Chương dẫn

Mùa đông năm 1996, địa khu Tạp Đa, Thanh Hải. Gió như dao cắt.

Dưới ánh trăng, vô số vệt bánh xe chồng chéo xiên xẹo trên sườn dốc. Cuối hàng dấu lốp ấy, mấy chục chiếc xe kềnh càng đỗ rải rác. Xe nào cũng có người. Đèn xe cái bật cái không. Từ trên cao nhìn xuống, bãi xe rộng lớn ấy như thể đom đóm lập lòe khắp nơi, cũng giống một con diều giấy rơi xuống đất với những lằn rãnh kéo dài sau đuôi.

Giữa bãi xe là một chiếc Jeep Bắc Kinh 212 màu xanh quân đội. Cửa sổ bên ghế lái hạ xuống một khe hở, từ bên trong vọng ra ca khúc chủ đề bằng tiếng Quảng của bộ phim Hồng Kông Bến Thượng Hải.

Chuyển ngàn khúc, đổi ngàn bến, cũng không thể dẹp nổi tranh đấu này.

Trong xe có ba người.

Ngồi trên ghế lái là một người đàn ông già dặn, hơn năm mươi tuổi, hai bên tóc mai đã điểm bạc. Ông ta mặc chiếc áo khoác nhà binh, tay cầm gói lạc rang đã bóc miệng túi.

Ông bóc từng củ lạc, chà bỏ lớp vỏ ngoài. Đất Tạng lạnh giá, thời tiết khô hanh, dưới tác dụng của tĩnh điện, lớp vỏ vụn ấy bay tứ tung, phiêu tán theo mùi thơm của vỏ lạc.

Một cô gái trẻ chừng hai mươi tuổi ngồi ở ghế phụ lái, trên đầu gối đặt một cái cát-xét cầm tay hiệu Sanyo của Nhật. Bến Thượng Hải được phát ra chính từ chiếc đài này.

Có điều, cô gái nghe cũng chẳng mấy chăm chú mà chỉ mải soi mình trong chiếc gương nhỏ hình vuông để dặm phấn. Miếng mút dặm dính phấn quá dày, hạt phấn màu trắng văng tung tóe. Người đàn ông bị mùi phấn hun sặc, bực mình lườm cô gái, nhịn không nổi nói: “Mày ra ngoài làm việc hay là đi thi hoa hậu đấy hả? Chẳng ra cái thể thống gì cả! Tóc thì uốn lọn to, mặt thì trát phấn trắng phớ, lát nữa ắt còn phải tô môi đỏ choét như tiết gà nữa mới chịu. Ra đường mà xem, có đứa con gái nhà lành nào lại trang điểm như thế không? Toàn bắt chước học đòi bọn minh tinh Hồng Kông.”

Cô gái trẻ chẳng thèm đếm xỉa nói: “Trang điểm cũng có ảnh hưởng gì đến chuyện con làm việc đâu.”

Trong lúc nói chuyện, Bến Thượng Hải đã phát tới đoạn cuối. Trước khi chuyển sang bài hát tiếp theo, có vài giây ngắt quãng. Giọng ca vừa ngừng, tạp âm của món đồ chơi câu cá lập tức vang lên có phần chói tai.

Mua cái băng cát-xét này là để nghe Bến Thượng Hải. Cô gái trẻ đổi đầu băng, cáu kỉnh liếc xéo ra ghế sau: “Ồn chết đi được... Con cứ muốn nói đấy, ra ngoài làm việc dẫn nó theo làm gì!”

Mỗi chữ trong lời nói đều tỏ rõ sự ghét bỏ.

Ngồi ghế sau là một bé con chừng ba, bốn tuổi, đội chiếc mũ len cũ màu đỏ thẫm, mặc áo bông dày màu xanh chấm bi trắng, chân đi đôi giày bông mũi tròn màu đen. Chất liệu đôi giày rất hữu dụng, nhồi đầy bông vải giữa hai lớp, mang vào vừa phồng vừa rộng.

Cô nhóc đang cúi đầu chơi trò câu cá. Món đồ chơi vặn dây cót này đang rất phổ biến. Thân máy chỉ nhỏ bằng lòng bàn tay và được tạo hình ao cá. Trong ao có năm con cá nhỏ, lên xuống theo sự buông lỏng của dây cót. Mỗi lần trồi lên, con cá sẽ há miệng, lộ ra miếng nam châm be bé ngậm bên trong.

Đầu sợi dây câu cá có một viên nam châm nhỏ, thả xuống đúng vị trí thì có thể câu được cá lên.

Nghe thấy chị gái nhắc đến mình, bé con cảnh giác giơ tay ra, gắng sức vặn nấc dừng lại, sau đấy khịt khịt mũi ngẩng đầu, khuôn mặt nhỏ nhắn bôi lem nhem, cũng giống như hầu hết trẻ em ở độ tuổi này, hai má đỏ hây hây vì nẻ. Đấy là bởi cả mặt không được che kín nên mới bị gió lạnh thổi. Bé con mở to đôi mắt long lanh, nhìn người đàn ông, rồi lại nhìn cô gái trẻ.

Người đàn ông sầm mặt: “Trong nhà không có ai, ra ngoài bao nhiêu ngày như thế, gửi em gái mày cho hàng xóm mà mày yên tâm được à? Có ra dáng người chị tí nào không?” Bị dạy bảo, cô gái trẻ quay lại đằng sau, trút giận lên em gái: “Nhìn gì? Tin tao móc mắt mày ra không?”

Bé con lập tức cúi xuống.

Chị ghét nó, nó luôn biết điều này. Nhưng chẳng sao hết, nó không ghét chị đâu.

Ai bảo chị vừa xinh đẹp vừa trông như Tây, mặc quần áo và trang điểm như trên phim. Ở trường mẫu giáo, chỉ vì tranh cãi với Đỗ Tiểu Mao xem chị ai xinh hơn, nó đã bị Đỗ Tiểu Mao đè xuống đất đánh, bím tóc cũng bị dỡ tung.

Tuy bố thường nói chị ăn diện quái dị, hệt như yêu tinh, bảo nó tuyệt đối đừng học theo. Song, từ tận đáy lòng, nó cảm thấy như vậy thực sự đẹp mà.

Nó còn có một bí mật không để ai biết.

Nó rất hay bôi trộm phấn của chị. Son của chị, nó cũng hay tô trộm. Đến cả giày cao gót của chị, nó cũng thường xỏ trộm, đi lộp cộp trong phòng, sau đấy ngã nhào làm trán sưng u một cục.

Khúc dạo đầu của Bến Thượng Hải một lần nữa cất lên.

Nhét hộp phấn vào túi xách, cô gái trẻ lục lọi một chốc rồi lôi ra thỏi son môi hiệu Kiss Me vỏ ngoài màu vàng kim. Bé con xán tới nhìn, tức thì tim nhảy dựng, lo lắng đến nỗi không dám thở mạnh.

Đây là một bí mật khác của nó: Hai hôm trước, nó lén lấy son môi ra nghịch, không cẩn thận đã làm son gãy làm đôi. Sau đó, nó nghĩ ra một cách.

Dùng hồ dính lại.

Vốn dĩ nó muốn kiểm tra một chút hiệu quả của hồ dính, nhưng hai ngày nay đều đi trên đường, chiếc túi nhỏ của chị cứ ở bên người suốt. Nó thực sự không tìm được cơ hội, nghĩ bụng thời tiết lạnh thế này, có lẽ chị sẽ lười trang điểm...

Ai ngờ nửa đêm, chị lại đột nhiên nổi hứng tô son trát phấn.

Đôi mắt cô nhóc nhìn chằm chằm vào thỏi son. Nắp thỏi son đã được rút ra.

Ông trời ơi, giúp con với!

Đế thỏi son xoay tròn, thân son đỏ chót từ từ nhô lên.

Chết rồi, lần này nhất định tiêu rồi! Bị mắng là còn nhẹ, bị túm tóc cũng hãy còn nhẹ. Tương lai khó sống mới là điều khiến nó buồn phiền nhất.

Thình lình, nắp thỏi son đóng lại.

Ớ?

Còn chưa đợi bé con kịp phản ứng, mấy chùm ánh sáng đèn pin rọi thẳng về phía bên này, cùng tiếng bước chân hỗn loạn, tiếng thở dốc và cả tiếng nói lộn xộn.

Cô gái trẻ nhanh chóng xuống xe nghênh đón, giọng vừa êm tai vừa dịu dàng: “Khương Tuấn, xác định được rồi ạ?”

Người đàn ông già cũng vội vàng xuống xe.

Trong khoảnh khắc, một đám người xúm lại quanh xe. Rất nhiều người đang nói chuyện, vô số ánh đèn pin lia ngang lia dọc như quả bóng disco trên sàn nhảy không ngừng phát sáng giữa chốn hoang vu màn trời chiếu đất này. Bé con bám vào ghế trước, quỳ nhổm người dậy, dỏng tai nghe ngóng.

Âm thanh thực sự quá hỗn loạn, bé con chỉ không ngừng nghe thấy một tiếng.

Động.

À, nó biết cái động đó.

Bố và chị từng nói chuyện về một truyền thuyết nơi đây: Có một người Tạng mang theo đồ ăn và dụng cụ vượt một chặng đường rất dài tới ngôi đền xin đá tạc marnyi. Trên đường đi, anh ta phát hiện ra một cái động, chỉ rộng cỡ miệng chậu, sâu không thấy đáy, thò đầu vào có thể nghe thấy tiếng gió ù ù.

Người Tạng ấy muốn biết rốt cuộc cái động này sâu bao nhiêu, bèn thả một con thoi cuốn sợi lông bò Yak xuống. Kết quả thả hết sợi dây mà vẫn chưa tới đáy động.

Khi đó, nó đang ngồi nghe ở bên cạnh, còn chen miệng hỏi: “Con thoi cuốn sợi lông bò Yak là cái gì ạ?” Bố bảo: “Chính là cuộn len đấy”.

Rồi bố hỏi bé con: “Nếu gặp phải tình huống này thì con nên làm thế nào nhỉ?”

Không bỏ qua bất cứ cơ hội thể hiện nào, nó trả lời: “Thả một cuộn len mà chưa tới được đáy thì thả hai cuộn. Cô giáo bảo chỉ có kiên trì đến cùng mới có thể thành công.”

Giống như con quạ uống nước vậy, liên tục bỏ đá vào trong chiếc lọ, cuối cùng nó đã uống được dòng nước ngọt lành; hay như chàng Mã Lương với cây bút thần không ngừng vẽ tranh, sau cùng đã trở thành một đại danh họa.

Bố mừng lắm, thưởng cho nó một viên kẹo sữa thỏ trắng. Nhưng chị thì xì mũi một tiếng: “Thần kinh!”

Không sao cả, nó không tức giận với chị gái đâu.

Qua một chốc, người đàn ông già ló đầu vào, đưa túi lạc rang cho bé con: “Bé ơi, bố với chị con bận chút việc. Con ngoan ngoãn ở trong xe ăn lạc, đợi bố và chị quay lại, được không?”

Trong cái túi ni lông có hạt lạc trắng đã được bóc sạch vỏ, có vỏ lạc bóc ra, còn cả những củ lạc chưa kịp bóc vẫn còn bọc trong lớp vỏ cứng.

Bé con nhận lấy cái túi ni lông, nhìn ra ngoài cửa sổ với vẻ bất an: “Bố với chị đi cả á? Chỉ để lại con một mình ở đây thôi ấy ạ? Có quỷ đến thì phải làm sao? Nó sẽ ăn thịt con mất.” Bố bật cười, chỉ chỉ chiếc xe ngay cạnh.

Trên xe, ba anh chàng đang chơi bài, tay áo xắn đến nửa khuỷu tay, miệng ai cũng ngậm thuốc lá.

“Đám Tiểu Lưu ở lại với con đấy. Hay con sang xe các anh đợi nhé?”

“Không đâu, hôi lắm!”

Nó rất không thích mùi thuốc lá.

Nghĩ một lát, nó giơ ngón tay chỉ vào cái cát-xét Sanyo: “Con có thể lấy đài của chị nghe Công chúa Bạch Tuyết không ạ?”

“Được.”

Thời điểm thế này là lúc thích hợp nhất để đòi hỏi. Bé con còn muốn đòi nữa, nhưng nhất thời không nghĩ thêm được điều gì.

Trước khi rời đi, người đàn ông già lại tới đánh tiếng với Tiểu Lưu: “Con bé nhà chú ở trên xe nghe kể chuyện, cậu rảnh ngó qua tí là được. Nó ngoan lắm, cho nó nghe kể chuyện là nó có thể ngồi yên suốt một, hai tiếng.”

Tiểu Lưu gật đầu: “Xong ngay, chú Dịch yên tâm!”

Bấy giờ người đàn ông già mới yên lòng rời đi.

Có người thổi còi, trừ hai chiếc xe đậu chính giữa ra thì những xe khác đều lục tục tắt đèn. Từ trên xe không ngừng có người bước xuống, nhập vào đội ngũ rời đi.

Bé con ôm cát-xét nghe kể chuyện, vặn âm thanh lên mức to nhất, như thế mới có thể át đi tiếng chơi bài bên cạnh. “Ca khúc vàng đài Hồng Kông” bị nó quẳng sang một bên, cuộn băng mới thay vào là băng kể chuyện cổ tích.

Nghe xong mặt A, nó hít nước mũi rồi đổi sang mặt B.

“Cuối cùng cô bé rút ra một que diêm, quẹt lên tường! Xoẹt, một đốm lửa nhỏ bừng lên...”

Bé con cúi đầu nhón một củ lạc, đưa lên miệng cắn ra, gắng sức tách vỏ. Trong đầu nó cùng lúc suy ngẫm rất nhiều chuyện.

Cô bé bán diêm đáng thương quá, các bạn nhỏ nước ngoài thật thiếu thốn tình thương, cũng chẳng được chăm sóc. Mặc dù chị rất hung dữ với nó nhưng chưa bao giờ nổi giận với anh Tiểu Khương. Nó có nên cầu xin anh Tiểu Khương, nhờ anh ấy nhận hộ tội làm hỏng son môi không nhỉ? Nơi này rét ghê, hơi thở ra toàn màu trắng, nó cũng cảm lạnh rồi...

Đột nhiên, trên đầu vang lên một tiếng nổ cực lớn, có thứ gì đó thình lình nện xuống, khiến thân xe cũng chấn động mạnh.

Tiếng vang và cơn rung lắc dữ dội đến nỗi trước mắt bé con tối đen, chiếc cát-xét rơi khỏi đầu gối nó.

Không phát ra tiếng nữa.

Cát-xét đã tắt ngóm, nó phát hiện ra xung quanh yên tĩnh quá chừng, có một lúc, đến cả tiếng gió cũng chẳng thể nghe thấy.

Bé con ngần ngừ hồi lâu, hơi hé miệng, giữa ngón tay vẫn đang kẹp một hạt lạc.

Xe bên cạnh tối om, không phải bọn anh Tiểu Lưu đang chơi bài à? Mấy anh ấy đâu rồi? Đi đâu hết rồi?

Nó ngẩng đầu nhìn nóc xe.

Trần xe vốn bằng phẳng hiện giờ lõm xuống thành một hình người với tứ chi dang rộng.

Bé con nhìn chằm chằm vào hình người ấy, nắm chặt hạt lạc trong lòng bàn tay.

Những vệt máu nhỏ xuống liên tiếp hai bên cửa sổ xe. Trời quá lạnh, vệt máu nhanh chóng đông lại. Từ trong xe nhìn ra ngoài, vệt ngắn vệt dài, chẳng giống màu đỏ mà hệt như những sợi tua màu đen không được cắt gọn ghẽ. Lát sau, trên nóc xe vọng xuống tiếng sột soạt.

Có thứ gì đó đang bò.

Sau đấy, một bàn tay thò xuống bám bên ngoài cửa sổ xe.

Đó không phải tay, mà giống khung xương bàn tay đã róc hết thịt.

Cô nhóc nhìn mà sững sờ.

Kỳ thực nó không sợ bộ xương. Có lần, trường trung học gần nhà trẻ vứt một đống dụng cụ dạy môn sinh học, trong đó có động vật làm thí nghiệm, cũng có cả bộ mô hình xương người. Lúc tan học, rất nhiều bạn nhỏ vừa sợ vừa tò mò vây quanh thùng rác để xem, chỉ có mỗi nó là không sợ. Nó vung vẩy xương đùi, múa một bài kiếm pháp tuyệt thế tự mình sáng tạo. Lát sau, chị gái tới trường đón thấy vậy liền xách lỗ tại nó lôi đi.

Xương tay ngoài cửa sổ từ từ khum lại, cào cào lên lớp kính.

Âm thanh rất khó nghe, kin kít kin kít.

Bé con nuốt nước bọt, căng thẳng dịch mông, chầm chậm chui xuống ghế.

Động tác khẽ khàng lắm, nó kéo cái áo khoác màu đen rộng thùng thình của bố để bên cạnh, trùm kín người, tiếp đó yên lặng, cuộn tròn nằm xuống.

Kin kít kin kít, âm thanh ấy vẫn đang vang lên. Cạch một tiếng, tay nắm cửa xe bị vặn xoay.

Tiếng gió ào ào ùa vào bên trong. Cửa xe đã mở.

Cái túi ni lông bị gió thổi kêu loạt xoạt. Tiếng vang gấp gáp và dày đặc, vỏ lạc lăn lông lốc trên ghế, trên áo khoác. Vỏ lạc rất nhẹ, từng mảnh bay tung trong bóng đêm ngoài xe.

Bé con nhắm nghiền mắt, lòng bàn tay đổ đầy mồ hồi. Hạt lạc nọ cộm cứng trong lòng bàn tay, cũng cộm cứng trong tim.

Ta đã trốn kĩ rồi.

Mi sẽ không nhìn thấy ta đâu.

Mi không thể nhìn thấy ta.

Mi chắc chắn không thể nhìn thấy ta.