ra đứa con, không lấy chồng - đúng hơn là không lấy được chồng. Phờ-răng-xoa lớn lên, được một tên Tây đưa về Hà Nội, cho vào trường, huấn luyện thành một nhân viên mật thám. Bọn Tây biết rằng những tên lai làm việc cho Pháp rất tận tụy. Đối với những người thuộc dân tộc Việt Nam, bọn lai này khinh bỉ, sẵn sàng tàn sát và giết chóc. Hắn được lấy tên Tây. Và đúng thế, Phờ-răng-xoa trở thành một tên tay sai đắc lực. Hắn được sung vào đội GCM A, ít lâu sau được phong hàm “quan chờ” (chuẩn úy).

Vì từ bé, lớn lên với mẹ ở quê hương, rừng núi, đi lang thang ở vùng giáp với Cao Bằng, Hà Giang, hắn thông thuộc đường rừng núi nên được cử cùng đi với Dương Mí Sàng về Đồng Văn.

Có Phờ-răng-xoa cùng đi trong nhóm, Dương Mí Sàng yên tâm hơn, vì Phờ-răng-xoa sẽ thành tên liên lạc thông thạo.

Hai tên về phòng riêng chia món tiền Sô-mét cấp trước khi đi, trong đó có cả tiền lương tháng, tiền trợ cấp và tiền tử tuất. Mặc dù số tiền chi cho chúng đã bị Sô-mét bớt xén bỏ túi một nửa, nhưng vẫn còn rất lớn.

Trong những ngày chờ đợi nhảy dù, Sàng lao vào cuộc sống gấp, nhầy nhụa, đồi trụy trong cái thành bị chiếm này.

Ngày ra đi đã tới, Phờ-răng-xoa cùng 51 tên biệt kích ra sân bay. Sô-mét đến tận nơi khích lệ chúng. Máy bay cất cánh lao về phía Mèo Vạc.

Sàng hồi hộp nhìn đèn hiệu. Đèn hiệu báo đã gần tới mục tiêu.

Nhìn qua cửa máy bay, hắn biết rằng dưới kia là nơi chôn rau cắt rốn của hắn. Những dãy núi, những cánh rừng bí ẩn trải dài dưới kia đang chờ hắn.

Đèn hiệu nhấp nháy báo đã đến mục tiêu. Mí Sàng bước ra cửa và bị hất vào không trung. Một phút như ngất. Khi mở mắt ra, hắn nhìn thấy mình nằm giữa một khoảng đất trên sườn núi. Vốn thông thuộc đường đất, chẳng mấy chốc hắn lần ra được con đường mòn dẫn về phố Mèo Vạc.

Hắn tìm một lùm cây, chui vào đó, quan sát trên đường, chờ đón những người nào quen thuộc về hỏi han tình hình. Mấy hôm sau, hắn bỗng thấy Vàng Dúng Mỉ đi qua. Nhìn trước nhìn sau không có ai, Sàng đón đường gặp Mỉ. Hai tên kéo nhau vào rừng, Sàng hỏi:

- Từ ngày ta chạy trốn đi, tình hình Mèo Vạc thế nào?

Mỉ buồn bã thưa:

- Từ ngày đó, Mèo Vạc thuộc về đất Hoàng. Bất đắc dĩ tôi phải theo hắn. Hắn phong tôi làm chủ tịch Mèo Vạc. Dân dưới quyền hắn. Một số cán bộ Việt Minh lên tuyên truyền, lôi kéo dân. Thế của chúng mạnh lắm. Một số người thân tín của Hoàng cũng theo Việt Minh như Mã Chính Lâm, Vù Mí Kẻ.

Sàng ngạc nhiên, than thở:

- Thế a! Cảnh vật vẫn như xưa mà con người thay đổi nhiều quá thế rồi ư? Anh nói Mã Chính Lâm theo Việt Minh?

- Đúng thế, giờ nó là Huyện đội trưởng. Hôm vừa qua thấy nhóm của anh nhảy xuống Lũng Pù, chính nó chỉ huy quân bắt được 51 người, có tên Tây lai, chỉ còn có anh là trốn thoát thôi. Hiện giờ nó dẫn dân quân, bộ đội đi lùng sục anh! Anh cẩn thận.

Sàng gật đầu:

- Vợ thằng Lâm là em ta, may ra nó nghĩ tình máu mủ. Nhưng tốt hơn là phải bí mật.

Im lặng một lúc, Sàng nói tiếp:

- Có bức thư của Sa-lăng gửi Hoàng, ta muốn gửi cho hắn.

- Anh cứ đưa tôi gửi cho.

Dúng Mỉ mang thư đi, hắn sẽ tìm nơi đưa Sàng về ẩn náu. Đêm ấy, Sàng mò mẫm ra mộ Dương Thụ Nghĩa. Mộ bị Chí Ân phá, lấp lại sơ sài. Hắn quỳ xuống trước mộ rì rầm khấn bái, cầu xin vong hồn cha cho hắn tai qua nạn khỏi, thoát được cảnh vây ráp của Việt Minh để có cơ trả thù cho ta.

Hôm sau, Vàng Dúng Mỉ đến gặp hắn, đưa về nhà Vù Vạn Sèo, Sèo là bộ hạ của Sàng trước kia. Sèo đào một căn hầm giữa nhà, trên đặt bếp, lỗ thông hơi dẫn ra chuồng bò.

Sàng thông dâm với vợ Sèo. Một đêm, thấy Sèo có vẻ khả nghi như muốn báo người bắt mình, Sàng liền giết chết cả hai vợ chồng, rồi mang hai đứa con gái Sèo, một đứa 17 tuổi, một đứa 18 tuổi, chạy vào rừng.

Từ đó hai đứa bé thành vợ Sàng. Cái hang sâu trở thành căn nhà cho Sàng và hai đứa bé ở. Sàng sai chúng về liên lạc với người chị dâu của Sàng (vợ Dương Mí Chính) tên là Sùng Thị Mỉ.

Thị Mỉ ngày ngày tiếp tế cho Sàng.

Ngay khi phát hiện nhóm biệt kích của Sàng nhảy xuống Mèo Vạc, tỉnh đội, Ty Công an Hà Giang nhận nhiệm vụ bắt nhóm biệt kích này.

Tỉnh đội giao cho Mã Chính Lâm phối hợp với Phạm Minh Đăng bắt Sàng.

Nghe tin đó, Hoàng gọi Chí Ân vào cung bàn luận. Hoàng nói:

- Vàng Dúng Mỉ vừa đưa thư của tướng Sa-lăng gửi ta. Thư nói ta đón và giúp đỡ bọn thằng Sàng. Chẳng may cả nhóm bị Việt Minh bắt gọn, chỉ thằng Sàng trốn được. Ta phải cứu hắn khỏi bàn tay của bọn Việt Minh. Con thấy thế nào?

Chí Ân vẫn còn nung nấu mối thù với Sàng, chỉ muốn nhân dịp này trả được mối thù cho cha, cho anh. Nhưng mặt khác Ân cho rằng, Việt Minh đối với họ Hoàng, với hắn, còn nguy hiểm hơn. Nhiệm vụ Hoàng giao phải thi hành. Khốn nỗi, giờ đây, không còn như những năm trước, tự do muốn làm gì thì làm. Thế Việt Minh mạnh, người dân đã phần nào giác ngộ, nhiều tướng thân tín của Hoàng còn ngả theo Việt Minh, một số lừng chừng đứng giữa. Ngay Hoàng, Chí Song và hắn, bên ngoài cũng không dám chống lại Việt Minh một cách trắng trợn, phải khoác áo làm cán bộ quân đội Việt Minh… vì thế phải kín đáo, thì mới thành công.

Trong khi Chính Lâm dẫn quân đi lùng sục bắt Sàng thì Ân cũng dẫn quân đi tìm cách cứu Sàng. Những lúc gặp Lâm, Ân tỏ ra phối hợp với Lâm bắt Sàng nhưng bên trong là dò hỏi tìm cách đánh động cứu Sàng. Lâm cũng biết điều đó nên luôn tìm cách đánh lạc hướng Ân.

Lâm dẫn quân về Mèo Vạc, tối tối cho người xuống dân phát động, hỏi han. Một hôm, nghe bà con nói phong phanh, Mí Tỏa biết chỗ Sàng ở, Lâm tìm gặp Tỏa. Lúc này, Tỏa mắc tội giết người đang bị công an bắt. Tỏa nói nếu giảm tội cho nó, nó sẽ khai về Sàng. Lâm trao đổi với Đăng, khích lệ Tỏa. Tỏa nói rõ mối quan hệ của Sàng và Thị Mỷ.

Thị Mỷ được gọi lên gặp Lâm. Mới đầu thị cố giấu, nhưng sau thấy nét mặt nghiêm khắc của Lâm, thị chột dạ. Ngay lúc đó, Lâm hỏi:

- Chị vừa giao Sàng cho ai coi sóc, tôi gọi người đó lên gặp chị nhé!

Mỷ tái mặt. Đúng là thấy động, Mỷ nhờ Trà Chính dẫn Sàng từ hang cũ đến một hang kín đáo hơn. Thị Mỷ đành khai là đã nhờ Trà Chính dẫn Sàng đi giấu.

Trà Chính bị gọi ngay đến gặp Lâm. Chính nhận lời dẫn Lâm cùng bộ đội đi bắt Sàng. Trên đường đi, Chính nói:

- Thằng Sàng giỏi võ lắm, một mình nó đánh thắng mười người là thường. Nó lại có hai khẩu súng. Các anh phải cẩn thận!

Một hang đá hiện ra dưới lùm cây um tùm. Lâm mạnh dạn đi vào. Khẩu Bro-ninh chĩa về phía trước.

Sàng đang nằm bên bàn đèn hút thuốc phiện. Tóc chùm lấp tai. Mặt đen nhẻm. Thấy tiếng động, Sàng quay ra. Nhìn nòng súng chĩa vào mình, Sàng khẽ kêu lên:

- Lâm, em định giết anh sao?

Sàng vẫn nằm bên bàn đèn, tin tưởng vào sự thuyết phục của mình.

Lâm nói dõng dạc:

- Anh một đường, tôi một đường. Chúng ta là kẻ thù của nhau rồi. Mời anh đi!

Sàng đem tình anh em, nằn nì thuyết phục. Nhưng Lâm kiên quyết chối từ, hô du kích vào bắt hắn.

Lâm dẫn Sàng đến Lũng Phìn. Chí Ân hộc tốc chạy tới. Ân muốn cứu Sàng nhưng muộn mất rồi. Trong số người dẫn Sàng, Ân nhận ra có nhiều người lạ. Cứu Sàng, hắn sẽ bị lộ, vin vào cớ này, Việt Minh cho quân lên quét chúng thì nguy.

Chờ dịp, Chí Ân nói với Lâm cho gặp riêng Sàng, căn dặn:

- Anh không được khai về sự liên hệ của cụ Hoàng với Pháp. Không được nói về bức thư của Sa-lăng gửi cụ, nghe chưa? Anh mà khai ra, chúng tôi không để anh yên đâu!

Sàng nhìn Chí Ân, vừa khinh bỉ, vừa căm ghét. Hắn bỗng oán người Pháp ném hắn vào nơi tử địa, gặp lại bọn hèn nhát, phản bội.

Hoàng Chí Ân trở về Sà Phìn. Hoàng thất vọng. Mụ Síu, Mỹ Thuận, Song, Ân, Sùng Mí Chiu cùng họp bàn, thảo ngay một bức thư gửi cho tướng Sa-lăng. Trong thư nói rõ tình hình nhóm Dương Mí Sàng, yêu cầu Pháp cho quân nhảy dù tiếp xuống Đồng Văn.

Nhận được thư cầu cứu của Hoàng, Sa-lăng cho người mang thư báo Hoàng, Pháp sẽ cho một nhóm biệt kích khác nhảy xuống Hoàng Xu Phì rồi từ đó tiến sang Đồng Văn.

Hoàng giao bức thư đó cho Song, Ân xem xét, bàn bạc.

Chí Ân bước vào phòng. Chiếc bàn đèn đã bày sẵn. Song đang nằm hút thuốc phiện. Song rung rung tấm thân phì nộn, nhả khói, mắt lim dim. Ân nằm xuống bên Song. Song gọi, một người gầy gò bước vào, bộ mặt có vẻ ngây ngô. Ân nhận ra đó là Lầm Sùng, người vẫn tiêm thuốc phiện hầu Song xưa nay.

Sùng nằm xuống cạnh hai người, tay thoăn thoắt tiêm thuốc. Song và Ân rít hết điếu này đến điếu khác. Cho đến khi đã say ngây ngất, Song rút trong túi áo ra một mảnh giấy, nói với Ân:

- Đây là thư của Sa-lăng gửi ông, anh đọc xem!

Ân vắt tay qua người Lầm Sùng, đón mảnh giấy trong tay Song đút vào túi áo ngực của mình.

Sùng vẫn tiêm thuốc liên tiếp. Song, Ân hút chán, ngồi dậy mở tủ lấy rượu uống đến khi say mèm, lăn ra ngủ.

Lúc này Lầm Sùng mới nhổm dậy, khéo léo móc mảnh giấy trong túi Ân, đọc nhanh rồi bỏ vào túi Ân như trước.

Nội dung bức thư được Lầm Sùng báo về cho công an. Một kế hoạch đối phó với âm mưu của Pháp và Hoàng được phác họa.

Nhận được tin báo ngày giờ, nơi nhóm biệt kích nhảy dù xuống Hoàng Xu Phì, Hoàng họp các tay chân bàn bạc, phân công quân đi đón.

Để đánh lạc hướng quân ta, Pháp cho máy bay bắn phá Ngam La, Đường Thượng, hút lực lượng ta vào đó. Đồng thời chúng cho nhóm biệt kích nhẩy xuống Hoàng Xu Phì, rồi từ đó tràn sang Đồng Văn.

Nhưng âm mưu chúng bị bại lộ. Nhóm biệt kích vừa nhảy xuống đã bị quân ta tiêu diệt gọn. Toán quân do Song, Ân, Lù chỉ huy đón quân Pháp đành rút về.

Ngay sau đó, chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Pháp rút khỏi miền Bắc. Hoàng choáng váng, họp các tay chân căn dặn:

- Pháp thua Việt Minh rồi. Ta cũng khó nổi lên. Phải lựa chiều gió, vờ theo Việt Minh. Ta đã xin quẻ. Thần thánh dạy rằng: Phải chờ đến năm Con Lợn đánh mới thắng Việt Minh!

10

Một ngày mùa hạ năm Kỷ Hợi (1959), tại ngôi “nhà trắng”, sau khi rít liền mấy điếu thuốc phiện, Hoàng nhổm dậy nhìn ra chợ, thấp thỏm chờ đợi. Mỹ Thuận ngừng tay tiêm thuốc, nhìn chồng, buồn bã suy nghĩ miên man.

Từ ngày hòa bình lập lại đến giờ, mới có 4 năm, mà mảnh đất Đồng Văn này thay đổi nhiều quá.

Đầu tiên là những cánh tay đắc lực, những tướng chỉ huy rơi rụng, xa dần vợ chồng thị. Mã Học Văn đã già, không chỉ huy quân đội nữa, Hoàng cho về làm chủ tịch xã Sủng Là để giữ vùng Sủng Là, Phó Bảng, rồi đưa vào làm ủy viên Mặt trận. Bề ngoài làm cán bộ Việt Minh nhưng bên trong Văn một lòng một dạ với họ Hoàng. Hai con Văn mỗi đứa một ngả. Mã Chính Minh không chỉ huy quân chính quy nữa, về chỉ huy dân quân xã Sủng Là, nằm im chờ thời cơ. Mã Chính Lâm làm Huyện đội trưởng, theo hẳn cách mạng, chống lại Hoàng.

Chí Song làm Ủy viên Ủy ban khu. Chí Ân làm cán bộ tỉnh. “Chà, có tiếng mà không có miếng! Chức quyền cao đấy, nhưng xa cái đất Đồng Văn này thì còn làm ăn được gì, lại cũng đành chờ thời thôi”. Rồi quyền hành, nguồn lợi của vợ chồng thị cứ bị mất dần.

Mọi thứ thuế, Chính phủ thu, Hoàng không được thu nữa. Chính phủ vận động nhân dân bỏ trồng thuốc phiện, vì thuốc phiện làm cho người ta ốm yếu gày còm, lại là thứ bọn gian thương nước ngoài lợi dụng buôn bán. Thị nhìn những cánh rừng thuốc phiện trước kia không còn nữa mà lòng đau như cắt. Mỗi năm thế là thị mất món tiền lớn. Thay vào đó Chính phủ bảo dân trồng bắp.

Để chống lại, Hoàng cho Sùng Mí Chiu đổi “Cứu quốc tiễu cộng đảng” thành “Hội đánh rắn đỏ”. Hội ngấm ngầm tập hợp lực lượng. Năm 1956, Hoàng cho Giàng Vạn Sùng chuẩn bị quân, định nổi lên đánh chính quyền theo vụ Nậm Trịnh bên Trung Quốc. Nhưng rồi vụ Nậm Trịnh bị dập tắt, Giàng Vạn Sùng không dám nổi lên. Từ đó đến nay, Hoàng phải im lặng chờ thời.

Vừa qua, bầu lại Hội đồng nhân dân, Hoàng không trúng cử, không được làm chủ tịch Đồng Văn nữa. Thay hắn là Vù Mí Kẻ. Thị nghĩ: “Chà, sự đời thật là lạ lùng, Vù Mí Kẻ, thằng mã phu của chồng ta mà làm chủ tịch. Chẳng có chữ nghĩa gì, nghèo xơ xác, mà lại làm quan đứng đầu huyện này ư? Thế mà dân Mèo lại hớn hở nói: “Chả cần có chữ trong bụng nhiều, cần nhất là tấm lòng vì người Mèo nghèo khổ”. Ở dưới các xã, tất cả các chủ tịch cũ, tay chân Hoàng bị thay thế. - “Toàn bọn khố rách áo ôm, tay chân của Cộng sản lên thay. Thật sâu bọ lên làm người”.

Chính quyền thu súng. Những súng trước kia Hoàng trang bị cho lính của mình, sau chuyển cho “dân quân” các xã, chờ khi nào cụ gọi thì nổi lên. Bây giờ lấy giao cho xã đội, dân quân mới. Thấy cứ để ta thu hết thì chúng lấy đâu ra súng nổi lên sau này, Hoàng đã ra lệnh cho xã đội cũ kiên quyết không trao lại súng. Mã Chính Lâm đi các xã đòi thu, Hoàng cử Mã Học Văn đến phá.

Chính quyền lại làm đường ô tô từ Hà Giang lên Đồng Văn, để chở dầu, muối, hàng hóa lên cho dân. “Thế thì ta còn buôn bán với ai? Thế thì dân nó sướng, nó sướng rồi càng theo Cộng sản, nó không theo mình” Thuận nghĩ.

Hoàng lo nhất là mấy tháng nay, cả Đồng Văn đang phát động dân vào hợp tác, làm ăn chung. Ruộng đất tập trung lên chủ nghĩa xã hội. Nếu đẩy được dân lên hợp tác, lên xã hội chủ nghĩa thì Hoàng không còn hy vọng tự do bóc lột, quyền hành như xưa nữa.

Điều sợ nhất vừa qua chính quyền bắt một loạt tới 40 tên đặc vụ lẩn lút ở Đồng Văn. Thuận tiếc Sần Sử Phán, một nữ đặc vụ, vợ tên Hầu sư trưởng Tưởng, Phán được Chí Song, Chí Ân giấu ở nhà Mã Học Văn. Song, Ân dùng Phán vừa làm người liên lạc giữa bọn đặc vụ Tưởng và chúng, vừa làm đồ giải trí. Chán chê, Song, Ân gả cho tên đặc vụ Cắm Nhục Coóng. Phán và chồng cùng bị bắt trong số 40 tên đặc vụ kia. Là đàn bà, có bản lĩnh như Phán là hiếm lắm. Giá như thời thế không chuyển vần, còn quyền hành như trước, thị sẽ lấy Phán làm thư ký riêng.

- Thuốc!

Tiếng Hoàng gọi làm thị ngừng suy nghĩ. Thị vội đưa bàn tay búp măng, thoăn thoắt tiêm thuốc.

Bỗng có tiếng chân bước vội lên gác. Thào Sè Na vào báo:

- Thưa Lã quan, Vàng Chúng Dình đến gặp Lão quan!

Hoàng ra lệnh:

- Cho vào!

Thào Sè Na hấp tấp chạy ra. Mỹ Thuận ngừng tay tiêm thuốc, quay sang hỏi chồng:

- Chúng Dình là người thế nào?

Hoàng nhả hơi thuốc, thủng thẳng:

- Tên này ở Má Sấn (Tùng Cảng, Trung Quốc). Hồi Pháp thuộc, Sùng Mí Chảng đánh Pháp ở Đồng Văn ta, một tướng của Chảng là Vàng Sáy Hòa được Chảng cho cầm quân đánh Pháp. Chảng và Hòa bị ông và cha ta giúp Pháp đánh bại. Hòa chạy sang Tàu, sống lẩn lút ở Tùng Cảng, sau phản bội, làm quan cho Tưởng.

Hòa sinh ra Vàng Chúng Dình. Chúng Dình còn có tên là Vàng Diu Sài tức Vương Hữu Tài, một người họ Vương có tài.

- Cho vào!

Thào Sè Na hấp tấp chạy ra. Mỹ Thuận ngừng tay tiêm thuốc, quay sang hỏi chồng:

- Chúng Dình là người thế nào?

Hoàng nhả hơi thuốc, thủng thẳng:

Hòa sinh ra Vàng Chúng Dình. Chúng Dình còn có tên là Vàng Diu Sài tức Vương Hữu Tài, một người họ Vương có tài.

Hoàng nhỏm dậy, chống tay trên chiếc chăn len lót dưới lưng, gật đầu:

- Xin chào ngài!

Dình tháo chiếc ô đeo chéo trên lưng, dựng vào bên tường, ngồi xuống bên cạnh bàn đèn. Hoàng ngồi lên, chiêu chén nước rồi hỏi:

- Ta định đánh lại Cộng sản từ lâu nhưng chưa có thời cơ, quân lực chưa mạnh, ngài thấy thế nào?

Chúng Dình trịnh trọng thưa:

- Thưa Lão quan và phu nhân, tôi thiển nghĩ, muốn dấy binh làm việc lớn phải có ba điều: Thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Địa lợi, ta có rồi, tôi không nói làm gì, xin nói về thiên thời và nhân hòa. Lão quan biết đó, bọn Cộng sản ngày một khép chặt Lão quan. Chúng như tằm ăn lá dâu, tiến từ việc không cho thu thuế, cấm trồng thuốc phiện đến chỗ đưa cán bộ thay thế người của Lão quan.

Vừa qua, chúng bầu hội đồng nhân dân, thay từ Lão quan đến các chủ tịch xã. Các chủ tịch vừa bị gạt đang căm tức, muốn nổi lên. Chúng lại thu súng. Hiện giờ xã đội cũ, dân quân cũ chưa chịu giao cho xã đội mới, dân quân mới. Nếu ta để chậm chút nữa thì bọn chủ tịch mới, toàn là bọn nghèo khổ, sẽ lôi kéo hết dân. Bọn xã đội mới thu hết súng, ta sẽ hết. Hơn nữa, dân tình đang xao xác về chuyện hợp tác xã, không biết thực hư ra sao? Nhân cơ hội này, ta tuyên truyền, lôi kéo, họ ắt theo Lão quan. Thế thì, thời cơ đã đến, trời cho ta thắng Cộng sản đó!

Chúng Dình ngừng lời, xin hút một điếu thuốc phiện rồi nói tiếp:

- Còn về nhân hòa thì, dân Mèo từ trước đến nay vẫn ngưỡng mộ Lão quan, sống chết với Lão quan. Giờ tuy có một số theo Cộng sản nhưng cha anh theo Lão quan. Khi ta nổi lên, khí thế mạnh, họ sẽ chạy theo ta thôi. Hiện nay bên Trung Quốc của chúng tôi đang xây dựng công xã, dân tình cũng xao xác. Tôi sẽ nhân cớ này, tuyên truyền, nói xấu công xã cho dân Mèo sợ, ắt họ sẽ đứng lên chống Cộng sản. Thế là dân ủng hộ ta. Nhân hòa hiện nay là thế!

Hoàng nghe nói, thấy phải, khen Dình hiểu tình hình nội trị Đồng Văn, có thể tin được.

Hoàng và Thuận nhất trí với Dình là trong năm nay phải nổi lên. Hoàng muốn Dình chỉ huy quân đội của mình, nói để khích lệ:

- Hồi 56, 57 ta giả ốm, chữa thuốc mãi không khỏi, Chính phủ Cộng sản phải đưa ta đi chữa thuốc. Ta về Hà Nội. Ở đây ta đã liên lạc được với người của Ngô Đình Diệm, của Mỹ. Mỹ có cho ta máy vô tuyến điện. Ta sẽ liên lạc với miền Nam, với Mỹ. Mỹ - Diệm sẽ đưa máy bay tiếp tế súng đạn cho ta. Năm nay là năm “con lợn”, Thánh thần dạy ta đánh thế nào cũng thắng. Vậy ta giao cho ngài vàng, thuốc phiện, bạc già để tổ chức thêm người ở Trung Quốc cũng như bên này cho ta!

- Thưa Lão quan, việc chọn người phải như thế nào?

- Nên tổ chức những người buôn lậu, vì bọn này thường bị Cộng sản bắt; những người giàu vì người giàu không ưa Cộng sản. Còn dân chúng thì ta bảo bọn ở các xã lôi kéo, tổ chức.

- Tôi muốn đưa một số người Thổ vào tổ chức, Lão quan thấy thế nào?

- Ta không muốn tổ chức người Thổ. Còn nếu đứa nào thật tâm theo ta thì tùy người mà tổ chức.

Bàn đến tên tổ chức, Dình nói:

- Phàm làm việc lớn, phải có đảng để lãnh đạo, sàng lọc người, có mục tiêu rõ ràng để kêu gọi dân. Trước kia Dịp Chí Tường, Sùng Mí Chiu lập “Cứu quốc tiễu cộng đảng” sau đổi là “Hội đánh rắn đỏ”. Giờ ta cũng phải có tên. Tôi định lấy tên là “Phản cộng tổ chức hội” có được không?

Hoàng gật gù:

- “Phản cộng”, trúng bụng ta lắm, được!

Giữa trưa, Chúng Dình xin phép cáo từ. Hoàng đưa cho hắn một hộp vàng lá, một bọc thuốc phiện để tổ chức thêm quân.

Dình bước ra khỏi ngôi “nhà trắng”. Phiên chợ đang đông, người mua bán chen chúc nhau, ồn ào. Dình lẩn vào đám người trong chợ rồi về biên giới.

Lâu nay, khắp các nơi ở Đồng Văn, nhất là ở các chợ loan đi những câu chuyện kỳ lạ. Một hôm, Phạm Minh Đăng ra chợ Phó Bảng, nghe ngóng tình hình, vì lâu nay anh được các chiến sĩ báo cáo, dân tình bàn tán nhiều chuyện lạ lắm.

Đăng mặc quần áo đen, đội nón, ngồi bên cạnh hàng thắng cố. Mấy người dân vừa uống rượu, vừa kể chuyện, vẻ bí mật:

- Hiện nay ở Trung Quốc khổ lắm, người vào công xã phải ăn 36 thứ lá cây. Người ta dắt một con dê đi trước, mọi người xếp hàng đi theo sau. Con dê ăn lá gì, người ta ăn lá ấy. Trong công xã, những người làm được thì một ngày được hai lạng gạo, còn những người không làm được, những người già, trẻ con thì không được gì, chết đói hết. Quân Tưởng đánh về Bắc Kinh, Mao Chủ tịch thua phải chạy rồi!

Người ngồi bên cạnh nói tiếp:

- Tôi nghe nói, hiện nay Mỹ - Diệm chiếm Hà Nội rồi. Chỉ còn Hà Giang là chưa chiếm thôi!

Người thứ ba đặt bát rượu, thì thào:

- Ở Lũng Phìn có một con mèo biết hát, hát cao thì trời nắng, hát thấp thì trời mưa. Hát vào lá cây thì quân Cộng sản lăn ra chết như rạ. Khi đoàn dân công Mèo ta đi đến Bắc Sum, gặp hai con hoẵng đang nói chuyện với nhau. Tôi lại nghe nói, ở Pó Quang có hai con rồng đánh nhau. Rồng đỏ thua. Rồng trắng thắng. Ở phố Đồng Văn người ta thấy hai mặt trăng đánh nhau, nóng quá đến nỗi ba con trâu bị chết. Đánh nhau một hồi, trăng đỏ thua, trăng trắng thắng. Thế nghĩa là Cộng sản sẽ thua Mỹ - Diệm đấy.

Mọi người ngừng chuyện, bàn tán. Đăng đứng lên đi đến hàng bắp. Mấy người tụ tập bàn chuyện. Tiếng nói vọng ra:

- Pháp thả một con ma về Đồng Văn. Bộ đội bắn con ma không chết, bộ đội phải chạy hết!

Hàng trăm câu chuyện huyền hoặc như thế lan tràn hết nơi này đến nơi khác trong huyện. Nhiều người dân tin, lo ngày đói kém, loạn lạc sẽ ập đến.

Mã Học Văn, Mã Chính Minh cưỡi hai con ngựa hồng và bạch đi nước kiệu trên đường. Sau hai người là Giàng Sè Páo và Vàng Vạn Ly giục ngựa chạy theo.

Đi được một đoạn, Văn kìm ngựa, chờ cho Páo và Ly đi ngang, quay sang hỏi:

- Các anh có biết, hôm nay lão quan triệu tập chúng ta họp bàn việc gì không?

- Thưa lão tướng, không ạ! - Páo trả lời.

Văn quay sang nhìn Páo. Páo có thân hình to lớn, tóc hung, mắt sâu, cổ đeo ba kiềng, mũi khoằn như mỏ diều hâu. Trước trán Páo có một hạt kim cương xanh biếc. Páo rạch trán ra gắn viên kim cương vào đó. Người ta thường gọi Páo là ông “Tam thị” (ông ba mắt)

Páo vốn là chân tay thân tín của Văn. Văn tin tưởng Páo, xin với Hoàng cho làm tổng giáp Phú Lúng. Thấy Páo giàu có, trấn ngự cả vùng Phú Lúng, giáp với đất Trung Quốc, Hoàng nghe lời Văn, phong Páo làm tổng giáp. Sau Cách mạng, Hoàng vẫn giữ Páo làm chủ tịch xã Phú Lúng. Vừa qua, nhận được lệnh họp mưu việc lớn, Văn xin cho Páo cùng dự.

Văn nghe Páo trả lời, mỉm cười, cho Páo chính trị kém, chậm hiểu tình hình. Văn lại quay sang Vàng Vạn Ly:

- Anh có đoán được không?

Ly đoán lờ mờ, nhưng không dám nói vì sự việc quan trọng quá, sợ nói ra mà không đúng thì mất đầu. Nhất là sau này bại lộ, Hoàng lại truy người để lộ thì oan gia. Nghe Văn hỏi, Ly muốn nói thật vì Ly được Văn coi như người nhà. Văn trước kia là bạn với bố Ly, tổng giáp Vần Chải. Sau khi bố Ly chết, Văn coi Ly như con nuôi, thường cho tiền, thuốc phiện. Đã mấy lần Văn định xin Hoàng cho Ly làm tổng giáp. Nhưng vì thấy Ly tiền ít, đã kiệt quệ, không địch nổi Sùng Vạn Giàng nên Văn không xin nữa, Ly thường tổ chức dân xã Vần Chải chống việc thu thuế của Chính phủ, đánh đuổi cán bộ nên được Hoàng tin dùng, cho bàn việc lớn.

- Thưa lão tướng! Con đoán là chuyện tối quan trọng, quan hệ đến vận mệnh quốc gia…

Văn khen Ly nhạy bén rồi hạ giọng:

- Đúng rồi, việc gì rồi hôm nay các ngươi sẽ biết!

Bốn con ngựa lại sải dài trên đường về Sà Phìn.

Khi đến đoạn đường rẽ xuống dinh Sà Phìn, đoàn của Văn gặp Vàng Dúng Mỉ và Lý Nhè Lùng đang đi tới. Mọi người chào hỏi, đưa bi-đông rượu mời nhau rồi cùng vào dinh.

Văn nhìn Lý Nhè Lùng có vẻ hài lòng. Gia đình Lý Nhè Lùng ở Sơn Vĩ, đã từng ba đời làm tướng phỉ, tung hoành ở vùng biên giới xa xôi. Trước kia Dương Trung Nhân đã bao lần cho quân tiêu diệt Lùng, nhưng không diệt được, quân Nhân còn bị phỉ của Lùng giết rất nhiều. Từ ngày Hoàng thắng Dương, Lùng quy hàng Hoàng, đem phỉ của mình nhập vào quân Hoàng. Hoàng cho Lùng làm chủ tịch xã Sơn Vĩ, trấn ải vùng biên giới hiểm yếu này. Lợi dụng chức vụ, Lùng chuyên buôn lậu thuốc phiện giữa Trung Quốc và Đồng Văn. Lùng làm giàu nhanh chóng. Hắn lấy tới năm vợ. Mới cưới một cô vợ trẻ đẹp, hắn yêu quý lắm. Lùng thích chơi ngựa. Những con ngựa hay, đẹp, bao nhiêu tiền hắn cũng mua. Con ngựa hồng của Lùng có nước đi hay nhất Đồng Văn.

Một tên lục lâm, một tướng phỉ có kinh nghiệm như thế mà được xung vào đội quân chống Cộng thì còn gì bằng.

Văn bước vào hậu cung. Trong đó có những nhân vật thân tín nhất của Hoàng. Những tướng, những tên đứng đầu các xã đều có mặt, ngồi trên hàng ghế quây quanh chiếc bàn dài. Lần lượt từ trên xuống dưới: Vàng Chúng Dình, Hầu Vạn Quả, Sùng Mí Chiu, Giàng Vạn Sùng, Sùng Vạn Lù, Thào Sè Na, Vàng Chỉn Cáo, Giàng Sàn Sấn. Ngoài ra còn có những tên chỉ huy mới: Lồ Sinh Ly, Giàng Mí Thùng, Lồ Cho Ván.

Mọi người yên vị thì Hoàng, Mỹ Thuận, Chí Song, Chí Ân bước ra.

Hoàng chủ trì cuộc họp. Sau khi nhìn các đại biểu một lượt, Hoàng nói:

- Hôm nay ta triệu tập các anh để thảo luận một việc tối quan trọng. Từ lâu rồi, chúng ta bị Chính phủ Cộng sản o ép. Chúng bênh vực bọn dân nghèo hèn, cướp dần quyền lợi của chúng ta. Chúng mở ra phong trào “xây dựng khu tự trị”, rồi “cải cách dân chủ” để đấu tố, gạt chúng ta ra khỏi chính quyền, thu vũ khí của chúng ta. Chúng không cho chúng ta trồng thuốc phiện, thu thuế, bắt chúng ta làm đường Đồng Văn. Biết đến bao giờ làm xong đường? Thời xưa, thằng Pháp giàu thế mà cũng không dám nghĩ đến chuyện làm đường Đồng Văn này. Mà làm đường cho chúng đem xe lên lấy hết của cải của ta, đem quân nhanh để đàn áp ta à? Huyện Đồng Văn đa số dân không biết chữ, có công việc gì đều do cán bộ Kinh, Thổ giải quyết. Chúng coi ta như trẻ con.

Nói đến đây, Hoàng vừa tỏ ra xúc động, thương những người của mình bị o ép, vừa mệt vì hết hơi thuốc, tạm nghỉ. Chí Song ì ạch kéo cái bụng phệ đứng lên, trịnh trọng nói:

- Tôi vừa họp ở Trung ương, về đến Khu thì được lệnh của ông tôi, tôi về ngay Hà Giang gọi anh Ân cùng về. Xin có vài ý kiến. Đúng như ông tôi đã nói, chúng ta đã vất vả hơn mười năm nay rồi, tới nay người già gọi các anh đến đây làm việc tốt. Ở trong hàng ngũ Cộng sản, tôi biết rõ. Chúng ta mà không nổi lên thì rồi mất hết. Ngay như tôi, bề ngoài là cán bộ khu, anh Ân là cán bộ tỉnh, mà chúng nó coi như bù nhìn. Các anh phải nỗ lực mà làm. Có tôi và anh Ân giúp đỡ. Phải đánh, không đánh thì dân coi ta như cây gỗ mục, như bù nhìn!

Chí Ân đứng lên mím môi tỏ vẻ căm giận, đập tay xuống bàn:

- Bọn cán bộ Kinh lên đây o ép chúng ta. Vợ thì bị chúng hủ hóa, chồng thì bị dùng như trâu ngựa, các anh có ức không?

Sau khi rít liền mấy điếu thuốc, Hoàng hồi sức, nói tiếp:

- Các anh còn nhớ đến vua Đà, Tổ của người Mèo Đồng Văn chúng ta không? Ta xin nhắc lại chuyện đó để các anh tưởng nhớ đến khí tiết của cha ông ta. Trước kia, bọn Thổ và bọn Xạ Phang chiếm đất ở Đồng Văn này. Sau đó một tên tù tưởng người Lô Lố tên là Ngô Minh Quân đưa 10 vạn tên Lô Lố di cư xuống Đồng Văn, sinh sống ở đây. Vua nhà Nguyễn sai bọn người Thổ cầm quân đánh bọn Lô Lố nhưng không tiêu diệt được chúng.

Cách đây khoảng 3 thế kỷ, người Mèo ta di cư xuống. Lúc này bọn Lô Lố chiếm hết đất. Người Mèo ta đành phải làm thuê ruộng đất cho chúng. Bọn Lô Lố áp bức người Mèo ta hết sức dã man, bắt ta nộp cống vật, mật gấu, xương hổ, mật ong, thú rừng và gái đẹp. Chúng còn đánh đập người Mèo tàn khốc. Con gái Mèo ta đi qua ruộng lúa của chúng, chúng bảo, váy người Mèo rộng làm rụng hoa lúa, phải đền, tức là phải cho chúng hiếp. Người Xạ Phang cũng hùa vào áp bức người Mèo ta.

Không thể chịu được, một lãnh tụ Mèo ta là Sùng Chí Đà đã phất cờ khởi nghĩa, đánh lại bọn Lô Lố và Xạ Phang. Toàn thể người Mèo ta theo. Sùng Chí Đà xưng vua và đặt là “Thuận thiên chúa”. Quân Mèo ta đánh đâu thắng đó, quét quân Lô Lố và Xạ Phang như quét kiến. Ta diệt 10 vạn tên Lô Lố, xương chất thành núi, máu chảy thành sông.

Thế là dân Mèo ta thắng. Vua Đà dựng thành ở Đường Thượng.

Các anh có thấy không? Bọn người Kinh lên đây không khác gì bọn Lô Lố. Bọn Thổ không khác gì bọn Xạ Phang. Chúng ta phải noi gương vua Đà, đứng lên quét hết chúng đi. Cứ nổi lên! Nhân dân cả huyện này là của ta cả. Cách mạng nó không có nhà ở, không có dân, ta không cho nó ăn thì nó chết. Việc này không phải chỉ riêng chúng ta làm. Ta đã liên lạc với Mỹ - Diệm. Họ đã hứa, sẽ ủng hộ ta.

Họp bàn như thế, ai có ý kiến gì thì bổ sung đi.

Hoàng quay lại nhìn xung quanh một lượt. Vàng Chỉn Cáo nghển cái cổ gầy khẳng khiu:

- Nghe Lão quan nói thế, chúng tôi thấy rất đúng. Nếu tất cả đồng tâm hợp lực tất sẽ lấy được Đồng Văn. Nhưng súng đạn sợ không đủ?

Hoàng xua tay:

- Khi chúng ta dùng hết súng đạn của Đồng Văn thì Mỹ và Ngô Đình Diệm sẽ cho máy bay tiếp tế cho chúng ta.

Mã Chính Minh từ nãy vẫn yên lặng ngồi nghe, giờ mới lên tiếng hỏi:

- Liên lạc trong bao lâu thì mới có máy bay đến ạ?

Hoàng giải thích ngay:

- Không sợ lâu đâu. Nước nào xảy ra việc gì thì người Mỹ cũng biết, vì người ta có máy vô tuyến điện. Chúng ta nói chuyện gì thì họ cũng nghe thấy hết. Ta đã cử người đi liên lạc rồi. Còn thắc mắc gì nữa không?

Mọi người im lặng, trong bụng còn thắc mắc nhưng không dám hỏi, sợ Hoàng cho là nhát gan, không quả quyết. Người nọ nhìn người kia, Giàng Vạn Sùng nói:

- Chúng con không còn thắc mắc gì nữa.

- Thế thì ta phân công.

Hoàng nói xong, đọc bản danh sách viết sẵn:

- Trước hết ta chia số người chỉ huy thành hai bộ phận. Bộ phận bí mật hoạt động trong lòng địch gồm có: Sùng Vạn Lù, Sùng Mí Chiu, Hầu Vạn Quả, Thào Sè Na, Mã Chính Minh.

Bộ phận trực tiếp chỉ huy quân ta đánh nhau với Cộng sản có: Vàng Chúng Dình, Giàng Vạn Sùng, Vàng Chỉn Cáo, Lý Nhè Lùng, Giàng Sàng Sấn, Vàng Vạn Ly.

Thay ta chỉ huy chung là Mã Học Văn.

Tổng chỉ huy quân đội là Vàng Chúng Dình.

Phụ trách ngoại giao là Hầu Vạn Quả.

Phụ trách kinh tế là Sùng Mí Chiu.

Riêng về vũ khí, Thào Sè Na cai quản.

Hoàng phân chia xong, ngừng lời. Bọn chúng bàn bạc. Để dễ dàng chỉ huy, chúng nhất trí chia Đồng Văn làm hai khu vực (tức là hai mặt trận):

Khu I gồm các xã phía tây, từ Cắn Tỷ đến Sủng Là. Chỉ huy chung là Vàng Chỉn Cáo.

Khu II gồm các xã phía đông, từ Sà Phìn đến Sơn Vĩ do Giàng Vạn Sùng phụ trách.

Cuối cuộc họp, chúng bàn kế hoạch đánh. Giàng Vạn Sùng nói:

- Bây giờ lão quan đi thăm các xã, động viên dân chúng, hiểu dụ nhân tâm. Như thế dân sẽ theo, nhân đó ta nổi lên cướp các xã.

Nhiều tên khen phải. Hoàng xua tay:

- Không được. Làm như thế sẽ lộ, việc lớn chẳng thành. Trước hết ta sẽ về Hà Nội, lấy cớ là họp Quốc hội. Như thế có hai điều lợi. Nếu như các anh đánh mạnh, quân ta thắng thì tất Cộng sản sẽ phải cho ta lên điều đình với các anh. Nhân đó ta bắt chúng phải trả Đồng Văn về cho chúng ta, ta tha hồ tự do mọi mặt. Nếu như các anh thua, ai bị bắt thì ta xin với Quốc hội tha cho các anh. Ở đó, Cộng sản sẽ không nghi ngờ gì ta, ta chỉ huy các anh đến cùng, ta liên lạc được với Mỹ - Diệm.

Hầu Vạn Quả cười khểnh. Ai cũng bảo, lão già lẩm cẩm rồi, suốt ngày nằm bên bàn đèn, biết gì chuyện thiên hạ? Té ra là nhầm, hắn ta thâm lắm đấy chứ. Quả này còn lạ gì, hắn chuồn về Hà Nội, tội vạ để bọn ở đây gánh hết, ném đá giấu tay. Mình ở đây thắng, lão về ăn phần, cướp hết quyền lợi, kể công chỉ huy. Mình ở đây thua, thằng nào chết thì uổng mạng đã đành, nhưng thằng nào thua, rủi có bị bắt, hắn ta chối phắt, phủi tay, có khi còn gán ta tội nặng hơn. Hắn ta vẫn vô tội. Khôn thật, dùng xương máu của người khác để mưu cầu danh lợi. Nham hiểm như thế là cùng. Được rồi, ta sẽ dùng độc trị độc, để rồi xem thằng nào hơn thằng nào?

Nghe Hoàng nói xong, Chí Song đứng lên trịnh trọng:

- Các anh cứ yên trí. Nổi lên, là tôi và anh Ân sẽ lên giúp các anh. Thắng thì thôi, thua thì tôi đề nghị với Trung ương xí xóa mọi chuyện ngay. Xin lấy danh dự thề với các anh, tôi không bỏ rơi các anh đâu! Tôi sẽ sống chết với các anh cho đến hơi thở cuối cùng.

Mỹ Thuận từ đầu đến giờ ngồi im lặng nghe, giờ muốn thổ lộ chí khí của mình. Hoàng cũng muốn cho các tướng thấy vợ mình còn giữ được tinh thần, chí khí như xưa nên ra hiệu cho mọi người im, giới thiệu vợ phát biểu. Mỹ Thuận tỏ ra xúc động nói:

- Thấy các vị bàn việc lớn, tuy là phụ nữ nhưng tôi cũng thấy phấn khởi. Tôi thấy rằng, người Mèo ta nghe hiệu lệnh là nó khắc cầm súng ra đánh Cộng sản ngay. Chỉ sợ ta không làm thôi. Bây giờ các anh phải cố gắng, phải làm kịch liệt, làm đến khi thành công chứ không được giữa chừng bỏ dở.

Mọi người bàn tán khen ngợi, Hoàng kết thúc:

- Chúng ta như cá ở dưới suối, Cộng sản như kiến hai bên bờ. Nước cạn thì kiến tha cá, nước lớn thì cá nuốt kiến. Ta phải làm cho nước suối lớn, tha hết bọn Cộng sản đi!

11

Vàng Chỉn Cáo trở về Cắn Tỷ. Từ đó trong xã, nhất là thôn Bát Đại Sơn, xẩy ra nhiều chuyện khác thường.

Bắt đầu là 4 lò rèn ở Bát Đại Sơn đỏ lửa ngày đêm. Những khẩu súng kíp, giáp 5, giáp 3, trung chính, được đào lên từ trong các hầm sâu, các hang hốc. Khẩu nào hỏng được sửa chữa ngay. Người ta phá cả chảo gang, nung chì làm đạn. Những cây bố-tử được chẻ ra đốt thành than, trộn với hồng hoàng làm thuốc súng. Ban đêm tiếng gọi nhau í ới, tiếng chân đi lại rầm rập. Ánh đuốc bập bùng trôi trong sương mù bồng bềnh, kéo đi thành vệt như suối đỏ. Thỉnh thoảng tiếng súng nổ vu vơ. Người ta tụ nhau trong rừng vắng, trong các hang sâu, bàn tán, bí ẩn.

Các dân quân giấu súng trong rừng, không chịu nộp cho Mã Chính Lâm.

Một buổi chiều sương mù, trong khu đất rộng, ẩn kín trong rừng Bát Đại Sơn, các thanh niên, trung niên tập trung đông nghìn nghịt, vòng trong vòng ngoài. Có đủ người các xã Cắn Tỷ, Na Khê, Bạch Đích… Trên một tảng đá cao, Vàng Chỉn Cáo đứng thẳng, nói lớn:

- Hôm nay, được lệnh của Lão quan, chúng tôi mời bà con đến đây khai hội làm việc lớn.

Sau khi vạch một loạt những điều mà Cáo gọi là “tội ác của Cộng sản”, Cáo nói:

- Nếu làm được đường Đồng Văn, thì trâu đực đẻ được con, tôi xin lấy đầu làm đòn kê cho bà con băm rau lợn. Bà con có thấy không, Cộng sản lấy người đi làm đường, toàn thanh niên khỏe, trẻ là để rán mỡ đó. Mậu dịch đem mỡ lên đây, toàn là mỡ những người đi làm đường đó.

Tiếng ồn ào, căm thù trào lên, tiếng chửi rủa tục tĩu. Chờ cho tiếng ồn ào bớt dần, Cáo tiếp:

- Địa phương này không có cụ Hoàng, không có chúng tôi coi giữ thì đã tan nát từ lâu rồi. Hồi Nhật, trong hang Thành Thánh nổ một phát súng, hiện ra một lá cờ xanh, một lá cờ vàng. Chúng tôi cúng Thành Thánh một con lợn, một con bò, sau đó ta đánh thắng Nhật. Vừa qua, ở hang Thành Thánh cũng nổ một phát súng, hiện ra hai lá cờ cao bằng núi: một xanh một vàng. Thế là Thành Thánh bảo ta đánh Cộng sản sẽ thắng đó. Hôm vừa qua, tôi lại nhìn thấy trong hang có một ông mặt đỏ râu dài bảo tôi: “Phải đánh lại Cộng sản đi, Thành Thánh sẽ phù hộ”.

Cụ Hoàng sẽ về Hà Nội chỉ huy, liên lạc nhờ các nước giúp ta. Trên này Vua sẽ ra. Đó là đứa trẻ tai dài chấm vai, đẻ ra ba ngày đã biết nói; há miệng, đạn địch rơi hết vào miệng; vãi đậu thành binh. Vì thế, từ giờ trở đi, hễ ai đẻ con phải xem có phải là Vua ra không, báo ngay cho ta biết.

Tôi xin báo cho bà con biết, vừa qua, có ngài Vàng Chúng Dình từ Đại quốc sang giúp ta, chỉ huy quân đội ta. Ngài Tổng Tư lệnh là con Vàng Sáy Hòa. Ngày xưa Hòa theo Mí Chảng đánh Pháp. Mí Chảng có một hòn ngọc có phép lạ. Khi giơ hòn ngọc lên, đạn Pháp bắn ra lập tức thành giấy. Mí Chảng đánh đâu thắng đó. Sau Mí Chảng đánh rơi mất hòn ngọc đó. Sáy Hòa chuyền lại cho Chúng Dình. Bây giờ Chúng Dình còn giữ được hòn ngọc đó nên tất chúng ta thắng quân Cộng sản một cách dễ dàng thôi.

Mọi người nhìn nhau, mặt mày rạng rỡ, tin tưởng. Cáo lấy bốn đẫn tre đóng vào bốn góc trên một mảnh đất nhỏ; lấy bốn nén hương đốt lên cắm vào bốn đẫn tre, rồi rì rầm khấn:

- Thành Thánh hãy phù hộ độ trì cho chúng con bách chiến bách thắng. Súng bộ đội bắn không nổ, súng chúng con bắn đâu trúng đó. Chúng con xin khấn Thành Thánh một con trâu đen, một con lợn, 10 tập giấy vàng, 12 tập giấy bạc, 10 bó hương!

Khấn xong, Chỉn Cáo cầm một con gà trắng trong tay hồi lâu rồi bói. Sau đó, hắn đặt con gà xuống khúc gỗ kê trước mặt. Cáo cầm đầu gà, sai một tên cầm chân gà. Cáo giơ tay chặt phăng đầu gà, vất qua đầu hàng người bao quanh. Cáo hứng tiết gà vào trong một vò rượu rồi lật ngược 4 đẫn tre cắm ngược lại. Cáo quay sang phía những người đứng xung quanh nói lớn:

- Ai theo chúng ta làm việc nghĩa thì sẽ sống. Ai không theo thì sẽ chết như con gà này. Khi nào những ống tre kia sống, ra lá được thì những người không theo ta mới sống được. Bây giờ ta hãy bắn súng lên, nếu nổ thì ta xuất quân đi đánh Cộng sản!

Sau tiếng hô của Cáo, lần lượt 7 phát súng nổ vang, dội vào vách đá.

Cáo dõng dạc tuyên bố:

- Thế là Thành Thánh ủng hộ chúng ta. Đồng bào về chuẩn bị lương thực, ngày mai trở đi ta sẽ gác Cổng trời, không cho cán bộ đi qua nữa. Chủ lực quân của ta sẽ đi đánh chiếm các nơi trong toàn khu!

Cáo phong và phân công 22 đại đội trưởng phụ trách phỉ các thôn.

Thanh niên, trung niên trong thôn đi họp hết. Những người còn lại lo lắng. Họ đoán rằng sẽ có loạn đến nơi.

Vù Thị Vá, vệ sinh viên của thôn, một cô gái 20 tuổi, cũng trằn trọc không sao ngủ được. Bỗng nghe 7 tiếng súng nổ, Vá vùng dạy. Thấy mẹ vẫn nằm im, đoán đã ngủ, cô len lén mở cánh cửa liếp. Ánh lửa bếp đỏ soi rõ bóng cô trên vách.

Mẹ Vá - bà Thào Thị Song - hé mắt nhìn theo con gái, hoảng hốt gọi:

- Vá, không được đi đâu cả!

Nghe tiếng gọi, Vá đành trở vào nằm xuống bên mẹ. Bà mẹ ôm riết lấy con, lo lắng. Chồng chết, bà nuôi ba con nhỏ. Ba đứa, mỗi đứa một nết. Thằng anh cả, Vù Soa Páo và đứa em út, Vù Thị Mỷ tính nhút nhát, nhu nhược. Còn con Vá này tính bạo dạn quá. Chồng chết được hai năm, bà đem con sang ở với người em chồng tên là Vù Dúng Hòa. Ông giúp bà nuôi con.

Năm Vá 16 tuổi, bà Song đưa con ra ở riêng. Lúc này mẹ con Vá nghèo lắm. Gia sản chẳng có gì. Ba anh em Vá đi làm nương thuê, mỗi ngày chỉ được một ống bắp, không đủ ăn. Anh Vù Sao Páo lấy vợ, không có tiền cưới. Chùng chình mãi, cuối cùng phải vay thịt, rượu một nhà giàu, trả lãi nặng. Cưới xong vợ, anh Páo không có tiền trả. Người chủ nợ vài ngày lại đến nhà chửi rủa.

Hòa bình lập lại, phong trào xã bắt đầu lên. Nhà Vá được cứu tế 15 mét vải, 3 yến gạo. Nhà nước cho vay tiền mua một con bò.

Ba năm bò đẻ được 3 con. Có bò, có ruộng, nhà làm ăn khấm khá, trả nợ. Từ đó, mẹ Vá biết ơn cách mạng. Nhưng anh Vá vẫn lạc hậu. Cán bộ xin cho Vá đi học chữ và thoát ly, anh Páo bảo:

- Con gái đi học với cán bộ rồi chửa hoang mất thôi. Chửa hoang, mang bụng xề, nhà không chứa đâu, ra rừng mà ở!

Vá cãi lại anh:

- Nhờ cách mạng anh mới trả nợ được tiền cưới vợ. Anh không ơn lại còn nói xấu. Còn chửa hoang hay không là tùy người thôi. Khối người ở nhà cũng chửa hoang thì sao?

Ông anh ứ cổ không biết nói sao. Vá được đi học chữ ở Phó Bảng. Từ đó, có cái chữ trong bụng, cô càng hiểu cách mạng tốt như thế nào.

Khi Vá đi học, ở nhà, Sè Sấu, tên tay sai của Cáo đến nói:

- Cách mạng sắp thua rồi, mày theo chúng ta đi thôi! Ở nhà cán bộ nó lên nó giết hết!

Vừa sợ chân tay Cáo, vừa sợ cán bộ, Páo chạy lên rừng ở.

Vá học xong, về làm vệ sinh viên xã. Bà mẹ nói với Vá:

- Thằng anh mày sợ cán bộ, lên rừng ở rồi.

Vá lên rừng. Lặn lội tìm kiếm mãi mới gặp anh:

- Anh lên đây ở với con ma con quỷ. Con hổ nó bắt thì sao? Mẹ mong anh đấy!

Páo về nhà. Sè Sấu đến bảo:

- Cách mạng sắp thua rồi, mày cứ ở nhà chờ chúng tao!

Páo tưởng thật, nói với Vá:

- Cách mạng nó sắp thua rồi, tao không phải trả tiền vay mua bò nữa!

Vá bực bội nói:

- Nhờ cách mạng mà ta có 3 con bò, anh có tiền trả nợ cưới vợ, không có thì cứt gà cũng không có dính chân đâu! Sao anh định phản lại cách mạng thế?

Mấy hôm nay, Vá thấy bọn chân tay Cáo đến nhà luôn. Tối, chú Hòa, anh Páo rủ nhau đi vào rừng. Vá đoán có chuyện hội họp. Lại nghe 7 phát súng. Vá biết chúng nổi phỉ rồi, toan chạy đi báo cán bộ bên Ủy ban trên huyện. Bị mẹ giữ lại, Vá nằm mà bụng nóng như lửa đốt. Làm thế nào đây?

Nửa đêm chú Hòa về gọi. Mẹ Vá ra mở cửa. Vá vờ ngủ nằm im. Chú Hòa bảo mẹ Vá ra ngoài vườn, nói:

- Ông Cáo bảo, cán bộ Kinh, Thổ bị giết hết rồi. Ông giao cho tôi phải giết con Vá đấy, nó đâu rồi?

Bà mẹ nói:

- Mày không biết họ Vù ta à? Nếu một người bị súng bắn, dao chém, buông sông thì người giết nó sau này cũng bị súng bắn, dao chém, buông sông à?

Chú Hòa nói:

- Tôi giết xong, mua dê làm lễ thì không sợ như thế đâu.

- Mày mua dê làm lễ thì cũng chỉ được một vài năm thôi, rồi con ma nó vẫn làm mày.

Chú Hòa vẫn không nghe, khăng khăng đòi giết Vá.

Mẹ lo quá, quát:

- Mày giết nó thì mày giết tao trước đi!

Người chú im lặng suy nghĩ rồi nói:

- Thôi được, tôi tha cho nó, nhưng bảo nó không được đi đâu. Nó ra khỏi nhà, bọn chúng bắt được, giết ngay!

Bà mẹ trở vào cứ trằn trọc mãi, lo lắng. Vá thuyết phục mẹ:

- Đấy mẹ xem, con ở nhà rồi trước sau nó cũng giết. Mẹ cứ để con đi!

- Nhưng không thoát được khỏi tay chúng, chúng gác hết các ngả đường rồi.

- Mẹ cứ yên tâm, con đi được mà!

Vá lấy túi lanh bỏ một bộ váy áo vào rồi từ biệt mẹ ra đi. Bà mẹ vào nhà, lấy vạt áo chấm nước mắt.

Vá băng rừng, tìm đường mòn, về Quản Bạ báo cho Ủy ban và các đồng chí công an biết. Lương Phượng Kim (trinh sát của Ty), Trịnh Văn Sầu (công an huyện Đồng Văn) khoác ba lô lên đường vào Bát Đại Sơn điều tra tình hình.

Vá nói:

- Các anh lên, có hai người, chúng giết mất!

Hai người nói cho Vá yên tâm rồi ra đi.

Đi được nửa ngày đường, họ ngồi nghỉ trên một tảng đá cạnh lối mòn, nhìn về phía Bát Đại Sơn trùng điệp. Sầu nói với Kim:

- Tao những sáu anh em trai, không sợ rồi, nhưng mày con một, chưa con cái gì, mày nghĩ kỹ lại xem, mày có sao, không lấy ai hương khói cho ông bà. Tao nói tình thực.

Kim mắm môi. Những nốt rỗ trên mặt đỏ hồng:

- Con nhà Công an cả, sợ gì!

Hai người cùng cười, hăng hái đi tiếp.

Các con đường chính đã bị phỉ gác. Chúng chặt cây, chặn các ngả. Tiếng dao chặt, tiếng gọi nhau í ới. Hai người bước vào nhà trưởng thôn Pờ Cha Lủng. Nhà vắng tanh. Giữa lúc đó, từ phía sau có tiếng hô:

- Bọn Cộng sản đã đến, bắt đi!

Biết có biến, Sầu và Kim quay ngay ra cửa, theo lối mòn chạy đi. Tiếng bước chân bọn phỉ rầm rập đuổi theo. Tiếng hò hét loạn xạ.

Kim rẽ vào rừng, còn Sầu chạy vào nhà người dân là Hồ Chúng Pao. Trời đã tối. Chúng Pao và vợ đang ngồi đồ mèn mén. Sầu nói nhanh:

- Bọn phỉ đang đuổi bắt tôi!

Thấy tình trạng khẩn cấp, ông Pao bảo vợ ra đóng cổng rồi dẫn Sầu ra chuồng bò. Ông bảo Sầu ngồi vào góc chuồng, lấy cây bắp khô che lên trên. Ông soi đèn nhìn vẫn thấy chân Sầu thò ra.

Bọn phỉ chạy đến, đập cổng thình thình:

- Mở cổng mau, mở cổng mau, không có chúng ông đốt nhà bây giờ!

Bà Pao chạy vào chuồng bò nói với chồng:

- Ông dẫn cán bộ ra hang sau nhà đi. Tôi giữ cổng.

Bà đứng sau cổng chùng chình không mở. Ông dẫn Sầu ra hang sau nhà rồi chạy về.

Lúc này bà mới mở cổng. Bẩy tên phỉ ập đến chĩa súng vào ngực hai ông bà:

- Sao gọi mãi không mở cổng, muốn về với tổ tiên hở!

- Chúng tao không nghe tiếng!

- Thằng cán bộ vừa chạy vào đây đâu? Đưa nó ra đây. Không có chúng ông đốt nhà, giết hết!

Bà ngơ ngác:

- Có đứa nào đâu, chúng chạy đâu ấy chứ!

- Thật không, chúng ông tìm thấy thì sao?

Ông kiên quyết:

- Thật, nếu tìm thấy tao xin chịu tội!

Bọn chúng sục sạo tìm kiếm. Cào hết đống bắp, xục ra chuồng bò, chuồng ngựa nhưng không thấy gì. Chúng dọa nạt một lúc rồi đi ra.

Chờ cho chúng đi xa, ông Pao ra sau nhà dẫn Sầu về. Ông đóng chặt cổng, thả bốn con chó canh xung quanh nhà, sai hai đứa con trai ra giữ cổng. Ông bảo vợ mổ gà, múc rượu cho Sầu uống rồi bàn với bà:

- Ở đây không ổn, ta làm thế nào để chúng khỏi bắt cán bộ hở bà?

Bà Pao suy nghĩ một hồi rồi nói:

- Tôi sẽ dẫn cán bộ, đúng giữa đêm thì đi.

- Bà không sợ chúng giết à?

- Sợ thì cán bộ bị giết mất!

Ăn cơm xong, Sầu nằm trong nhà. Chốc chốc tiếng súng nổ phía Cổng Trời phá tan bầu không khí yên tĩnh.

Nửa đêm, bà Pao dậy, gọi Sầu đi.

- Thấy đuốc chúng bắt bà mất!

- Không lo, cán bộ đi. Tôi đi trước, cán bộ đi sau, cách nhau khoảng nửa trăm bước. Hễ nghe chúng hỏi tôi thì cán bộ nấp vào trong bụi. Tôi ra hiệu thì đi vòng sau lưng. Trời rét thế này chúng chẳng ra khỏi hang đâu.

Quả nhiên, khi đi qua trạm gác của phỉ, mấy tên ngồi bên đống lửa trong hốc đá hỏi vọng ra:

- Đứa nào đi đêm thế kia?

Bà thản nhiên trả lời:

- Chồng tao ốm sắp chết, tao phải đi lấy thuốc đây!

Nhìn qua bà một lượt, chúng tin là thực. Bà cho chúng chai rượu. Chúng mừng rỡ chúi vào trong hang uống. Bà ra hiệu cho Sầu đi theo ánh đuốc chập chờn phía trước.

Trời gần sáng, họ tới cửa rừng. Bà chỉ đường nói:

- Đến chỗ này là chúng hết gác rồi, cán bộ hãy về báo cáo với Cách mạng lên mà đánh nó, cứu chúng tôi!

Nói rồi, bà đưa cho Sầu một gói bánh ngô, một bi-đông rượu để anh ăn đường. Sầu nhìn bà, không biết nói thế nào để cảm ơn. Bà quay về. Ánh đuốc mờ dần rồi khuất vào vách đá. Gió rít, hất mạnh vào ngực anh. Tuyết rơi rào rào xuống đầu.

Tìm mãi không thấy Kim và Sầu, bọn phỉ quay về. Tên chỉ huy thưa với Vàng Chỉn Cáo:

- Thưa Người già, hai tên Cộng sản trốn mất rồi.

Cáo bực bội quát:

- Chúng mày là đồ ăn hại, mới mở đầu mà đã thất bại rồi. Lần sau còn thế, tao chém đầu!

Cáo phân công bọn đi đánh Yên Minh, Bạch Đích rồi về nhà nghỉ.

Vừa về đến nhà, một tên phỉ chạy đến báo:

- Cụ Hoàng qua Cổng Trời về Hà Giang. Cụ bảo tôi về nhắn ông ra gặp cụ, có nhiều việc cần dặn.

Vàng Chỉnh Cáo lên ngựa đi ngay.

Ra đến đầu cầu, Cáo gặp Hoàng đang ngồi trên kiệu có bốn người khiêng đi về phía Quản Bạ. Mỹ Thuận ngồi cáng đi sau. Một bầy lính cắp tráp thuốc phiện, bàn đèn, rượu thịt lóc cóc chạy theo.

Hoàng vào mã-tim(1) nghỉ. Người chủ đem nước nóng cho hắn rửa chân. Mỹ Thuận lúi húi gọt lê.

Cáo ngồi xuống bên bàn đèn, hỏi:

- Sao Lão quan lại đi Hà Nội sớm thế?

Hoàng chậm rãi, ề à:

- Đáng lẽ ta chưa đi, nhưng các anh làm sớm quá, ta phải đi thôi. Ở lại đây, chúng nghi ngờ, hỏng việc lớn. Anh cứ tin ở ta. Anh đã làm tổng giáp, rồi chủ tịch, dưới quyền ta, ta không bỏ rơi anh đâu. Sẽ có Chí Song, Chí Ân lên ngay thôi. Vừa qua họp xong, anh về đã thực hiện chưa?

- Thực hiện rồi ạ!

- Ai thực hiện?

- Chúng con cùng dân.

- Tốt rồi!

Hoàng nhặt miếng lê, vừa ăn vừa nói:

- Cái cốt nhất là kích được bọn dân nó làm. Sức mình có mấy, tất cả bọn dân nó nghe theo thì lấy được huyện. Anh ở đây là nơi đầu sóng ngọn gió, bọn Cộng sản sẽ tập trung quân đông lên đây. Mất Cổng Trời thì mất tất. Phải cố giữ thì anh em trên kia mới làm ăn được. Nhớ lấy! Về Hà Nội, đồng bằng không có rừng núi, hang hốc để trốn, nguy hiểm, nhưng ta vẫn phải về, dù có chết cũng phải về để lo đại sự! Còn kế hoạch đánh thế nào, anh hãy bàn với Mã Học Văn, Vàng Chúng Dình

Nói rồi Hoàng lên kiệu. Bốn người khiêng nặng nhọc chạy đi. Mỹ Thuận ngồi cáng đi theo. Một lũ lính hầu cắp tráp, bê bàn đèn, vác súng chạy theo. Cáo về ngay Cổng Trời, ra lệnh cho phỉ chặt thêm cây xếp trước cổng.

Bọn phỉ hì hục xếp dàn đá, sửa sang lỗ châu mai. Chúng không quên tải thêm rượu, thịt, ăn uống no say, hát xướng ầm ĩ, man rợ.

Huyện ủy Đồng Văn cử một đoàn cán bộ gồm có các cán bộ Ủy ban Trương Liên Quân, Ngô Hán Hòa; Chính trị viên huyện đội Lệnh Quốc Tính; chiến sĩ công an vũ trang Giàng Páo; y tá Lương Huy Đỉnh lên Cổng Trời xem xét tình hình và điều đình với phỉ.

Đoàn người từ Yên Minh theo đường Pa Pao đi lên.

Đang đi lưng chừng dốc Pa Pao, họ bỗng nhìn thấy nhấp nhô sau các tảng đá có những chiếc mũ nồi, những họng súng. Vừa lúc ấy, một tiếng quát:

- Chúng mày lên đây làm gì? Về đi, lên đây chúng tao bắn chết!

Mọi người dừng lại, để cho Ngô Hán Hòa gọi chúng. Ngô Hán Hòa khum tay làm loa, nói bằng tiếng Mèo:

- Đoàn cán bộ Ủy ban lên gặp các anh đây!

Tiếng phỉ nói vọng lại:

- Không được! Lên, chúng tao bắn!

Giàng Páo nói với anh em:

- Để tôi đi trước, may ra gặp được chúng. Tôi là người Mèo mà!

Nói rồi, Páo xăm xăm đi lên.

Đoàng, đoàng… một tràng súng nổ vang. Páo trúng đạn ngã xuống bên đường. Một dòng máu đỏ tươi thấm mặt đá xanh. Liên Quân bò lại gần Páo:

- Páo! Páo! Bám vào tôi!

Páo lắc đầu, mệt mỏi:

- Tôi sắp chết rồi, anh chạy đi! Đừng vì tôi mà…

Liên Quân phân vân không muốn rời người con trai Mèo hiền lành, rất yêu quê hương, đồng đội.

Thấy Liên Quân phân vân, Páo giục:

- Anh chạy đi, chúng nó xuống kìa!

Tiếng hò reo của phỉ nổi lên man rợ. Liên Quân lăn xuống dốc, khuất vào bụi cây rậm rạp.

Gần một phiên chợ sau, Vàng Chỉn Cáo đang đốc thúc phỉ canh gác nghiêm ngặt Cổng Trời thì Ân đi lên, nói với hắn:

- Cụ Hoàng về đến Hà Giang thì tỉnh ủy nhận được tin các anh đóng Cổng Trời, bắn chết cán bộ của chúng. Chúng đã gặp, nhờ cụ lên điều đình với các anh. Chúng cho người cáng cụ lên Quản Bạ rồi cử tôi lên đây điều tra giúp tỉnh nắm tình hình và khuyên bảo các anh mở Cổng Trời. Cụ sai tôi gọi anh về gặp cụ.

- Cụ định dặn dò gì chúng tôi? Chả lẽ cụ bắt chúng tôi đầu hàng hay sao?

- Các anh cứ lên thì khắc biết! Có điều cụ dặn là phải tỏ ra khẳng khái, oai phong.

Cáo mặc quần áo chiến. Chiếc áo ca-pốt dạ nhà binh của quan đồn binh Tây bán lại, chiếc quần chẽn. Đầu đội mũ cát két dạ. Một chiếc thắt lưng to bản, thêu chỉ ngũ sắc thắt chẽn ngang lưng. Hai băng đạn chéo trước ngực. Khẩu súng pọoc kè kè bên hông. Ngang lưng đeo khẩu súng trường. Trông thật oai phong lẫm lẫm, tương phản với thân hình nhỏ bé, bộ mặt choắt, đanh.

Xóa Mỷ và 7 tên lính Mèo mặc quần áo tả-pú đen, đội mũ nồi, chân đi hài xảo, súng trên lưng, đạn vắt chéo trước ngực, chia thành hai hàng đi hộ vệ hai bên Cáo.

Xóa Mỷ hỏi Cáo:

- Thưa chủ tướng, nhỡ bọn Cộng sản bắt chúng ta thì sao?

Cáo lắc đầu:

- Có Lão quan ở đó, chúng không dám bắt chúng ta đâu. Nếu như chúng nó có ý gì khác, chúng ta đánh lại đến cùng, hiểu chưa? Phải đề phòng.

Cáo đi đến phố Quản Bạ. Đoàn người ngựa dừng lại trước cổng ủy ban xã, xuống ngựa chờ đợi.

Một người dẫn chúng vào gặp Hoàng trong căn phòng kín. Phòng không có ai, chỉ có mình Hoàng đang nằm bên bàn đèn.

Để bọn phỉ đứng canh ở ngoài, Cáo bước vào, cúi rạp người chào Hoàng rồi thưa:

- Chúc Lão quan vạn tuế! Chẳng hay Lão quan cho gọi bọn tôi tớ chúng con đến có việc gì chỉ bảo ạ?

Hoàng vẫn nằm yên bên bàn đèn, vẫy tay ra hiệu cho Cáo khép cánh cửa kín lại rồi đến bên hắn.

Hoàng nói khẽ:

- Ủy ban tỉnh nhờ ta lên bảo các anh khai cái Cổng Trời, giải tán. Ta nhận lời là sẽ lên đây khuyên bảo các anh…

Hoàng ngừng lại nghĩ. Cáo chưa hiểu, hỏi:

- Thưa Lão quan, thế thì trái những điều Lão quan ra lệnh trước đây?

Hoàng ngắt lời:

- Hãy khoan, ta chưa nói hết lời. Đấy là chúng bảo ta thế. Ta nghĩ, từ chối cũng không được, mà chúng sinh nghi. Tương kế tựu kế, nhân cơ hội này ta lên hỏi cho tường xem các anh làm đến đâu rồi. Nên nhớ trước sau phải như nhất. Đánh Cộng sản đến cùng. Dù có chết cũng không bỏ dở, hiểu chưa?

Chỉn Cáo trút hơi thở nhẹ nhõm, khuôn mặt choắt tươi tỉnh hẳn lên:

- Dạ, đa tạ Lão quan! Thưa Lão quan, vừa qua chúng con đã bố trí quân đóng chặt Cổng Trời, không cho bất cứ đứa nào qua. Một đoàn cán bộ bưu điện vác dây đi qua, chúng con đã thu hết dây để làm thừng trâu, bắt chúng quay về. Một đoàn thứ hai thồ thư lên, chúng con tịch thu hết cho lính lấy giấy chùi súng. Đoàn cán bộ có Ngô Hán Hòa dẫn lên, chúng con bắn chết một đứa, chúng chạy hết.

Hoàng khen:

- Khá lắm, các anh làm thế là tốt. Phải giết chúng nhiều hơn nữa mới hả dạ!

- Từ giờ về sau, ý Lão quan thế nào?

- Theo ta, các anh phải cố gắng giữ Cổng Trời. Đứa nào bảo cũng không được mở. Thằng Mã Chính Lâm có lên thì báo cho Mã Học Văn. Văn bảo thì Lâm chịu bó tay. Ân lên có sai mở, chẳng qua chỉ nói để che mắt bọn Cộng sản thôi. Trước mặt ủy ban, ta có ra lệnh cũng không được mở. Ta chỉ nói vờ thế thôi. Đời nào ta lại cầm roi ngựa quật vào mình. Đứa nào mở ta sẽ xử tử. Đứa nào mở, anh cứ tiền trảm hậu tấu, nghe chưa!

- Dạ!

Bàn với Hoàng xong, Cáo được gặp chính thức Hoàng. Trước các cán bộ ủy ban, Hoàng khuyên Cáo:

- Chúng bay nổi loạn, đóng Cổng Trời là không tốt. Chính phủ nuôi dưỡng chúng bay để làm phản à? Ta ra lệnh cho chúng bay phải mở Cổng Trời, giải tán, để cán bộ lên, dân tình yên ổn làm ăn. Phải mở ngay, nghe chưa! Không mở, ta lên trị tội, hiểu chưa?

Vàng Chỉn Cáo chắp hai tay trước ngực:

- Thưa ủy ban, thưa cụ chủ tịch bọn dân quân nó làm. Cụ đã dạy như vậy, chúng con xin về bảo chúng mở Cổng Trời ngay ạ!

Hứa xong, Cáo lên ngựa. Đi một quãng xa, hắn quay mặt lại chửi:

- Mở Cổng Trời à? Đừng hòng! Lên đây mà mở, ông thách chúng mày mang quân lên đây đấy!

12

Hôm nay ở Lũng Cú có đám cưới của Thào Vạn Sính. Người từ các bản lũ lượt về dự đám cưới, chúc mừng cho vợ chồng Sính hạnh phúc.

Gần trưa, mọi người đã đến đông đủ. Các cụ già ngồi trên sàn nói chuyện thế sự, gia phong. Các thanh niên vác khèn vừa thổi vừa nhảy múa quanh các cô gái mặc những chiếc váy lanh trắng xếp nếp; những chiếc áo mới với những ngấn hoa xanh đỏ; những chiếc vạt áo đỏ màu; những chiếc thắt lưng thêu sặc sỡ, những chiếc đa-so(1) 9 vòng, những chiếc khăn nhiễu tím sẫm. Các cô xoay những chiếc ô giấy dầu mang hình đôi bướm; chân giận giầy thêu, mang bít tất trắng; nhún nhảy múa lượn.

Giữa sân, hai ông mối nhà trai và hai ông mối nhà gái thay nhau hát những bài hát vui mừng, chúc tụng cô dâu chú rể hạnh phúc, bình yên.

Một ông mối cất cao giọng hát:

Trận mưa sấm đánh trận mưa gió không có lối chảy,

Chảy đầm đìa ra khe.

Hôm nay ta mở bài hát lành hát vui,

Không làm cho anh em họ xuân nổi tức.

Trận mưa sấm đánh trận mưa gió không có lối chảy,

Chảy chan hòa ra ngòi.

Hôm nay ta mở bài hát vui hát lành,

Không làm cho bà con, các cụ nổi giận.

Có một khóm lau mọc ngay bên núi,

Không phải chỗ cho trâu bò cọ sừng,

Chúng ta hát lành hát vui.

Ông mối thứ hai nhà trai, uống xong một bát rượu, cao giọng hát tiếp:

Bố mẹ thả con dê đi ăn cỏ đến sườn núi,

Có ông mối này lấy con dê về thành đàn.

Bố mẹ có con lợn con gà đi đường sạch quang tung bụi,

Lấy được cô gái hai tay tài cắt vải.

Bố mẹ có tiền đi đường sạch quang tung bụi,

Lấy được cô gái hai tay khéo cất nhiễu,

Lấy được cô gái về chăm chỉ quét nhà đến thành hố,

Lấy được cô gái về chăm chỉ cọ chảo tới thủng chôn.

Mọi người cười vang cùng nhau hát mừng. Bốn ông mối càng thi nhau hát hết bài này đến bài khác.

Sau đó là đến tiệc chuốc rượu. Các cô gái rót rượu ra bát ép đám con trai uống. Anh nào không uống, bị các cô đổ ngay vào ngực áo.

Đã đến lúc ăn tiệc. Tám người một mâm. Những mâm cỗ mười hai món đầy ụ được bưng ra. Hai họ ăn uống, chuyện trò râm ran. Mùi thức ăn thơm ngậy, mùi rượu cay nồng, mùi thuốc phiện từ các buồng bên tỏa ra say say.

Ăn xong, còn đang say khướt, bọn con trai rủ nhau ra bãi thi cưỡi ngựa, bắn súng.

Những con ngựa to khỏe có nước đi hay được dẫn ra. Những chàng trai nai nịt gọn gàng, mang những bộ yên cương thêu tung lên choàng cho ngựa. Một phát súng hiệu nổ. Những chàng trai phóng đi ào ào. Người nọ chen người kia. Có người say quá, ngã lăn xuống mặt đường, lại lóp ngóp bò dậy, nhảy lên ngựa phóng theo.

Đám cưới đang vui, mọi người đang hát chúc mừng cô dâu chú rể thì Sùng Mí Dúng bước vào, vẫy tay bắt mọi người im lặng, nhảy lên mặt bàn nói:

- Bây giờ mảnh nương của ta có cỏ mọc lấn hết cây bắp, cây dưa thì ta phải làm thế nào?

Giàng Mí Dính - con Giàng Vạn Sùng - nói:

- Phải lấy cuốc cào cỏ đi thôi!

Mí Dúng nói:

- Phải rồi! Ông Giàng Vạn Sùng bảo tôi đến đây gọi tất cả mọi người làm việc lớn, tức là làm cái việc cuốc cỏ đi đó. Ai muốn ăn 36 thứ lá cây trộn với bắp thì theo bọn Cộng sản. Vậy ngay tối nay, tất cả đàn ông thôn ta phải tập hợp chờ lệnh ông Sùng. Còn bà con hãy chuẩn bị lương thực, giúp cho ông Sùng khởi nghĩa đánh bọn Cộng sản, bọn Kinh, Thổ, đem lại đời sống cho người Mèo ta!

Mí Dúng ngừng lời. Mí Dính đi đến trước mặt chú rể Thào Vạn Sính, nói:

- Mày cũng phải đi, nghe chưa!

Bố Vạn Sính đứng cạnh, kêu van:

- Tao mất một con bò, 5 con lợn, 2 tạ rượu, 2 tạ gạo nếp, 2 tạ gạo tẻ để cưới vợ cho nó, giờ mày bắt nó đi, tao phí hết của à?

Cô dâu lo lắng, hoảng hốt chạy vào buồng, nức nở khóc. Mí Dính nói với bố Sính:

- Đứa nào cũng phải đi, không thì giết cả nhà, nghe chưa!

Nói xong, Mí Dính và Mí Dúng lên ngựa về nhà.

Trong lúc đó, ở nhà Giàng Vạn Sùng đang xảy ra nhiều chuyện rắc rối. Thấy Mí Dính về, Vạn Sùng kéo ra sau nhà nói khẽ:

- Ông Hoàng đi rồi. Vàng Chỉn Cáo nổi ở Cổng Trời rồi. Ta phải đi đánh phố Đồng Văn thôi.

- Bây giờ cha định kế hoạch thế nào?

Vạn Sùng mắm môi nói:

- Tao định cho quân đi bắt thằng Mí Sính và Mí Chú trước.

Nghe nói bắt Mí Sính, Dính mừng, mặt mày rạng rỡ.

Dính đã được cha nói đi nói lại cho biết chuyện Sùng chặt đầu Chú Sâu - bố Sính - bêu ở chợ. Từ đó Sính mang mối thù Sùng, quyết trả. Từ mấy năm nay, có cuộc vận động “xây dựng khu tự trị”, cán bộ lên Lũng Cú, phong trào lên, Mí Sính là cơ sở của công an. Vạn Sùng nghi Sính sẽ tìm cách hại mình nên luôn luôn đề phòng, bày mưu giết Sính.

Mí Dính có người vợ là Thào Thị Chúa. Chúa là con nhà nghèo, Sùng cậy quyền thế bắt lấy con mình. Chúa về sống với Dính năm mùa bắp, Dính chán, muốn ruồng rẫy.

Chúa bị cha con Sùng hành hạ, đánh đập coi như người ở. Suốt năm năm làm dâu, vất vả mà nhà chồng không cho lấy một tấm lanh làm váy. Chúa phải về nhà mẹ đẻ xin váy áo các chị, em. Mí Sính được giao nhiệm vụ nắm tình hình nhà Sùng, nơi cất giấu vũ khí, những buổi họp hành. Mí Sính liên lạc với Chúa, làm quen, khơi gợi và được Chúa cung cấp những tình hình cần thiết.

Thấy thế Vạn Sùng căm Mí Sính và Thị Chúa lắm. Sùng muốn triệt Chúa nhưng không dúng tay vào cuộc, mà nhờ tay con làm, êm thấm hơn. Sùng nói với Dính:

- Tao thấy thằng Sính và vợ mày thì thụt đi lại với nhau nhiều lắm, chắc chúng tằng tịu với nhau rồi!

Dính ghen lồng lên, muốn giết cả hai người.

Lúc ấy Chúa đang có thai. Lần đầu tiên có thai, Chúa mừng lắm, ngày đêm mong đứa con ra đời. Có lúc cô muốn đẻ con trai, lúc thì muốn đẻ đứa con gái. Chúa đã chuẩn bị may sẵn áo, mũ cho con.

Cơn ghen thấm vào xương tủy, Mí Dính về nhà, chẳng nghĩ vợ có thai, hắn quyết đánh. Hôm ấy cô ra suối cõng nước. Vừa cõng ống nước lên đến bờ thì Mí Dính chạy đến cứ đá vào bụng cô. Cô đau đớn ngã lăn xuống bờ suối. Mấy ống nước đổ tung tóe. Chúa bị trụy thai, thập tử nhất sinh. May sao có mấy chị em hàng xóm thương tình thuốc thang mới qua khỏi. Chúa vẫn còn ốm, người gầy, xanh như tàu lá.

Giàng Vạn Sùng họp tay chân bàn nhau làm phản. Chúa ốm nằm ở nhà, nghe được vội vã đi báo cho Sính.

Trời tối, gió rét, người Chúa mệt lả. Cô dừng lại bên đường rút con dao rừng đeo bên người chặt cây làm gậy. Cô vượt hết dốc này đến dốc khác, qua những đoạn đường vắng, mặt tái mét, run lập cập. Nhưng cô vẫn gượng đi và đã được gặp Mí Sính.

Mí Sính báo cho Mí Chú - phó chủ tịch xã. Chú nhờ dân quân về báo cáo ủy ban ở Đồng Văn. Tên dân quân này lại là tay sai của Sùng, nó báo cho Sùng biết…

Nghe cha nói xong, Mí Dính lặng người. Vạn Sùng nói:

- Vợ mày như thế đấy, phải giết đi thôi!

Máu ghen trong người Dính lại nổi lên, chí căm thù sôi sục.

Vào buồng vợ nằm, Dính nén bực tức, tươi cười như không hề biết chuyện gì cả, hỏi han, vuốt ve vợ một hồi rồi ra nhà ngoài, lấy thuốc độc bỏ vào bát thuốc bắc, bưng vào.

- Em cố dậy! Uống thuốc cho bệnh đỡ nào!

Một tay hắn bưng bát thuốc, một tay luồn xuống dưới lưng nâng vợ dậy, miệng nói hết sức âu yếm. Khi Dính bưng bát thuốc lên gần miệng. Chúa đưa tay cầm lấy bát thuốc, nhăn mặt suy nghĩ.

Chúa thấy thái độ khác lạ của chồng, sinh nghi. Có bao giờ Dính nói được những câu ngọt ngào, có hành động âu yếm thế đâu?

Chúa cầm bát thuốc, nhưng không uống, đặt xuống đầu giường:

- Em đang mệt, để rồi em sẽ uống! Nhất định em uống mà!

Có tiếng gọi Mí Dính đi họp với phỉ. Hắn dặn vợ phải uống thuốc, rồi đi.

Chúa nhỏm dậy, đặt cho chó uống. Con chó lăn đùng ra chết. Chúa biết đích xác là trong bát có thuốc độc rồi. Phải trốn thôi.

Trời mới xâm xẩm tối. Phải chờ trời tối hẳn mới đi được. Sợ chồng hoặc người nhà chạy vào, Chúa không dám thu xếp váy áo, cứ mặc chiếc váy lanh rách, chiếc áo nửa mạc, ngồi trên giường chờ đợi. Tiếng bước chân bọn phỉ đi lại thình thịch bên ngoài. Ánh đuốc sáng trưng cả sân. Có tiếng lợn kêu eng éc. Tiếng hô, gọi nhau í ới.

Chờ tối hẳn, Chúa gắng gượng nhỏm dậy, dồn hết sức mình, lẻn khỏi cửa, ra phía sau nhà, chạy vào rừng.

Sùng Mí Dính bảo Thào Vạn Sính:

- Ông Sùng bảo mày về bắt thằng Mí Chú đến đây!

Bị bắt, Mí Chú thế nào cũng bị giết. Sính lắc đầu:

- Chú là người bà con với tao, tao không bắt!

Mí Dúng chĩa ngay khẩu giáp 5 vào ngực Vạn Sính:

- Mày là thằng hèn. Mày quên buổi cắt tiết gà ăn thề rồi à? Mày không muốn sống nữa à? Mày có đi bắt không?

Dúng toan bắn. Vạn Sính đành dẫn một tốp phỉ đi. Tốp này đến vây nhà Mí Chú. Mí Chú đang cùng vợ con ăn cơm. Bọn phỉ xông vào nhà đá tung mâm cơm, trói Mí Chú rồi chửi:

- Mày đi đỡ đít cho bọn Kinh hại người Mèo ta, giờ xem mày còn theo bọn nó nữa không?

Chúng giải Mí Chú đi đến nhà Mí Sính.

Mí Sính đang vuốt ve, dặn dò con để đi Đồng Văn thì cả bọn xô vào bắt.

Hai người bị giải về nhà Giàng Vạn Sùng, trói vào chiếc cột giữa bếp.

Chúng bàn cách xử tội hai người.

Cuộc bàn có Giàng Vạn Sùng, Mí Dính, Mí Dúng và Lồ Chúng Tính, một chân tay thân tín của Sùng.

Mí Dính nói:

- Phải giết ngay bọn này, lấy máu nhuộm cờ, lấy đầu làm lễ tế thần cho quân đi đánh Đồng Văn thôi!

Sùng Mí Dúng nói:

- Theo tôi, nên đưa chúng đến phố Đồng Văn. Khi vây phố rồi, ta cho hai thằng gọi bọn dân quân đầu hàng. Thằng Chú là phó chủ tịch kiêm xã đội trưởng, thằng Sính là cốt cán, thế nào bọn trong phố cũng đầu hàng. Như thế thì ta không tốn một viên đạn cũng có thể lấy được phố Đồng Văn. Mở đầu mà thắng thì thế ta như chẻ tre, bọn khác, không đánh cũng tan.

Vạn Sùng khen kế hay, thưởng cho Dúng một bát rượu rồi tập hợp quân đi đánh Đồng Văn.

Hôm sau, trời tảng sáng, phỉ đã tụ tập đông nghịt trước một bãi rộng, súng ống lỉnh kỉnh. Tiếng gọi nhau í ới. Tiếng tù và “hu hút, hu hút” vẳng lên man dại.

Chúng xếp thành hai hàng. Kỵ binh trước, bộ binh sau, nối thành vệt dài kéo đi. Những lá cờ trắng viền đen quằn quại trong sương mù. Tiếng hò hét, tiếng chửi rủa loạn xạ. Tên nào tên nấy say rượu, mặt đỏ gay, bước đi loạng choạng. Chú, Sính bị trói chặt đẩy đi đầu.

Tiếng tù và hu hút.

Tiếng trống thình thịch.

Tiếng ngựa hí man dại.

Đoàn phỉ đi được một đoạn thì Thào Vạn Sính và hai tên bước ra khỏi hàng, chạy ngược trở lại. Mí Dúng cưỡi ngựa phóng đến ngăn lại, quát:

- Chúng mày định bỏ về à?

Vạn Sính nói to:

- Chúng ta thích đi cày, không thích bắn súng. Chúng tao thích yên ổn làm ăn, không thích làm loạn!

Giàng Vạn Sùng đang cưỡi ngựa đi trước hàng phỉ, nghe thấy báo, vội phóng lại. Nghe Mí Dúng trình bày xong, Sùng rút súng chĩa về phía ba người:

- Chúng mày hèn nhát, không xứng đáng là người Mèo ta. Hai thằng kia về hàng, còn thằng Vạn Sính để đó cho tao!

Đoàng! Súng bắn vào ngực Vạn Sính. Sính gục xuống. Trước mặt, hình ảnh người vợ mới cưới quay cuồng, chập chờn. Sùng phi ngựa phóng qua. Vó ngựa dẫm lên trên xác Vạn Sính.

Từ lúc đó, không có tên nào dám ho he.

Đoàn người ngựa lại đi.

Tiếng tù và hu hút.

Tiếng trống thình thịch.

Tiếng ngựa hí man dại.

Bài hát “Ra chiến trường” ồ ồ cất lên từ những miệng sặc sụa hơi rượu. Bọn chúng gân cổ gào lên trong tiếng ồn ào loạn xạ.

Đoàn phỉ đang đi, tiếng hát gào lên vừa dứt thì bỗng có tiếng kêu khóc thảm thiết phía sau. Chúng quay lại nhìn. Hai người vợ Mí Chú, Mí Sính chân đất, đầu để trần, tóc xổ ra rũ rượi, mặt mày hốc hác. Họ khóc và chạy theo đoàn phỉ. Họ vấp phải những tảng đá, ngã lăn trên đường, vùng dậy vừa chạy, vừa gào:

- Trả chồng tao đây! Trả chồng tao đây!

Mí Dúng, Lồ Chúng Tính đến ngăn họ lại. Nhưng hai người gạt phăng những khẩu súng chắn ngang ngực, chạy lên phía chồng đang đi trước hàng phỉ. Tiếng tù và, tiếng hò hét, tiếng chân bước át tiếng kêu khóc của họ.

Mặc bọn phỉ ngăn cản, xô đẩy, hai người cứ đi theo.

Từ phía trước, Mí Chú, Mí Sính quay lại nhìn vợ, đau đớn. Bọn phỉ hích báng súng vào lưng Sính, Chú đẩy đi.

Buổi trưa, đến gần Đồng Văn, đoàn phỉ dừng lại nghỉ.

Giàng Vạn Sùng gọi Mí Dúng, Mí Dính, Chúng Tính đến họp bàn dưới một lùm cây.

Vạn Sùng nói:

- Bây giờ, ta hỏi thằng Mí Chú, Mí Sính xem có chịu kêu gọi bọn ở phố Đồng Văn hàng ta không? Nếu chúng không chịu gọi bọn kia thì ta bắn, lấy máu tế cờ. Phải giết vợ chúng đi. Để đi theo làm nhủn lòng binh sĩ của ta.

Sùng cho điệu Mí Chú, Mí Sính đến, hỏi:

- Thằng Mí Chú kia, mày vốn là người Tàu, người ta mua mày 500 đồng bạc già, chứ mày có phải người Việt Nam đâu! Có phải người Kinh, người Thổ đâu! Máu mủ gì với bọn Cộng sản Kinh mà mày làm việc cho chúng? Còn thằng Mí Sính kia, mày là người Mèo ta, việc gì chịu chết cho bọn Kinh. Bây giờ, nếu chúng mày kêu gọi bọn Kinh, Thổ trong phố Đồng Văn ra hàng thì tao tha tội và ban thưởng cho chúng mày. Nếu không gọi thì tao bắn chết! Suy nghĩ đi!

Chú nhìn Sính. Cả hai đều không nói năng gì.

Sùng lại cho phỉ dẫn vợ Chú, vợ Sính đến. Hắn bảo hai người:

- Bọn bay hãy khuyên chồng làm việc cho chúng tao đi. Nếu không thì tất cả đều chết!

Một phút im lặng trôi qua. Hai người vợ im lặng. Vợ Mí Sính nói:

- Chúng tao không bảo đâu!

Giàng Vạn Sùng tức tối. Hai con mắt đỏ những tia máu long lên sòng sọc:

- Đem hai thằng đi bắn!

Mí Súng điệu hai người đến ngay một vách núi, bắt họ dựa lưng vào. Sau đó, hắn bắt hai người vợ nhìn chồng bị xử. Không cần bịt mắt hai người, cứ thế Dúng chĩa súng vào giữa ngực họ.

Sùng lại hỏi hai người vợ:

- Chúng mày có khuyên chồng làm theo lời chúng tao không?

Hai người vẫn im lặng.

- Bắn! - Sùng hô.

Sùng Mí Dúng chĩa khẩu “pọoc” vào ngực Mí Chú, Mí Sính, bắn liền bốn phát. Mí Chú, Mí Sính trúng đạn ngã gục xuống mặt đất. Hai người vợ hét lên một tiếng và quỵ xuống mặt đường đá lởm chởm. Họ bò lê đến ôm lấy xác chồng, vật vã khóc. Máu thấm đầy vạt áo.

Mí Dúng lấy một cành cây, đập dập làm bút. Vạn Sùng sai một tên mang lá cờ trắng đến. Sùng chấm máu viết chữ “Phản Cộng” lên lá cờ rồi dõng dạc tuyên bố:

- Ta đã giết hai tên làm tay sai cho Cộng Sản, lấy máu tế cờ. Quân sĩ hãy hăng hái tiến lên theo ta!

Sùng Mí Dúng đến trước mặt Sùng, nhận bát rượu thưởng rồi dẫn phỉ nhắm hướng phố Đồng Văn kéo đi.

Cách Đồng Văn khoảng một cây số, đoàn phỉ của Sùng gặp đoàn Giàng Sàng Sấn, Vàng Vạn Sình, Sần Sè Lử, Hầu Sè Chú… từ Pải Lủng kéo đến; Lý Nhè Lùng từ Sơn Vĩ, Mèo Vạc kéo sang.

Ba cánh phỉ hợp lại. Giữa lúc đó, Vàng Chúng Dình cùng một cánh phỉ từ biên giới đi đến. Giàng Vạn Sùng trao toàn bộ phỉ cho Dình chỉ huy.

Vàng Chúng Dình đứng lên một mô đá cao, sang sảng tuyên bố:

- Được lệnh cụ Hoàng, hôm nay chúng ta tập họp ở đây khai hội đi đánh Đồng Văn. Ở mặt trận phía Nam, Vàng Chỉn Cáo đã đóng Cổng Trời, nổi lên ở Bát Đại Sơn, Cắn Tỷ. Chúng ta đánh Đồng Văn xong, sẽ hợp quân với Vàng Chỉn Cáo đánh Phó Bảng.

Được lệnh cụ Hoàng và ngài Giàng Vạn Sùng, tôi phân công như sau:

Giàng Sàng Sấn, tư lệnh trưởng.

Lý Nhè Lùng tư lệnh phó.

Tôi sẽ trực tiếp Tổng chỉ huy.

Đúng sáng mai, 13 tháng Một Kỷ Hợi(1) ta tấn công phố Đồng Văn!

- Tổng tư lệnh vạn tuế, vạn tuế! - Tiếng hô vang động cả cánh rừng.

Bọn phỉ chia nhau gác các phía xung quanh. Giàng Vạn Sùng, Vàng Chúng Dình, Giàng Sàng Sấn, Lý Nhè Lùng họp bàn kế hoạch đánh Đồng Văn.

Sùng nói:

- Vừa qua, tôi định đem hai thằng Chú, Sính đi theo, nếu bọn trong phố chống cự thì cho hai thằng gọi đầu hàng, nhưng chúng ngoan cố không nghe nên tôi đã giết. Giờ ta phải bàn mưu khác.

Vàng Chúng Dình cùng các tướng bàn bạc. Lý Nhè Lùng hiến kế:

- Trước hết, ta cho một toán quân đông, dùng ngựa thồ bắp, thịt, rượu như người đi chợ, lọt vào chợ. Vũ khí ta cho vào quẩy tấu, giấu trong vạt áo. Một toán quân ta đóng giả là dân quân, súng ống sẵn sàng, giải một người của ta, giả làm một tên bị bắt, trói cẩn thận.. Khi đã vào tới ủy ban, những người đóng là dân quân lập tức bắt ngay những tên trong ủy ban. Tốp người giả vờ đi chợ rút súng ra. Ngay lúc đó ta ở ngoài tấn công vào. Những tên cầm đầu ủy ban bị bắt. Trong ta đánh ra ngoài đánh vào, bọn Cộng sản có chạy đằng trời!

Vàng Chúng Dình ngẫm nghĩ một lúc, chậm rãi nói:

- Nếu như ta chưa nổi lên, còn im ắng hoàn toàn thì thực hiện kế hoạch đó rất hay. Nhưng ta đã động binh, một số nơi đã nổi lên, bọn Cộng sản ắt đã đề phòng. Nếu như chúng biết kế của ta, tương kế tựu kế, để cho ta vào, phục quân xung quanh ủy ban và chợ. Khi ta vừa lọt, chưa kịp hành động, chúng đã xô ra bắt trước, thì ta chết không còn một mống! Các ngài thấy thế nào?

- Đúng, Đúng!

Giàng Vạn Sùng gật gù:

- Kế của Lý phó tư lệnh hay nhưng áp dụng vào đây không hợp. Ngài tổng tư lệnh dạy chí phải. Ta phải dùng quân tấn công, uy tiếp tinh thần, bọn Kinh, Thổ ắt đầu hàng thôi! Nhưng sau đó ra sao, xin các ngài bàn bạc.

Vàng Chúng Dình lại nói:

- Trên này ta chiếm Đồng Văn, dưới kia ta chiếm Yên Minh. Thấy mất hai nơi, bọn Cộng sản ắt cho quân vào giữ Phó Bảng. Lúc đó, dân quân của ta đã trà trộn ở trong đó nổi lên, làm nội ứng. Quân ta kéo xuống, quân ở Yên Minh kéo lên, Phó Bảng vào ta dễ như trở bàn tay! Các ngài thấy thế nào?

Các tướng phỉ trầm trồ khen mưu lược của Vàng Tổng tư lệnh.

Rượu thịt mang lên, chúng dùng “Sú dệ”, nghỉ lưng chờ sáng hôm sau chỉ huy phỉ tấn công.

Giàng Vạn Sùng về Lũng Cú, điều thêm quân.

Hôm nay là phiên chợ Đồng Văn.

Từ sáng sớm, người trên các ngả đường đổ về. Có người ở Sà Phìn sang, có người từ Sơn Vĩ đến.

Dãy hàng thắng cố khói um. Những bộ xương trâu, bò trong chảo lồm cồm, chen lẫn những chiếc dạ dày, lá lách, sách trắng ởn.

Vò rượu xếp thành dẫy dài, chồng bát sành chất cao. Người uống rượu ngồi xổm trên đất, túm tụm vây quanh vò, bê bát rượu đầy sóng sánh, vừa uống vừa chuyện trò hỉ hả.

Trong dãy hàng bán thịt, những đùi, những tảng thịt bò treo lủng lẳng trên xà. Người bán hàng, tay cầm dao lăm lăm. Người mua đứng quanh ngắm nghía, chỉ vào miếng nào, người bán cắt luôn miếng đó ném vào cân.

Góc chợ phía tây là hàng xôi, bánh hấp. Những thúng xôi nhuộm màu xanh, đỏ, vàng chất cao. Những chiếc bánh bắp tròn dầy như những chồng đĩa xếp ngẩt ngưởng.

Bên cạnh là hàng chỉ thêu đủ màu. Các cô gái mặc những bộ quần áo mới nhất, lưng đeo quẩy tấu, đứng chọn chỉ thêu, cười nói như chim.

Giữa sân, tốp chàng trai uống rượu say, mặt mũi đỏ gay, đang nâng khèn thổi những bài tình ca tha thiết; lượn tròn, lượn tròn hăng hái như không hề biết mệt.

Chợ đang đông vui bỗng có tiếng kêu thất thanh:

- Phỉ, phỉ!

Mọi người quay lên núi, nhìn thấy những bóng đen nhấp nhô.

Tiếng ồn ào huyên náo nổi lên. Người uống rượu bỏ bát xuống đất. Người thổi khèn ngừng lại, vác khèn chạy. Các cô gái vất quẩy tấu lăn lóc, bắp đổ tung tóe. Người ta kêu khóc, dẫm đạp lên nhau, hoảng hốt chạy tháo thân. Chẳng mấy lúc chợ vắng tanh, không còn bóng người.

Trên các núi cao xung quanh, tiếng hò reo của phỉ nổi lên ầm ầm, tiếng tù và thổi inh tai, tiếng súng bắn loạn xạ. Đạn bay chíu chíu vào trong phố. Đoàn cán bộ khu ủy Việt Bắc do đồng chí Thường vụ khu ủy Nông Văn Quang dẫn đầu, đồng chí Bế Ngọc Bảo, Phó Giám đốc Sở Giáo dục khu làm phó đoàn, đang thăm Đồng Văn.

Nghe tiếng súng phỉ tấn công, hai đồng chí rút ra khỏi phố Đồng Văn định chạy về biên giới.

Vừa đến Pải Lủng, hai người bị một tốp phỉ xô ra bắt. Chúng giải họ theo hai đường khác nhau. Đồng chí Quang vừa đi vừa nghĩ cách thoát khỏi tay bọn chúng. Đến một chỗ dốc, đồng chí đứng lại ném đôi dép cao su dày ra bên đường, cách mình một đoạn xa, rồi chỉ vào chân ra hiệu bị rơi dép. Tiếc đôi dép, một tên phỉ hấp tấp chạy đi nhặt, một tên quay lại nhìn, tiếc rẻ. Lập tức đồng chí liền giật khẩu súng giáp 5 trong tay tên phỉ còn lại, chĩa vào nó. Tên phỉ sợ hãi, luống cuống, kêu ố một tiếng rồi lùi lại. Chờ cho hắn lùi xa, đồng chí lăn xuống dốc, lao vào khu rừng rậm, chạy thoát được sang bên kia biên giới.

Trong khi đó, một tốp phỉ dẫn đường đồng chí Bảo trên con đường ngoằn ngoèo. Đến một bãi tuyết rộng, chúng tháo đôi kính cận, lột quần áo, dùng báng súng đánh đập đồng chí một hồi rồi ném trên đống tuyết trắng xóa. Giá lạnh và đau đớn làm đồng chí kiệt sức dần và tắt thở.

Cam, một cán bộ hải quan cũng bị vây trong phố. Muốn chạy về Phó Bảng báo tin, anh mượn một bộ quần áo Mèo, tay cầm liềm như người đi cắt cỏ ngựa, tìm con đường gắng đi ra.

Một tốp phỉ chặn đường Cam. Biết là cán bộ, chúng chém chết, vất xác bên đường, nói với nhau: “Thằng này mọi ngày vẫn tịch thu hàng hóa của chúng ta đây!”

Ngày ngày, phỉ vây chặt Đồng Văn, thổi tù và, bắn súng xuống phố.

Trong khi đó, các toán phỉ khác lần lượt đi đánh chiếm các nơi trong huyện.

Ngày 14-12, Lồ Sinh Ly, Giàng Mí Thùng, Pán Cắt, Lồ Cho Ván chỉ huy phỉ đánh chiếm Lũng Phìn. Chúng chiếm Ủy ban, tịch thu giấy tờ, đốt ảnh Hồ Chủ tịch, bắt những cán bộ Ủy ban không theo chúng, đánh chiếm mậu dịch. Bẩy nhân viên người Kinh, Tày, trong đó có bốn phụ nữ, một người có thai, ba người chưa chồng chị bắt. Chúng dẫn những người này đến trước mặt Giàng Mí Thùng. Thùng nghiến răng ra lệnh:

- Đây là những tên Cộng sản vẫn bóc lột ta, bán hàng đắt cho quân ta, khinh rẻ người Mèo ta, chúng bay hành hình chúng cho tao!

Chúng giải những người này ra chợ, mổ bụng, moi gan rất man rợ. Phụ nữ có thai chúng cũng chẳng tha.

Vũ Đức Mần, trước là trung úy bộ đội, nổi tiếng trong những chiến dịch tiễu phỉ ở Hoàng Su Phì. Vì sức khoẻ yếu, anh chuyển sang ngành thương nghiệp, về công tác ở đây. Phỉ nổi, anh chạy vào hang núi. Đêm ấy, bọn phỉ đi lùng quanh. Thấy một ánh lửa lóe lên, chúng xục vào hang, bắt anh đem ra chợ mổ bụng, moi gan.

Cán bộ Quý bị bắt. Vì đang mặc quần áo tả pú, lại biết nói tiếng Mèo, Quý nhận là người Mèo, Pán Cắt gọi phỉ dẫn Quý vào trình diện. Hắn cầm tay Quý, lật lên xem, cười khanh khách nói:

- Mày bảo mày là dân Mèo ta à? Sao tay mày không có chai thế này? Tay người Mèo ta, không có chai cày thì có chai súng!

Hắn quay sang bọn phỉ ra lệnh:

- Giết!

Cán bộ Quý bị bắn ngay.

Ngày 19-12, Vàng Dúng Mỉ chỉ huy phỉ nổi lên ở Mèo Vạc. Chiếm xong mậu dịch, hắn đứng ra coi giữ hàng hóa, dõng dạc tuyên bố:

- Mỗi thằng được phát một chăn, năm thước vải, một đôi giày, một đôi tất, một khăn mặt, một bánh xà phòng!

Mỉ phân công hai tên đứng ra phân phát hàng. Bọn phỉ xếp hàng dẫm lên nhau, chửa bới, tranh cướp loạn xạ. Chẳng mấy lúc, đống hàng cao ngất đã gần hết. Phỉ cười nói hỉ hả. Chúng không kịp may quần áo, cứ quấn vải quanh người như những nhà sư mặc cà sa. Chúng xỏ giầy vải. Giày toàn một bên chân.

Mỉ về nhà, gõ mõ tập hợp 9 người vợ, hơn 50 đứa con và cháu lũ lượt ra khuân hết hàng về nhà.

Bên khu I, sau khi nổi lên ở Bát Đại Sơn, chiếm Cổng Trời, Vàng Chỉn Cáo chia phỉ đi đánh các nơi.

Ngày 20-12: Phàn Chỉn Sài nổi lên đánh chiếm Na Khê.

Ngày 21-12: Lý Thìn Quáng chỉ huy phỉ đánh Bạch Đích.

Dân quân xã cùng hai cán bộ huyện là Hùng và Luân kéo vào trong đồn Bạch Đích chống cự. Lý Thìn Quáng cho phỉ bao vây đồn, kêu gọi dân quân đầu hàng, không cho bên ngoài tiếp lương thực, nước cho bên trong.

Xã đội trưởng Lù Thìn Phà sợ quá, mở cửa đồn chạy theo phỉ.

Phỉ xông vào đồn, Hùng và Luân chạy ra núp kín dưới đồi cỏ gianh. Bọn chúng đốt đồi.

Cỏ cháy lem lém đến chỗ hai người. Không trốn vào đâu được, các anh bị bắt.

Lý Thìn Quáng sai phỉ treo Hùng lên một cây cao, hạ lệnh:

- Bia đấy, chúng mày bắn theo tiếng hô của tao.

Bọn phỉ hò reo, chĩa súng về phía Hùng.

Lý Thìn Quáng hô:

- Cấm trồng thuốc phiện này - Bắn!

- Cấm đánh bạc này - Bắn!

- Thu súng này - Bắn!

- Bắt người này - Bắn!

- Đi dân công này - Bắn!

- Vào hợp tác xã này - Bắn!

- Lên chủ nghĩa xã hội này - Bắn!

Sau mỗi tiếng hô, hàng loạt súng nổ. Cứ thế, chúng bắn cho đến khi xác Hùng bị đạn xé ra từng mảnh.

Ngày 28-12: Giàng Quáng Ly dẫn một cánh phỉ tiến về Yên Minh.

Trên đường từ Cắn Tỷ đến Yên Minh, chúng gặp dân nói:

- Chúng tao đi phá kho thóc của Cộng sản, chúng mày muốn lấy thì theo chúng tao.

Vừa nói chúng vừa lùa bà con đi. Người già, phụ nữ, trẻ em mang quẩy tấu, kéo từng đoàn. Chúng bắt bà con đi trước che đạn, chúng đi sau.

Cũng ngày hôm đó, Cáo cho Phan Dền nổi lên đánh chiếm Đông Hà. Phỉ ập vào nhà một nhà dân, đâm chết người chồng, đập vỡ đầu vợ rồi ném đứa con xuống sông Tráng Kìm.

Ở Phú Lúng, Giàng Sè Páo tập hợp hơn 300 tên nổi lên canh gác trong xã, chờ Cáo đến hợp quân cùng đánh Phó Bảng.

Tại Vần Chải, Vàng Vạn Ly được lệnh của Vàng Chúng Dình, nổi lên. Chúng tập hợp thanh niên, dân quân thành từng toán canh gác con đường Yên Minh - Phó Bảng. Chúng xếp một dàn đá lớn ở Thảm Mạ, nếu bộ đội đi qua thì lăn đá giết chết, không cho cán bộ từ Phó Bảng về Yên Minh và từ Yên Minh lên Phó Bảng.

13

Vàng Chúng Dình chỉ huy các tướng phỉ vây hãm, tấn công phố Đồng Văn.

Xung quanh phố, trên gác đồi đất đỏ, các đỉnh núi cao, phỉ chia thành từng tốp, chặn tất cả các ngả đường dẫn vào Đồng Văn. Những ngọn cờ trắng vật vờ trên đỉnh núi cao, khích lệ phỉ và "làm hiệu cho máy bay Mỹ - Diệm bay qua thả dù tiếp tế lương thực, vũ khí" như Tổng tư lệnh nói.

Sương mù vừa tan, chúng toan tổ chức tấn công vào phố lần thứ hai, thì một tên phỉ phi ngựa đến báo:

- Thưa ngài tổng tư lệnh, có một toán quân Cộng sản từ Săm Pun tiến về phía ta!

Vàng Chúng Dình liền sai Sàng Sấn chia phỉ đi mai phục đón bắt địch quân.

Đó là các chiến sĩ công an vũ trang đồn Săm Pun đến cứu Đồng Văn.

Thượng sĩ Mai Xuân Hùng dẫn đầu.

Hùng là người Kinh, quê ở Ninh Bình. Tám tuổi, bố mất, mẹ đi bước nữa, Hùng ở với bố dượng. Năm 17 tuổi, Hùng xin đi bộ đội, lên đóng ở Đồng Văn. Ở đây, anh trở thành người thân thuộc với bà con trong phố. Lúc này đồn chưa sửa sang. Anh trú quân trong một nhà dân. Ông chủ nhà quê ở Vĩnh Phú. Hồi bé, ông bỏ nhà, theo một người lên vùng này làm thuê sinh sống. Ông có cô con gái tên là Nga. Thương Hùng mồ côi, hiền lành, chăm chỉ, cô yêu anh. Hai người đang yêu nhau thì anh chuyển từ bộ đội sang công an vũ trang, làm Đồn trưởng đồn Săm Pun.

Hai người yêu nhau thắm thiết. Những ngày nghỉ, Hùng xin phép đơn vị, vượt qua 24 cây số đường núi về thăm Nga.

Sáng nay, Hùng cùng tiểu đội đi tuần tra dọc theo biên giới. Bỗng tiếng súng nổ ở phía Đồng Văn. Các anh lắng tai nghe ngóng. Hùng nói:

- Có lẽ phỉ nổi lên ở Đồng Văn rồi!

Các anh vội vã báo cáo ban chỉ huy xin lên đường về cứu Đồng Văn.

Giữa lúc ấy, một chị ở gần đồn, vừa đi chợ Đồng Văn về, hốt hoảng báo:

- Tôi vừa đến Đồng Văn thì thấy phỉ đánh vào. Đông lắm, có đến hàng trăm tên. Nó vào đến bãi tập bóng ấy!

Hùng vội tập hợp anh em trong đồn. Đồn chỉ có 14 người, anh để lại 5 người giữ đồn, còn 9 đi cứu Đồng Văn.

Mai Xuân Hùng dẫn 8 chiến sĩ: Giàng Mí Quả, Vương Văn Cảnh, Nguyễn Văn Hội, Phúc Văn Hiền, Tần Xéo Sầu, Nguyễn Văn Hưởng, Lý Mỉ Sán, Hoàng Đình Tương ra đi. Hùng làm tiểu đội trưởng. Quả làm tiểu đội phó.

Hùng nhìn anh em:

- Vào đến bãi tập, tức là nó chiếm Đồng Văn rồi. Chúng ta có nhiệm vụ lấy lại Đồng Văn. Lực lượng ta quá mỏng, địch đông, quen rừng núi. Ta phải gắng sức!

Anh em biết rằng đi ngựa dễ lộ, nên bỏ lại, hành quân bộ.

Giữa trưa các chiến sĩ đến cầu Má Pắng vắt qua sông Nho Quế. Có người bàn nên vượt cầu. Hùng nói:

- Nếu ta vượt cầu, địch có thể phục kích, bắn ta. Ta phải tìm chỗ nước xoáy nhất, bờ sông dựng đứng, hiểm trở nhất, vượt qua, địch sẽ không lường được.

Anh em nhất trí, lẳng lặng đến đoạn sông sâu nhất, lấy ni-lông làm phao chở súng vượt qua.

Sau khi dũng cảm đánh tan một toán phỉ chặn đường, tiểu đội tới đồn Quan Hoàng.

Từ các ngả, bọn phỉ chỉ huy nhìn thấy, bọn phỉ bắn vào đội hình các chiến sĩ. Đạn bay sát trên đầu. Tần Séo Sầu đeo chăn trên lưng. Một viên đạn bắn trúng, đứt sợi dây. Giữa lúc đó, phỉ hò nhau xông lên bắt sống các chiến sĩ.

Hùng nói với Giàng Mí Quả:

- Tôi dẫn một số chiến sĩ lên. Nếu có sao, đồng chí thay tôi chỉ huy anh em!

Dứt lời, Hùng lấy mũ chụp trên lưỡi lê, giơ cao. Một loạt đạn bắn vào mũ. Hết loạt đạn, Hùng vẫy tay, anh em lao lên vận động về phía đồn. Người còn lại theo Quả vượt lên. Tất cả nhảy qua tường vào phía trong.

Vào đồn, các chiến sĩ gặp các anh: Bách (cán bộ huyện ủy), Kiềm (công an), Sùng Vạn Phòa (chủ tịch xã), Phùng Tiến (chính trị viên xã đội), Lục Văn Hương (cán bộ ủy ban xã)… đang chỉ huy dân quân và nhân dân phố Đồng Văn chống phỉ.

Đêm xuống.

Bóng tối phủ dầy. Những bông tuyết rơi lả tả. Gió hú dài từng cơn. Phỉ đốt lửa thành từng cụm. Từ dưới phố nhìn ra xung quanh, ngang sườn núi, người ta thấy những đóm lửa lập lòe, lập lòe làm thành một vành đai lửa bao quanh. Chốc chốc, từng loạt súng nổ vu vơ.

Thỉnh thoảng một vài tên do thám phỉ, lẻn vào nhà nhân dân vùng ven, thăm dò lực lượng trong phố.

- Bộ đội ở dưới phố nhiều không?

Đã được dặn trước, người dân hoảng hốt trả lời, dọa:

- Ú, bộ đội nhiều lắm lố!

- Súng nó có nhiều không?

- Ú, súng nhiều và to lắm lố!

Trong khi đó, các chiến sĩ căng mắt nhìn vào đêm sâu, đề phòng địch tấn công.

Ai nấy đều lo ngại vì lực lượng của ta quá mỏng. Ngoài chín chiến sĩ công an vũ trang được trang bị súng K.50, còn dăm chục dân quân toàn dùng súng trường, mút-cơ-tông và lựu đạn.

Sáng hôm sau, phỉ chia thành tám mũi tấn công vào phố.

Bắt đầu là những hồi tù và lảnh lót vang lên “tu hút”, “tu hút”, nghe man dại. Sau đó là tiếng súng các loại ầm ầm nổ. Tiếng súng trường bắn tỉa xen lẫn tiếng liên thanh, cối 60 ly. Kế tiếp, phỉ theo các mũi ùa xuống, hò la, chửi rủa.

- Bọn Cộng sản, bọn Thổ ra hàng đi, không hàng, chúng ông giết không còn một mống!

Phỉ khép chặt vòng vây.

Mũi phỉ từ Phó Bảng sang tấn công vào đầu phố. Quả bắn ba phát súng, nhưng vì trời rét quá, dầu đóng băng, súng không nổ. Quả bình tĩnh đốt lửa, hơ súng cho đầu chẩy ra, bắn tiếp.

Từ ngôi nhà gác, Hùng chạy ra bắn liền năm phát. Ba tên phỉ trúng đạn lăn ra đường. Số còn chạy ngược lại. Quả bắn một băng. Thêm nhiều tên ngã, chúng chùn lại. Phía giếng nước, một tốp phỉ len theo vách đá xông xuống. Tần Séo Sầu cùng các dân quân bắn tỉa rất chính xác. Ba thằng trúng đạn. Bọn còn lại nấp vào khe núi bắn ra.

Sáu mũi khác cũng bị các chiến sĩ công an và dân quân quét mạnh. Phỉ đành ra hiệu lệnh thu quân.

Đêm ấy, chúng đốt lửa thay nhau canh gác.

Sáng hôm sau, chúng tập trung quân, chia làm ba mũi, lợi dụng sương muối, tấn công xuống. Lý Nhè Lùng chỉ huy phỉ tiến sát chân tường đồn. Nhiều tên leo lên. Các chiến sĩ dùng lưỡi lê xỉa vào mặt, hắt chúng xuống. Có tên áp bụng vào lỗ châu mai ở đồn. Các chiến sĩ dí súng vào tận bụng chúng, bóp cò.

Hùng, Phùng Tiến và một số dân quân chạy sang nhà châu đoàn Toại. Từ đó, chĩa súng về phía đồn nhả đạn vào những tên nấp ở chân tường.

Địch ùn vào phía chân tường.

- Lựu đạn!- Tiếng hô của Hùng vọng ra. Các chiến sĩ ném ngay. Tiếng lựu đạn nổ vang, khói mù mịt.

Bọn phỉ không thể vượt qua tường. Tất cả dân chúng trong phố, cả cụ già, trẻ em, phụ nữ tiếp đạn cho các chiến sĩ.

Bọn địch chết và bị thương nhiều liền rút lui.

Các chiến sĩ kiểm lại, thấy đạn đã hết. Mỗi khẩu súng chỉ còn lại vài chục viên, không thể chống lại một cuộc tấn công nữa của phỉ. Làm thế nào đây? Bách băn khoăn:

- Cần có một người về Phó Bảng xin đạn. Phỉ vây kín các ngả đường, ai đi bây giờ?

Giữa lúc đó, người chủ nhà là Vàng Mí Hầu, nghe thấy, nói với anh Bách:

- Để tôi đi!

Mọi người nhìn Hầu ái ngại. Đó là một người Mèo, trên 40 tuổi, nghiện thuốc phiện nên người gày còm. Anh ta góa vợ, một mình nuôi hai con nhỏ: thằng Khá 4 tuổi, con Vá đang lẫm chẫm tập đi.

- Anh còn phải nuôi con, để người khác đi thôi! - Anh Bách nói.

Mí Hầu lắc đầu, cả quyết:

- Tôi là người Mèo, biết nói tiếng Mèo. Nếu phỉ bắt được, tôi biết cách nói với nó, tôi đi được!

Anh em can ngăn mãi, nhưng Mí Hầu nằng nặc xin đi. Anh Bách phải nhận lời.

Mí Hầu lấy túi khoác lên người. Thằng Khá thấy thế liền hỏi:

- Bố đi đâu?

Mí Hầu ôm con vào lòng, vuốt mái tóc đỏ hoe của nó, lấy bắp luộc bỏ trong mủng đưa cho con và dỗ:

- Bố đi mua bánh chưng về cho con đây. Hai đứa chơi với nhau, đừng khóc, bố về ngay thôi!

Thấy bố đi, con Vá cứ bíu lấy vai đòi theo. Mí Hầu nựng con. Trời tối, anh lẻn ra cửa, lao vào màn đêm.

Ngoài trời gió rét, sương giá, tuyết bay lả tả.

Bọn phỉ quây lại bên đống lửa, quấn chăn chùm kín cả người. Những tên gác đường ngủ gà ngủ gật, khẩu súng lắc lư trong tay.

Nghe tiếng động, chúng choàng dậy, bắn vu vơ rồi lại chúi vào bên đống lửa cháy rực.

Không thể đi đường chính, Mí Hầu phải vượt trên 30 cây số đường rừng về Phó Bảng.

Lúc này, Phó Bảng cũng đang bị de dọa; không có người, vũ khí tiếp viện, giải vây cho Đồng Văn. Huyện đội chỉ cho được 300 viên đạn.

Mí Hầu lấy ruột tượng bọc đạn, quấn quanh mình, khoác áo tơi, tìm đường về Đồng Văn.

Vàng Chúng Dình, Giàng Sàng Sấn và Lý Nhè Lùng từ trên mình ngựa nhảy xuống. Chúng vừa đi thị sát trận địa về. Chúng Dình bực bội nhìn về phía Đồng Văn, đôi mắt sáng hằn lên những nỗi bực tức, trên trán hiện lên những vết nhăn. Hắn chỉ tay về phía phố:

- Bọn kia to gan lớn mật thật! Có vài chục đứa chứ mấy mà dám cả gan chống cự với hàng trăm quân sĩ của ta. Bọn dân Thổ cũng theo chúng đến cùng. Ta phải làm cỏ cái phố này!

Hắn quay sang Sàng Sấn và Nhè Lùng:

- Chúng ta đã mở nhiều đợt tấn công dũng mãnh như thế mà không vào được, có lẽ ta thiếu đại bác và súng máy chăng?

- Thưa tổng tư lệnh, giờ phải làm thế nào ạ? - Sàng Sấn hỏi.

Dình ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói:

- Phải cho người xin thêm đại bác và liên thanh.

- Một mặt ta cho người đi xin vũ khí, một mặt biên thư cho Lương Huy Sì ở trong phố Đồng Văn. Sì trước là tổng giáp của Lão quan, sau đó làm chủ tịch xã. Hiện ở trong phố, nhưng hướng về phía ta. Thế nào Sì cũng làm nội ứng cho ta. Sì dẫn đường thì ta mới lấy được Đồng Văn dễ dàng - Sàng Sấn nói.

Vàng Chúng Dình gật đầu, một mặt sai thư lại viết thư cho Lương Huy Sì, một mặt nói Lý Nhè Lùng cử người chuẩn bị mang thư xin vũ khí. Lý Nhè Lùng chưa hiểu Dình sẽ xin súng ở đâu, hỏi:

- Xin ở đâu bây giờ, thưa chủ tướng? Các nơi đều nổ súng đánh Cộng sản, đều cần súng đạn, lấy đâu cho ta?

Vàng Chúng Dình cười giải thích:

- Các anh không biết à? Cụ Hoàng trước khi đi có nói với tôi, cụ còn một kho súng chôn cất từ lâu, chờ đánh Cộng sản. Kho súng ấy do Thào Sè Na canh giữ. Khi nào cần đến, cứ viết thư cho Na, Na sẽ cung cấp cho ta!

Cả bọn thán phục Dình, cho hắn nắm vững tình hình quân lực Đồng Văn.

Một tên viết chữ đẹp được cử làm thư lại. Nó tìm mặt đá bằng, cởi chiếc áo choàng chùm lên thay chiếu, rút trong ống gỗ ra một chiếc bút lông, một nghiên mực. Lý Nhè Lùng tháo bi-đông đeo bên hông, rót rượu vào nghiên. Tên thư lại mài mực rồi phủ phục hí hoáy viết. Vàng Chúng Dình vừa nghĩ vừa đọc. Một lúc sau thư đã được thảo xong.

Thào tiên sinh tôn kính!

Thưa ngài.

Hiện nay chúng tôi đã ở Đồng Văn, đang ra sức chiến đấu. Ngày 12-12 hướng tấn công vào đồn, chưa tấn được vào vì người Thổ ở phố, dưới sự lãnh đạo của lão Sùng Vạn Phòa đã tích cực chống cự cho nên chưa tấn công được. Vì rằng thiếu thốn súng đạn, cho nên yêu cầu ngài và vương công anh hùng bàn bạc, đặc thỉnh giúp đỡ chúng tôi biện pháp giải quyết. Đặc biệt, nay cần cho chúng tôi đầy đủ súng ống, đạn dược thì mới có thể đảm bảo sự thắng lợi của cách mạng, nếu không thì không thể nào được. Trong tình hình sống chết đấu tranh thì cần phải có vũ khí thì mới bảo đảm.

Đồng Văn hiện nay trong ủy ban, đồn, mậu dịch, số cán bộ và bộ đội cộng đoán phải có hàng trăm tên. Chúng nói nếu không tiêu diệt được bọn người Mèo thì không nghỉ. Cho nên mấy hôm nay bọn người Thổ phối hợp với cơ quan Cộng sản chống cự với chúng tôi rất ác liệt. Ngày 13 địch phương bắn thương bên ta mười người. Ngày 12 đến 13, bên ta bắn chết bên địch năm người bắn thương chúng mười người. Trên đây hiện nay chúng tôi đang tiếp tục tác chiến, bảo đảm tiêu diệt địch đến cùng. Vì vậy chúng tôi yêu cầu ngài phát cho chúng tôi số vũ khí, dụng cụ cần thiết. Vì hiện nay muốn tấn công phố Đồng Văn cần thiết pháo và trọng liên. Vì vậy chúng tôi phải thư mong ngài đề nghị vương công anh hùng phát cho chúng tôi: 1 khẩu pháo, 1 khẩu súng máy, 50 viên đạn pháo, 4 hòm đạn súng máy, 200 khẩu súng trường, mỗi khẩu súng trường 20 viên đạn, cấp thiết mong làm đến nơi là tốt. Hiện binh lực có trên dưới 400 người.

Mong sau khi nhận được thư, khẩn cấp có biện pháp do yêu cầu trên đáp ứng giúp đỡ.

Phản Cộng tổ chức ủy viên hội

Người tổ chức

Vàng Diu Sài, Giàng Vạn Sùng, Giàng Sàng Sấn, Lý Nhè Lùng, Vàng Vạn Sình, Sần Sè Lử, Hầu Sè Chú.

Ngày 15 tháng Một Kỷ Hợi

- Thư viết xong, các vị điểm chỉ vào đây!

Chúng Dình dứt lời, tất cả các tướng phỉ lần lượt bôi mực vào đầu ngón tay chỏ. Tay tên nào cũng đen xạm khói thuốc phiện và khói đạn. Tất cả ấn ngón tay vào cuối bức thư. Một tên phỉ là Hầu Phấy Tỏa nhận bức thư, lên ngựa, phóng về Sà Phìn. Đi gần đến Sà Phìn, Tỏa thấy một toán dân quân súng ống lỉnh kỉnh đang đi về phía hắn. Hoảng sợ, không biết dân quân làm phỉ hay đi tiễu phỉ, hắn không dám đi nữa.

Hắn xuống ngựa, tìm lối mòn biến mất.

Phùng Tiến đang ngồi bên lỗ châu mai, đưa mắt nhìn ra sườn núi, tay lăm lăm khẩu súng, đôi mắt đỏ hoe cứ muốn díp lại vì nhiều đêm mất ngủ.

Từ hôm phỉ bao vây đến giờ, đã 4 đêm liền mọi người không ngủ. Đêm đêm đề phòng địch đột nhập, các anh không ai dám chợp mắt. Ban ngày bận chống lại các đợt tấn công. Chỉ giữa hai đợt chiến đấu, các anh thay nhau chợp mắt một lúc thôi.

Cuộc chiến đấu càng ác liệt. Địch và ta giằng nhau từng tấc đất, từng căn nhà. Có lúc, các anh đang ở trên gác hai nhà châu đoàn Toại thì phỉ ào vào dưới nhà, chĩa súng bắn lên. Phải ném lựu đạn chúng mới rút lui. Có lúc, địch chui qua cửa sổ, gặp quân ta ở trong túm lấy kéo. Phỉ ở ngoài kéo lại, giằng co như kéo cưa.

Gay go nhất là chúng chặn đường ra suối nước, hòng làm cho dân và những người đang chiến đấu ở đây khát, phải đầu hàng. Anh em phải tổ chức vừa bắn địch vừa bò ra lấy nước về cho dân. Địch phát hiện mục tiêu này. Chúng bắn chết những người men ra giếng nước.

Phùng Tiến đang suy nghĩ thì một người đi vào, như muốn nói với anh điều gì đó nhưng ngập ngừng.

- Có chuyện gì thế? - Tiến hỏi.

Người đó lặng đi một hồi rồi mới nói:

- Anh Mần của anh bị phỉ giết chết ở Lũng Phìn rồi!

Tim Phùng Tiến đau nhói. Người anh ruột của anh, bao năm lăn lộn chiến đấu, không bị chết, giờ phỉ giết rồi ư? Không nén được căm giận, anh chạy sang gặp anh Bách, đề nghị:

- Bọn phỉ giết chết anh tôi rồi. Có mấy thằng phỉ ta vừa bắt được, anh cho tôi giết nó để trả thù cho anh tôi!

Anh Bách an ủi:

- Đây là những người dân bị lôi kéo, lầm đường lạc lối. Vả lại, nó đã hàng, ta không nên giết.

Phùng Tiến nén giận trở về vị trí chiến đấu.

Phỉ lại tấn công. Súng ta bắn cầm chừng, vì đạn gần hết. Mí Hầu vẫn chưa thấy về.

Mọi người thấp thỏm chờ đợi. Phỉ hò la, chửi bới, hoa súng chạy vào. Một vài loạt đạn chặn chúng.

Trong khi đó, Mí Hầu đi gần đến Đồng Văn, núp vào bụi cây, quan sát. Tiếng hò reo của phỉ đang nổi lên.

Nếu chờ trời tối mới lọt qua vòng vây vào Đồng Văn, thì bọn phỉ có thể đã vào được phố rồi. Nghe tiếng súng của ta rời rạc lắm. Phải đi thôi. Mí Hầu quấn chặt bao đạn quanh người, trườn ra khỏi bụi, nhằm phố lao vào.

- Bắn, bắn, tên chạy kia! - Phỉ kêu.

Hàng loạt súng nổ vang. Tiếng đạn bay ngang người, bay trên đầu, cày đất, đá quanh Hầu.

Mí Hầu cứ vùn vụt chạy. Mặc tiếng hò hét phía sau. Anh chạy được vào trong phố thì người lả đi.

Ba trăm viên đạn được chia ngay cho các tay súng.

Có đạn, các chiến sĩ hăng hái bắn lại địch. Tiếng đạn nổ ròn. Bọn phỉ đang hò reo, tràn vào phố, phải sững lại, rút về chờ đợt tấn công mới.

Im tiếng súng. Mí Hầu mới về nhà thăm con. Hai đứa bé ôm chầm lấy bố. Thằng Khá mếu máo:

- Bố, bánh chưng của con đâu?

Lúc này Mí Hầu mới chợt nhớ ra là đã nói dối con, rưng rưng nước mắt:

- Bố đi mua nhưng hết rồi, để bố đồ mèn mén cho con ăn vậy!

Trời bắt đầu tối. Gió lạnh rít từng cơn, lùa vào tấm liếp vi vu.

Đồ mèn mén cho con ăn xong. Mí Hầu xách súng trở về nơi chiến đấu.

Giữa lúc đó, anh nghe mọi người đang bàn nhau.

Anh Bách nói:

- Bộ đội từ phía Cao Bằng đang đi sang giải vây cho ta. Họ không biết đường, ta cần có một người đi đón họ. Các anh em xem nên cử ai?

Phùng Tiến vẫn còn đau xót, đề nghị:

- Các anh cho tôi đi!

Anh Bách phân vân suy nghĩ. Mí Hầu phá tan sự im lặng:

- Anh Tiến ở lại chỉ huy dân quân. Tôi quen thuộc đường, tôi là người Mèo, các anh để tôi đi.

Mí Hầu cứ nằn nì đòi đi. Anh em phải nhận lời.

Anh nhờ anh em trông hộ con, rồi lên đường.

Hầu len lỏi vượt qua vòng vây phỉ, đến Mã Pí Lèng. Bỗng một toán phỉ xông ra chặng đường. Một tên hỏi Hầu:

- Mày đi đâu?

Hầu nói cứng rắn:

- Tao đi mua thuốc cho đứa con tao đang ốm!

Bọn phỉ nhìn Hầu từ đầu tới chân, lắc đầu:

- Mày nói dối, mày đi thám thính cho bọn Cộng sản rồi.

Chúng giải anh đến miệng một hang sâu hun hút, ăn ngầm dưới đất. Từ trên nhìn xuống chỉ thấy một màu đen. Một tên lay một tảng đá to bằng quả bưởi, bắt Hầu đứng cạnh miệng hang rồi thả tảng đá xuống. Đá rơi không nghe thấy tiếng động.

Một tên hất hàm hỏi:

- Mày đã thấy hang sâu như thế nào rồi đấy. Nếu mày nói cho chúng tao biết tình hình Đồng Văn, mày đi làm gì, thì chúng tao tha, trọng thưởng cho mày - Hắn đưa ra một tấm vải hoa vừa thu của mậu dịch - Nếu không khai thì chúng tao sẽ thả mày xuống hang này cho mày chết mất xác, sống với con ma, nghe chưa? Cho mày mấy khắc để suy nghĩ!

Mí Hầu đứng im trên miệng hang. Mấy khắc chậm chạp trôi qua. Tiếng chim kêu trên cây xa nghe lảnh lót. Hầu chợt nhớ đến hai đứa con, mình chết đi, chúng sống ra sao?

- Thế nào, có khai không?

Mí Hầu im lặng.

Bọn chúng chặt cây rừng, trói Hầu lại rồi thả xuống hang. Không thấy tiếng anh rơi xuống.

Bỏ Hầu xuống xong, hé mắt nhìn vào hang, chúng bỗng giật mình sợ hãi. Một tên kêu lên:

- Chạy đi! Nó hiện về bắt ta kìa!

Cả bọn ù té chạy, đứa nọ xô vào đứa kia, ngã sóng soài trên mặt đá.

Một tên đang chạy bỗng quay lại, ngồi thụp xuống, chắp hai tay, hướng về phía hang, vái như tế sao, miệng van:

- Mày đừng bắt tao. Chúng nó giết mày, tao không giết mày, trăm lạy mày!

14

Phạm Minh Đăng và Mã Chính Lâm đang được cử công tác ở Tùng Cảng (Trung Quốc) thì nghe tin phỉ đóng Cổng Trời, vây Đồng Văn, chuẩn bị tấn công Phó Bảng. Các anh rất lo lắng. Lâm nói với Đăng:

- Anh cho tôi về tập hợp dân quân. Chúng lôi kéo hết dân quân, ta khó bề đánh lại!

- Nhưng… - Đăng ngập ngừng.

Lâm mạnh dạn:

- Có chuyện gì, anh cứ nói.

Phân vân hồi lâu, Đăng mới thành thật:

- Anh xem ông cụ thế nào? Đã bị chúng lôi kéo chưa?

Lâm lấy tay vuốt mặt, nhăn nhó, trong lòng xót xa. Cha anh làm tướng cho Hoàng, theo Hoàng chống lại Cách mạng thì anh không lạ, nhưng giờ đây chỉ huy phỉ giết hại nhân dân, công khai chống lại Chính phủ thì thật là vết thương lớn đối với anh, một vết nhơ cho gia đình anh. Nhất là anh lại là huyện đội trưởng, chống lại hành động của cha.

Lâm buồn rầu nói:

- Anh cứ tin ở tôi, dù cha có chỉ huy phỉ, tôi cũng không theo đâu, tôi sẽ thuyết phục.

Đăng và Lâm lên ngựa, về Đồng Văn. Đến biên giới, họ chia tay. Đăng về Phó Bảng. Lâm về Sủng Là.

Về đến gần cổng, bỗng anh nghe trong nhà, tiếng kèn đám ma đang cất lên ai oán, tiếng khóc nức nở. Anh giật mình. Ai chết mà làm ma thế?

Anh dắt ngựa vào cổng. Trước sân người đi tấp nập. Mã Học Văn đang ngồi trên sập, thấy con về, chạy ra. Lâm hỏi cha:

- Ai mất thế cha?

Đưa con vào trong buồng kín, Văn nói giọng uất ức:

- Ông bán mấy lạng thuốc phiện, bọn hải quan bắt được tịch thu hết, còn mắng chửi, dọa nạt, định bỏ tù ông. Ông ức quá uống thuốc phiện tự tử đấy!

Văn nhăn nhó, mím môi căm thù, tiếp:

- Cán bộ Kinh lên đây làm thế đấy! “Nợ máu phải trả máu”! Con nghĩ thế nào?

Lâm không biết trả lời cha, im lặng một lúc, mới hỏi lại:

- Thế cha bảo con chống lại Cách mạng à?

Văn nhìn thẳng vào mặt con, nghiến răng:

- Mày nghe theo bọn cán bộ Kinh, làm nhục, giết hại ông cha? Đồ phản bội!

Lâm quay đi tránh cái nhìn nẩy lửa của cha. Trong đám, tất cả bà con, anh em nhìn Lâm với ánh mắt nghi ngờ, oán giận và khinh miệt. Lâm cố nén những giày vò trong lòng, im lặng trong suốt những ngày làm ma.

Chôn cất cha xong, Mã Học Văn bí mật xuống ngay Cắn Tỷ, kiểm tra tình hình canh gác Cổng Trời. Biết thế nào Lâm cũng đến khuyên “dân quân” mở cổng, Văn nói với Cáo:

- Thằng Mã Chính Lâm vẫn theo Cộng sản, nó chưa chịu về với ta. Thế nào cũng xuống đây. Hễ nó bảo anh mở cổng, anh không được mở. Nó đánh phá thì bắn chết nó đi.

Chính Lâm từ nhà đến Phó Bảng. Anh nhận nhiệm vụ xuống phía Nam thuyết phục bọn Cáo mở Cổng Trời. Lâm cùng 10 bộ đội huyện đi vòng đường Du Già, Đường Thượng về Cắn Tỷ. Vừa đến đầu cầu, anh nghe trên sườn núi có tiếng hô:

- Đứng lại, không chúng tao bắn chết!

Biết phỉ phục kích, Chính Lâm dừng lại, quan sát xung quanh rồi chụm tay làm loa, nói lớn:

- Mã Chính Lâm đây!

Nói rồi anh bước đi. Đoàng, đoàng, hai phát súng nổ vang. Đạn bay víu qua đầu. Lâm cùng anh em tạt sang vệ đường, khom lưng, men theo bờ ruộng, chạy thoát vào xóm Đầu Cầu, lần đến nhà Chỉn Cáo.

Cáo ở trên Cổng Trời, chỉ có Vàng Sè Mua, con Cáo, ở nhà. Lâm hỏi:

- Bố mày hứa với ủy ban mở Cổng Trời, sao chưa thấy mở?

Mua trả lời:

- Bọn ở dưới không chịu mở.

Lâm suy nghĩ một hồi, bỗng nảy ra một cách giải quyết, nói với Mua:

- Mày đi với tao lên Cổng Trời, bảo chúng mở đi!

Không thể từ chối, Mua cùng đi với các anh lên Cổng Trời. Đến gần cổng, Lâm nghe từ trong lỗ châu mai tiếng một tên phỉ nói vọng ra:

- Đứng lại! Bọn nào dám cả gan lên đây thế?

Mua nói lớn:

- Có Mã Chính Lâm lên đây!

- Mã Chính Lâm cũng mặc! Chưa được lệnh Mã tướng quân, chúng ta không mở đâu. Đi đi, không chúng tao bắn chết!

Mã Chính Lâm bực tức, toan rút súng ra lệnh cho các chiến sĩ bắn chết mấy tên gác cổng. Nghĩ lại, bọn chúng quá đông, bắn không có lợi, Lâm đút súng vào bao.

Từ trong cổng có tiếng nói vọng ra:

- Ma Sè Lình(1), trước kia mày nói dối chúng tao. Mày thu súng của chúng tao, mày theo Cộng sản. Bây giờ mày muốn chúng tao khai cái cổng, nhất định chúng tao không khai. Trước kia Việt Hưng bảo chúng ta chỉ đánh thằng Tây, thằng Nhật thôi, rồi tự do muốn làm gì thì làm. Sao giờ lại bắt chúng ta lên chủ nghĩa xã hội? Muốn chúng ta khai cái cổng thì phải bỏ chủ nghĩa xã hội đi!

Không muốn nghe những lời nói láo xược của chúng, Lâm quay về Cắn Tỷ, trong lòng bực bội.

Anh đang định bước đi thì một tên phỉ mang ra cho anh một bức thư. Đó là thư của Mã Học Văn gửi cho anh. Trong thư nói: Một là, trước kia Lâm thu khẩu súng máy của Cáo, giờ phải trả lại ngay. Hai là, anh không được cản trở công việc của những người “khởi nghĩa”, phải theo cha, theo Hoàng.

Thế là rõ ràng, người cha đã đi ngược lại con đường của anh.

Hai cha con là hai trận tuyến. Thật là oái oăm. Anh không thể theo cha phản cách mạng. Nhưng anh cũng không đủ can đảm công khai chống lại người cha máu mủ của mình. Nhất là cha anh lại đang là một người được tranh thủ, đang ở trong Mặt trận huyện.

PHẦN 1 NHỮNG KẺ PHẢN LOẠN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

PHẦN 1

NHỮNG KẺ PHẢN LOẠN